Η Βουλή φέρεται να λογοκρίνει διαφημιστικά spot κλιματιστικών

Η Επιτροπή Θεσμών και Διαφάνειας της Βουλής σε συνεδρίασή της ασχολήθηκε με δύο διαφημιστικά spot εταιρίας κλιματιστικών, στα οποία η έκπτωση στην τιμή παρουσιαζόταν ως "μίζα" προς όλους τους Έλληνες, ως "ιαπωνικό πακέτο στήριξης". Γνωστοί κοινοβουλευτικοί από διάφορα κόμματα, οι οποίοι δεν φημίζονται πάντως για την αίσθηση του χιούμορ τους, δρομολόγησαν τη διαδικασία για την απαγόρευση προβολής των spot, ζητώντας την παρέμβαση του Εθνικού Συμβουλίου Ραδιοτηλεόρασης. Σύμφωνα με ένα άρθρο που δημοσιεύεται στα "ΝΕΑ", το ΕΣΡ φέρεται ότι αποφάσισε την απαγόρευση προβολής των διαφημιστικών (βλ. εδώ το άρθρο).

Πρόκειται για μια αστεία περίπτωση, όπως κατά βάθος κάθε υπόθεση λογοκρισίας και ακρωτηριασμού της ελεύθερης έκφρασης. Το ωραίο είναι ότι οι βουλευτές ασχολούνται μάλλον επειδή ο Ιαπωνέζος του πρώτου spot φαίνεται να μιλά από κάτι-σαν-το βήμα της Βουλής. Οι κορώνες ότι θίγονται οι Έλληνες μάλλον υποκρύπτουν ότι οι ίδιοι οι βουλευτές αισθάνονται προσβεβλημένοι, ως χρήστες αυτού του βήματος. Γι΄αυτό δεν επιτρέπουν να συσχετίζεται η λέξη "μίζα" με κανένα τρόπο με τα ξύλινα έδρανα της Βουλής. Δεν πρέπει όμως ούτε να μείνουμε στην σουρεαλιστική γελοιότητα, ούτε στις ψυχαναλυτικές αναζητήσεις για την λογοκριτική υστερία. Εάν ευσταθούν αυτά που αναφέρονται στα ΝΕΑ, προφανώς ενεργοποιήθηκαν ορισμένα πολύ επικίνδυνα ανακλαστικά, τα οποία θίγουν την ελευθερία της έκφρασης.

Θα πρέπει να τραβήξουμε μια διαχωριστική γραμμή: ναι, οι βουλευτές έχουν κάθε δικαίωμα να αναπτύξουν τις απόψεις τους για οποιοδήποτε θέμα, κάνοντας κριτική, επισημαίνοντας ό,τι δεν τους αρέσει, καταγγέλλοντας ό,τι θεωρούν ότι τους προσέβαλλε, ζητώντας να παρέμβουν οι αρμόδιες Αρχές. Από το πολιτικό επίπεδο της επίκρισης και της καταγγελίας, μέχρι το νομικό επίπεδο της εντολής σε ανεξάρτητη αρχή για λήψη συγκεκριμένης απόφασης, υπάρχει μια σημαντική διαφοροποίηση: το ένα είναι σύμφωνο με το Σύνταγμα, ενώ το δεύτερο όχι. Το γεγονός μάλιστα ότι η εν λόγω ανεξάρτητη αρχή είναι το ΕΣΡ, το οποίο υπόκειται στον κοινοβουλευτικό έλεγχο της Επιτροπής Θεσμών και Διαφάνειας καθιστά σαφή την θεσμική στρέβλωση. Άλλο κοινοβουλευτικός έλεγχος κι άλλο διαταγή για λήψη συγκεκριμένης απόφασης. Δεν υιοθετώ τον ισχυρισμό ότι όντως έγινε κάτι τέτοιο, επισημαίνω ότι αυτό ΔΕΝ πρέπει να γίνεται, διότι έτσι παραβιάζονται συνταγματικές διατάξεις και κυρίως η αρχή της διάκρισης των λειτουργιών. Η Βουλή δεν ασκεί εκτελεστική λειτουργία, ώστε να επιτρέπεται να χρησιμοποιεί το ΕΣΡ ως πλυντήριο ξεπλύματος λογοκριτικών αποφάσεών της. Ο κοινοβουλευτικός έλεγχος που ασκείται στις ανεξάρτητες αρχές προσδιορίζεται από συγκεκριμένες διατάξεις του Κανονισμού της Βουλής και περιλαμβάνει την κλήση μελών του ΕΣΡ για εξέταση και την συζήτηση της Ετήσιας Έκθεσης από τους βουλευτές. Δεν περιλαμβάνει όμως και την παροχή εντολών για λήψη απόφασης: ο ν.3051/2002 για τις συνταγματικά κατοχυρωμένες ανεξάρτητες αρχές προβλέπεται ότι επ' αυτών δεν ασκείται διοικητικός έλεγχος ή εποπτεία από την κυβέρνηση ή άλλα όργανα. Αυτή είναι και η ουσία της θεσμικής ανεξαρτησίας αυτών των αρχών.

Επί της ουσίας του θέματος, τα διαφημιστικά κάνουν σάτιρα με αφορμή την πρόσφατη οικονομική στήριξη της Ελλάδας από διεθνείς οργανισμούς σε συνδυασμό με την ιαπωνική προέλευση των διαφημιζόμενων κλιματιστικών. Δεν πρόκειται λοιπόν για κυριολεκτικό λόγο, αλλά για ένα κωμικό στρατήγημα εμπνευσμένο από την τρέχουσα πολιτική συγκυρία. Επομένως, δεν υπάρχει σκοπός για να θιγεί κανείς και ούτε καν διατυπώθηκε η φράση ότι οι Έλληνες παίρνουν "μίζα" με την κυριολεξία του όρου. Ο όρος χρησιμοποιείται μεταφορικά για μια παιγνιώδη παρουσίαση της έκπωσης επί της τιμής των κλιματιστικών. Συνεπώς ελλείπουν τα στοιχεία που θα καθιστούσαν τα εν λόγω διαφημιστικά ως αντικειμενικώς προσβλητικά για ομάδα προσώπων, όπως ο Ελληνικός λαός.

Εάν λοιπόν έχει ληφθεί όντως σχετική απόφαση απαγόρευσης από το ΕΣΡ και εάν επιβεβαιωθούν οι περιστάσεις παρέμβασης της Βουλής στην λήψη της φερόμενης απόφασης, τότε θα πρόκειται για μια ακόμη εκτροπή με θύμα την ελευθερία του λόγου. Η ελευθερία του λόγου επιδέχεται βέβαια περιορισμούς, αλλά αυτοί οι περιορισμοί δεν μπορούν να φτάνουν μέχρι του σημείου να απαγορεύεται η σατιρική τηλεοπτική διαφήμιση, μόνο και μόνο επειδή παρουσιάσθηκε μια εικόνα που εικονίζει το βήμα των βουλευτών και ακούγεται η λέξη "μίζα". Οι περιορισμοί της ελευθερίας της έκφρασης είναι αυτοί που προβλέπονται από τις διεθνείς συμβάσεις και ουσιαστικά αφορούν μόνο τους αναγκαίους σε μια δημοκρατική κοινωνία περιορισμούς για σκοπούς όπως η προστασία των δικαιωμάτων τρίτων, η εθνική ασφάλεια, η δημόσια τάξη και η αντιμετώπιση του εγκλήματος. Η σατιρική παρουσίαση της Βουλής δεν θίγει κάποιο από αυτά τα έννομα αγαθά.

H απαγόρευση αυτών των δύο διαφημιστικών spot δεν δικαιολογείται βάσει των επιτρεπτών περιορισμών της ελευθερίας της έκφρασης. Εάν αποδειχθεί ότι η Βουλή έχει συνεργήσει στη λήψη της φερόμενης απόφασης, θα πρόκειται για μια από τις πιο σοβαρές υποθέσεις λογοκρισίας των τελευταίων 30 ετών. Σε μια περίοδο, κατά την οποία η Βουλή θα πρέπει να σταματήσει κατεπειγόντος τις προκλήσεις του δημόσιου αισθήματος και να σεβαστεί έμπρακτα τα ανθρώπινα δικαιώματα.

