Βιβλίο: Εθνικό Σύνταγμα και Κοινοτικό Δίκαιο: το Ζήτημα της "Υπεροχής"

ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ΛΙΝΑ
Εθνικό Σύνταγμα και Κοινοτικό Δίκαιο: Το ζήτημα της "Υπεροχής"
θέμα: Δημόσιο Δίκαιο
Σειρά: ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΜΙΣΤΟΚΛΗ ΚΑΙ ΔΗΜΗΤΡΗ ΤΣΑΤΣΟΥ
ημ/νία κυκλοφορίας: 09/06/2009
Εκδόσεις: Εκδόσεις Αντ. Ν. Σάκκουλα
ISBN: 978-960-15-2233-3
γλώσσα: Ελληνικά
σελίδες: 736

Το πιο σημαντικό νομικό ερώτημα στην εποχή μας φαίνεται ότι είναι κατά πόσον το κοινοτικό (ή γενικότερα το ευρωπαϊκό ή διεθνές) δίκαιο κατισχύει του Συντάγματος. Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα δεν δίνεται με ένα "ναι" ή ένα "όχι", διότι η απάντηση δεν γίνεται να είναι "νομική", με την παραδοσιακή έννοια του όρου. Όσο πιο "νομικά" προσπαθήσει να απαντήσει κάποιος, τόσο μεγαλύτερο λάθος θα κάνει. Το ερώτημα όμως είναι νομικό. Και η απάντηση δεν γίνεται να έρθει από μη νομικούς και μάλιστα κορυφαίους.

Η Λίνα Παπαδοπούλου έχει αποδείξει με την επιστημονική της παραγωγή ότι δεν φοβάται την επίπονη και εξαντλητική έρευνα, τόσο οριζόντια (πηγές) όσο και σε βάθος (μεθοδική μεταχείριση του υλικού). Το έργο αυτό ενσωματώνει ατέλειωτες ώρες εργασίας υψηλής ποιότητας, τόσο από πλευράς περιεχόμενης πληροφορίας, όσο και από πλευράς δημιουργικής σκέψης. Είναι ένα έργο επιστημονικής ωριμότητας, πράγμα που φαίνεται ιδίως από την επίμονη ανάλυση με όρους μεθοδολογίας δικαίου.

Το έργο αυτό παρουσιάζει με τον πιο ανάγλυφο τρόπο το αδιέξοδο στο οποίο έχει οδηγήσει ο "συνταγματικός πατριωτισμός" των ελληνικών δικαστηρίων και ιδίως του Συμβουλίου της Επικρατείας, του ανώτατου διοικητικού δικαστηρίου που φέρει την φήμη του πιο προοδευτικού δικαστηρίου της Χώρας. Αυτό το Δικαστήριο έχει πει πολλές φορές και σε διάφορες παραλλαγές ότι "το Κοινοτικόν Δίκαιον δεν είναι δυνατόν να θεωρηθεί ότι υπερισχύει και των διατάξεων του Ελληνικού Συντάγματος", με τη λογική ότι το Σύνταγμα δεν μπορεί να αυτοκαταργείται. Πρόκειται για μια κοντόφθαλμη προσέγγιση, την οποία αποκαλύπτει η συγγραφέας μέσα από την ενδελεχή της ανάλυση τόσο υπό την οπτική του θετικισμού που επικαλείται το ΣτΕ, όσο και υπό μια νέα προσέγγιση που, ουσιαστικά, επαναπροσδιορίζει το ερώτημα: την πλουραλιστική θεώρηση των πηγών του δικαίου.

