Μήνυμα για την Ημέρα Προστασίας Καταναλωτή

Κριτική και αρνητικά σχόλια από καταναλωτές στο Διαδίκτυο

Ολοένα και πιο συχνές γίνονται οι μηνύσεις εναντίον κριτικής που ασκείται από καταναλωτές για διάφορες υπηρεσίες και προϊόντα στο Διαδίκτυο. Ωστόσο, εφόσον ο εκάστοτε διαδικτυακός τόπος παρέχει την δυνατότητα υποβολής "Αναφοράς", δηλαδή επισήμανσης στον διαχειριστή ενός τυχόν υβριστικού ή συκοφνατικού σχολίου, θα πρέπει πρώτα να ακολουθείται αυτή η διαδικασία, και μόνο υπό προϋποθέσεις - ως τελευταίο στάδιο- θα πρέπει η νομική προστασία να ζητείται από τα Δικαστήρια.

Εφόσον οι Όροι Χρήσης προβλέπουν την δυνατότητα επικοινωνίας του τυχόν θιγόμενου με τον διαχειριστή, η παράκαμψη αυτής της διαδικασίας μόνο και μόνο για να αναζητηθεί η αποζημίωση ή να καταδικαστεί ένας σχολιαστής ή διαχειριστής, είναι προφανέστατα καταχρηστική: εφόσον ο τυχόν θιγόμενος διαθέτει ένα ηπιότερο μέσο για την προστασία του, η προσφυγή στο πλέον σκληρό μέτρο της μήνυσης ή αγωγής αποτελεί υπέρβαση του σκοπού του δικαιώματος δικαστικής προστασίας.

Ιδίως όταν τα αρνητικά σχόλια προέρχονται από καταναλωτές, η εξέταση μιας τέτοιας υπόθεσης πρέπει να εκκινεί από την ελευθερία της έκφρασης του καταναλωτή, ακριβώς λόγω της προτεραιότητας που επιφυλάσσει η έννομη τάξη στα δικαιώματα αυτής της ευρύτατης πληθυσμιακής κατηγορίας που βρίσκεται εξ ορισμού σε δυσμενέστερη θέση σε σχέση με τις επιχειρήσεις που διαθέτουν πολυπρόσωπα σχήματα και κεφάλαια υποστήριξης. Η ελευθερία της έκφρασης του καταναλωτή περιλαμβάνει ακόμα και σχόλια που μπορεί να προσβάλλουν ή και να σοκάρουν και να δυσφημούν μια εταιρία. Εφοσον ο καταναλωτής δεν διαδίδει εν γνώσει του ψευδή γεγονότα που παρουσιάζει ως αληθή, θα πρέπει να θεωρείται ότι κινείται στο πλαίσιο των επιτρεπτών αξιολογικών κρίσεων, οι οποίες καλύπτονται από την ελευθερία της έκφρασης όσο σκληρές κι αν είναι για μια εταιρία ή για ένα προϊόν. Μην ξεχνάμε ότι άλλη είναι η τάξη της προστασίας ενός ανθρώπινου δικαιώματος (ελευθερία έκφρασης) κι άλλη ενός έννομου συμφέροντος κάποιου νομικού προσώπου (προστασία φήμης).

Ήδη η Ελλάδα καταδικάστηκε για τη διαμαρτυρία μιας κυρίας που διαμαρτυρήθηκε σε εφημερίδα για την αποτυχή πλαστική εγχείριση στήθους (βλ. εδώ απόφαση Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, Κανελλοπούλου κατά Ελλάδος). Γενικά, οι λάθος εκτιμήσεις των ελληνικών δικαστηρίων έχουν οδηγήσει την Ελλάδα σε αρκετές καταδίκες στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο (βλ. E-Lawyer: Kαταδίκες της Ελλάδας για παραβίαση της ελευθερίας της έκφρασης)

Έτσι, λοιπόν ήρθε η ώρα να αναγνωρίσουν και τα δικαστήρια ότι μηνύσεις που ασκούνται χωρίς καν να έχει ζητηθεί προηγουμένως η παρέμβαση του διαχειριστή ενός ιστοτόπου, μέσα από μια εξώδικη διαδικασία, είναι προδήλως καταχρηστικές και πρέπει να απορρίπτονται κατά το άρθρο 281 του Αστικού Κώδικα και του 25 παρ. 3 του Συντάγματος.