Διαφάνεια της προσωπικής αξιολόγησης στα κοινωνικά δίκτυα

Στις υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης που αναπτύσσονται με βάση τη συμμετοχή, τον σχολιασμό και την ανάρτηση περιεχομένου από τους χρήστες, πολύ συχνά παρέχονται και δυνατότητες "καταγγελίας" ή "αναφοράς" ενός χρήστη για παραβίαση όρων χρήσης. Οι φορείς των υπηρεσιών συχνά έχουν υιοθετήσει συστήματα τα οποία με αυτοματοποιημένο τρόπο λαμβάνουν αποφάσεις με βάση λ.χ. το πλήθος των καταγγελιών ή των επισημάνσεων, χωρίς καν να έχουν ενημερώσει τον φερόμενο ως "δράστη". Το αποτέλεσμα είναι να πέφτουν θύματα αβάσιμων καταγγελιών ή αρνητικών "επισημάνσεων" άνθρωποι, επειδή πολύ απλά οι απόψεις τους ενοχλούν ή δεν είναι ιδιαίτερα δημοφιλείς ή στοχοποιούνται από τους ιδεολογικούς τους αντιπάλους.

Είναι συχνό πλέον στο facebook να χάνονται τα profile προσώπων με μια ευρύτερη κοινωνική δράση, επειδή πολύ απλά έχουν πέσει θύματα στοχευμένων επιθέσεων από διαφωνούντες. Επίσης σε άλλα κοινωνικά δίκτυα είναι πολύ συχνή η επιβολή λογοκρισίας με την μέθοδο του "flag", το οποίο οδηγεί μετά από έναν όγκο "αναφορών" στην απομάκρυνση του περιεχομένου για λόγους λ.χ. "πνευματικής ιδιοκτησίας", χωρίς ποτέ ο φερόμενος ως δράστης να έχει ειδοποιηθεί εκ των προτέρων. Ένα άλλο παράδειγμα είναι στα fora του Web 2.0 στο οποίο τα σχόλια διαγράφονται μετά από πολλές επισημάνσεις, με αυτοματοποιημένο τρόπο, χωρίς να μπορεί να υπερασπιστεί κάποιος -τεχνικά- τον εαυτό του από την επιβολή μιας ανελέητης και βαθύτατα αντιδημοκρατικής πρακτικής που φαλκιδεύει την ελευθερία της έκφρασης πίσω από ένα "απόρρητο", το οποίο βέβαια δεν έχει καμία νομοθετική βάση.

Ας δούμε λοιπόν τι λέει η νομοθεσία για όλα αυτά.

Το προφίλ στο facebook, αλλά και το περιεχόμενο που αναρτά ένας χρήστης στο YouTube ή σε άλλες υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης (λ.χ. σχόλια στο buzz) αποτελεί "πληροφορία που αναφέρεται σε ένα φυσικό πρόσωπο" και ως τέτοια συνιστά "δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα" (άρθρο 2 (α) Ν.2472/1997). Αυτό σημαίνει ότι η διαχείριση αυτών των πληροφοριών εκ μέρους του φορέα υπηρεσίας κοινωνικής δικτύωσης θα πρέπει να γίνεται σε συμμόρφωση με την νομοθεσία για την προστασία των προσωπικών δεδομένων. Δύο είναι οι κρίσιμοι κανόνες που εγγυώνται την διαφάνεια, αλλά και την λογοδοσία σε αυτές τις περιπτώσεις: το δικαίωμα πρόσβασης του υποκειμένου στα δεδομένα που το αφορούν και το δικαίωμα αντίταξης σε αυτοματοποιημένες αποφάσεις. Ας δούμε τα δύο δικαιώματα.

(α) Το δικαίωμα πρόσβασης του υποκειμειμένου στα δεδομένα που το αφορούν. Αποτελεί θεμελιώδη αρχή του δικαίου προστασίας προσωπικών δεδομένων ότι καθένας πρέπει να ξέρει ποιος, γιατί και υπό ποιους όρους επεξεργάζεται τα προσωπικά του δεδομένα. Το δικαίωμα πρόσβασης προβλέπεται στο άρθρο 12 του Ν.2472/1997. Αυτό σημαίνει ότι καθένας έχει δικαίωμα να ξέρει ΠΟΙΟΣ είναι αυτός που έκανε την εις βάρος του "αναφορά", "καταγγελία" ή αρνητική "επισήμανση", η οποία είχε αρνητικά αποτελέσματα (λ.χ. το κλείσιμο του προφίλ του ή την αυτοματοποιημένη απόκρυψη ενός σχολείου του). Συγκεκριμένα, το άρθρο 12 αναφέρει ότι ο υπεύθυνος επεξεργασίας (εδώ: ο φορέας παροχής υπηρεσίας κοινωνικής δικτύωσης) έχει υποχρέωση να ενημερώσει το υποκείμενο των δεδομένων (εδώ: ο κρινόμενος ως "δράστης") για τις εξής πληροφορίες:

α) Όλα τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα που το αφορούν, καθώς και την προέλευσή τους.

β) Τους σκοπούς της επεξεργασίας, τους αποδέκτες ή τις κατηγορίες αποδεκτών.

γ) Την εξέλιξη της επεξεργασίας για το χρονικό διάστημα από την προηγούμενη ενημέρωση ή πληροφόρησή του.

δ) Τη λογική της αυτοματοποιημένης επεξεργασίας.

ε) κατά περίπτωση, τη διόρθωση, τη διαγραφή ή τη δέσμευση (κλείδωμα) των δεδομένων των οποίων η επεξεργασία δεν είναι σύμφωνη προς τις διατάξεις του παρόντος νόμου, ιδιώς λόγω του ελλιπούς ή ανακριβούς χαρακτήρα των δεδομένων, και

στ) την κοινοποίηση σε τρίτους, στους οποίους έχουν ανακοινωθεί τα δεδομένα, κάθε διόρθωσης, διαγραφής ή δέσμευσης (κλειδώματος) που διενεργείται σύμφωνα με την περίπτωση ε', εφόσο τούτο δεν είναι αδύνατον ή δεν προυποθέτει δυσανάλογες προσπάθειες.

Με λίγα λόγια: έχουμε δικαίωμα να ξέρουμε ΠΟΙΟΣ είναι αυτός που έκανε την "αναφορά", το "flag", την "καταγγελία", γι΄αυτό και οι φορείς κοινωνικών δικτύων πρέπει να έχουν αναπτύξει έτσι τις υποδομές τους για την υποβολή καταγγελίας ώστε να μην παρέχεται η δυνατότητα στον κάθε καταγγέλλοντα να καλύπτεται πίσω από το απόρρητο, διότι έτσι οι φορείς οι ίδιοι θα έχουν παραβιάσει τις σχετικές υποχρεώσεις διαφάνειας έναντι των υποκειμένων των δεδομένων.

(β) το δικαίωμα αντίταξης σε αυτοματοποιημένες δυσμενείς αποφάσεις.

Αυτό το δικαίωμα μας δίνει τη δυνατότητα να μη συμμόρφωθούμε με μια απόφαση που έχει ληφθεί εξ ολοκλήρου με αυτοματοποιημένη επεξεργασία δεδομένων, χωρίς να έχει ακουστεί δηλαδή πιο πριν το πρόσωπο που θίγεται. Εκκινώντας από την αφετηρία ότι τα μηχανήματα υπηρετούν τους ανθρώπους κι όχι το αντίστροφο, ο νόμος προβλέπει ότι καμία αρνητική απόφαση δεν είναι δεσμευτική, αν δεν έχει δοθεί πιο πριν στον θιγόμενο το δικαίωμα της προηγούμενης ακρόασης, ώστε να εκθέσει κι αυτός τις απόψεις του και να ληφθούν υπόψη κατά την τελική κρίση υπέρ ή εις βάρος του. Πρόκειται για την βασική αρχή του δικαίου "audiatur et altera pars", να ακούγεται και η άλλη πλευρά.

Το δικαίωμα αυτό προβλέπεται από το ευρωπαϊκό δίκαιο, στο άρθρο 15 της Οδηγίας 95/46:

Άρθρο 15

Αυτοµατοποιηµένες ατοµικές αποφάσεις

1. Τα κράτη µέλη παρέχουν σε κάθε πρόσωπο το δικαίωµα να µη συµµορφωθεί µε απόφαση που παράγει νοµικά αποτελέσµατα έναντι αυτού ή το θίγει σηµαντικά εφόσον η εν λόγω απόφαση βασίζεται αποκλειστικώς σε αυτοµατοποιηµένη επεξεργασία που αξιολογεί ορισµένες πτυχές της προσωπικότητάς του, όπως η απόδοσή του στην εργασία, η φερεγγυότητά, η αξιοπιστία, η διαγωγή του κ.λπ.