Στο τελευταίο κεφάλαιο, η Λίνα Παπαδοπούλου φωτίζει ένα τεράστιο ζήτημα, στο οποίο, αν το δούμε στην πλήρη έκτασή του (πέρα δηλ. από το θέμα του κοινοτικού δικαίου) οφείλεται κατά τη γνώμη μου το μεγαλύτερο ουσιαστικό πρόβλημα των Ελληνικών δικαστικών αποφάσεων σήμερα: η μυωπική ανάγνωση του δικαίου μέσα από τη αναγνώριση της κανονιστικής αποκλειστικότητας των νόμων και την άρνηση κάθε άλλης κανονιστικής μήτρας. Ενώ η λειτουργία των δικαστηρίων πρέπει να είναι συνθετική των πηγών του δικαίου, στις αποφάσεις διαβάζουμε μόνο στερεοτυπικές και αξιωματικές διατυπώσεις που βασίζονται σε δεδομένα νομοθετήματα, χωρίς να λαμβάνονται υπόψη (ακόμη κι όταν προσκομίζονται) λ.χ. δικαιοσυγκριτικά δεδομένα ή και δεσμευτικές πράξεις ανεξάρτητων οργάνων αλλά και οι εκθέσεις και τα ψηφίσματα των διεθνών οργανισμών. Ακόμη και οι διεθνείς συμβάσεις πετιούνται συχνά ως κουρελόχαρτα, έναντι της "υπεροχής" λ.χ. μιας διάταξης του Ποινικού Κώδικα.

Το 80% της ισχύουσας νομοθεσίας αποτελεί ενσωμάτωση του κοινοτικού δικαίου, συχνά μάλιστα εσφαλμένη. Άλλες φορές το κοινοτικό δίκαιο δεν ενσωματώνεται εμπρόθεσμα στην Ελληνική έννομη τάξη. Και άλλες φορές έρχεται σε σύγκρουση με το Σύνταγμα. Σε αυτές τις τρεις περιπτώσεις, ενεργοποιείται ο ρόλος του Δικαστή, ο οποίος πρέπει να δώσει τις κατάλληλες λύσεις. Αυτό δεν γίνεται, όταν ο Δικαστής εμμένει ότι η εξουσία του σε μεθοδολογικά ζητήματα εξαντλείται στον έλεγχο της συνταγματικότητας των νόμων και ότι η προάσπιση του Συντάγματος αποτελεί υποχρέωσή του ως πολίτη για επίδειξη πατριωτισμού, διότι τι να τον κάνω τον "πατριωτισμό" όταν η πατρίδα έρχεται μετά να πληρώσει πρόστιμα ή εκτίθεται διεθνώς, επειδή οι δικαστές δεν εφαρμόζουν σωστά (ή καθόλου) το ευρωπαϊκό δίκαιο. Αν δεν θέλουμε να είμαστε στην Ευρωπαϊκή Ένωση, έχουμε το δικαίωμα να φύγουμε. Αφού όμως επιλέξαμε να μείνουμε, στοιχειώδης πατριωτική σοβαρότητα επιβάλλει να εκπληρώνουμε τις υποχρεώσεις μας.

Το βιβλίο της Λίνας Παπαδοπούλου είναι από εκείνα που θα 'θελε να είχε γράψει κάθε νομικός συγγραφέας. Δεν χρειάζεται να πει κανείς τίποτε άλλο γι' αυτό πέρα από την άκρως τιμητική επισήμανση του Δ. Τσάτσου, στον Πρόλογο, ότι η συγγραφέας έχει υποχρέωση να το μεταφράσει και σε άλλες γλώσσες, επειδή το περιεχόμενό του έχει ενδιαφέρον όχι μόνο για το ελληνόφωνο κοινό. Καθώς όμως σήμερα είναι και τα γενέθλια της Λίνας Παπαδοπούλου, αξίζει να της ευχηθούμε να διατηρεί πάντα αυτή την απίστευτη διανοητική φρεσκάδα και να απολαύσει την αναγνώριση που θα πρέπει και η νομολογία των Δικαστηρίων να επιφυλάξει στο έργο της αυτό.

Πρόταση Οδηγίας για την διατήρηση των traffic data

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε σήμερα την πρόταση που έχει ετοιμάσει για μια Οδηγία αναφορικά με την διατήρηση των τηλεπικοινωνιακών δεδομένων για σκοπούς αντιμετώπισης του εγκλήματος.

(πηγή: http://www.eu.int/rapid/pressReleasesAction.do?reference=MEMO/05/328&format=HTML&aged=0&language=EN&guiLanguage=en )

Η Επιτροπή αφαιρεί από τις τηλεπικοινωνιακές επιχειρήσεις το επιχείρημα ότι η διατήρηση των traffic data είναι εξαιρετικά δαπανηρή: θα αποζημιωθούν από την Κοινότητα. Η πρόταση Οδηγίας αφορά την διατήρηση: α) για ένα χρόνο των δεδομένων της σταθερής και κινητής τηλεφωνίας και β) έξι μηνών των traffic data που αφορούν επικοινωνία με χρήση IP.

