Η ποινικοποίηση της αποφυγής πληρωμής εισιτηρίου

Το 1994 ο νομοθέτης κατάργησε από τον ποινικό κώδικα το πλημμέλημα της "δόλιας αποφυγής πληρωμής εισιτηρίου". Το καταργημένο άρθρο 391 του Ποινικού Κώδικα ανέφερε:

"1. Όποιος, εκτός από τις περιπτώσεις της απάτης κατορθώνει δόλια και χωρίς την κανονισμένη πληρωμή να παρευρεθεί σε παράσταση, έκθεση ή ανάλογη διοργάνωση ή να χρησιμοποιήσει κάποιο μέσο δημόσιας κυκλοφορίας ή κάποια άλλη εγκατάσταση που προορίζεται για κοινή χρήση, αλλά με καταβολή αντιτίμου, τιμωρείται με χρηματική ποινή ή με φυλάκιση μέχρι τριών μηνών.

2. Η ποινική δίωξη ασκείται μόνο ύστερα από έγκληση."

Βέβαια, μπορεί αυτό το άρθρο να καταργήθηκε, αλλά εξακολουθεί να ισχύει το αμέσως επόμενο άρθρο, το 392 με τίτλο "δόλια αποδοχή παροχών", το οποίο ποινικοποιεί σχεδόν την ίδια συμπεριφορά:

"1. Όποιος με πρόθεση να μην καταβάλει αντίτιμο παίρνει για άμεση κατανάλωση τρόφιμα ή ποτά ή δέχεται την παροχή καταλύματος ή υπηρεσιών, των οποίων το αντίτιμο είναι άμεσα πληρωτέο κατά τις συνήθειες των συναλλαγών τιμωρείται με χρηματική ποινή ή με φυλάκιση μέχρι τριών μηνών.

2. Η ποινική δίωξη ασκείται μόνο με έγκληση."

Δηλαδή η διαφορά ανάμεσα σε αυτό που καταργήθηκε και σε αυτό που ισχύει είναι ότι στο καταργηθέν άρθρο ο δράστης δεν έχει πληρώσει το εισιτήριο, ενώ στο ισχύον άρθρο δεν έχει σκοπό να το πληρώσει. Πρακτικά είναι απολύτως το ίδιο. Την διάταξη του άρθρου 392 μπορούμε να διαβάσουμε και τυπωμένη στο πίσω μέρος των εισιτηρίων του μετρό, στο οποίο μας ενημερώνει ότι αν δώσουμε σε άλλον το εισιτήριο, τότε αυτός ο άλλος θα έχει δεχθεί παροχή υπηρεσίας με πρόθεση να μην καταβάλλει εισιτήριο, ενώ εμείς θα είμαστε υπόλογοι για παρακίνηση σε τέλεση πλημμελήματος. Κάτι το οποίο, όπως έχω αναλύσει και στο παρελθόν, δεν ευσταθεί νομικά (βλ. Παραχώρηση επικυρωμένου εισιτηρίου στο μετρό).

Αυτή η ποινική προστασία θεώρησε το Υπουργείο Μεταφορών ότι δεν είναι πλέον επαρκής κι ότι πρέπει να επανέλθει σε ισχύ το αδίκημα της "αποφυγής πληρωμής εισιτηρίου" (το "δόλια" έχει αποκοπεί από την τροπολογία.

Η σχετική εισηγητική έκθεση του Υπουργείου αναφέρει τα εξής (με δικές μου υπογραμμίσεις):

"Η λαθρεπιβίβαση στα μέσα μαζικής μεταφοράς θέτει υπό σοβαρή διακινδύνευση την οικονομική και λειτουργική βιωσιμότητα του συστήματος των δημοσίων συγκοινωνιών της χώρας. Η ηθική απαξία της συμπεριφοράς αυτής είναι ιδιαίτερα μεγάλη, δεδομένου ότι η εν λόγω παραβατικότητα επηρεάζει εν τέλει και έχει αρνητικό αντίκτυπο στο σύνολο των πολιτών και της κοινωνίας.

Για τους παραπάνω λόγους κρίνεται απαραίτητη η ποινική πρόληψη και προτείνεται η θέσπιση ρυθμίσεων αντίστοιχων με εκείνες του άρθρου 391 του Ποινικού κώδικα, το οποίο είχε καταργηθεί με το άρθρο 1 παρ. 12β' του ν.2207/1994, όταν οι εν γένει συνθήκες ήταν διαφορετικές και είχε θεωρηθεί ότι επαρκούσαν οι διοικητικές κυρώσεις για να αποτρέψουν την παραβατική συμπεριφορά. "

Αυτές οι γενικόλογες διαπιστώσεις δεν είναι πλέον επαρκείς, ύστερα από την προ 16 ετών κατάργηση της σχετικής ποινικής διάταξης και της εξακολούθησης της ισχύος της άλλης ποινικής διάταξης. Η αιτιολόγηση της επαναφοράς μιας ποινικής ρύθμισης θα πρέπει να υποστηρίζεται από συγκεκριμένες συγκοινωνιολογικές αλλά και εγκληματολογικές μελέτες, οι οποίες θα αποδεικνύουν, με επιστημονική ανάλυση του φαινομένου της "λαθρεπιβίβασης", τις επιπτώσεις που έχει στη "βιωσιμότητα" των μέσων, την ανεπάρκεια του άρθρου 392 που ακόμη είναι σε ισχύ καθώς και την ανεπάρκεια των υφιστάμενων διοικητικών κυρώσεων. Επίσης, που πήγε η περίφημη δημόσια διαβούλευση που θα αφορούσε δήθεν κάθε νομοθετικό μέτρο;

Εν απουσία όλων αυτών των προϋποθέσεων, η ρύθμιση δεν ανταποκρίνεται στα κριτήρια της ορθής νομοθέτησης (good legislation) γεγονός που την καθιστά απορριπτέα. Η συνταγματικότητά της είναι ως εκ τούτου αμφισβητήσιμη.

Διόλου πειστική είναι επίσης η διάκριση που έκανε ο υφυπουργός, ανάμεσα σε διοικητική κύρωση των 200 ευρώ (πρόστιμο Κ.Ο.Κ.) που θα επιβάλλεται για την αποφυγή διοδίων, επειδή πρόκειται για "ιδιωτικό έσοδο", παρουσιάζοντάς το ως μια ευνοϊκότερη κατάσταση από την ποινική κύρωση που περιορίστηκε στα εισιτήρια των μέσων συγκοινωνίας που είναι "δημόσιο έσοδο" (βλ. εδώ). Είτε την βαφτίσεις "διοικητική κύρωση" είτε "ποινική παράβαση", πάλι από την τσέπη του πολίτη θα πληρωθεί και πάλι από το δημόσιο ταμείο θα εισπραχθεί, κι όχι από το ταμείο του "ιδιώτη".

Στην ουσία, μάλιστα, το διοικητικό πρόστιμο των 200 ευρώ είναι και πιο άμεσα εισπρακτέο, αφού αν δεν πληρωθεί θα περάσει μέσα από τη διαδικασία της εφορίας, ενώ για το πιο "σοβαρό" που παρουσιάζεται ότι είναι το δικαστήριο τελικά και να καταδικαστείς, αν πας χωρίς δικηγόρο θα πληρώσεις τα 80 ευρώ (έξοδα της δίκης) και η "ποινή" θα επιβληθεί με αναστολή επί 3ετία εάν έχεις λευκό ποινικό μητρώο. Ενώ αν προσπαθήσεις να ακυρώσεις δικαστικά το διοικητικό πρόστιμο των 200 ευρώ, θα περάσεις μέσα από τα πολυετή και πολυδάπανα δόκανα της Διοικητικής Δικαιοσύνης, όπου είναι κοινό μυστικό πλέον -sorry διοικητικοί δικαστές, αλλά αυτό λέγεται πίσω από τις πλάτες σας, καιρός να το μάθετε- ότι αν δεν έχεις χάσει άνθρωπο, δεν δικαιώνεσαι.

Στην Ελλάδα τα ισόβια είναι το πολύ είκοσι χρόνια

Όχι ότι δεν υπάρχουν και εξαιρέσεις (και δεν εννοώ τους χουντικούς) που βρίσκονται στον Κορυδαλλό από τη δεκαετία του 1970. Αλλά οι ποινικοδικονομικές διατάξεις επιτρέπουν όπως είναι γνωστό την έξοδο από τη φυλακή σε συντομότερο διάστημα απ' ό,τι η "ονομαστική" ποινή. Εξ ου και οι "παράλογες" ποινές τύπου τρις ισόβια κλπ.

Σχετικά με την απόφαση της δίκης για την υπόθεση Γρηγορόπουλου, σχολιάζεται εκτενώς η επιβολή ποινής, η οποία είναι διαφορετική από την κατηγορία (βλ. εδώ). Δηλαδή ενώ η κατηγορία αφορούσε ανθρωποκτονία με ενδεχόμενο δόλο, τελικά η ποινή που επιβλήθηκε είναι αυτή της ανθρωποκτονίας με άμεσο δόλο. Θα πρέπει να διευκρινίσουμε ότι η διάκριση ανάμεσα σε "ενδεχόμενο" και σε "άμεσο" δόλο δεν βρίσκεται στο κείμενο του Ποινικού Κώδικα. Δεν πρόκειται δηλαδή για άλλο ποινικό αδίκημα: και στις δύο περιπτώσεις μιλάμε για ανθρωποκτονία εκ προθέσεως. Επομένως δεν υπάρχει "αλλαγή του κατηγορητηρίου", ότι δηλαδή καταδικάστηκε για άλλο αδίκημα από αυτό για το οποίο κατηγορήθηκε. Πάντως είναι λάθος ότι η μεταβολή του κατηγορητηρίου απαγορεύεται απόλυτα: υπάρχει η επιτρεπτή διαδικασία της "βελτίωσης της κατηγορίας", κατά την οποία από την ίδια τη δίκη διαπιστώνονται στοιχεία που αντικειμενικώς δεν θα μπορούσε να είχε λάβει υπόψη ο εισαγγελέας, αλλά δεν μετατοπίζουν το κέντο βάρους της υπόθεσης και δεν εκφεύγουν τους αρχικώς καθορισθέντος πλαισίου ποινών.