ET3: Προστασία καταναλωτών και social media

Mια συζήτηση στην κρατική τηλεόραση για το ρόλο των κοινωνικών μέσων επικοινωνίας στην προστασία των δικαιωμάτων των καταναλωτών.

Αγωγή αποζημίωσης 200.000 ευρώ εναντίον δυσαρεστημένου καταναλωτή - blogger

Toν Ιανουάριο του 2011 εκδικάζεται στο Πρωτοδικείο Πειραιά η πρώτη αγωγή που ασκήθηκε εναντίον δυσαρεστημένου καταναλωτή, ο οποίος τόλμησε να δημοσιοποιήσει τα παράπονά του για το service ηλεκτρονικού υπολογιστή.

Ενώ ο καταναλωτής είχε δικαίωμα να στραφεί δικαστικά εναντίον της εταιρίας, προτίμησε την εξωδικαστική επίλυση της διαφοράς. Προσέφυγε στον “Συνήγορο του Καταναλωτή”, ζητώντας την διαμεσολαβητική παρέμβαση της Ανεξάρτητης Αρχής για την συμβιβαστική επίλυση του προβλήματος και δημοσιοποίησε την ταλαιπωρία που υπέστη στο ιστολόγιό του.

Η κίνηση αυτή όμως δεν εκτιμήθηκε θετικά από την εταιρία, η οποία αντί να συμβάλει στην προσπάθεια εξωδικαστικής επίλυσης, στράφηκε εναντίον του με αγωγή για προσβολή φήμης, επικεντρώνοντας στη διαδικτυακή διαμαρτυρία του καταναλωτή. Η αγωγή βασίζεται στις διατάξεις περί Τύπου και οι αξιώσεις ανέρχονται στο ποσό των 199.900 ευρώ (έντοκα).

Αξίζει να σημειωθεί ότι το Πρωτοδικείο Πειραιά ήταν το πρώτο Ελληνικό δικαστήριο που αναγνώρισε τεκμηριωμένα ότι οι διατάξεις περί Τύπου δεν εφαρμόζονται στα ιστολόγια, σε υπόθεση στην οποία υπερασπιστήκαμε blogger εναγόμενο από Νομάρχη (απόφαση 4980/2009).

Νομιμότητα τήρησης "αιτήσεων εξωδικαστικού συμβιβασμού" από τον ΤΕΙΡΕΣΙΑ

Σύμφωνα με πολλές σημερινές καταχωρήσεις στον Τύπο, ο Γενικός Γραμματέας Καταναλωτή ζήτησε από την Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα να διερευνήσει αν είναι νόμιμη η τήρηση των αιτήσεων εξωδικαστικού συμβιβασμού που υποβάλλουν καταναλωτές κατά το Ν.3869/2010, από τα αρχεία της εταιρίας ΤΕΙΡΕΣΙΑΣ Α.Ε. (βλ. ενδεικτικά, σχετικό άρθρο στο ΒΗΜΑ εδώ).

Η τήρηση των διαφόρων κατηγοριών αρχείων προσωπικών δεδομένων από την ΤΕΙΡΕΣΙΑΣ Α.Ε. πρέπει να περάσει από τη διαδικασία:

(α) Γνωστοποίησης αρχείου στην Αρχή Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων (άρθρο 6 ν.2472)

(β) Προηγούμενης ενημέρωσης των υποκειμένων των δεδομένων για την συλλογή κι επεξεργασία των συγκεκριμένων κατηγοριών δεδομένων που περιέχει κάθε κατηγορία αρχείου (άρθρο 11 ν.2472).

Η γνωστοποίηση αρχείου είναι μια μονομερής ενέργεια, η οποία δεν εξαρτάται από κάποιας μορφής έγκριση από την Αρχή. Η έλλειψη γνωστοποίησης ωστόσο συνιστά ποινικό αδίκημα, το οποίο περιγράφεται στο άρθρο 22 του ν.2472/1997 (βλ. εδώ) .

Η προηγούμενη ενημέρωση του υποκειμένου των δεδομένων μπορεί να γίνεται και με "ενημέρωση δια του τύπου", εφόσον αφορά άνω των 1.000 ατόμων κι εφόσον έχει εκδοθεί ειδική άδεια της Αρχής.