Eίναι ιδιαίτερα σημαντικό ότι η υιοθέτηση του μέτρου θα γίνει μέσω της έγκρισής του από το Ευρωκοινοβούλιο ("κοινοτική μέθοδος") και όχι μονομερώς από το Συμβούλιο (δλδ τις ηγεσίες των κρατών). Η κοινοτικοποίηση της ρύθμισης βρίσκεται σε εναρμόνιση με την απόφαση του ΔΕΚ που ανακοινώσαμε πριν από μερικές μέρες, η οποία φέρνει πιο κοντά στις κοινοβουλευτικές διαδικασίες τη θέσπιση μέτρων που παραδοσιακά ανήκαν στον "τρίτο πυλώνα" της ΕΕ.

΄
Η Επιτροπή δίνει το σχέδιο Οδηγίας στις ανεξάρτητες αρχές για διαβούλευση. Τον τελικό λόγο τον έχει το Ευρωκοινοβούλιο.

Αντισυνταγματικό φιλί ζωής στην Ολυμπιακή

«Μέχρι και την 28η Φεβρουαρίου 2006, δεν επιτρέπονται οι διαδικασίες και η λήψη μέτρων ατομικής, ή συλλογικής αναγκαστικής εκτέλεσης, συμπεριλαμβανομένων και των ασφαλιστικών μέτρων, καθώς και των προσωρινών διαταγών, εντός ή εκτός της χώρας, σε βάρος των εταιρειών 'Ολυμπιακές Αερογραμμές Α.Ε.', 'Ολυμπιακή Αεροπορία-Υπηρεσίες Α.Ε.' και 'Ολυμπιακή Αεροπλοΐα Α.Ε.' και οποιουδήποτε περιουσιακού τους στοιχείου, ομοίως δε και κατά παντός παραρτήματος τούτου, αναγκαίου ή πρόσφορου προς εξυπηρέτηση αυτού, ή των χρηστών του, οι δε τυχόν ανωτέρω εκκρεμείς διαδικασίες, καθώς και οι συνέπειες των μέτρων τούτων αναστέλλονται κατά το άνω διάστημα. Των ανωτέρων περιορισμών, εξαιρείται το Ελληνικό Δημόσιο», αναφέρει τροπολογία που θα κατατεθεί στην Βουλή, για την προστασία της Ολυμπιακής από τις νομικές εκκρεμότητες της εταιρίας.

(πηγή: http://www.in.gr/news/article.asp?lngEntityID=650224&lngDtrID=251 )

Πρόκειται για μια εν ψυχρώ παραβίαση της αρχής της διάκρισης των λειτουργιών (άρθρο 26 του Συντάγματος). Η νομοθετική εξουσία "καπελώνει" την δικαστική, παραβιάζοντας και την αρχή της ισότητας (άρθρο 4)

Εναντίον οποιασδήποτε άλλης εταιρίας (ή νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου) όταν υπάρχουν μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης, ασφαλιστικά μέτρα και διαταγές πληρωμής, ισχύουν συγκεκριμένα δικονομικά δικαιώματα. Ο δικαστής είναι εκείνος που θα κρίνει αν για λόγους επείγοντος πρέπει να ανασταλεί η αναγκαστική εκτέλεση ή τα ασφαλιστικά μέτρα. Εδώ, ειδικά για την Ολυμπιακή έρχεται η νομοθετική εξουσία με αυτήν την ειδική (και όχι απρόσωπη και γενική ρύθμιση) να αφαιρέσει την συνταγματική αρμοδιότητα από τα δικαστήρια για να κρίνουν αν λογοι επείγοντος επιβάλλουν να μην προχωρήσουν οι αναγκαστικές εκτελέσεις και τα ασφαλιστικά μέτρα εναντίον της εταιρίας. Παραβιάζοντας ευθέως το άρθρο 26§3 του Συντάγματος.