Η διαφοροποίηση στη συγκεκριμένη υπόθεση έγκειται στο είδος του δόλου, δηλαδή ενός στοιχείου της υποκειμενικής υπόστασης του αδικήματος της ανθρωποκτονίας. Άλλο είναι να σηκώσεις το χέρι και να πυροβολήσεις κάποιον επειδή θέλεις να τον σκοτώσεις (άμεσος δόλος), άλλο είναι να σηκώσεις το χέρι και να πυροβολήσεις κάποιον θεωρώντας ότι μπορεί και να τον σκοτώσεις (έμμεσος δόλος) κι άλλο να σηκώνεις το χέρι να πυροβολήσεις κάποιον ελπίζοντας ότι δεν θα τον σκοτώσεις (ενδεχόμενος δόλος).

Το τελευταίο είδος δόλου βρίσκεται στα όρια της άλλης μορφής υπαιτιότητας, της αμέλειας. Αν δηλαδή αποδειχθεί ότι σηκώνεις και το χέρι να πυροβολήσεις και πίστεψες ότι δεν θα τον σκοτώσεις, τότε δεν έχεις δόλο, αλλά εν συνείδητη αμέλεια. Επομένως δεν έχεις τελέσει ανθρωποκτονία εκ προθέσεως, αλλά ανθρωποκτονία εξ αμελείας (όπως γίνεται συνήθως στα τροχαία δυστυχήματα).

Αυτή είναι η κλασική διδασκαλια για τις διακρίσεις δόλου ( άμεσου, έμμεσου, ενδεχόμενου) και αμέλειας. Παρ' όλο που δικαστηριακά αντανακλά την τρέχουσα αντίληψη, υπάρχουν σημαντικές αμφισβητήσεις της στην επιστήμη, οι οποίες εστιάζουν κυρίως στα άκρως υποκειμενικά εργαλεία που επιστρατεύονται για να αξιολογηθεί ποινικά μια συμπεριφορά, φτάνοντας τελικά στα έγκατα της ψυχολογικής ανάλυσης για τα οποία πολύ δυσκολα μπορεί να υπάρχει και "απόδειξη".

Ποια είναι η παράβαση καθήκοντος, κύριε Εισαγγελέα;

Έχει δοθεί λέει εντολή να ασκηθούν διώξεις για παράβαση καθήκοντος σε περιπτώσεις δημάρχων που εκδίδουν άδειες για γάμους ομοφύλων.

Ας δούμε τι σημαίνει "παράβαση καθήκοντος" κατά το άρθρο 259 του Ποινικού Κώδικα:

"Υπάλληλος που με πρόθεση παραβαίνει τα καθήκοντα της υπηρεσίας του με σκοπό να προσπορίσει στον εαυτό του ή σε άλλον παράνομο όφελος ή για να βλάψει το κράτος ή κάποιον άλλο τιμωρείται με φυλάκιση μέχρι δύο ετών, αν η πράξη αυτή δεν τιμωρείται με άλλα ποινική διάταξη."

Ποιος είναι λοιπόν ο σκοπός προσπορισμού παράνομου οφέλους; 

Ποια είναι η βλάβη του κράτους ή κάποιου άλλου;

Πάλι τσάμπα ποινικές διώξεις, πάλι αποζημιώσεις μετά από το δημόσιο στους αδίκως διωχθέντες. Ποιος βλάπτει λοιπόν το κράτος;

Tα ονόματα δόθηκαν, η διάταξη δημοσιοποίησης δεν είναι ακόμη έτοιμη

Όπως έγινε γνωστο, ενεργοποιήθηκε για πρώτη φορά ο ν.3625/07 για τη δημοσιοποίηση των ονομάτων προσώπων που φέρονται ως δράστες σε κακουργήματα. Έτσι, επισκέφθηκα σήμερα, μαζί με ένα συνάδελφό μου το γραφείο του κ. Εισαγγελέως που εξέδωσε τη σχετική διάταξη και μας ενημέρωσαν ότι δεν μπορούμε ακόμη να λάβουμε αντίγραφο της αιτιολογίας της διάταξης, καθόσον δεν είναι ακόμη πλήρως έτοιμη. 

Φυσικά, τα ονόματα έχουν ήδη δοθεί στην δημοσιότητα, πολύ πριν να είναι "πλήρως έτοιμη" η αιτιολόγηση της εισαγγελικής διάταξης. Αν, πράγμα που απεύχομαι φυσικά, αλλά δεν μπορώ να μην σκεφθώ, αν υποθέσουμε ότι η διάταξη δεν είναι ορθά θεμελιωμένη, τώρα που ήδη δόθηκαν τα ονόματα, τι άμυνα έχουν άραγε τα πρόσωπα των οποίων τα ονόματα έγιναν γνωστά;

Κατ'αρχήν είναι απολύτως ορθό να τεθεί μία θεσμική τάξη για το σε ποιες περιπτώσεις τα μ.μ.ε. μπορούν να δημοσιοποιούν δεδομένα και πράγματι έπρεπε κάποτε να υπάρξει μια συγκεκριμένη διάταξη που να ορίζει τι επιτρέπεται και τι όχι, για να δοθεί ένα τέλος στις απαράδεκτες και παράνομες διαρροές. Υπήρχε βέβαια ένα σχετικό δελτίο τύπου κάποτε από την Αρχή Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων, αλλά φαίνεται ότι αυτό δεν ήταν ικανοποιητικό. Και πολύ σωστά: αυτά τα θέματα δεν λύνονται με δελτία τύπου αλλά με κανονιστικές αποφάσεις ή με νόμους τους οποίους δεν φρόντισε η Αρχή να προωθήσει όταν έπρεπε.  Τώρα που φρόντισαν άλλοι, ορίστε τα αποτελέσματα. 

Έχω κι άλλα ερωτήματα όμως: διάβασα τα ονόματα αυτά στον Ελεύθερο Τύπο. Έμαθα λοιπόν ότι ο τάδε κι ο τάδε συνελήφθησαν και λοιπά. Αναρωτιέμαι πώς προστατεύεται η κοινωνία (γιατί αυτός είναι ο στόχος, σύμφωνα με το κείμενο της διάταξης) μόνο με τη δημοσιοποίηση των ονομάτων.

Λέει ο νόμος ότι σκοπός της δημοσιοποίησης (αυτό δηλ. που πρέπει να κρίνει ο εισαγγελέας) είναι η προστασία των ευπαθών κοινωνικών ομάδων (λ.χ. παιδιών) και η ευχερέστερη πραγμάτωση της αξίωσης της Πολιτείας για τον κολασμό των αδικημάτων.

Στην συγκεκριμένη περίπτωση μάθαμε ότι κάποιοι συνελήφθησαν και αναρωτιέμαι: αφού συνελήφθησαν, δεν ικανοποιείται πλέον ο σκοπός αυτός; Δεν προστατεύεται 100% η κοινωνία από τη σύλληψη; Δεν έχει διασφαλισθεί η αξίωση της Πολιτείας ότι αυτοί θα δικαστούν και ΑΝ κριθούν ένοχοι θα κολασθούν;

Τι περαιτέρω προσφέρει η δημοσιοποίηση, όταν ήδη υπάρχει η σύλληψη; 

Αν δεν είχαν συλληφθεί και διώκονταν, τότε καλώς να δημοσιοποιηθούν, για να προστατευθεί η κοινωνία, αλλά και να η αξίωση της Πολιτείας για κολασμό. 

Γι΄αυτό και το Συμβούλιο της Ευρώπης από το 1987 (Σύσταση R 15) έχει πει ότι προσωπικά δεδομένα που κατέχει η αστυνομία πρέπει να ανακοινώνονται μόνον όταν υπάρχει άμεσος και επικείμενος κίνδυνος που μπορεί να αποτραπεί με τη δημοσιοποίηση. Όχι γενικός και αόριστος "κίνδυνος".

Άρα, αφού δεν ενισχύεται η προστασία της κοινωνίας και η αξίωση της πολιτείας για κολασμό, μήπως ο σκοπός είναι άλλος; Μήπως ο νομοθέτης τελικά προσχηματικά ανέφερε αυτούς τους δύο σκοπούς, ενώ ο πραγματικός στόχος είναι ο δημόσιος εξευτελισμός, χωρίς να έχει γίνει δίκη και χωρίς να γνωρίζουμε ποιος είναι αθώος και ποιος ένοχος;

Μήπως ο νομοθέτης παραδίδει στην "κοινωνία" (δηλ. τα μέσα ενημέρωσης) ένα φαινόμενο, επειδή ο ίδιος αναγνωρίζει ότι δεν μπορεί να το καταστείλει με τα συντεταγμένα όργανα της Πολιτείας; 

Και, αν ναι, τότε γιατι ή ίδια η πολιτεία (ΕΣΡ) έρχεται στη συνέχεια και επιβάλλει πρόστιμα για όσες εκπομπές παραβιάζουν το τεκμήριο της αθωότητας, παρουσιάζοντας πλάνα συλληφθέντων που άγονται στην δικαιοσύνη; Για λόγους όπως αυτός.