Η Αρχή όμως έχει αρμοδιότητα να ελέγξει και κατ' ουσίαν την νομιμότητα της εν λόγω συλλογής κι επεξεργασίας δεδομένων από τον ΤΕΙΡΕΣΙΑ. Στο πλαίσιο αυτής της αξιολόγησης, η Αρχή μπορεί να κρίνει και ότι δεν επιτρέπεται καν η τήρηση τέτοιου αρχείου, όπως είχε πράξει με παλαιότερες αποφάσεις της για την τήρηση "white list", δηλαδή όχι ληξιπρόθεσμων απαιτήσεων, αλλά απλώς "πηγών κινδύνου" (βλ. ΑΠΔΠΧ 86/2002 εδώ, ΑΠΔΠΧ 63/2007 εδώ) .

Από τον διαδικτυακό τόπο του ΤΕΙΡΕΣΙΑ αυτή την στιγμή δεν προκύπτει ενημέρωση του κοινού για τήρηση των δεδομένων "αιτήσεις εξωδικαστικού συμβιβασμού" (βλ. εδώ κατηγορίες αρχείων και κατηγορίες δεδομένων που τηρεί ο ΤΕΙΡΕΣΙΑΣ). Δηλαδή διαδικτυακά ο ΤΕΙΡΕΣΙΑΣ δεν έχει ενημερώσει από την επίσημη ιστοσελίδα του ότι τηρεί τέτοια δεδομένα.

Το κρίσιμο όμως για την ουσιαστική νομιμότητα της τήρησης αυτού του αρχείου είναι το κατά πόσον οι εν λόγω αιτήσεις θα θεωρηθούν "δυσμενή" δεδομένα ή "ευμενή" δεδομένα. Σύμφωνα με τη γενική προσέγγιση που τηρεί η Αρχή, η τήρηση "ευμενών" δεδομένων επιτρέπεται μόνο με τη συγκατάθεση του υποκειμένου των δεδομένων. Επειδή όμως η συγκατάθεση έχει συγκεκριμένο περιεχόμενο στο δίκαιο των προσωπικών δεδομένων (βλ. εδώ ορισμό άρθρου 2 (στ) ν.2472), έχει κριθεί ότι τέτοια συγκατάθεση δεν υπάρχει όταν το υποκείμενο εξαναγκάζεται από τις περιστάσεις να την παράσχει.

Αν όμως θεωρηθεί ότι αυτές οι αιτήσεις αποτελούν δυσμενή δεδομένα, τότε η έρευνα της Αρχής θα αφορά λοιπόν το κατά πόσον η τήρηση ενός αρχείου "αιτήσεων εξωδικαστικού συμβιβασμού" είναι συμβατή με τους σκοπούς για τους οποίους ιδρύθηκε και λειτουργεί ο ΤΕΙΡΕΣΙΑΣ, δηλαδή την σταθερότητα του πιστωτικού συστήματος που εγγυάται η πρόσβαση σε πληροφορίες που αφορούν την οικονομική φερεγγυότητα των ατόμων.

Στο "Σύστημα Αθέτησης Υποχρεώσεων", ο ΤΕΙΡΕΣΙΑΣ τηρεί αιτήσεις πτωχεύσεων και αιτήσεις/συμφωνίες συνδιαλλαγής (του πτωχευτικού κώδικα). Οι αιτήσεις πτωχεύσεων διαγράφονται με την κήρυξη της πτώχευσης από το δικαστήριο, αλλά σε περίπτωση που η αίτηση απορριφθεί, η σχετική πληροφορία διατηρείται για 15 χρόνια στο αρχείο. Οι αιτήσεις συνδιαλλαγής διατηρούνται στο αρχείο για 5 χρόνια από την κατάθεσή τους στο δικαστήριο, ενώ οι συμφωνίες συνδιαλλαγής διατηρούνται στο αρχείο για 5 χρόνια από την λήξη της διάρκειας ισχύος της συμφωνίας. Αν απορριφθεί η επικύρωση ή λήξει η συμφωνία, τα σχετικά δεδομένα διατηρούνται στο αρχείο για 5 χρόνια από την δημοσίευση της σχετικής απόφασης.

Η ομοιότητα που παρουσιάζει η διαδικασία υποβολής αίτησης εξωδικαστικού συμβιβασμού με τις παραπάνω αιτήσεις για πτωχευτικές διαδικασίες/συμφωνίες συνδιαλλαγής δημιουργεί την ανησυχία ότι η τήρηση αυτών των δεδομένων θα ενταχθεί στο Σύστημα Αθέτησης Υποχρεώσεων και τα δεδομένα θα διατηρούνται εκεί για κάποιο χρονικό διάστημα. Εάν αυτή η ανησυχία επιβεβαιωθεί, αυτό σημαίνει ότι θα πρόκειται για "δυσμενή" δεδομένα, τα οποία θα "ακολουθούν" τους πολίτες για χρόνια μετά την αίτηση του εξωδικαστικού συμβιβασμού και θα συντελούν αρνητικά στην αξιολόγηση της πιστοληπτικής τους ικανότητας.