Βέβαια, σε τελευταία ανάλυση, ο δικαστής είναι αυτός που θα κρίνει τη συνταγματικότητα και αυτής της τροπολογίας, αφού όμως προσφύγουν οι θιγόμενοι που έχουν στραφεί κατά της Ολυμπιακής. Τα δικαστήρια διατηρούν την αρμοδιότητα ελέγχου της συνταγματικότητας των νόμων. Υπάρχει μάλιστα και σχετική νομολογία που αναφέρει ότι οι υπερειδικές και ατομικές διατάξεις νόμων αποτελούν επέμβαση της νομοθετικής εξουσίας στην εκτελεστική ή την δικαστική εξουσία. Πάντως, το κράτος θα έχει καταφέρει να ταλαιπωρήσει τελικά τους δανειστές της Ολυμπιακής, ακόμα και με την αντισυνταγματική τροπολογία: αντιστρέφει το βάρος της απόδειξης σε αυτούς, οι οποίοι θα πρέπει να προτείνουν και να θεμελιώσουν την αντισυνταγματικότητα (ανεξάρτητα από το ότι αυτή ελέγχεται αυτεπαγγέλτως από το δικαστήριο).

Οι ΗΠΑ "αναγνωρίζουν" την ρετσίνα.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση και οι ΗΠΑ κατέληξαν σε πρώτης φάσης συμφωνία για το εμπόριο κρασιών, με την οποία θα προστατευθούν οι ονομασίες οίνων της ΕΕ και θα διασφαλιστεί η μεγαλύτερου όγκου και αξίας αγορά διάθεσης ευρωπαϊκών οίνων. Με βάση τη συμφωνία, θα τροποποιηθεί η αμερικάνικη νομοθεσία για την αλλαγή του καθεστώτος των ονομασιών 16 ευρωπαϊκών οίνων (Βουργουνδίας, Σαμπλί, Καμπανίτης, Κιάντι, Κλάρετ, Άνω Σωτέρν, Χοκ, Μαδέρα, Μαλάγα, Μαρσάλα, Πόρτο, Ρετσίνα, Ρήνου, Σωτέρν, Σέρυ και Τοκάι) , που σήμερα θεωρούνται στις ΗΠΑ ως ημιγενικοί όροι, και για τον περιορισμό της χρήσης τους στις ΗΠΑ.

Οι ΗΠΑ θα απαλλάξουν επίσης την ΕΕ από τις νέες απαιτήσεις τους πιστοποίησης, θα αποδεχθούν τις κυριότερες αρχές των ευρωπαϊκών κανόνων σήμανσης και υπόσχονται ότι θα επιδιώκουν την επίλυση τυχόν διμερών ζητημάτων όσον αφορά το εμπόριο κρασιών μέσω ανεπίσημων διμερών διαβουλεύσεων και όχι μηχανισμών επίλυσης διαφορών. Τα δύο μέρη ανέλαβαν επίσης να προχωρήσουν παραπέρα με βάση τη συμφωνία, αρχίζοντας διαπραγματεύσεις για πλέον φιλόδοξη συμφωνία δεύτερης φάσης, 90 ημέρες μετά την έναρξη ισχύος της παρούσας συμφωνίας.

(πηγή: http://www.eu.int/rapid/pressReleasesAction.do?reference=IP/05/1145&format=HTML&aged=0&language=EL&guiLanguage=en )

Το πιο σημαντικό στοιχείο αυτής της είδησης είναι ότι, τελικά, η ΕΕ εξάγει, εκτός από τα προϊόντα της, και το know-how της σχετικής νομοθεσίας (ευρωπαϊκοί κανόνες σήμανσης). Δεν είναι τυχαίο ότι, όσον αφορά τους κανόνες αυτούς, προτιμήθηκαν οι ευρωπαϊκές λύσεις και όχι οι αμερικάνικες.

Αυτό σημαίνει πολλά για τον ευρωπαϊκό νομικό πολιτισμό, ο οποίος βρίσκεται στην πρωτοπορία όχι μόνο στο πεδίο των συνταγματικών δικαιωμάτων (βλ. Χάρτη Θεμελιωδών Ελευθεριών) αλλά και στο εμπορικό δίκαιο, αξιοποιώντας τις εμπειρίες δεκαετιών κοινής αγοράς.