Εμμένει στην αντισυνταγματική ανακοίνωση των προσωπικών δεδομένων ο Υπουργός

Σύμφωνα με δήλωση  του υπουργού δικαιοσύνης στη Βουλή, η οποία φιλοξενείται μάλιστα στην επίσημη ιστοσελίδα του υπουργείου:

"Τις ημέρες αυτές συνελήφθησαν πολλά «ευυπόληπτα» άτομα που συμμετείχαν σε κύκλωμα παιδικής πορνογραφίας, χωρίς όμως να γίνουν γνωστά τα ονόματά τους, αλλά και τα πρόσωπά τους, παρά το γεγονός ότι, όπως είναι προφανές, τούτο ήταν επιβεβλημένο για την προστασία του κοινωνικού συνόλου.

Εν όψει τούτων, ζητούμε από τους εισαγγελείς Εφετών και Πρωτοδικών, σε περιπτώσεις όπως η ανωτέρω, να προβαίνουν κατ’ εφαρμογή του ανωτέρω νόμου, στην έκδοση διατάξεως με την οποία να επιτρέπεται η δημοσιοποίηση των ονομάτων των εμπλεκομένων στα εγκλήματα που αναφέρει ο νόμος.

Η κοινωνία μας και η κοινή γνώμη γενικότερα, έχει ανάγκη να προστατευθεί από ειδεχθή εγκλήματα που στρέφονται κυρίως εναντίον της."

Ο νόμος στον οποίο αναφέρεται ο υπουργός, Ν.3625/2007, αναφέρει ότι με διάταξη του εισαγγελέα δημοσιοποιούνται στοιχεία για ποινικές διώξεις ή καταδίκες, σχετικά με κακουργήματα ή πλημμελήματα που τελούνται με δόλο. Η αιτιολογική έκθεση αναφέρει ότι ενδιαφέρουν κυρίως τα στοιχεία που αφορούν εγκλήματα που συγκινούν την κοινή γνώμη. Η διάταξη είναι η εξής:

"Ειδικά για τα σχετικά με ποινικές διώξεις ή καταδίκες δύναται να επιτραπεί η δημοσιοποίηση μόνον από την εισαγγελική αρχή για τα αδικήματα που αναφέρονται στο εδάφιο β΄ της παραγράφου 2 του άρθρου 3 με διάταξη του αρμόδιου Εισαγγελέα Πρωτοδικών ή του Εισαγγελέα Εφετών, εάν η υπόθεση εκκρεμεί στο Εφετείο. Η δημοσιοποίηση αυτή αποσκοπεί στην προστασία του κοινωνικού συνόλου, των ανηλίκων, των ευάλωτων ή ανίσχυρων πληθυσμιακών ομάδων και προς ευχερέστερη πραγμάτωση της αξίωσης της Πολιτείας για τον κολασμό των παραπάνω αδικημάτων. "

(Άρθρο 2(β) Ν.2472/1997 όπως τροποποιήθηκε από το Ν.3625/2007)

Ο νόμος δηλαδή προβλέπει την δημοσιοποίηση για τον σκοπό της προστασίας του κοινωνικού συνόλου και την ευχερέστερη πράγμάτωση της αξίωσης της Πολιτείας για τον κολασμό των αδικημάτων.

Άρα δύο σκοποί: (α) προστασία κοινωνικού συνόλου, (β) καλύτερος κολασμός

Στη συγκεκριμένη περίπτωση:

(α)  με τη σύλληψη των διωκομένων, το ζήτημα της προστασίας του κοινωνικού συνόλου έχει ήδη εξυπηρετηθεί με ένα μέτρο πολύ πιο δραστικό από την ανακοίνωση των ονομάτων: με τον περιορισμό των κινήσεων των συλληφθέντων. Άρα κάθε άλλο μέτρο εις βάρος των διωκόμενων είναι περιττό, σε αυτό το στάδιο.

(β) ο κολασμός προϋποθέτει δίκη και εφόσον κηρυχθούν ένοχοι οι κατηγορούμενοι, επιβολή ποινής προβλεπόμενης από το ποινικό δίκαιο και σύμφωνη με το Σύνταγμα. Η δημόσια διαπόμπευση πριν γίνει δίκη δεν συνιστά "ευχερέστερη πραγμάτωση της αξίωσης της Πολιτείας για κολασμό", αλλά ευθεία κατάργηση του τεκμηρίου της αθωότητας και θεμελιωδών ελευθεριών.

Έρχεται λάβρος ο αντίλογος: "θέλεις να προστατεύσουμε τους διωκόμενους για εμπλοκή στο κύκλωμα παιδικής πορνογραφίας;"

Απαντήσεις:

(1) Ο Νόμος πρέπει να ισχύσει για όλους και όχι περιπτωσιολογικά να δημιουργούμε έννοιες όπως "κοινωνικό έγκλημα" που αναφέρει ο υπουργός. Τι θα πει "κοινωνικό έγκλημα" και ποιος νόμος προβλέπει πότε "συγκινείται η κοινή γνώμη" και πότε όχι; Αυτό το κριτήριο της "συγκίνησης της κοινής γνώμης" το οποίο αφορά την τηλεθέαση και την ψηφοθηρία, για ποιο λόγο θα πρεπε άραγε να απασχολεί τους εισαγγελείς πρωτοδικών;

(2) Ως χώρα έχουμε υπογράψει και δεσμευόμαστε από τις διατάξεις της Ευρωπαϊκής Σύμβαση για την Προστασία των Ατόμων Έναντι της Ηλεκτρονικής Επεξεργασίας Προσωπικών Δεδομένων (Σύμβαση 108/1981, Ν.2068/1992). Η Σύμβαση αυτή, ως προς την εφαρμογή της στον τομέα της αστυνομικής δράσης και των διωκτικών αρχών έχει ερμηνευθεί αυθεντικά από το συμβούλιο υπουργών του Συμβουλίου της Ευρώπης και καρπός αυτής της δουλειάς ήταν η έκδοση της Σύστασης Νο 15 (87) για την επεξεργασία προσωπικών δεδομένων στον τομέα της αστυνομίας. Η Σύσταση αυτή έχει απευθυνθεί και στην Ελλάδα, η οποία καλείται να τηρήσει τις διατάξεις της. 

Ας δούμε πότε επιτρέπεται σύμφωνα με τη Σύσταση η ανακοίνωση προσωπικών δεδομένων που τηρούνται από την αστυνομία:

Αρχή 5 – Ανακοίνωση προσωπικών δεδομένων

5.1. Εσωτερική ανακοίνωση στον τομέα της αστυνομίας

Η ανακοίνωση δεδομένων μεταξύ των αστυνομικών οργάνων για χρήση στο πλαίσιο των σκοπών της αστυνομίας θα πρέπει να επιτρέπεται μόνον αν υπάρχει έννομο συμφέρον για αυτή την ανακοίνωση στο πλαίσιο των νομίμων εξουσιών αυτών των οργάνων.

5.2.i. Aνακοίνωση σε άλλα όργανα του δημοσίου

Η ανακοίνωση δεδομένων σε άλλα όργανα του δημοσίου θα πρέπει να επιτρέπεται μόνον αν, σε μια ειδική περίπτωση:

α. υπάρχει σαφής νομική υποχρέωση ή εξουσιοδότηση, ή με την άδεια της ανεξάρτητης αρχής ή εάν,

β. αυτά τα δεδομένα είναι απαραίτητα στον αποδέκτη προκειμένου να εκπληρώσει νόμιμο καθήκον του και δεδομένου ότι ο σκοπός της συλλογής ή επεξεργασίας που διεξάγεται από τον αποδέκτη δεν είναι ασύμβατος με την αρχική επεξεργασία και δεν προσκρούουν σε αυτόν οι νόμιμες υποχρεώσεις του οργάνου που ανακοινώνει τα δεδομένα.

5.2.ii. Περαιτέρω, η ανακοίνωση σε άλλα δημόσια όργανα επιτρέπεται, κατ΄εξαίρεσιν, εφόσον, σε μια συγκεκριμένη περίπτωση:

α. η ανακοίνωση γίνεται αδιαμφισβήτητα προς το συμφέρον του υποκειμένου των δεδομένων και είτε το υποκείμενο συναινεί είτε οι περιστάσεις επιτρέπουν να θεωρηθεί ότι σαφώς υπάρχει τέτοια συγκατάθεση, ή αν

β. η επικοινωνία είναι αναγκαία για να προληφθεί ένας σοβαρός και επικείμενος κίνδυνος.

5.3.i. Ανακοίνωση σε ιδιώτες.

Η ανακοίνωση των δεδομένων σε ιδιώτες θα πρέπει να επιτρέπεται μόνον αν, σε μια συγκεκριμένη υπόθεση, υπάρχει μια σαφής νόμιμη υποχρέωση ή εξουσιοδότηση ή άδεια της εποπτικής αρχής. 

5.3.ii. Η ανακοίνωση σε ιδιώτες επιτρέπεται κατ' εξαίρεσιν εάν, σε μια συγκεκριμένη υπόθεση:

α. η ανακοίνωση είναι αδιαμφισβήτητα προς το συμφέρον του υποκειμένου των δεδομένων και είτε το υποκείμενο έχει δώσει τη συγκατάθεσή του είτε οι περιστάσεις επιτρέπουν να θεωρηθεί με σαφήνεια ότι υπάρχει τέτοια συγκατάθεση, ή εάν

β. η ανακοίνωση είναι αναγκαία για να προληφθεί σοβαρός και επικείμενος κίνδυνος.