Σε αυτή την προσέγγιση συνηγορεί όμως και το άρθρο 16 του Ν.3869/2010 (εδώ), κατά το οποίο η διατήρηση των δεδομένων που αφορούν αυτές τις διαδικασίες συμβιβασμού τηρούνται από πιστωτικά ιδρύματα "ή τρίτους χάριν αυτών" (όπως ο ΤΕΙΡΕΣΙΑΣ) για διάστημα που δεν υπερβαίνει τα 3 έτη από την επέλευση της απαλλαγής από τα χρέη. Ο νόμος έχει προβλέψει δηλαδή ως ενδεχόμενο την τήρηση αυτών των στοιχείων από τον ΤΕΙΡΕΣΙΑ. Ωστόσο, όπως επισημαίνει ο Γενικός Γραμματέας Καταναλωτή στην επιστολή του προς την Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, άλλο η αίτηση εξωδικαστικού συμβιβασμού (που απευθύνεται στους πιστωτές) κι άλλο η -τυχόν μετέπειτα- αίτηση στο Ειρηνοδικείο για ρύθμιση των χρεών που τηρείται και στο Αρχείο Αιτήσεων, στο οποίο, κατά το άρθρο 13 παρ. 1 του Ν.3869/2010 έχει πρόσβαση "κάθε ενδιαφερόμενος". Περαιτέρω, όμως, κι αυτή η διάταξη περί πρόσβασης "κάθε ενδιαφερόμενου" σε αυτό το Αρχείο Αιτήσεων είναι αμφισβητήσιμης συνταγματικότητας, αφού οι αιτήσεις αυτές περιέχουν σαφέστατα προσωπικά δεδομένα που ανάγονται στην ιδιωτική ζωή του ατόμου και πιθανότατα να περιέχουν και ευαίσθητα δεδομένα "κοινωνικής πρόνοιας" (λ.χ. οικογενειακά επιδόματα, αφού κατά το άρθρο 4 του νόμου η αίτηση αυτή περιέχει τα πάσης φύσεως επιδόματα του αιτούντος αλλά και του συζύγου του!). Έτσι η τήρηση των αιτήσεων αυτών από τον ΤΕΙΡΕΣΙΑ θα ανατρέψει την βασική και διακηρυγμένη αρχή της εν λόγω εταιρίας ότι δεν τηρεί ευαίσθητα, αλλά μόνο απλά δεδομένα οικονομικής συμπεριφοράς. Μια τέτοια συλλογή κι επεξεργασία προσωπικών δεδομένων δεν μπορεί να είναι επιτρεπτή για σκοπούς διαπίστωσης οικονομικής φερεγγυότητας, αφού δεν εμπίπτει σε καμία εξαίρεση του άρθρου 7 παρ. 2 ν.2472/1997 που επιτρέπει (με άδεια της Αρχής) την τήρηση ευαίσθητων δεδομένων!

Η ουσιαστική απάντηση για το κατά πόσον θα πρέπει να τηρούνται αυτά τα δεδομένα προϋποθέτει έρευνα του σκοπού του Ν.3869/2010, που είναι η διευκόλυνση των υπερχρεωμένων καταναλωτών και νοικοκυριών με την τακτοποίηση των χρεών τους. Σύμφωνα με την αιτιολογική έκθεση του νόμου (βλ. εδώ):