2. Τα κράτη µέλη προβλέπουν, µε την επιφύλαξη άλλων άρθρων της παρούσας οδηγίας, ότι ένα πρόσωπο µπορεί να υποχρεωθεί να συµµορφωθεί µε µία από τις αποφάσεις που αναφέρονται στην παράγραφο 1, εάν η εν λόγω απόφαση:

α) έχει ληφθεί στο πλαίσιο της σύναψης ή της εκτέλεσης σύµβασης, εφόσον το αίτηµα σύναψης ή εκτέλεσης της σύµβασης του προσώπου στο οποίο αναφέρονται τα δεδοµένα έχει ικανοποιηθεί ή πρόσφορα µέτρα, στα οποία περιλαµβάνεται η δυνατότητα να προβάλει την άποψή του, κατοχυρώνουν το έννοµο συµφέρον του ή

β) επιτρέπεται από νοµοθετική διάταξη που καθορίζει τα µέτρα τα οποία κατοχυρώνουν το έννοµο συµφέρον του προσώπου στο οποίο αναφέρονται τα δεδοµένα.

Όταν λοιπόν τα κοινωνικά δίκτυα έχουν τέτοιες εφαρμογές ώστε να αποκόπτονται δεδομένα ή πληροφορίες του χρήστη μόνο και μόνο ύστερα από την συγκέντρωση ενός αριθμού "κλικ" στο κουμπί "καταγγελία"/"αναφορά"/κόκκινη σημαία, τότε η λήψη της απόφασης είναι εξ ολοκλήρου αυτοματοποιημένη και ως εκ τούτου απαγορευμένη, εάν προηγουμένως δεν έχει δοθεί στο υποκείμενο των δεδομένων η δυνατότητά του να τοποθετηθεί για να αντικρούσει τις τυχόν κακόβουλες κι αβάσιμες "αναφορές". Εάν δεν προβλέπεται αυτή η δυνατότητα, τότε οι φορείς παροχής κοινωνικών δικτύων παραβιάζουν προφανώς αυτό το άρθρο της Οδηγίας 95/46. Πρέπει λοιπόν να λαμβάνουν τα τεχνικά μέτρα ώστε να μπορεί να αντικρουστεί η πιθανώς αβάσιμη ή καταχρηστική καταγγελία που ενδέχεται να οδηγήσει με αυτοματοποιημένο τρόπο σε απώλεια στοιχείων, προφίλ ή σχολίων σε ένα forum διαλόγου.

Οι αρχές διαφάνειας και λογοδοσίας που διέπουν το θεμελιώδες δίκαιο των προσωπικών δεδομένων πρέπει να γίνονται λοιπόν σεβαστές και να τηρούνται και από τους ιδιωτικούς φορείς των υπηρεσιών κοινωνικής δικτύωσης, οι οποίοι υπάγονται επίσης στη σχετική νομοθεσία. Μόνο έτσι θα διασφαλιστεί ότι δεν θα προκύψουν νέες μορφές ιδιωτικής λογοκρισίας από τη χρήση - κατάχρηση των εγγυήσεων ασφάλειας του Web 2.0.

Update:

Το παραπάνω κείμενο παραπέμφθηκε στο buzz, όπου ακολούθησε μια άνευ προηγουμένου προσβλητική επίθεση. Χωρίς επιχειρήματα, με κραυγές, αφορισμούς και πολύ "ύφος", από άτομα με βαθύτατη προκατάληψη και άγνοια.

Ενώ τέθηκε ένα απτό, συγκεκριμένο και σαφές πρόβλημα, (στο οποίο παραπάνω μπορεί να διαβάσει κανείς και την λύση του), επιλέχθηκε η λοιδωρία και, φυσικά, το "κλείδωμα" του θέματος. Ίσως και με το πρόσχημα της έλλειψης "επικαιρότητας", λες και είναι δημοκρατικό να μιλάμε μόνο για την επικαιρότητα.

Αυτοί είναι και οι ίδιοι οι λόγοι, για τους οποίους μια τόσο καλή ιδέα (το buzz) εξελίχθηκε τελικά σε μια από τις χειρότερες εφαρμογές διαδικτυακού σχολιασμού, από πλευράς περιεχομένου. Αντί να δούμε το ζήτημα, χτυπάμε αυτόν που το θέτει.

Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, όπως κάθε άτομο με στοιχειώδη αυτοσεβασμό νομίζω, δεν έχω καμία θέση.

Εθνικό Θέατρο: ενδεχόμενο κρούσμα λογοκριτικής παρέμβασης

Σύμφωνα με δημοσίευμα της εφημερίδας ΤΑ ΝΕΑ (βλ. εδώ) το Διοικητικό Συμβούλιο του Εθνικού Θεάτρου προτείνει να καλυφθούν τα σώματα δύο ερμηνευτών που μετέχουν στην παράσταση "Πουθενά", με την οποία εγκαινιάζεται η αναπαλαιωμένη κεντρική σκηνή του ιστορικού κτιρίου. Κατά το δημοσίευμα, το επιχείρημα είναι πως "δεν αρμόζει σε έναν κρατικό οργανισμό, όπως είναι το πρώτο θέατρο να προσκαλεί και να προκαλεί ταυτόχρονα. Ενώ η πιθανότητα να παραστεί στην επίσημη πρεμιέρα της ερχόμενης Παρασκευής και ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ. Ιερώνυμος πρόσθεσε στο επιχείρημα ένα στοιχείο ηθικής δεοντολογίας". Το ίδιο δημοσίευμα αναφέρει ότι την τελική απόφαση θα λάβει ο διευθυντής του Εθνικού Θεάτρου, ο οποίος "σε περίπτωση που συμφωνήσει με το διοικητικό συμβούλιο θα ζητήσει από τον δημιουργό της παράστασης να καλύψει τα γυμνά σώματα των δύο χορευτών".

Ωστόσο, σύμφωνα με τη νομοθεσία που διέπει τη διοίκηση και λειτουργία του Εθνικού Θεάτρου, ούτε το Διοικητικό Συμβούλιο, αλλά ούτε και ο Καλλιτεχνικός Διευθυντής έχουν τέτοια αρμοδιότητα επέμβασης στο περιεχόμενο των παραστάσεων που παρουσιάζονται από τις σκηνές του ΕΘ. 

Συγκεκριμένα, οι αρμοδιότητες του Διοικητικού Συμβουλίου προβλέπονται από το άρθρο 2 παρ. 7 του Ν.2273/1994:

"Το Δ.Σ. λαμβάνει κάθε απόφαση και ασκεί κάθε εξουσία για όλα γενικώς τα ζητήματα που αφορούν στη διοίκηση και διαχείριση του Θεάτρου με εξαίρεση τα θέματα για τα οποία αποκλειστικά αρμόδια είναι άλλα όργανα που αναφέρονται στον παρόντα νόμο και στον εσωτερικό κανονισμό λειτουργίας του Θεάτρου. Και ενδεικτικά:

α. Χαράσσει μετά από εισήγηση του καλλιτεχνικού διευθυντή τις γενικές κατευθυντήριες γραμμές της πολιτιστικής πολιτικής του Θεάτρου μέσα στα πλαίσια της κείμενης νομοθεσίας, του κανονισμού και των οικονομικών δυνατοτήτων του Θεάτρου.

β. Εισηγείται προς τον Υπουργό Πολιτισμού των εσωτερικό κανονισμό λειτουργίας του Θεάτρου.

γ. Συνομολογεί, υπογράφει και εκτελεί με τις εξαιρέσεις που προβλέπονται στον παρόντα νόμο κάθε σύμβαση απαραίτητη για την εκπλήρωση των σκοπών του Θεάτρου, εισπράττει απαιτήσεις και έσοδα από όπου και αν προέρχονται, αποδέχεται δωρεές, εισφορές, χορηγίες, συνάπτει δάνεια και προβαίνει σε κάθε νόμιμη εκμετάλλευση εσόδων στα πλαίσια των σκοπών των Θεάτρων.

δ. Εχει πειθαρχική εξουσία δευτέρου βαθμού για όλο το προσωπικό του Θεάτρου.

ε. Εγκρίνει τον κανονισμό λειτουργίας της δραματικής σχολής του Θεάτρου.

στ. Διορίζει το διευθυντή της Δραματικής Σχολής μετά από εισήγηση του καλλιτεχνικού διευθυντή.

ζ. Καταρτίζει τον ετήσιο προϋπολογισμό και συντάσσει την ετήσια έκθεση και τον ισολογισμό και στο τέλος κάθε διαχειριστικής χρήσης διενεργεί έλεγχο νομιμότητας του έργου όλων των οργάνων διοίκησης των Θεάτρων."

Ο Καλλιτεχνικός Διευθυντής, επίσης όργανο διοίκησης του Εθνικού Θεάτρου έχει τις προβλεπόμενες από την παρ. 13 του ίδιου άρθρου αρμοδιότητες:

"Ο καλλιτεχνικός διευθυντής έχει τις εξής αρμοδιότητες:

"α. Καταρτίζει το δραματολόγιο κάθε περιόδου.

β. Καταρτίζει τον προϋπολογισμό κάθε έργου και κάθε θεατρικής παραστάσεως ή εκδήλωσης γενικά.