5.4. Διεθνής ανακοίνωση

Η ανακοίνωση δεδομένων σε αλλοδαπές αρχές θα πρέπει να περιορίζεται στα αστυνομικά σώματα. Θα πρέπει να επιτρέπεται μόνον:

α. αν υπάρχει σαφής νομική πρόβλεψη σύμφωνα με το εθνικό ή το διεθνές δίκαιο, 

β. αν ελλείπει τέτοια πρόβλεψη, αν η ανακοίνωση είναι αναγκαία για την πρόληψη σοβαρού και επικείμενου κινδύνου ή είναι αναγκαία για την καταστολή σοβαρού εγκλήματος του κοινού δικαίου,

και εφόσον δεν παραβιάζονται οι εσωτερικοί κανόνες για την προστασία του ατόμου.

5.5.i. Αιτήματα για ανακοίνωση

Με την επιφύλαξη των ειδικών διατάξεων που περιλαμβάνονται στην ειδική νομοθεσία ή σε διεθνείς συμφωνίες, τα αιτήματα για ανακοίνωση δεδομένων θα πρέπει να περιλαμβάνουν αναφορά του οργάνου ή του προσώπου που αιτείται αυτά καθώς και του αιτίας και του σκοπού της αιτήσεως. 

5.5.ii. Προϋποθέσεις για την ανακοίνωση

Στο μέτρο του δυνατού, η ποιότητα των δεδομένων θα πρέπει να επαληθεύεται το αργότερο κατά το χρόνο της ανακοίνωσής τους. Στο μέτρο του δυνατού, κάθε ανακοίνωση δεδομένων, δικαστικών αποφάσεων, καθώς και αποφάσεων περί μη δίωξης, θα πρέπει να επισημειώνεται και θα πρέπει να ελέγχεται η πηγή των  δεδομένων που βασίζονται σε απόψεις ή προσωπικές αξιολογήσεις, ενώ θα πρέπει να επισημειώνεται ο βαθμός ακρίβειας ή αξιοπιστίας τους. 

Αν ανακαλυφθεί ότι τα δεδομένα δεν είναι πλέον ακριβή και επικαιροποιημένα, δεν θα πρέπει να ανακοινώνονται. Αν  δεδομένα που δεν είναι πλέον ακριβή και επικαιροποιημένα ανακοινωθούν, το όργανο που ανακοινώνει θα πρέπει να ενημερώνει στο μέτρο του δυνατού όλους τους παραλήπτες των δεδομένων για την μη συμμόρφωσή τους προς τους κανόνες.

 5.5.iii. Διασφαλίσεις για την ανακοίνωση

Τα δεδομένα που ανακοινώνονται σε άλλα δημόσια όργανα, σε ιδιώτες και σε αλλοδαπές αρχές δεν θα πρέπει να χρησιμοποιούνται για σκοπούς άλλους από αυτούς που περιλαμβάνονται στο αίτημα για ανακοίνωση. 

Η χρήση των δεδομένων για άλλους σκοπούς, με την επιφύλαξη των παραγράφων 5.2 έως 5.4. αυτής της αρχής, θα πρέπει να γίνεται εφόσον υπάρχει συμφωνία με το όργανο που ανακοινώνει.

Επομένως η πρόληψη σοβαρού και επικείμενου κινδύνου καθώς και η καταστολή του σοβαρού εγκλήματος είναι οι μόνοι λόγοι που επιτρέπουν την ανακοίνωση των προσωπικών δεδομένων. 

Την έννοια του "σοβαρού και επικείμενου κινδύνου" αναλύει το Επεξηγηματικό Υπόμνημα της Σύστασης. 

"Πρέπει να σημειωθεί ότι ο κίνδυνος που αναφέρεται στο (β) πρέπει να είναι και σοβαρός και επικείμενος. Κρίθηκε ορθό να καθοριστεί ότι ο κίνδυνος, με την έννοια που αναφέρεται στην Αρχή 5.2.ii, αφορά μόνο εξαιρετικές περιστάσεις που δικαιολογούν την ανακοίνωση. Όταν υπάρχει ένας σοβαρός, αλλά όχι επικείμενος κίνδυνος η ανακοίνωση μπορεί να λάβει χώρα σύμφωνα με  τις διατάξεις της Αρχής 5.2.ii.a."

Eφόσον λοιπόν ο κίνδυνος δεν είναι ούτε σοβαρός ούτε επικείμενος, δεν επιτρέπεται η δημοσιοποίηση των στοιχείων. Εφόσον είναι σοβαρός αλλά δεν είναι επικείμενος, τότε η ανακοίνωση γίνεται μόνον εφόσον αυτό εξυπηρετεί τα συμφέροντα του υποκειμένου ή εφόσον υπάρχει συγκατάθεσή του. 

Κάθε άλλη προσέγγιση παραβιάζει το ευρωπαϊκό δίκαιο και τις διεθνείς υποχρεώσεις της χώρας έναντι του Συμβουλίου  της Ευρώπης.  

(3) Καλό θα ήταν ο υπουργός δικαιοσύνης να μη συνιστά στους εισαγγελείς να παραβιάσουν το τεκμήριο της αθωότητας και το ευρωπαϊκό δίκαιο προστασίας προσωπικών δεδομένων. 

(4) Αν τηρούνται οι διατάξεις του ποινικού νόμου, αφενός προστατεύεται το κοινωνικό σύνολο κατά τον καλύτερο και αποδεκτό από τις περισσότερες πλευρές τρόπο και αφετέρου εκπληρώνεται η αξίωση της Πολιτείας για τον κολασμό των αδικημάτων. 

Εφόσον έχουν ήδη συλληφθεί οι κατηγορούμενοι δεν υφίσταται ζήτημα περαιτέρω προστασίας του κοινωνικού συνόλου και εφόσον η υπόθεση άγεται προς την δικαιοσύνη δεν υφίσταται ζήτημα "ευχερέστερης ικανοποίησης της αξίωσης της Πολιτείας για κολασμό". 

Ας σεβαστούμε τις αρχές που βρίσκονται στα θεμέλια του πολιτισμού μας.

Κακούργημα η προσβολή στο net; Συζήτηση με vrypan

Με τον Παναγιώτη Βρυώνη συζητήσαμε για την είδηση που διέρρευσε περί μετατροπής της "προσβολής προσωπικότητας μέσω διαδικτύου" σε κακούργημα.

Εδώ μπορείτε να ακούσετε το webcast του vrypan. 

Διαβάστε επίσης:

"Σφήνα" στη Συνθήκη για το Κυβερνοέγκλημα οι διατάξεις για τα blogs 

Yπέρ της ψευδωνυμίας

Πρόσκληση σε διαβούλευση για το νομοθετικό πλαίσιο

Δεν φοβάμαι το blogoνόμο γιατί έχω το Σύνταγμα

Περί απορρήτου και ποινικού δικαίου στο Διαδίκτυο

Blogs: είναι τύπος, αλλά δεν είναι ...

Δεν σηκώνει φίμωτρο το Διαδίκτυο

Υπέρ της ψευδωνυμίας

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι όποιος μεταδίδει μια είδηση, δηλαδή ένα γεγονός που το παρουσιάζει ως συμβάν της αντικειμενικής πραγματικότητας που αφορά την κοινή γνώμη, διαχειρίζεται ένα δημόσιο αγαθό. Συνεπώς, θα πρέπει να το κάνει με αίσθημα ευθύνης, προκειμένου να μην προκαλέσει σύγχυση, πανικό, να μην διαδώσει ψεύδη, να μην καταστρέψει υπολήψεις, να μη θέσει σε κίνδυνο τις εξωτερικές σχέσεις και την ασφάλεια της χώρας κλπ.

Από την άλλη πλευρά, εφόσον τηρεί αυτούς τους βασικούς κανόνες, κανείς δεν μπορεί να τον θεωρήσει a priori ύποπτο, όσο κι αν διαχειρίζεται μια "πηγή κινδύνου" όπως λέμε στα νομικά. Οι εφημερίδες και τα περιοδικά υποχρεούνται από το νόμο να δηλώνουν την ιδιοκτησία τους, προκειμένου οι πολίτες να μπορούν να αξιώσουν αποτελεσματικά δικαστική προστασία, αν θεωρήσουν ότι θίγονται από τα δημοσιεύματα, ακόμη και ανυπόγραφα.

Το να υποχρεώσεις όμως όσους συμμετέχουν στην Κοινωνία της Πληροφορίας, προκειμένου να διαδώσουν, να αντλήσουν και να ανταλλάξουν πληροφορίες σε δημόσια προσβάσιμο χώρο, να το κάνουν αποκλειστικά και μόνο επωνύμως, θεωρώ ότι συνιστά έναν υπέρμετρο περιορισμό, ο οποίος δεν μπορεί να θεωρηθεί συμβατός με την ελευθερία της έκφρασης, αλλά και το δικαίωμα του πληροφοριακού αυτοκαθορισμού.

Αν εγώ θέλω να αυτοαποκαλούμαι e-lawyer ή Ρίτα Χέηγουορθ στο διαδίκτυο, κανείς δεν μπορεί να μου επιβάλλει να υπογράφω με το όνομα που γράφει το δελτίο της αστυνομικής μου ταυτότητας, γιατί διαφορετικά μου περιορίζει υπέρμετρα την ελευθερία της έκφρασης, η οποία μου επιτρέπει λ.χ. να ντύνομαι όπως θέλω και να βγαίνω στα κανάλια με ψευδώνυμο, όπως άλλωστε ήδη κάνουν εδώ και χρόνια πολλοί γνωστοί άνθρωποι του θεάματος και των μέσων ενημέρωσης. Τα κείμενα που γράφουμε στα blogs δεν είναι δηλώσεις που απευθύνονται σε δημόσιες αρχές, όπως λ.χ. οι καταγγελίες που πρέπει να είναι ενυπόγραφες και να έχουν ακριβή στοιχεία!