"Η εν λόγω διαδικασία διαφέρει από την πτώχευση των εµπόρων όσον αφορά τον επιδιωκόµενο σκοπό. Ενώ στην τελευταία προτάσσεται κατά βάση η ικανοποίηση των πιστωτών, µε µοιραίες συχνά συνέπειες για την επιχείρηση, στόχος των εν λόγω διατάξεων είναι η επανένταξη του υπερχρεωµένου πολίτη στην οικονοµική και κοινωνική ζωή µε την επανάκτηση της οικονοµικής ελευθερίας που συνεπάγεται η εξάλειψη των χρεών που αδυνατεί να αποπληρώσει. Η συλλογική ικανοποίηση των πιστωτών αποβλέπει εν προκειµένω στη δυνατότητα µίας δεύτερης ευκαιρίας στο υπερχρεωµένο φυσικό πρόσωπο για ένα νέο οικονοµικό ξεκίνηµα, χωρίς τα ανυπέρβλητα βάρη του παρελθόντος, µε τη δυνατότητα απαλλαγής από υποχρεώσεις που έχει αναλάβει, εφόσον για ένα ορισµένο χρονικό διάστηµα εξαντλήσει τις δυνατότητες ικανοποίησης των πιστωτών του. Η (µερική έστω) ικανοποίηση των πιστωτών από το εισόδηµα του οφειλέτη για µία συγκεκριµένη χρονική περίοδο προβάλλει ως δοκιµασία και επίδοση του οφειλέτη προκειµένου να επιτύχει µε το πέρας αυτής το ευεργετικό αποτέλεσµα της απαλλαγής των χρεών."

Είναι δηλαδή μια θετική ρύθμιση υπέρ του καταναλωτή, η οποία δεν θα πρέπει να οδηγήσει όμως σε περαιτέρω επιβαρύνσεις του, όπως η διατήρηση ενός δυσμενούς στοιχείου στον ΤΕΙΡΕΣΙΑ που θα τον παρεμποδίσει από την μετέπειτα εξυπηρέτησή του από το πιστωτικό σύστημα για χρονικό ορίζοντα 3 ετών. Μια τέτοια συνέπεια στην πιστοληπτική ικανότητα του καταναλωτή είναι αντίθετη στην συνταγματική έδραση του τελολογικού στόχου του νομοθέτη, στο άρθρο 5 παρ. 1, αλλά και του 25 παρ. 1 του Συντάγματος.

Γι' αυτό η τήρηση των εν λόγω στοιχείων από τον ΤΕΙΡΕΣΙΑ προσκρούει, κατά τη γνώμη μου στον σκοπό του Ν.3869/2010, κατά το μέτρο που ο σκοπός αυτός βασίζεται στην εγγύηση περί κοινωνικού κράτους δικαίου, και θα πρέπει να απορριφθεί ως δυνατότητα από την Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα.

Διαβούλευση στο Σχέδιο Κώδικα Καταναλωτικής Δεοντολογίας

Ο Συνήγορος του Καταναλωτή έχει εκπονήσει ένα Σχέδιο Κώδικα Καταναλωτικής Δεοντολογίας και το έχει θέσει σε δημόσια διαβούλευση. Αυτό σημαίνει ότι έχει καλέσει κάθε ενδιαφερόμενο να καταθέσει τις απόψεις του πάνω στο Σχέδιο του Κώδικα.

Στη συνέχεια ο Κώδικας θα εκδοθεί ως Προεδρικό Διάταγμα.

Ήδη στην διαβούλευση έχει πάρει μέρος η Ένωση Τραπεζών με πολύ σημαντικές παρατηρήσεις.

Στις παρατηρήσεις της Ένωσης απομονώνω το γεγονός ότι ένας Κώδικας Δεοντολογίας δεν είναι δυνατόν να αποτελεί περιεχόμενο Προεδρικού Διατάγματος, γιατί κάτι τέτοιο αλλοιώνει τη φύση ενός αυτορρυθμιστικού κειμένου.

Το φαινόμενο έχει παρατηρηθεί πάντως και σε άλλους Κώδικες Δεοντολογίας (για τις τηλεοπτικές εκπομπές, ιατρικής δεοντολογίας, δικηγορικού επαγγέλματος), οι οποίοι αντί να προέρχονται από τους ενδιαφερόμενους, θεσπίζονται εκ των άνω, με hard law λύσεις.

Πάντως το γεγονός ότι ο Συνήγορος θέτει σε διαβούλευση το εν λόγω θεσμικό πλαίσιο είναι ένα στοιχείο συμμετοχικής αντιμετώπισης του θέματος.

Θα είχε ενδιαφέρον να στείλουν όλοι οι ενδιαφερόμενοι καταναλωτές (μεμονωμένα ή και μέσω των καταναλωτικών Ενώσεων) τις απόψεις τους στο Συνηγόρο, ώστε να προκύψει ένα κείμενο που να απηχεί τα συμφέροντα κάθε πλευράς.