γ. Είναι υπεύθυνος για την όλη και εντός του προϋπολογισμού του Θεάτρου προετοιμασία, οργάνωση και εκτέλεση κάθε καλλιτεχνικής παραγωγής του Θεάτρου, επιβλέπει την προετοιμασία των έργων που ανεβαίνουν, καθορίζει το ωράριο δοκιμών και παρακολουθεί και ελέγχει την εργασία του κάθε κατηγορίας προσωπικού που ασχολείται με το ανέβασμα των έργων και με κάθε γενικά παραγωγή του Θεάτρου.

δ. Επιβάλλεται και δίνει κατευθύνσεις και εντολές για τη σωστή και έγκαιρη σκηνική, σκηνογραφική, μουσική, ενδυματολογική και κάθε άλλη αναγκαία προετοιμασία, δοκιμή και παράσταση κάθε παραγωγής, για καθεμία από τις οποίες εγκρίνει τις επί μέρους δαπάνες για το ανέβασμα στα πλαίσια της ευθύνης του για την τήρηση του προϋπολογισμού τους. 

ε. Στο πλαίσιο του προϋπολογισμού προσλαμβάνει με συμβάσεις ορισμένου χρόνου ή συνάπτει συμβάσεις έργου με το καλλιτεχνικό και τεχνικό προσωπικό, ειδικούς συνεργάτες, μετακαλεί συγκροτήματα ή καλλιτέχνες, υπογράφει τις συμβάσεις πρόσληψης και μετάκλησης των παραπάνω και ορίζει τους καλλιτεχνικούς και μη όρους της απασχόλησής τους και τις αμοιβές της σύμβασης εργασίας κάθε μέλους του καλλιτεχνικού προσωπικού και έχει πειθαρχική εξουσία σε πρώτο βαθμό για το καλλιτεχνικό και τεχνικό προσωπικό.

στ. Αποφασίζει για τις παραστάσεις, τις εμφανίσεις σε φεστιβάλ ή άλλες εκδηλώσεις και περιοδείες και αποφασίζει τις διανομές μετά από έγγραφη εισήγηση των σκηνοθετών.

ζ. Προτείνει στο Δ.Σ. σχέδια εσωτερικού κανονισμού λειτουργίας του Θεάτρου.

η. Προΐσταται των διοικητικών υπηρεσιών του Θεάτρου, εποπτεύει και συντονίζει τη λειτουργία τους, επιβλέπει την εκτέλεση των αποφάσεων του Δ.Σ., των νόμων και του εσωτερικού κανονισμού, ασκεί επιπλέον αρμοδιότητες που του παραχωρεί το Δ.Σ., έχει δικαίωμα έγκρισης λειτουργικών δαπανών στα πλαίσια του εγκεκριμένου από το Δ.Σ. ετήσιου προϋπολογισμού, εισηγείται στο Δ.Σ. την πρόσληψη διοικητικού και βοηθητικού προσωπικού και γενικά έχει κάθε αρμοδιότητα που έχει σχέση με τη λειτουργία των διοικητικών υπηρεσιών του Θεάτρου.

θ. Εισηγείται προς το Δ.Σ. οποιοδήποτε θέμα έχει σχέση με το διοικητικό προσωπικό, όπως ενδεικτικά το είδος των συμβάσεων με τις οποίες το προσωπικό αυτό θα απασχολείται και τους όρους τους, τη διάρκειά τους και την καταγγελία τους.

ι. Εποπτεύει τη δραματική σχολή του Θεάτρου, έχει την ευθύνη για τα θέματα λειτουργίας και τα θέματα των επί μέρους καλλιτεχνικών στόχων της, προτείνει το διευθυντή της προς το Δ.Σ. και μετά από εισήγηση του διευθυντή προσλαμβάνει τους καθηγητές και το υπόλοιπο προσωπικό της και καταρτίζει τον κανονισμό λειτουργίας που εγκρίνεται από το Δ.Σ.. Με τον κανονισμό λειτουργίας της σχολής ρυθμίζεται και κάθε θέμα που αφορά τη διεύθυνση και τη διαχείριση της σχολής, τις προϋποθέσεις και τους όρους φοίτησης σε αυτήν και γενικά κάθε θέμα που αφορά τη λειτουργία της στα πλαίσια του σκοπού του Θεάτρου.

ια. Υποβάλλει προς έγριση κατ' έτος απολογισμό του έργου του στο Δ.Σ. του Θεάτρου."

Οι αρμοδιότητες του Καλλιτεχνικού Διευθυντή για "κατευθύνσεις και εντολές για την σωστή και έγκαιρη (...) ενδυματολογική προετοιμασία" δεν είναι δυνατόν να περιλαμβάνουν λοιπόν και διορθωτικές επεμβάσεις στη σκηνική σύλληψη μιας παράστασης, η οποία αφορά την αποκλειστική αρμοδιότητα του σκηνοθέτη - δημιουργού. 

Μια επέμβαση λοιπόν για το αν οι δύο ερμηνευτές θα είναι ντυμένοι ή γυμνοί, εφόσον προέρχεται από το Δ.Σ. ή τον Καλλιτεχνικό Διευθυντή θα συνιστά παράνομο περιορισμό στην ελευθερία της έκφρασης του δημιουργού της παράστασης και συνεπώς είναι καταδικαστέα ως αντίθετη στο σχετικό συνταγματικό δικαίωμα, αλλά και στο άρθρο 10 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου καθώς και στο άρθρο 19 του Διεθνούς Συμφώνου για τις Ατομικές και Πολιτικές Ελευθερίες.

Επιπρόσθετα, μια τέτοια επέμβαση θα παραβιάζει και το δικαίωμα του κοινού για παρακολούθηση της παράστασης στην ακέραιη μορφή που επιθυμεί να την παρουσιάσει ο δημιουργός. Όπως έχει γίνει δεκτό με τέσσερις δικαστικές αποφάσεις του πρωτοδικείου Αθηνών και του πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης, το κοινό έχει επίσης αξίωση για ακέραιη παρακολούθηση των έργων τέχνης, ως φορέας της παθητικής διάστασης της ελευθερίας της τέχνης. Στην ίδια κατεύθυνση, ο Συνήγορος του Πολίτη έχει κρίνει ότι η παρεμπόδιση του κοινού από την απόλαυση έργου τέχνης χωρίς παρεμβάσεις από κρατικούς οργανισμούς συνιστά παραβίαση του εν λόγω συνταγματικού δικαιώματος (βλ. Σύνοψη διαμεσολάβησης για την απομάκρυνση εικαστικού έργου από την έκθεση Outlook. καθώς και Επιστολή Συνηγόρου  του Πολίτη στη Λυρική Σκηνή για την αφαίρεση φιλιού από την παράσταση Ρούσαλκα)

Συνεπώς, αναμένουμε από τη διοίκηση του Εθνικού Θεάτρου να διασφαλίσει την ανεμπόδιστη ενάσκηση της ελευθερίας της έκφρασης, απέχοντας από οποιαδήποτε απόφαση ή άλλη άμεση ή έμμεση παρέμβαση ως προς το καλλιτεχνικό μέρος της εν λόγω παράστασης. 

Η υπόθεση θυμίζει επίσης την αφαίρεση ορισμένων σκηνών από το βίντεο Γαβρά που παρουσιαζόταν στο Μουσείο Ακρόπολης. Μπορείτε να δείτε εδώ μια συζήτηση για αυτές τις υποθέσεις που είχαμε με τον κ. Αυγουστίνο Ζενάκο.

Διαβάστε επίσης: 

1959-2009: οι ελληνικές παραβιάσεις της ελευθερίας της Τέχνης 

Στη Δικαιοσύνη το Μουσείο Ακρόπολης και το Υπουργείο Πολιτισμού

ΕΠΣΕ: Επαναπροβολή video μετά από αίτηση ασφαλιστικών

 

Λογοκρισία στην Ελλάδα: Μια συζήτηση με τον Αυγουστίνο Ζενάκο

Επισκεφθείτε το blog του Αυγουστίνου Ζενάκου "ΤΕΧΝΗΕΝΤΩΣ"

Επισκεφθείτε την ιστοσελίδα της Μπιενάλε της Αθήνας.

Ο Συνήγορος του Πολίτη για τη "Ρούσαλκα"

Αποκατάσταση βίντεο Γαβρά στο Μουσείο Ακρόπολης μετά από αίτηση ασφαλιστικών μέτρων.

Διαβάστε επίσης:

Α. Ζενάκου, "Ο αγών μου" κατά του ρατσισμού, το Βήμα της Κυριακής.