Όπως το απόρρητο των τηλεπικοινωνιών επιτρέπει στους συνδρομητές τηλεφώνου να ζητούν απόκρυψη του αριθμού τους και να μην μπαίνει το όνομά τους στους τηλεφωνικούς καταλόγους που διατίθενται δημόσια στο κοινό (και μάλιστα βάσει της ευρωπαϊκής νομοθεσίας - Οδηγία 2002/58), έτσι δεν μπορεί κανείς να με υποχρεώσει να βάλω το ονοματεπώνυμό μου στο ιστολόγιό μου.

ΑΝ παρανομήσω, ας διασφαλιστεί με κάποιο τρόπο ότι ο θιγόμενος μπορεί να ζητήσει αποτελεσματικά την δικαστική του προστασία - εδώ ανοίγει το μεγάλο ερώτημα αν θέλουμε η συκοφαντική δυσφήμηση να επιτρέπει ή όχι την άρση του απορρήτου. Και αυτό είναι μια πολύ μεγάλη συζήτηση, γιατί μαζί με την συκοφαντική, υπάρχει και η απλή δυσφήμηση (που μπορεί επίσης να καταστρέψει υπολήψεις, λέγοντας όμως αλήθειες!) αλλά και η κοινή εξύβριση. Άρση απορρήτου και για απλή εξύβριση; Το Σύνταγμα λέει μόνο για τα ιδιαιτέρως σοβαρά εγκλήματα. Αυτά τα όρια πρέπει να αναζητήσουμε και να τα εξηγήσουμε στον νομοθέτη.

Αλλά όχι a priori όλοι ύποπτοι.

Αυτή η θέση υποστηρίζω ότι βασίζεται απολύτως στα άρθρα 5, 5Α,9, 9Α, 14 και 19 του Συντάγματος.

Η νομοθετική επιβολή γνωστοποίησης ταυτότητας του ιδιοκτήτη μέσου ενημέρωσης που προβλέπεται από το Ν.1178/1981 εφόσον επεκταθεί και στα ιστολόγια, υποστηρίζω ότι θίγει όλα τα παραπάνω συνταγματικά άρθρα και καταργεί στην πράξη το τεκμήριο της αθωότητας των bloggers.

Περί απορρήτου και ποινικού δικαίου στο διαδίκτυο

Το θέμα μας έχει απασχολήσει και στο παρελθόν, αλλά ορισμένες συζητήσεις τις τελευταίες μέρες το φέρνουν στην επικαιρότητα.

Αρχικά, πρέπει να έχουμε στο μυαλό μας ότι άλλο είναι ο εντοπισμός ενός υπόπτου με τη διαδικασία της άρσης του τηλεπικοινωνιακού απορρήτου και άλλο είναι ο εντοπισμός ενός υπόπτου εναντίον του οποίου υπάρχουν καταθέσεις από πρόσωπα που δίνουν την πληροφορία ότι πρόκειται για το τάδε πρόσωπο. Στη δεύτερη περίπτωση, δεν έχουμε άρση του απορρήτου, ανεξάρτητα από το αν έχουμε το ίδιο αποτέλεσμα, δηλ. τον εντοπισμό ενός ατόμου.

Το νομοθετικό πλαίσιο εκκινεί από το άρθρο 19 του Συντάγματος.

1. Το απόρρητο των επιστολών και της ελεύθερης ανταπόκρισης ή επικοινωνίας με οποιονδήποτε άλλο τρόπο είναι απόλυτα απαραβίαστο. Νόμος ορίζει τις εγγυήσεις υπό τις οποίες η δικαστική αρχή δεν δεσμεύεται από το απόρρητο για λόγους εθνικής ασφάλειας ή για διακρίβωση ιδιαίτερα σοβαρών εγκλημάτων.

2. Νόμος ορίζει τα σχετικά με τη συγκρότηση, τη λειτουργία και τις αρμοδιότητες ανεξάρτητης αρχής που διασφαλίζει το απόρρητο της παραγράφου 1.

3. Απαγορεύεται η χρήση αποδεικτικών μέσων που έχουν αποκτηθεί κατά παράβαση του άρθρου αυτού και των άρθρων 9 και 9Α.

Ελεύθερη ανταπόκριση και επικοινωνία, λοιπόν, είναι το έννομο αγαθό που προστατεύει το Σύνταγμα και μάλιστα επικοινωνία "με οποιονδήποτε τρόπο". Άρα και μέσω διαδικτύου. Ένα πρώτο ερώτημα είναι αν το να έχει κανείς ένα μπλογκ αποτελεί τρόπο ενάσκησης αυτού του συνταγματικού δικαιώματος, το οποίο καλύπτεται από το απόρρητο. Και συνεπώς, εάν η ανωνυμία που μπορεί να επιλέγει (ή να μην επιλέγει) κάποιος εντάσσεται στην προστασία του εν λόγω απορρήτου.

Την απάντηση δίνει με γενικούς όρους το ίδιο το Σύνταγμα και με ειδικότερους όρους η ειδική νομοθεσία. Το άρθρο 5Α του Συντάγματος:

1. Καθένας έχει δικαίωμα στην πληροφόρηση, όπως νόμος ορίζει. Περιορισμοί στο δικαίωμα αυτό είναι δυνατόν να επιβληθούν με νόμο μόνο εφόσον είναι απολύτως αναγκαίοι και δικαιολογούνται για λόγους εθνικής ασφάλειας, καταπολέμησης του εγκλήματος ή προστασίας δικαιωμάτων και συμφερόντων τρίτων.

2. Καθένας έχει δικαίωμα συμμετοχής στην Κοινωνία της Πληροφορίας. Η διευκόλυνση της πρόσβασης στις πληροφορίες που διακινούνται ηλεκτρονικά, καθώς και της παραγωγής, ανταλλαγής και διάδοσής τους αποτελεί υποχρέωση του Κράτους, τηρουμένων πάντοτε των εγγυήσεων των άρθρων 9, 9Α και 19.

Άρα "συμμετοχή στην Κοινωνία της Πληροφορίας", τηρουμένων πάντοτε των εγγυήσεων και του άρθρου 19 περί απορρήτου. Το άρθρο 9 προστατεύει το απαραβίαστο της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής, θέτοντας όρους για τις έρευνες σε κατοικίες και το άρθρο 9Α καθιερώνει σε συνταγματικό επίπεδο την προστασία των προσωπικών δεδομένων.

Το κοινοτικό δίκαιο και η ειδική ελληνική νομοθεσία καθιστούν τα πράγματα ακόμη πιο σαφή: στην έννοια του όρου "επικοινωνία" περιλαμβάνεται και η ίδια η πλοήγηση στο διαδίκτυο, το κοινό surfing - πέραν δηλαδή της αποστολής e-mail:

"Επικοινωνία": κάθε πληροφορία που ανταλάσσεται ή διαβιβάζεται μεταξύ ενός πεπερασμένου αριθμού μερών, μέσω μιας διαθέσιμης στο κοινό υπηρεσίας ηλεκτρονικών επικοινωνιών. Δεν περιλαμβάνονται πληροφορίες που διαβιβάζονται ως τμήμα ραδιοτηλεοπτικών υπηρεσιών στο κοινό μέσω δικτύου ηλεκτρονικών επικοινωνιών, εκτός από τις περιπτώσεις κατά τις οποίες οι πληροφορίες μπορούν να αφορούν αναγνωρίσιμο συνδρομητή ή χρήστη που τις λαμβάνει.

(Άρθρο 2§5 Ν.3471/2006, προστασία προσωπικών δεδομένων στις ηλεκτρονικές επικοινωνίες, Οδηγία ΕΚ 2002/58).

Ως γνωστόν και με το απλό σερφάρισμα έχουμε ανταλλαγή πληροφοριών ανάμεσα σε χρήστη-πάροχο-σέρβερ κλπ. Πόσω μάλλον όταν έχουμε μπλογκ.

Ας έρθουμε τώρα στο θέμα της άρσης του απορρήτου αυτών των πληροφοριών, οι οποίες μπορούν να οδηγήσουν στον εντοπισμό του τερματικού, άρα -ενδεχομένως- και του ίδιου του χρήστη.

Κατά το Ν.2225/1994, άλλες είναι οι προϋποθέσεις άρσης του απορρήτου για λόγους εθνικής ασφάλειας και άλλες για τη "διακρίβωση εγκλημάτων", δηλ. ποινικών αδικημάτων. Όπως είδαμε, το άρθρο 19 του Συντάγματος ορίζει ότι οι δικαστικές αρχές [και ΜΟΝΟΝ αυτές] δεν δεσμεύονται από το απόρρητο, όταν πρόκειται για "ιδιαίτερα σοβαρά εγκλήματα". Αυτά τα "ιδιαίτερα σοβαρά εγκλήματα", έρχεται να τα καθορίσει ο νομοθέτης με τον Ν.2225/1994, δίνοντας μια περιοριστική λίστα, στο άρθρο 4, η οποία αφορά κακουργήματα.