Γνωμοδότηση για τα γενετικά μεταλλαγμένα τρόφιμα

Με γνωμοδότησή της η Εθνική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου προτείνει τα εξής, για τα γενετικά μεταλλαγμένα τρόφιμα:

Α. Η πρώτη ενέργεια στην οποία οφείλει να προβεί η Ελληνική Δημοκρατία είναι η μεταφορά της Οδηγίας 2001/18/ΕΚ σχετικά με τη σκόπιμη απελευθέρωση ΓΤΟ στο περιβάλλον, διότι έχει ήδη καταδικασθεί από το ΔΕΚ για την παράλειψη ενσωμάτωσής της στο εσωτερικό δίκαιο.
Β. Περαιτέρω, το ελληνικό κράτος οφείλει να ενθαρρύνει την επιστημονική έρευνα στον τομέα των ΓΤΟ (σκ. 23 του προοιμίου της Οδηγίας 2001/18/ΕΚ) συγκροτώντας τις αντίστοιχες ερευνητικές μονάδες, οι οποίες θα έχουν σχετικώς και γνωμοδοτική αρμοδιότητα (άρθρο 28 της Οδηγίας 2001/18/ΕΚ).
Γ. Πρέπει, επίσης, να συσταθούν κρατικοί φορείς προληπτικής ενημέρωσης τόσο των παραγωγών όσο και των καταναλωτών (σκ. 27 του προοιμίου της Οδηγίας 2001/18/ΕΚ), που ήδη προβλέπονται από το κοινοτικό δίκαιο και το Πρωτόκολλο της Καρθαγένης.
Δ. Πρέπει επίσης, με σχετική κοινοποίηση των ληπτέων μέτρων στην Επιτροπή της ΕΕ, να τεθεί υποχρεωτική σήμανση επί όλων των τροφίμων που εμπεριέχουν ΓΤΟ όχι μόνον εκείνων που εμπεριέχουν τους τελευταίους σε ποσοστό μεγαλύτερο του 0,9%, αλλά επί όλων των τροφίμων που εμπεριέχουν ΓΤΟ ή που δημιουργήθηκαν βάσει ΓΤΟ, ανεξαρτήτως του ποσοστού στο οποίο ανιχνεύονται οι ΓΤΟ στα τρόφιμα αυτά. Η εξουσία τούτη του Έλληνα, τυπικού ή κανονιστικού, νομοθέτη απορρέει από τη διάταξη του άρθρ. 95 παρ. 5 ΣυνθΕΚ, η οποία παρέχει τη δυνατότητα σε ένα κράτος μέλος, μετά τη θέσπιση μέτρου εναρμόνισης (που, εν προκειμένω, συνιστά ο Κανονισμός (ΕΚ) 1830/2003), εφόσον το κράτος μέλος αυτό θεωρεί αναγκαία τη θέσπιση εθνικών διατάξεων επί τη βάσει νέων επιστημονικών στοιχείων σχετικών με την προστασία του περιβάλλοντος να προβεί στη θέσπιση των αναγκαίων αυτών μέτρων, υπό την προϋπόθεση ότι οι σχετικοί λόγοι προστασίας του περιβάλλοντος έχουν ανακύψει μετά τη θέσπιση του μέτρου εναρμόνισης, αφορούν μία συγκεκριμένη περίπτωση που απασχολεί το εθνικό δίκαιο και ότι το κράτος μέλος κοινοποιεί στην Επιτροπή τις μελετώμενες διατάξεις και τους λόγους που υπαγορεύουν τη θέσπισή τους.
Υπό τις προϋποθέσεις αυτές μπορεί να επιτευχθεί η αποτελεσματική εφαρμογή της αρχής της πρόληψης, της προφύλαξης και της νομικής ασφάλειας αναφορικά με την κυκλοφορία γενετικώς τροποποιημένων οργανισμών και τροφίμων, στο πλαίσιο της ανεύρεσης του σημείου τομής ανάμεσα στον φιλελεύθερο χαρακτήρα του Κράτους, που αποδέχεται την ελεύθερη οικονομική και εμπορική δραστηριότητα, με τον κοινωνικό και τον εγγυητικό χαρακτήρα του, που επιβάλλει στο Κράτος τη λήψη προληπτικών, κυρίως, μέτρων για την προστασία όλων των συνταγματικά κατοχυρωμένων δικαιωμάτων, όπως είναι το δικαίωμα στην υγεία και στο περιβάλλον, στο πλαίσιο ορθής εφαρμογής του άρθρ. 25 παρ.1 του Συντάγματος 1975/1986/2001. Σε κάθε περίπτωση της διάθεσης στην αγορά μεταλλαγμένου είδους διατροφής, πρέπει να προηγείται ερευνητική εξέταση κατά τα ως άνω για την επικινδυνότητά του στην υγεία μας και μόνο μετά τη διαπίστωση μη επικινδυνότητάς του να επιτρέπεται η κυκλοφορία του. Πρέπει να τεθεί ως αναμφισβήτητη η αρχή ότι δεν είναι δυνατόν ο προσπορισμός οικονομικού οφέλους να κατισχύει της προστασίας της ανθρώπινης υγείας και του φυσικού περιβάλλοντος.