1959-2009: Ελληνικές παραβίασεις της ελευθερίας της Τέχνης

Eoρτάστηκαν φέτος με πλήρη επισημότητα και διεθνή κάλυψη τα (τελευταία) 50χρονα των  κατασταλτικών κρατικών επεμβάσεων σε έργα τέχνης που "θίγουν" το γνωστό τρίπτυχο, ως αντεθνικά, αντιθρησκευτικά και αντιφαλλοκρατικά. (Όχι ότι και πιο πριν δεν υπήρχαν "αφορισμοί" του Λασκαράτου, Κατζαντζάκη κλπ).

Το 1959 η Κυβέρνηση Καραμανλή (με όργανο τον μείζονα στοχαστή της φιλοσοφίας του δικαίου,  Κωνσταντίνο Τσάτσο, μετέπειτα Πρόεδρο της Δημοκρατίας) απαγορεύει την παράσταση των Ορνίθων του Καρόλου Κουν στο Ηρώδειο: 

«Ανακοινούται από το υπουργείον Προεδρίας της Κυβερνήσεως ότι κατ’ εντολήν του κ. Κωνσταντίνου Τσάτσου ματαιούται η δευτέρα παράστασις των “Ορνίθων” του Αριστοφάνους, η οποία επρόκειτο να δοθεί σήμερον Κυριακή και ώραν 20.30… Το χθες εμφανισθέν έργον ατελέστατα προπαρασκευασμένον απετέλεσε παραμόρφωσιν του πνεύματος του κλασικού κειμένου, ωρισμέναι δε σκηναί αυτού παρουσιάσθησαν κατά τρόπον προσβάλλοντα το θρησκευτικόν αίσθημα του λαού…». Έκτοτε, ο γελοιογράφος Φωκίων Δημητριάδης απεικονίζει πάντοτε τον Τσάτσο παρέα με μία κότα.

Το "έγκλημα":  ο Ιεροφάντης παρουσιάστηκε με σκευή ορθόδοξου ιερέα.

Η Καθημερινή:  Οι "Όρνιθες" του Κουν μισό αιώνα μετά

ΤΑ ΝΕΑ: "Όρνιθες" ένα σκάνδαλο με πολιτικές διαστάσεις

Ηράκλειες Δράσεις: Η "Βεβήλωσις" που καταξιώθηκε

Για την περίοδο της δικτατορίας δεν χρειάζεται κανείς να πει πολλά. Μια ωραία ιστορία είναι αυτή των γυρισμάτων του "Θίασου" του Θόδωρου Αγγελόπουλου, ο οποίος είχε ζητήσει από  υπουργό της χούντας και παλαιό συμφοιτητή του να εγκρίνει (χωρίς να διαβάσει) το υποτιθέμενο σενάριό του, το οποίο αποτελούσε τάχα μια σύγχρονη Ορέστεια. Ούτε οι ηθοποιοί δεν είχαν το ενιαίο σενάριο στα χέρια τους, η μισή ταινία γυρίστηκε κατά την περίοδο της χούντας και μάλιστα με χρήση κρατικού υλικού που χορηγήθηκε στον Αγγελόπουλο, χωρίς να γνωρίζουν οι κρατούντες περί τίνος επρόκειτο.

Το 1968  ο Ηλίας Πετρόπουλος εκδίδει τα "Ρεμπέτικα Τραγούδια" με αποτέλεσμα να καταδικαστεί σε φυλάκιση 18 μηνών. 

Το 1971, μόλις αποφυλακίζεται, εκδίδει τα "Καλιαρντά", για τα οποία γίνεται δίκη το 1972 που τον οδηγεί και πάλι στην φυλακή. 

Το 1975 τίθεται σε ισχύ το Σύνταγμά μας, το οποίο απαγορεύει μεν στο άρθρο 14  την λογοκρισία (με την έννοια του προληπτικού μέτρου που ασκείται πριν το έργο δοθεί σε κυκλοφορία) και κηρύσσει την ελευθερία της τέχνης (άρθρο 16 - προσέξτε το εύγλωττο typo ερωτηματικό - αντί για άνω τελεία- που έχει στην ιστοσελίδα της Βουλής το συγκεκριμένο άρθρο: "... είναι ελεύθερες?"), αλλά εξαιρεί από τις προστατευτικές διατάξεις τον κινηματογράφο, την φωνογραφία και την ραδιοτηλεόραση! Και ενώ για την ραδιοτηλεόραση, ακόμα και στην ΕΣΔΑ προβλέπονται εν δυνάμει περιορισμοί της ελευθερίας της έκφρασης (λ.χ. καθεστώς προηγούμενης άδειας), για τον κινηματογράφο και την φωνογραφία οι εξαιρέσεις του Συντάγματος είναι σίγουρα προβληματικές. Ευτυχώς, η προοδευτική νομολογία της τρέχουσας δεκαετίας ανέτρεψε εν μέρει την επικίνδυνη εικόνα του συνταγματικού κειμένου.

Τον Απρίλη του 1980 ο Τζίμης Πανούσης και οι Μουσικές Ταξιαρχίες συλλαμβάνονται σε συναυλία στην Καρδίτσα, καταδικάζονται στον πρώτο βαθμό συνολικά σε 54 μήνες για περιύβριση της αρχής και των θείων και αθωόνται στο Εφετείο (βλ. πληροφορίες εδώ).

Το 1981 γίνεται δίκη για το βιβλίο του Ηλία Πετρόπουλου "Εγχειρίδιον του καλού κλέφτη" και ο συγγραφέας καταδικάζεται σε ποινή φυλάκισης.

Στα μέσα της δεκαετία του 1980, η προσωπικότητα του τότε Προέδρου της Δημοκρατίας χρησιμοποιείται ως υλικό για σάτιρα από διάφορους καλλιτέχνες, οπότε δοκιμάζεται και το σχετικό ποινικό αδίκημα περί προσβολής του προσώπου του Προέδρου της Δημοκρατίας. Τα Δικαστήρια διχάζονται: όταν πρόκειται για σάτιρα (λ.χ. από τον Λαζόπουλο) υπερέχει η ελευθερία της τέχνης. Όταν πρόκειται για αρθρογραφία σε εφημερίδες, υπερέχει η προστασία της προσωπικότητας. Υπάρχει και σχετική απόφαση του Αρείου Πάγου το 1987, υπέρ της προστασίας του ΠτΔ, αλλά με μειοψηφούντες δικαστές υπέρ της ελευθερίας της έκφρασης.

Το 1988 όμως είναι η χρονιά του "Τελευταίου Πειρασμού", της κινηματογραφικής μεταφοράς του ομότιτλου βιβλίου του Ν.Καζαντζάκη από τον M.Scorcese. Με την απόφαση 17155/1988 το  Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών απαγόρευσε "προσωρινά" την ταινία. Η απόφαση του Δικαστηρίου ανέφερε μεταξύ άλλων: 

"έστω κι αν στη συγκεκριμένη περίπτωση, κίνητρο του δημιουργού υπήρξε η καλλιτεχνική δημιουργία που προστατεύεται συνταγματικά, όχι όμως πέρα από το όριο προσβολής άλλου εννόμου αγαθού, όπως το θρησκευτικό συναίσθημα των άλλων, που, ως επιμέρους εκδήλωση της θρησκευτικής ελευθερίας εξίσου προστατεύεται (βλ. Γ. Κρίππας, Ποιν.Χρ ΚΕ 459 επ., 464), βρίσκονται έξω από τα πλαίσια προστασίας των ατομικών δικαιωμάτων, της πνευματικής ελευθερίας, της οικονομικής ελευθερίας αλλά και της θρησκευτικής ελευθερίας, αφού δεν περιορίζονται σε επί μέρους δογματικές παρεκκλίσεις, εν σχέσει με τα δόγματα της χριστιανικής θρησκείας και ειδικά στην εμφάνιση ενός "ανθρωπινότερου" Χριστού, αφού και μ' αυτή την εκδοχή ο Χριστός διακωμωδείται και χλευάζεται, αντιστρατεύοντας προς τα χρηστά ήθη που εκπηγάζουν από τις θεμελιώδεις πολιτειακές, κοινωνικές, οικονομικές και ηθικές αρχές και αντιλήψεις που κυριαρχούν στην ελληνική πολιτεία και αντιπροσωπεύουν την επί του πρέποντος λαϊκή συνείδηση, και επί πλέον προφανώς αντίκεινται στον κοινωνικό και οικονομικό σκοπό του ασκούμενου από την καθής δικαιώματος που κι' αυτό δεν επιτρέπεται , σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 25 παρ. 3 Σ 281 ΑΚ. Έτσι, πιθανολογείται ότι δεν υπάρχει προστατεύσιμο δικαίωμα της καθής, που θα μπορούσε να τεθεί ως αντιμέτωπο του προσβαλλόμενου δικαιώματος της προσωπικότητας των αιτούντων, έκφανση του οποίου αποτελεί το θρησκευτικό τους συναίσθημα που προσβάλλεται. Επομένως, εν όψει του ότι πιθανολογείται και κατεπείγουσα περίπτωση, λόγω της φύσεως του προστατευτέου δικαιώματος, πέραν των εντόντων διαμαρτυριών και εκδηλώσεων κατά της προβολής της επίδικης κινηματογραγφικής ταινίας, συντρέψει περίπτωση προσωρινής δικαστικής προστασίας των αιτούντων, φυσικών προσώπων, με τα ενδεδειγμένα κατά τα οριζόμενα στο διατακτικό, ασφαλιστικά μέτρα."