Έτσι, η άρση του απορρήτου επιτρέπεται για τα εξής αδικήματα του Ποινικού Κώδικα:

- εσχάτη προδοσία (άρθρο 134 Π.Κ.)
- διάδοση εγγράφων, εικόνων ή παραστάσεων ή συνωμοσία με σκοπό την εσχάτη προδοσία (άρθρο 135§§1-2 Π.Κ.)
- απόπειρα δολοφονίας πρωθυπουργού, προέδρου της βουλής, αναπληρωτών τους, προέδρου κοινοβουλευτικού κόμματος (άρθρο 134Α Π.Κ.)
- βασανιστήρια και άλλες προσβολές της ανθρώπινης αξιοπρέπειας (άρθρα 137Α Π.Κ., 137Β Π.Κ.)
- επιβουλή της ακεραιότητας της χώρας (άρθρο 138 Π.Κ.)
- προσβολή εναντίον της διεθνούς ειρήνης της χώρας (άρθρο 139 Π.Κ.)
- προδοσία της χώρας (άρθρο 140 Π.Κ.)
- στρατιωτική υπηρεσία στον εχθρό (άρθρο 143 Π.Κ.), υποστήριξη πολεμικής δύναμης του εχθρού (άρθρο 144 Π.Κ.)
- παραβίαση μυστικών της πολιτείας (άρθρο 146 Π.Κ.)
- κατασκοπεία που θέτει σε κίνδυνο τη χώρα ή σύμμαχο (άρθρο 148§2 Π.Κ.)
- νόθευση ή καταστροφή εγγράφων του κράτους (άρθρο 150 Π.Κ.)
- κατάχρηση πληρεξουσιότητας του κράτους (άρθρο 151 Π.Κ.)
- βία κατά πολιτικών σωμάτων και της κυβέρνησης (άρθρο 157 Π.Κ.)
- προσβολές κατά του Προέδρου της Δημοκρατίας (άρθρο 168 Π.Κ.)
- εγκληματική οργάνωση (άρθρο 187§§1-2 Π.Κ.)
- πρόσκληση σε συνεισφορά για χρηματικές ποινές (άρθρο 207 Π.Κ.)
- κατάρτηση ένοπλης ομάδας (άρθρο 208 Π.Κ.)
- εμπρησμός που μπορεί να οδηγήσει σε ή είχε αποτέλεσμα το θάνατο (άρθρο 264 περ. β΄ - γ΄ Π.Κ.)
- έκρηξη (άρθρο 270 Π.Κ.)
- παραβάσεις σχετικές με τις εκρηκτικές ύλες (άρθρο 272 Π.Κ.)
- καταστροφή προστατευτικών εγκαταστάσεων που μπορεί να οδηγήσει σε ή είχε αποτέλεσμα θάνατο (άρθρο 275 β΄-γ΄ Π.Κ.)
- διατάραξη μετακίνσης με τρένο, πλοίο, αεροσκάφος που μπορεί να οδηγήσει σε ή είχε αποτέλεσμα θάνατο (άρθρο 291 Π.Κ.)
- ανθρωποκτονία με πρόθεση (άρθρο 299 Π.Κ.)
- αρπαγή (άρθρο 322 Π.Κ.)
- αρπαγή ανηλίκων (άρθρο 324 Π.Κ.)
- διακεκριμένες περιπτώσεις κλοπής (άρθρο 374 Π.Κ.)
- ληστεία (άρθρο 380 Π.Κ.)
- εκβίαση (άρθρο 385 Π.Κ.)

Επίσης, υπάρχει μια λίστα για ορισμένα αδικήματα του Στρατιωτικού Ποινικού Κώδικα για τους οποίους επιτρέπεται η άρση, καθώς και για τις προπαρασκευαστικές πράξεις της παραχάραξης νομίσματος, καθώς και τα κακουργήματα σχετικά με το εμπόριο όπλων, τα ναρκωτικά, τα τελωνεία, τις πληροφορίες κεφαλαιαγοράς.

Ο ίδιος νόμος ορίζει ότι η άρση στις περιπτώσεις αυτές είναι επιτρεπτή μόνο αν:

αιτιολογημένα το αρμόδιο δικαστικό συμβούλιο διαπιστώσει ότι η διερεύνηση της υπόθεσης ή η εξακρίβωση του τόπου διαμονής του κατηγορουμένου είναι αδύνατη ή ουσιωδώς δυσχερής χωρίς αυτήν.

Αυτό σημαίνει ότι αν με άλλους τρόπους είναι δυνατός ο εντοπισμός των φερόμενων ως δραστών, τότε δεν επιτρέπεται η άρση του απορρήτου.

Τέλος, η άρση διατάσσεται μόνον από Δικαστικό Συμβούλιο ή σε εξαιρετικά επείγουσες περιπτώσεις από τον εισαγγελέα, ή τον ανακριτή. Η διάταξη της άρσης απευθύνεται στην εταιρία τηλεπικοινωνιών με αυστηρούς όρους μυστικότητας.

Όσον αφορά τα ζητήματα του εδαφικού πεδίο εφαρμογής των παραπάνω διατάξεων, είναι γνωστό ότι δεν παίζει ρόλο η χώρα στην οποία βρίσκονται οι εγκαταστάσεις του server, αλλά η χώρα στην οποία τελείται το αδίκημα, όπως και το αν οι φερόμενοι δράστες είναι έλληνες πολίτες.

Ιδιαίτερα διαφωτιστικά είναι τα σχετικά άρθρα του Ποινικού Κώδικα:

Οι ελληνικοί ποινικοί νόμοι εφαρμόζονται σε όλες τις πράξεις που τελέστηκαν στο έδαφος της επικράτειας, ακόμη και από αλλοδαπούς. [άρθρο 5§1 Π.Κ.]

Άρθρο 6

1. Οι ελληνικοί ποινικοί νόμοι εφαρμόζονται και για πράξη που χαρακτηρίζεται από αυτούς ως κακούργημα ή πλημμέλημα και που τελέστηκε στην αλλοδαπή από ημεδαπό, αν η πράξη αυτή είναι αξιόποινη και κατά τους νόμους της χώρας στην οποία τελέστηκε ή αν διαπράχθηκε σε πολιτειακά ασύντακτη χώρα.

2. Η ποινική δίωξη ασκείται και εναντίον αλλοδαπού ο οποίος κατά την τέλεση της πράξης ήταν ημεδαπός. Επίσης ασκείται και εναντίον εκείνου που απέκτησε την ελληνική ιθαγένεια μετά την τέλεση της πράξης.

3. Στα πλημμελήματα, για να εφαρμοστούν οι διατάξεις των παρ. 1 και 2, απαιτείται έγκληση του παθόντος ή αίτηση της κυβέρνησης της χώρας όπου τελέστηκε το πλημμέλημα.

4. Τα πταίσματα που διαπράττονται στην αλλοδαπή τιμωρούνται μόνο στις περιπτώσεις που ειδικά ορίζει ο νόμος.

Άρθρο 8

Οι ελληνικοί ποινικοί νόμοι εφαρμόζονται σε ημεδαπούς και αλλοδαπούς, ανεξάρτητα από τους νόμους του τόπου της τέλεσης, για τις εξής πράξεις που τελέστηκαν στην αλλοδαπή:

α) εσχάτη προδοσία, προδοσία της χώρας που στρέφεται κατά του Ελληνικού Κράτους και τρομοκρατικές πράξεις (άρθρο 187Α)"

β) εγκλήματα που αφορούν την στρατιωτική υπηρεσία και την υποχρέωση στράτευσης (ειδικό μέρος, Κεφ. Η'),

γ) αξιόποινη πράξη που τέλεσαν ως υπάλληλοι του ελληνικού κράτους,

δ) πράξη εναντίον Ελληνα υπαλλήλου κατά την άσκηση της υπηρεσίας του ή σχετικά με την υπηρεσία του,

ε) ψευδορκία σε διαδικασία που εκκρεμεί στις ελληνικές αρχές,

στ) πειρατεία,

ζ) εγκλήματα σχετικά με το νόμισμα (ειδικό μέρος, Κεφ. Θ'),

η) πράξη δουλεμπορίου, εμπορίας ανθρώπων, σωματεμπορίας ή ασέλγειας με ανήλικο έναντι αμοιβής, διενέργειας ταξιδιών με σκοπό την τέλεση συνουσίας ή άλλων ασελγών πράξεων σε βάρος ανηλίκου ή πορνογραφίας ανηλίκου,

θ) παράνομο εμπόριο ναρκωτικών φαρμάκων,

ι) παράνομη κυκλοφορία και εμπόριο άσεμνων δημοσιευμάτων,

ια) κάθε άλλο έγκλημα, για το οποίο ειδικές διατάξεις ή διεθνείς συμβάσεις υπογραμμένες και επικυρωμένες από το ελληνικό κράτος προβλέπουν την εφαρμογή των ελληνικών ποινικών νόμων.

Άρθρο 9

1. Η ποινική δίωξη για πράξη που τελέστηκε στην αλλοδαπή αποκλείεται:

α) αν ο υπαίτιος δικάστηκε για την πράξη αυτή στην αλλοδαπή και αθωώθηκε ή αν σε περίπτωση που καταδικάστηκε, έχει εκτίσει ολόκληρη την ποινή του,

β) αν, σύμφωνα με τον αλλοδαπό νόμο, η πράξη έχει παραγραφεί ή η ποινή που επιβλήθηκε έχει παραγραφεί ή έχει χαριστεί,

γ) αν, σύμφωνα με τον αλλοδαπό νόμο, χρειάζεται έγκληση για τη δίωξη της πράξης και τέτοια έγκληση είτε δεν υποβλήθηκε είτε ανακλήθηκε.

2. Οι διατάξεις αυτές δεν εφαρμόζονται στις πράξεις που ορίζει το άρθρο 8.

Νομίζω ότι με αυτές τις διατάξεις κλείνει ο κύκλος αμφισβητήσεων για το πεδίο εφαρμογής του ελληνικού ποινικού δικαίου στο διαδίκτυο με βάση κατασκευές όπως "ο blogger διέπεται από την αμερικανική νομοθεσία".

Μια άλλη συζήτηση βέβαια είναι η εφαρμογή διεθνών συνθηκών για το κυβερνοέγκλημα και για την αστυνομική και δικαστική συνεργασία σε ποινικές υποθέσεις στο πεδίο της ΕΕ.