(πηγή: http://www.nchr.gr/media/word/gmo_30_03_05.doc )

To καταναλωτικό κεκτημένο

Ο Ευρωπαίος Επίτροπος Υγείας και Προστασίας Καταναλωτών κ. Μάρκος Κυπριανού, σε ομιλία του στις 26.9.2005 σχετικά με το ευρωπαϊκό συμβατικό δίκαιο χρησιμοποίησε τον όρο "καταναλωτικό κεκτημένο", για να περιγράψει το πακέτο νομοθετικών, διοικητικών και πολιτικών μέτρων προστασίας καταναλωτή που ισχύει στην ΕΕ.

Επίσης σημείωσε ότι πρόθεση της Επιτροπής δεν είναι η δημιουργία ενός Ευρωπαϊκού Αστικού Κώδικα.

(πηγή: http://www.eu.int/rapid/pressReleasesAction.do?reference=SPEECH/05/548&format=HTML&aged=0&language=EN&guiLanguage=en )

Το θέμα βέβαια είναι ότι ο Αστικός Κώδικας, ή καλύτερα, το αστικό δίκαιο έχει δεχθεί σημαντικές επεμβάσεις από το κοινοτικό δίκαιο, ειδικά ως προς την σημαντικότερη σύμβασή του, δηλαδή την πώληση. Επίσης, το δικαίο προστασίας καταναλωτή αποτελεί απλώς εναρμόνιση κοινοτικής οδηγίας (με μερικές πινελιές διοικητικής ελληνικής πρωτοβουλίας όπως ο θεσμός του Συνήγορου του Καταναλωτή, ο οποίος διορίστηκε τον Μάιο, αλλά ακόμα δεν έχουμε δει κάποια ανακοίνωση ή άλλη δραστηριότητά του).

Ενδεχομένως στο οικογενειακό και το κληρονομικό δίκαιο, ο Αστικός Κώδικας να μην επηρεαστεί από το κοινοτικό δίκαιο. Το ενοχικό δίκαιο όμως πολύ δύσκολα θα παραμείνει ως έχει, εντός της Κοινότητας. Εκείνοι που φοβούνται περισσότερο βέβαια είναι οι Άγγλοι, λόγω της ιδιορρυθμίας του common law σε σχέση με τα ισχύοντα στην ηπειρωτική Ευρώπη. Αλλά και η ηπειρωτική Ευρώπη ανησυχεί γιατί η σύγκλιση μάλλον θα γίνει προς την πλευρά του common law (βλ. U.S.A.). Βέβαια αυτό δεν ενέχει κατ' ανάγκη κινδύνους, παρά μόνο την αναγκαιότητα της έγκαιρης ενημέρωσης των νομικών που μπορεί να φτάνει έως την υποχρεωτική μετεκπαίδευση.