Το 1990 ο Θόδωρος Αγγελόπουλος γυρίζει το Μετέωρο Βήμα του Πελαργού στη Φλώρινα, μια ταινία με θέμα την φύση και τη λειτουργία των συνόρων.  Ο μητροπολίτης της περιοχής Αυγουστίνος (!) Καντιώτης θεωρεί την ταινία αντεθνική (τολμά να μιλάει για σύνορα) και αντιθρησκευτική (παρουσιάζει τον παπά να πηγαίνει στο γάμο που γίνεται στο ποτάμι με ένα ποδήλατο - οι ορθόδοξοι ιερείς ουδέποτε χρησιμοποιούν ποδήλατα!). Το Κράτος, προκλητικά απόν, αρνείται να προστατεύσει τον σκηνοθέτη που έχει λάβει αναρίθμητα  βραβεία για το έργο του  και το όνομά του έχει γίνει σχεδόν συνώνυμο του Ελληνικού Κινηματογράφου. O Kαντιώτης χτυπάει τις καμπάνες για να μην μπορεί να γυριστεί η ταινία. Δείτε την σκηνή του γάμου  και την είσοδο του ιερέα και κρίνετε κατά πόσον μπορεί να προσβληθεί οποιοσδήποτε χριστιανός από αυτές τις - μοναδικής ομορφιάς και τελειότητας- εικόνες. 

H Φλώρινα διχάζεται ανάμεσα στους πιστούς του μητροπολίτη και στους πολίτες που πήγαν κομπάρσοι στην ταινία του Αγγελόπουλου.  Το γεγονός αυτό πάντως αποτέλεσε έμπνευση για τον σκηνοθέτη. Στην επόμενη ταινία του, το "Βλέμμα του Οδυσσέα" (1995) , ο διαχωρισμός ανάμεσα σε "καντιωτικούς" και "αγγελοπουλικούς" παρουσιάζεται στην αρχή της ταινίας, όταν οι μεν λιτανεύουν με λαμπάδες για να ξορκίσουν το κακό ενώ οι δε προσέρχονται με ομπρέλες για να παρακολουθήσουν την απαγορευμένη ταινία. 

Το 1992 ένας εισαγγελέας απαγορεύει στην Ελλάδα το βιβλίο "Sex" της Madonna, με καλλιτεχνικές προκλητικές ασπρόμαυρες φωτογραφίες που εικονίζουν τις σεξουαλικές φαντασιώσεις της διάσημης τραγουδίστριας. Η Madonna έφτασε βέβαια στα όρια της λογοκρισίας και διεθνώς (το videoclip του Justify my love δεν δέχθηκαν να το παίξουν τα κανάλια και κυκλοφόρησε ως video-single, ενώ το ντοκιμαντέρ της Truth or Dare -1991- κυκλοφόρησε σε δύο version, μία πλήρη και μία κομμένη και πιο οικογενειακή). 

Το 1996 προβλήματα γνωρίζει το "Τrainspotting", την οποία παρακολουθεί ένας εισαγγελέας στην πρεμιέρα της, επειδή έχει γίνει γνωστό ότι παρουσιάζει μια παρέα νέων που είναι εθισμένοι στα ναρκωτικά. Τελικά η ταινία δεν απαγορεύεται.

Το 1999 ο Μίμης Ανδρουλάκης με το "Μι εις την Νιοστή" προκαλεί την οργή πιστών χριστιανών, οι οποίοι καταθέτουν ασφαλιστικά μέτρα εναντίον του, προσδοκώντας μια νέα απόφαση α λα "τελευταίος πειρασμός". Διαψεύδοντας κάθε τέτοια προσδοκία, το Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών, με την απόφαση 5208/2000, ανατρέπει την νομολογία της δήθεν υπεροχής του θρησκευτικού συναισθήματος έναντι της ελευθερίας της τέχνης:

"Ανεξάρτητα απ` αυτά, οι αιτούντες κρίνουν ως βλάσφημο και καθυβριστικό  του θρησκεύματος το επίμαχο βιβλίο αποκλειστικά με βάση όσα αναφέρονται     στις εκτιθέμενες στην αίτηση περικοπές τούτου, αυτοτελώς λαμβανόμενες,     πλην όμως, αν συνδυαστεί το περιεχόμενο των περικοπών αυτών με το λοιπό     περιεχόμενό του και τον προαναφερόμενο σκοπό τούτου που συνίσταται κατά     κύριο λόγο στο να καταδείξει και να καταδικάσει το μισογυνισμό, που     διαπνέει διαχρονικά όλους τους κλάδους της κουλτούρας και της επιστήμης     εδώ και χιλιετίες, δεν προκύπτει κακόβουλη ενέργεια του συγγραφέα     αποσκοπούσα ευθέως στην καθύβριση της Ορθοδόξου Εκκλησίας ή άλλης     ανεκτής θρησκείας και μάλιστα με τη χρήση χυδαίων ή καταφρονιητικών     εκδηλώσεων αναφερομένων στα δόγματα της Ορθοδόξου Χριστιανικής     Εκκλησίας, ώστε να δύναται να γίνει λόγος ότι με τα όσα αναφέρονται     στις πιο πάνω περικοπές καθυβρίζεται η Ορθόδοξος Χριστιανική Εκκλησία     και ότι συνεπεία τούτου προσβάλλεται η προσωπικότητα των αιτούντων στην     εκδήλωσή της που αφορά το θρησκευτικό συναίσθημα τούτων. Τέτοια     προσβολή της προσωπικότητας των αιτούντων και μάλιστα ως πλήττουσα     ειδικά και συγκεκριμένα το θρησκευτικό συναίσθημα τούτων δεν μπορεί να     θεωρηθεί κατ` αντικειμενική κρίση ότι επιφέρει η μυθοπλασία της     λογοτεχνίας και της ποίησης και στην προκειμένη περίπτωση όσα     αναφέρονται στις παρατιθέμενες στις κρινόμενες αιτήσεις περικοπές τους     επίμαχου βιβλίου, αν ληφθεί υπόψη ότι το περιεχόμενο τούτου κατά τα     προαναφερόμενα κινείται στο χώρο του παράδοξου της αλληγορίας και της     φαντασίας ώστε ουδεμία φράση να εκλαμβάνεται τοις μετρητοίς και να     θεωρείται ότι αποβλέπει σε προσβολή του θρησκευτικού συναισθήματος και     σε φτηνό σκανδαλισμό του αναγνώστη. Εξάλλου, στην προκειμένη περίπτωση,     το επικαλούμενο με τις κρινόμενες αιτήσεις δικαίωμα προσωπικόητας των     αιτούντων, συγκρούεται με το δικαίωμα του καθού συγγραφέα στην ελεύθερη     καλλιτεχνική και πνευματική δημιουργία και στην ελεύθερη έκφραση των     στοχασμών του, οι οποίες κατά τα προαναφερόμενα προστατεύονται από τις     διατάξεις των άρθρων 16 παρ. 1 και 14 παρ. 1, 2 και 3 του Συντάγματος.     Η προστασία των τελευταίων αυτών ελευθεριών, επειδή αποσκοπεί στη     διαφύλαξη ύψιστων κοινωνικών αγαθών, καλύπτει (νομιμοποιεί) και     προσβολές του δικαιώματος της προσωπικότητας που τυχόν ενυπάρχουν στην     ενάσκησή τους, όπως συμβαίνει στην προκειμένη περίπτωση και με την     επικαλούμενη από τους αιτούντες προσβολή του δικαιώματος προσωπικότητάς     τους, διότι η προσωπικότητα και αν θίγεται, εφόσον δεν προσβάλλεται η     αξία του ανθρώπου, έχει στη συγκεκριμένη περίπτωση υποδεέστερη σημασία     σε σχέση με το αγαθό των ως άνω ελευθεριών "

Το 2000 ο Τζίμης Πανούσης συλλαμβάνεται επειδή στο πρόγραμμά του εικονίζει την ελληνική σημαία με ένα σφυροδρέπανο στη θέση του σταυρού. Οδηγούμενος στην ασφάλεια, ομολογεί στις κάμερες: "εγώ τον σκότωσα". Καταδικάζεται σε 4 μήνες και αθωώνεται στο δευτεροβάθμιο δικαστήριο (βλ. εδώ την απόφαση με σχολιασμό).