Όροι χρήσης blogs: ποιά η δεσμευτικότητά τους;

Όπως έχω πει η νομοθεσία είναι αρκετή, τουλάχιστον για τις εγχώριες περιπτώσεις. Σε σχέση με το copyright, οι όροι χρήσης μερικές φορές μπορεί να κάμπτουν το επίπεδο προστασίας σε σχέση με τον Ν.2121, μολονότι ο ίδιος ο νόμος αναφέρει ότι δεν χωρεί παραίτηση από τα δικαιώματα που προβλέπει, κατοχυρώνοντας έτσι ένα minimum προστασίας.

Ωστόσο, οι όροι χρήσης δεν είναι κενοί νομικής δεσμευτικότητας, σύμφωνα με το ελληνικό δίκαιο. Διαβάζω στο άρθρο 66Β το οποίο προστέθηκε στο νόμο το έτος 2002, ως ενσωμάτωση κοινοτικού δικαίου ("Πληροφορίες για το καθεστώς των δικαιωμάτων"):

1. Ως "πληροφορία για το καθεστώς των δικαιωμάτων" νοείται κάθε παρεχόμενη από τον δικαιούχο πληροφορία, η οποία επιτρέπει την αναγνώριση του έργου ή άλλου προστατευόμενου αντικειμένου με συγγενικό δικαίωμα ή με το δικαίωμα ειδικής φύσης του κατασκευαστή βάσης δεδομένων, καθώς και την αναγνώριση του δημιουργού ή οποιουδήποτε άλλου δικαιούχου. Νοούνται επίσης οι πληροφορίες σχετικές με τους όρους και τις προϋποθέσεις χρήσης του έργου ή άλλων προστατευόμενων αντικειμένων, καθώς και κάθε αριθμός ή κωδικός που αντιπροσωπεύει τις πληροφορίες αυτές. (άρθρο 7 παρ. 2 Οδηγίας 2001/29).

2. Απαγορεύεται σε κάθε πρόσωπο να προβαίνει εν γνώσει του χωρίς την άδεια του δικαιούχου σε οποιαδήποτε από τις ακόλουθες ενέργειες:

α) αφαίρεση ή αλλοίωση οποιασδήποτε πληροφορίας με ηλεκτρονική μορφή σχετικά με τη διαχείριση των δικαιωμάτων,

β) διανομή, εισαγωγή προς διανομή, ραδιοτηλεοπτική μετάδοση, παρουσίαση στο κοινό ή διάθεση στο κοινό έργων ή άλλων προστατευόμενων αντικειμένων με συγγενικό δικαίωμα ή με το δικαίωμα ειδικής φύσης του κατασκευαστή βάσης δεδομένων, από τα οποία έχουν αφαιρεθεί ή αλλοιωθεί άνευ αδείας οι πληροφορίες ηλεκτρονικής μορφής σχετικά με τη διαχείριση των δικαιωμάτων, αν το πρόσωπο αυτό γνωρίζει ή έχει βάσιμο λόγο να γνωρίζει ότι με την ενέργεια αυτή προτρέπει, επιτρέπει, διευκολύνει ή συγκαλύπτει προσβολή του δικαιώματος του δημιουργού ή των συγγενικών δικαιωμάτων ή του δικαιώματος ειδικής φύσης του κατασκευαστή βάσης δεδομένων. (άρθρο 7 παρ. 1 Οδηγίας 2001/29)

3. Η παράβαση των ανωτέρω διατάξεων τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον ενός έτους και χρηματική ποινή 2.900 -15.000 ευρώ και συνεπάγεται τις αστικές κυρώσεις του άρθρου 65 του Ν. 2121/1993, όπως ισχύει. Το Μονομελές Πρωτοδικείο μπορεί να διατάξει ασφαλιστικά μέτρα σύμφωνα με τον Κ.Πολ.Δ., εφαρμοζομένης και της ρύθμισης του άρθρου 64 του Ν. 2121/1993, όπως ισχύει. (άρθρο 7 Οδηγίας 2001/29).

Ο νόμος λοιπόν προστατεύει τους όρους χρήσης ως αναπόσπαστο στοιχείο του ίδιου του έργου που προστατεύεται με την έννοια ότι απαγορεύεται η αφαίρεσή τους από τρίτον, αλλά και η διάθεση στο κοινό αυτών των έργων με σκόπιμη αφαίρεση των όρων χρήσης, προκειμένου να διευκολυνθεί η προσβολή των δικαιωμάτων.

Για τους νομικούς που τυχόν διαβάζουν, νομίζω ότι η "γνώση" ή η βάσιμη πιθανολόγηση αυτή της διευκόλυνσης της προσβολής ως βασικό στοιχείο για την στοιχειοθέτηση του αδικήματος της παρ. 2 στοιχείο β΄ καθιστά υπερχειλή την υποκειμενική υπόσταση με την προσθήκη εξωτερικού όρου του αξιοποίνου. Θα ήθελα τη γνώμη σας επ' αυτού, γιατί η συνθήκη φαίνεται αντίστοιχη της γνώσης του ψεύδους στην περίπτωση της συκοφαντικής δυσφήμησης.

Η αποτροπή της μη διπλής καταδίκης όταν η πράξη τιμωρείται σε περισσότερες χώρες

Η αρχή της μη επιβολής δεύτερης (ή περισσότερων ποινών) για την ίδια πράξη που τέλεσε το ίδιο άτομο (ne bis in idem) είναι μια θεμελιώδης αρχή που εγγυάται την συνοχή του ποινικού δικαίου. Το θέμα έχει συζητηθεί πολλές φορές και σε σχέση με την χωρική δικαιοδοσία των κρατών σε αδικήματα μέσω Διαδικτύου και έχει απασχολήσει αρκετές φορές τις συζητήσεις μας και εδώ.

Τώρα η ΕΕ παίρνει μια πρωτοβουλία ανοίγοντας διάλογο για το πως θα πρέπει να εφαρμοστεί η αρχή αυτή. Ο διάλογος ξεκινάει με μια Πράσινη Βίβλο (=οι πράσινες βίβλοι είναι κείμενα προβληματισμού και στη συνέχεια ακολουθούνται από τις λευκές βίβλους που είναι κείμενα τελικών συμπερασμάτων που θα υλοποιηθούν σε επόμενο στάδιο με την εισαγωγή νομοθεσίας).

http://europa.eu.int/eur-lex/lex/LexUriServ/site/en/com/2005/com2005_0696en01.pdf

http://www.europa.eu.int/comm/secretariat_general/regdoc/rep/2/2005/EN/2-2005-1767-EN-1-0.Pdf

Όπως θα διαβάσετε, η Κομισιόν καλεί για διάλογο όλους τους ενδιαφερόμενους. Οποιοσδήποτε λοιπόν έχει κάποια άποψη, ιδέα ή πρόταση πρέπει να στείλει (και στα ελληνικά γίνεται) στην διεύθυνση που αναφέρεται στην Πράσινη Βίβλο στην Κομισιόν ό,τι έχει να αναφέρει.

Η ΕΕ μας καλεί σε διάλογο, πριν νομοθετήσει. Ας μην αδιαφορήσουμε και αυτή τη φορά, γιατί μας αφορά όλους μας.

Απόφαση-Πλαίσιο του Συμβουλίου ΕΕ για το ποινικό μητρώο

Πρόκειται για την πιο ολοκληρωμένη επέμβαση του Συμβουλίου της ΕΕ ως προς την οργάνωση, το περιεχόμενο και φυσικά την ανταλλαγή πληροφοριών ποινικούυ μητρώου ανάμεσα στα κράτη μέλη. Η Απόφαση έχει ανακοινωθεί σε επιπεδο νομοθετική πρότασης (νομοσχέδιο) αλλά αποτελεί χαρακτηριστική προσπάθεια για ενοποίηση των κρατών σε έναν τομέα που ανήκει στον "σκληρό πυρήνα" της κρατική κυριαρχίας.

http://europa.eu.int/eur-lex/lex/LexUriServ/site/en/com/2005/com2005_0690en01.pdf

Υπενθυμίζουμε ότι η αστυνομική και δικαστική συνεργασία των κρατών ΕΕ σε θέματα ποινικού δικαίου αποτελεί τον περίφημο 'Τρίτο Πυλώνα" της ΕΕ, όπου οι αρμοδιότητες των κοινοτικών οργάνων (Κοινοβούλιο, Δικαστήριο) είναι μειωμένες, ενόψει των αρμοδιοτήτων των κυβερνήσεων των χωρών (=Σύνθεση Συμβουλίου ΕΕ). Και αυτή η ασυνέχεια στο εσωτερικό της ΕΕ θεμελιώνει ένα από τα σοβαρότερα δημοκρατικά χάσματα της Ένωσης, το οποίο εξαλείφεται με τις διατάξεις που περιλαμβάνει το Σχέδιο Ευρωπαϊκού Συντάγματος (ενοποίηση των πυλώνων, ενίσχυση ρόλου Κοινοβουλίου και Δικαστηρίου, αλλά και εθνικών Κοινοβουλίων).

To σχέδιο Απόφασης-Πλαίσιο του Συμβουλίου ΕΕ για τα προσωπικά δεδομένα

Όπως είναι γνωστό, η νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τα προσωπικά δεδομένα αφορά κυρίως τον πρώτο πυλώνα (εσωτερική αγορά) και όχι τον δεύτερο (εξωτερική πολιτική και άμυνα) και τον τρίτο πυλώνα (αστυνομική και δικαστική συνεργασία σε αστικές υποθέσεις) της Ένωσης. Έτσι μια μεγάλη σφαίρα των πολιτικών της ΕΕ βρίσκονται χωρίς ένα νομικό πλαίσιο "συνταγματικού" χαρακτήρα για την προστασία προσωπικών δεδομένων.