Παρέμβαση στην ελευθερία της διαφήμισης

Λίγες μέρες πριν έγινε γνωστός ο περιορισμός στην ελευθερία της διαφήμισης προϊόντων καπνού που επιβλήθηκε από το κοινοτικό δίκαιο.
Ανεξάρτητα από αυτό όμως, ο Γ.Γ. Καταναλωτή Αθανάσιος Σκόρδας ζήτησε την άμεση διακοπή της διαφήμισης των τσιγάρων Black Davil (με moto: "τώρα το μαύρο κυκλοφορεί ελεύθερο"), με αιτιολογία ότι η διαφήμιση αυτή δημιουργεί "συνειρμούς νόμιμης διακίνησης ναρκωτικών ουσιών".
Σημειώνεται ότι η επέμβαση του Γ.Γ. Καταναλωτή έγινε ύστερα από εντολή του Υπουργού Ανάπτυξης, κ. Δημήτρη Σιούφα. (πηγή: ΤΑ ΝΕΑ, 17/8/2005).
Πρέπει να σημειωθεί ότι η ελευθερία της διαφήμισης έχει συνταγματικό θεμέλιο στο άρθρο 17 του Συντάγματος (υποστηρίζεται ότι αποτελεί εν μέρει και έκφανση της ελευθερίας της έκφρασης, άρθρο 14 Σ) και συνεπώς οι περιορισμοί της ελευθερίας αυτής πρέπει να είναι αντίστοιχοι με τους περιορισμούς των συνταγματικών δικαιωμάτων, δηλαδή να προβλέπονται είτε απευθείας από το Σύνταγμα ή από νόμο, εφόσον υπάρχει επιφύλαξη υπέρ αυτού και να σέβονται την αρχή της αναλογικότητας.
Στη συγκεκριμένη περίπτωση, περιορισμοί στο δικαίωμα της ελευθερίας της διαφήμισης προβλέπονται από το Ν.2251/1994 (για την προστασία του καταναλωτή). Ο νόμος αυτός προβλέπει ακριβώς ποια είδη διαφήμισης θεωρούνται αθέμιτα και επομένως απαγορευμένα. Εδώ, η δικαιολογία για την διακοπή της διαφήμισης θεμελιώνεται απλώς και μόνο στη χρήση ενός όρου που παραπέμπει στην ελεύθερη χρήση ναρκωτικών ("το μαύρο κυκλοφορεί ελεύθερο"). Με καμία ερμηνεία δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι αυτή η διαφήμιση είναι αθέμιτη, καθώς οι ισχυρισμοί περί "συνειρμών" και λοιπά είναι εντελώς ανυπόστατοι, αφού καθένας καταλαβαίνει το χιούμορ του μηνύματος, σε συνδυασμό και με το ότι τα εν λόγω τσιγάρα ειναι τυλιγμένα σε μαύρο τσιγαρόχαρτο και σε μαύρο κουτί. Επίσης η ονομασία τους είναι Black Davil. Το Υπουργείο Ανάπτυξης απαγορεύει το χιούμορ (ανεξάρτητα από το αισθητικό του επίπεδο, το οποίο δεν θα σχολιαστεί εδώ), θέλοντας να προστατεύσει τί ακριβώς; Ποιο είναι το υπέρτερο αγαθό που, σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας, κρίνεται μείζον ώστε να περιοριστεί η ελευθερία της διαφήμισης; Μήπως νομίσουν οι πολίτες ότι απελευθερώθηκε η χρήση του χασίς;

Επίσης ένα ακόμα θεσμικό θέμα που ανακύπτει από αυτήν την είδηση είναι το εξής: ο νομοθέτης συγκρότησε μία νέα ανεξάρτητη αρχή, τον Συνήγορο του Καταναλωτή. Με αρμοδιότητες για την τήρηση της νομοθεσίας περί προστασίας του καταναλωτή, δηλαδή και από την αθέμιτη διαφήμιση. Πρώτος Συνήγορος του Καταναλωτή έχει διοριστεί ο κ. Αδαμόπουλος. Είναι προφανές ότι υπάρχει σύγχυση αρμοδιοτήτων ανάμεσα στο ΣτΚ και στην ΓΓ Καταναλωτή. Αλλά, ειδικά για αυτά τα ευαίσθητα θέματα, όπως η ελευθερία της διαφήμισης, μήπως θα έπρεπε να ορισθεί αποκλειστικά αρμόδιος ο ΣτΚ, δεδομένης και της λειτουργικής του ανεξαρτησίας από τις εντολές του Υπουργού; Γιατί, προφανώς για κάποιους τέτοιους λόγους προκρίθηκε να εξοπλιστεί ο ΣτΚ με λειτουργική ανεξαρτησία, προκειμένου δηλαδή οι επιλογές του να μην "χρωματίζονται" από το πολιτικό φορτίο (=έλλειψη αντικειμενικότητας) που μπορεί να έχει ένα κυβερνητικό θεσμικό όργανο. Βέβαια κι εδώ υπάρχει ο αντίλογος: τα Πορίσματα του ΣτΚ είναι γνωμοδοτικού χαρακτήρα (δεν έχουν εκτελεστότητα). Επομένως ελλείπει ο βαθμός αποτελεσματικότητας που απαιτείται για τις άμεσες δράσεις. Αποτελεσματικότητα που φαίνεται να διαθέτει η -μη ανεξάρτητη- Γενική Γραμματεία Καταναλωτή...