Το 2003 το Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης επιβάλλει πρόστιμο 100.000 ευρώ για ένα επεισόδιο της σειράς "Κλείσε τα μάτια" στο οποίο μεταξύ άλλων μεταδόθηκε ένα φιλί ανάμεσα σε δύο άνδρες. Τρία χρόνια μετά, το Συμβούλιο της Επικρατείας, με την αποφαση 3490/2006 αποφαίνεται ότι η ομοφυλόφιλη ερωτική επιθυμία είναι συνταγματικά προστατευόμενη και η παρουσίαση του φιλιού στο σίριαλ συνδέεται με μια υπαρκτή κοινωνική ομάδα. Τελικά, το ΕΣΡ επιβάλλει το ίδιο ποσό προστίμου στο Mega, μετά την απόφαση του ΣτΕ, αφαιρώντας απλώς από την απόφασή του την αναφορά στο φιλί.

Το 2003 στην έκθεση Outlook ο πίνακας asperges me (=πότισέ με) γνωστού Βέλγου ζωγράφου εικονίζει ένα πέος να εκσπερματώνει πάνω σε έναν σταυρό. Το έργο προκαλεί πανικό και αφαιρείται με απόφαση του Οργανισμού Προώθησης Ελληνικού Πολιτισμού Α.Ε. Ο Συνήγορος του Πολίτη παρεμβαίνει ύστερα από αναφορά ένωσης προσώπων που διαμαρτύρονται για την αφαίρεση του έργου. Στην σχετική Σύνοψη Διαμεσολάβησης ο Συνήγορος αναγνωρίζει ότι μια μέση λύση θα ήταν η τοποθέτηση προειδοποιητικής πινακίδας.

Το 2005 υποβάλλεται αίτηση ασφαλιστικών μέτρων για την απαγόρευση της ταινίας Αλέξανδρος του Όλιβερ Στόουν. Οι αιτούντες κρίνουν ότι η ταινία έχει ιστορικές ανακρίβειες, κυρίως διότι ο ήρως εμφανίζεται ως bisexual. Το Μονομελές Πρωτοδικείο Αθήνας απορρίπτει την αίτηση με την απόφαση 1235/2005, η οποία αναφέρει μεταξύ άλλων:

"Το άνω κινηματογραφικό έργο με τις όποιες ιστορικές ανακρίβειες και ανακολουθίες (χρονικές), όπως και οι ίδιες οι αιτούσες εκθέτουν στην αίτησή τους, δεν αξιώνει την ακρίβεια της αναπαράστασης και μεταφοράς μιας ιστορικής περιόδου, το δε κοινό που το παρακολουθεί δεν δέχεται αυτό σαν άλλη πραγματικότητα, καθόσον δεν χαρακτηρίζεται ταινία τεκμηρίωσης (ιστορικό ντοκιμαντέρ), αλλά επικό δράμα, όπως προεκτέθηκε, με στοιχεία μυθοπλασίας, φαντασίας και υπερβολής, στην οποία ο δημιουργός της, με τη βοήθεια, τη δύναμη και την έκφραση της τέχνης παρουσιάζει και καταθέτη τη δική του κινηματογραφικήάποψη, εκδοχή και πρόταση για την ασυνήθιστη ζωή, την πολυσχιδή προσωπικότητα, τα εκπληκτικά επιτεύγματα, τη δράση και την προσφορά του ήρωα της ταινίας Μεγάλου Αλεξάνδρου.  [...] ανεξάρτητα των όποιων αντιφάσεων προς τις γραπτές μαρτυρίες για δραματουργικούς λόγους, στο συνολικό αποτέλεσμα, ως έργο τέχνης,  δεν αποτελεί απειλή για την ελληνική ιστορία και τον πολιτισμό, αλλά και για τη νεότητα, ούτε προσβάλλει την προσωπικότητα των αιτουσών σε οποιαδήποτε εκδήλωση και έκφρανση [...]. Η αναφορά στις ομοφυλοφιλικές σχέσεις του Μεγάλου Αλεξάνδρου, η οποία δεν είναι το καθοριστικό θέμα της ταινίας, επιτρέποντας στο θεατή ακόμη και να την αγνοήσει, δεν αποβλέπει σε φτηνό σκανδαλισμό αυτού (θεατή), ικανό να εξάψει τη φαντασία του και τα ακτώτερα ένστικτα, με κατεύθυνση την προώθησή του στην ακολασία και ενδεχομένως, σε αντίστοιχες αξιόποινες πράξεις."

Το 2005 το σατιρικό άλμπουμ "Η ζωή του Χριστού" του Αυστριακού κομίστα Gerhard Harderer δικάζεται σε δεύτερο βαθμό. Πρωτοδίκως, o δημιουργός είχε καταδικαστεί σε φυλάκιση 6 μηνών και τα αντίτυπα του βιβλίου κατασχέθηκαν. Στο δεύτερο βαθμό ο κομίστας αθωώθηκε. 

Το 2006  είναι η χρονιά της ταινίας  "Κώδικας Da Vinci". Νέα αίτηση ασφαλιστικών μέτρων για την απαγόρευσή της, λόγω προσβολής θρησκεύματος.  Η αίτηση απορρίπτεται με την απόφαση 24070/2006 του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης που αναφέρει μεταξύ άλλων: 

"Το έργο που είναι ένα θρίλερ περιπέτειας και φαντασίας, πραγματεύεται ως μυθιστόρημα, εν μέσω άλλων αφηγήσεων και συμπερασμάτων, υποκειμενικής πάντοτε κρίσεως από τον συγγραφέα και περί της υποστάσεως του Χριστού και της σχέσεώς του με τη Μαρία Μαγδαληνή, χωρίς όμως να υπάρχουν ηθοποιοί που υποδύονται τους ρόλους αυτούς και χωρίς να δίνεται ή να υποδεικνύεται απάξντηση στα θρησκευτικά ζητήματα που θέτει δημιουργώντας απλά και μόνο προβληματισμό στο θεατή. Τόσο ο προαναφερόμενος συγγραφέας του έργου, όσο και η παραγωγός της ταινίας αμερικάνικη εταιρία με την επωνυμία ... αναφέρουν στους τίτλους τέλους της ταινίας ότι "οι χαρακτήρες, τα περιστατικά και τα ονόματα που παρουσιάζονται είναι φανταστικά και οποιαδήποτε ομοιότητα με το όνομα, τον χαρακτήρα ή την ιστορία οποιουδήποτε προσώπου είναι τελείως συμπτωματική και χωρίς καμία πρόθεση". Στην κρίση περί της μυθοπλαστικής πλοκής του έργου, κατέληξε και το Αγγλικό Δικαστήριο High Court of Justice, το οποίο στην EHWC 719/2006 απόφασή του επί της αντιδικίας μεταξύ του συγγραφέα του ομώνυμου βιβλίου και τρίτων αναφέρει ότι το σχετικό βιβλίο είναι έργο φαντασίας επενδυμένο με "γεγονότα" για να του δώσουν ένα αέρα αυθεντικότητας."

Αντίστοιχη - και με καλύτερη θεμελίωση- είναι η υπ' αρ. ΕΓ1-06/40/24.7.2006 διάταξη του εισαγγελέα Πρωτοδικών Ροδόπης με την οποία απορρίπτεται σχετικό αίτημα κατάσχεσης της ταινίας. 

To 2007 ο υπεύθυνος και γενικός διευθυντής της έκθεσης σύγχρονης τέχνης Art Athina οδηγείται στον εισαγγελέα για παράβαση του νόμου περί ασέμνων και προσβολή συμβόλων του ελληνικού κράτους. Μετά από καταγγελία η Αστυνομία μετέβη στο χώρο και διαπιστώθηκε ότι στην αίθουσα γινόταν προβολή DVD το οποίο παρουσίαζε άσεμνη σκηνή με μουσική υπόκρουση τον Εθνικό Ύμνο. Το επίμαχο έργο κατασχέθηκε. Για το αυτομαστίγωμα ενος καλλιτέχνη στο Art Athina του 2009 η λογοκρισία ζητήθηκε από διάφορους λαϊκιστές bloggers, αλλά χωρίς αποτέλεσμα. 