Για το λόγο αυτό, και ενόψει της καθιέρωσης της "αρχής της διαθεσιμότητας των πληροφοριών" ανάμεσα στα κράτη μέλη για σκοπούς καταπολέμησης του εγκλήματος, η Κομισιόν συνέταξε ένα σχέδιο Απόφασης-Πλαίσιο του Συμβουλίου ΕΕ για την προστασία προσωπικών δεδομένων στον τρίτο πυλώνα.

Η πρόταση της Κομισιόν υποβλήθηκε σε εξονυχιστικό έλεγχο απο τον Ευρωπαίο Επόπτη Προστασίας Δεδομένων, την ανεξάρτητη αρχή της ΕΕ, η οποία ελέγχει την τήρηση τον σεβασμό των ατομικών δικαιωμάτων κατά την επεξεργασία προσωπικών δεδομένων από την Κοινότητα, αλλά γνωμοδοτεί και για το ικανοποιητικό επίπεδο προστασία και για τα νομικά κείμενα των άλλων πυλώνων.

Αποτέλεσμα του ελέγχου αυτού είναι η έκδοση της Γνωμοδότησης του Επόπτη, με την οποία αξιολογείται κατά πόσον το σχέδιο Απόφασης-Πλαίσιο σέβεται τα θεμελιώδη δικαιώματα και τι θα πρέπει να αλλάξει.

http://www.edps.eu.int/legislation/Opinions_A/05-12-19_Opinion_DP_Third_pillar_EN.pdf

Μία απο τις επισημάνσεις του Επόπτη είναι ότι η Απόφαση πρέπει να τροποποιηθεί ώστε να σέβεται την νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, σχετικά με το άρθρο 8 της ΕΣΔΑ (προστασία ιδιωτικής ζωής). Παρόλο που η ΕΣΔΑ δεν περιλαμβάνει ειδικό δικαίωμα προστασίας προσωπικών δεδομένων, η νομολογία του Δικαστηρίου έχει διαπλάσει σε αρκετές περιπτώσεις την προστασία των δεδομένων αυτών ως μέρος της "ιδιωτικής ζωής" των ατόμων. Η νομολογία αυτή επισημαίνει ότι οι επεμβάσεις στην ιδιωτική ζωή πρέπει να είναι απολύτως αναγκαίες σε μια δημοκρατική κοινωνία, όταν γίνονται για σκοπούς καταπολέμησης του εγκλήματος.

O Eπόπτης κ. Πίτερ Χούστινξ είπε ότι η Απόφαση θα αποτελέσει ένα από τα τρία κεντρικά νομοθετικά κείμενα της Ευρώπης στον τομέα της προστασίας προσωπιών δεδομένων. Κοινά κριτήρια που εφαρμόζονται σε όλες τις επεξεργασίες δεδομένων είναι το ζητούμενο και γενικά υποστηρίζει την πρόταση που αποτελεί ένα σημαντικό βήμα μπροστά.

http://www.edps.eu.int/Press/EDPS-2005-8-EN_3P.pdf

Ποινική δίωξη εναντίον blogger στη Γαλλία!

'Ενας γάλλος blogger καταχώρησε στο blog του κατηγορίες για την υψηλή αμοιβή του δικηγόρου του Δήμου Pluteaux για την εκδίκαση μιας υπόθεσης πρώην εργαζομένου. Ο δήμαρχος Pluteaux άσκησε μήνυση για την καταχώρηση αυτή κατά τoυ blogger, ο οποίος πλέον κατηγορείται για συκοφαντική δυσφήμηση μέσω του τύπου. Κι αυτό γιατί ο νόμος περί τύπου έχει επεκταθεί και εφαρμόζεται και στα ψηφιακά μέσα (όπως συμβαίνει και στην Ελλάδα). Η απόφαση του δικαστηρίου αναμένεται με ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς το 70% των ευρωπαϊκών blogs και άνω λειτουργεί στη Γαλλία.

(πηγή: περιοδικό Δίκαιο Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης και Επικοινωνίας, Liberation, 21.6.2005, σελ.4-6, http://www.monputeaux.com/proces/)

Εκ πρώτης όψεως, υπάρχουν σοβαρές πιθανότητες απαλλαγής του blogger, αν πράγματι δεν μετέδωσε κάτι ψευδές και στο κείμενό του προεξάρχει η άσκηση κριτικής και όχι η διάδοση ανακριβών δεδομένων.

Έρχεται το νέο κοινοτικό ποινικό δίκαιο.

Σε μια σημερινή απόφαση, το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων του Λουξεμβούργου αποφάσισε ότι οι αρμοδιότητες της Κοινότητας για προστασία του περιβάλλοντος περιλαμβάνουν και την εξουσία να απαιτείται από τα Κράτη Μέλη η διασφάλιση αυτής της προστασίας με επιβολή ποινικών κυρώσεων για τις σοβαρές προσβολές. Το Δικαστήριο ακύρωσε μια Απόφαση-πλαίσιο του Συμβουλίου που υιοθετήθηκε το 2003, που επιφύλασσε αυτήν την «ύλη» ως περιεχόμενο διακυβερνητικής απόφασης του «Τρίτου Πυλώνα» (που αφορά έναν "χώρο ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης", σύμφωνα με τη ΣυνθήκηΕΕ). Το Δικαστήριο επικύρωσε έτσι την θέση της Επιτροπής. Η απόφαση αναφέρεται σε μια συγκεκριμένη περιβαλλοντική νομοθεσία, αλλά αποτελεί ένα σημαντικό δεδικασμένο, για το σύνολο της κοινοτικής έννομης τάξης. Πλέον παύει να θεωρείται αποκλειστικό προνόμιο του Τρίτου Πυλώνα η θέσπιση νομοθεσίας σε ποινικά θέματα.

«Η απόφαση του Δικαστηρίου φέρνει νέα δεδομένα, ενδυναμώνει την δημοκρατία και την αποτελεσματικότητα της Ένωσης» σχολίασε ο Πρόεδρος της Επιτροπής Χοσέ Μανουέλ Μπαρόζο. «Ξεκαθαρίζει ότι όπου προβλέπονται ποινές από το Κοινοτικό Δίκαιο, δεν είναι δυνατόν να θεσπιστούν χωρίς τον πλήρη δημοκρατικό έλεγχο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Ταυτόχρονα, το Δικαστήριο ενδυναμώνει τις δυνατότητες επιβολής του νόμου, εφόσον τα Κράτη Μέλη έχουν συμφωνήσει σε μία πολιτική της Ένωσης. Είναι μια απόφαση-ορόσημο, ανοίγει το δρόμο για πιο δημοκρατική και πιο αποτελεσματική νομοθεσία σε επίπεδο ΕΕ. Οι προτεινόμενες ποινικές κυρώσεις πρέπει να αφορούν μόνο συγκεκριμένες σοβαρές προσβολές. Θα κάνουμε προσεκτική και σύμφωνη με την αρχή της αναλογικότητας χρήση αυτής της δυνατότητας, σε συμφωνία με την αρχή της καλύτερης νομοθεσίας.»

(πηγή:http://www.eu.int/rapid/pressReleasesAction.do?reference=IP/05/1136&format=HTML&aged=0&language=EN&guiLanguage=en , http://www.eu.int/rapid/pressReleasesAction.do?reference=CJE/05/75&format=HTML&aged=0&language=EN&guiLanguage=en )

Με απλούστερα λόγια: το ΔΕΚ έκρινε ότι μια σημαντική αρμοδιότητα (θέσπιση ποινικού δικαίου για τις περιβαλλοντικές προσβολές) ανήκει στον Πρώτο Πυλώνα της ΕΕ και όχι στον Τρίτο. Η διαφορά έγκειται στη δημοκρατική νομιμοποίηση: ενώ στον Πρώτο Πυλώνα προτείνει η Επιτροπή και το Κοινοβούλιο (οι αντιπρόσωποι των λαών) ψηφίζει ή απορρίπτει, στον Τρίτο Πυλώνα αποφασίζει ομόφωνα το Συμβούλιο (εκπρόσωποι των ηγετών των λαών), με περιορισμένο ρόλο του Κοινοβουλίου. Επιπλέον για τον Τρίτου Πυλώνα δεν υπάρχει διαδικασία με την οποία η Επιτροπή μπορεί να εξαναγκάσει τα Κράτη Μέλη να εφαρμόσουν τις αποφάσεις.
Με την απόφαση αυτή γίνεται σαφές ότι για όλες τις πολιτικές της Κοινότητας-πρώτου πυλώνα (εσωτερική αγορά, προστασία περιβάλλοντος, προστασία δεδομένων, προστασία πνευματικής ιδιοκτησίας, νομισματικά θέματα) μπορεί να προβλεφθεί κοινοτικό ποινικό δίκαιο, εφόσον είναι αναγκαίο. Το οποίο δεν θα εισηγείται αποκλειστικά το Συμβούλιο, αλλά θα περνάει από την «κοινοτική μέθοδο»: Επιτροπή προτείνει-Κοινοβούλιο αποδέχεται ή απορρίπτει. Για αυτό και η συγκεκριμένη απόφαση αποτελεί ένα σημαντικό δεδικασμένο που ενισχύει τον δημοκρατικό χαρακτήρα της Κοινότητας (και, τελικά, της Ένωσης). Μία διαδικασία που περιλαμβάνεται και στην δομή του Ευρωσυντάγματος (κατάργηση των Πυλώνων και ενοποίηση των αρμοδιοτήτων με ενδυνάμωση του αποφασιστικού ρόλου του Κοινοβουλίου).