Το 2008 το βραβευμένο μυθιστόρημα "Ζιγκ - ζαγκ στις νεραντζιές" της Έρσης Σωτηροπούλου τίθεται στο στόχαστρο του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, ύστερα από αίτηση ασφαλιστικών μέτρων του Κ.Πλεύρη, o oποίος ζητά την απόσυρσή του από τις σχολικές βιβλιοθήκες. Με την μνημειώδη απόφαση 511/2008, ο δικαστής κ. Γαβαλάς προβαίνει σε ένα εκπληκτικό διάβημα: 

"Κάποτε στην Ελλάδα είχε 80% δάσος, σήμερα έχουν καεί ολόκληρα πανέμορφα δάση όπως της Πεντέλης, του Ταίναρου, της Ολυμπίας, του Γράμμου και είναι σήμερα καμμένες εκτάσεις, αυτό είναι πρόοδος;

Κάποτε οι περισσότεροι νέοι πήγαιναν στην Εκκλησία, για να πλησιάσουν την αλήθεια, η οποία δεν είναι ιδεολογία, ή οποιαδήποτε άλλη αντίληψη, αλλά αλήθεια, φως και ζωή είναι μόνον ο Κύριος Ημών Ιησούς ΧΡΙΣΤΟΣ, σήμερα η νεολαία καταλήγει στα αναμορφωτήρια και σαπίζει από την χρήση των ναρκωτικών αυτό είναι πρόοδος;

Κάποτε η γυναίκα ασχολείτο κυρίως με την ανατροφή των παιδιών της σήμερα διαπαιδαγωγούν και ανατρέφουν τα παιδιά οι γκουβερνάντες και οι beisiter (sic). Αυτό είναι πρόοδος;

Κάποτε οι σύζυγοι δεν χώριζαν μολονότι υπήρχαν σοβαροί λόγοι, σήμερα χωρίζουν με το παραμικρό και χωρίς ουσιαστική αιτία. Αυτό είναι πρόοδος;

Κάποτε τα παιδιά έτρωγαν σπιτικό φαγητό, τώρα τρώνε επιβλαβή έτοιμα και πλαστικά φαγητά. Αυτό είναι πρόοδος;

Κάποτε η ατμόσφαιρα, η θάλασσα και η φύση ήταν πεντακάθαρα, σήμερα είναι μολυσμένα αυτό είναι πρόοδος;

Κάποτε τα παιδιά τιμούσαν την σημαία, σήμερα, ευτυχώς σε ελάχιστες περιπτώσεις καίνε την σημαία, αυτό είναι πρόοδος;

Κάποτε τα κορίτσια των Ανατολικών «πρώην σοσιαλιστικών χωρών» εργαζόντουσαν στα εργοστάσια, σήμερα εργάζονται στους οίκους ανοχής της Δυτικής Ευρώπης, αυτό είναι πρόοδος;

Σήμερα, διαστρέφονται και οι μεγαλύτερες ιστορικές αλήθειες και αποσιωπούνται πανθομολογούμενες πραγματικότητες, όπως επί παραδείγματι, μαθαίνουν τα παιδιά ότι τους Γερμανούς, οι οποίοι μόνοι τους, πολέμαγαν γενναία με όλο τον κόσμο, τους νίκησαν οι Αγγλοαμερικάνοι, οι οποίοι και στο άκουσμα της λέξεως «Γερμανοί» τρεπόντουσαν σε φυγή, ενώ η αναμφισβήτητη πραγματικότητα είναι ότι εάν δεν υπήρχε το «ΣΤΑΛΙΝΓΚΡΑΝΤ» θα ήταν ακόμη εδώ οι Γερμανοί. Σήμερα παίζονται κινηματογραφικές ταινίες για τα εγκλήματα των Γερμανών κατά των Εβραίων, αλλά αποκρύπτονται και αποσιωπούνται τα εγκλήματα των Εβραίων κατά των Παλαιστινίων, και τα εγκλήματα των «συμμάχων» κατά των Γερμανών, όπως πχ. στη Δρέσδη, όπου οι σύμμαχοι βομβάρδισαν και έκαψαν χιλιάδες γυναικόπαιδα.

Σήμερα όλοι οι «προοδευτικοί», «μοντέρνοι» και «ψευτοκουλτουριάρηδες» μιλούν και γράφουν απαξιωτικά και περιφρονητικά για τους βασιλείς και την βασιλευομένη Δημοκρατία, ενώ επιμελώς αποκρύπτουν ότι τα κράτη με την καλλίτερη κοινωνική πολιτική και κοινωνικές παροχές όπως η Σουηδία, η Νορβηγία και η Δανία είναι «βασίλεια»."

Το 2009 η απόφαση αυτή ανατράπηκε και με την υπ' αρ. 363/2009 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείο Αθηνών, με την οποία αποφασίστηκε η ανάκληση της απόσυρσης του βιβλίου, υπέρ της ελευθερίας της τέχνης. 

Τον Μάρτη του 2009 συνέβη και το περιστατικό πιέσεων στην σκηνοθέτη της όπερας "Ρούσαλκα" για την αφαίρεση ενός φιλιού ανάμεσα σε δύο ρόλους της παράστασης. Μέλη του δ.σ. της Ορχήστρας Λυρικής διένειμαν ένα φυλλάδιο με το οποίο προειδοποιούσαν ότι στον ήρωα αποδόθηκαν ομοφυλοφιλικές τάσεις. Ύστερα από υποβολή αναφορας μιας ΜΚΟ, ο Συνήγορος του Πολίτη επενέβη με επιστολές προς την Λυρική και τον Υπουργό Πολιτισμού υπέρ της ελευθερίας της τέχνης και κατά της ομοφοβικής λογοκρισίας. Ο Συνήγορος αναφέρει για την ελευθερία της τέχνης  ότι

 “η συνταγματική αυτή πρόβλεψη καθιερώνει την υποχρέωση του κράτους και των οργάνων του να συμβάλλουν στη δημιουργία ενός κλίματος ελευθερίας και εκτίμησης της καλλιτεχνικής δημιουργίας, απέχοντας από κάθε ενέργεια που θα απέβλεπε ή θα είχε ως πιθανολογούμενη συνέπεια τον καθορισμό του αισθητικού αποτελέσματος της παρεχόμενης προς το κοινό καλλιτεχνικής δημιουργίας. Βασική προϋπόθεση για την επιδίωξη αυτή είναι η απουσία άμεσων ή έμμεσων προληπτικών  ή κατασταλτικών πρακτικών από την πλευρά του κράτους και των υπηρεσιών του στο στάδιο της παραγωγής ή της διάδοσης έργων τέχνης”. 

Αυτή η συνταγματική ελευθερία του κοινού πιθανολογεί ο Συνήγορος ότι παραβιάστηκε, αναφέροντας: “Ωστόσο, εκ του αποτελέσματος φαίνεται ότι όχι μόνο δεν κατέστη τελικώς δυνατή η διασφάλιση της ελεύθερης από παρεμβάσεις παροχή της καλλιτεχνικής αυτής υπηρεσίας προς το κοινό, όπως αρχικώς είχε επιλεγεί και προαναγγελθεί δημοσίως, αλλά επιπλέον η αδυναμία αυτή αποδίδεται σε αντιδράσεις των ίδιων των μελών της “Ορχήστρας Λυρικής Σκηνής”, μολονότι η “Ορχήστρα Λυρικής Σκηνής” οφείλει να συνεπικουρεί την Εθνική Λυρική Σκηνή στο έργο της, αλλά και στη διασφάλιση του δικαιώματος των θεατών να παρακολουθήσουν aπρόσκοπτα την παρεχόμενη καλλιτεχνική υπηρεσία.”

Τον Ιούλιο του 2009 δημοσιοποιείται η περίπτωση της αφαίρεσης σκηνής από το video του Κώστα Γαβρά που προβάλλεται στο Μουσείο Ακρόπολης. Επρόκειτο για τη σκηνή που εικονίζει μορφές των πρωτοχριστιανικών ετών να απολαξεύουν τμήματα του αετώματος και της ζωφόρου του Παρθενώνα. Ο αυτουργός της αποκοπής της σκηνής, πρόεδρος του Μουσείου ισχυρίζεται σε εκπομπή ότι για την εν λόγω σκηνή του εξέφρασαν την δυσφορία τους ιστορικοί και βυζαντινολόγοι, αλλά τα μέσα ενημέρωσης υποστηρίζουν ότι η διαμαρτυρία προέρχεται από την Εκκλησία. Ο Υπουργός Πολιτισμού, εκκωφαντικά απών.

Τον Αύγουστο του 2009 κατατίθεται  αίτηση ασφαλιστικών μέτρων εναντίον του Μουσείου και του ΥΠΠΟ, με αίτημα την προβολή του πλήρους video. Η είδηση γίνεται γνωστή στο εξωτερικό και ενώνεται μαζί με την πίεση που ασκείται από 7.000 άτομα στο facebook και την διαδήλωση που έγινε έξω από το Μουσείο την Κυριακή 2 Αυγούστου.

Acropolis Museum accused on muzzling filmaker

Le musée de l'Acropole est accusé de censurer le réalisateur français Costa-Gavras