Ελευθερία έκφρασης δικηγόρου και επαγγελματική εχεμύθεια

Σε σημερινή απόφασή του, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων ου Ανθρώπου αποφάσισε ομόφωνα ότι η Γαλλία παραβίασε το Άρθρο 10 της ΕΣΔΑ (ελευθερία της έκφρασης), λόγω καταδίκης δικηγόρου για παραβίαση επαγγελματικού απορρήτου, επειδή έδωσε μια συνέντευξη που αφορούσε μια γνωμοδότηση σχετικά με θανάτους από εμβολιασμό για ηπατίτιδα Β. Η αιτιολογία της απόφασης μοιάζει με την καταδίκη της Ελλάδας στην υπόθεση Αλφαντάκη.

Η προσφεύγουσα, κ. Gisèle Mor, είναι γαλλίδα πολίτης, γεννηθείσα το 1953 και ζεί στην Saint-Ouen-l’Aumône της Γαλλίας. Ως δικηγόρος ανήκει στον Δικηγορικό Σύλλογο του Val-d’Oise Bar. Τον Νοέμβριο 1998 υπέβαλε μήνυση για ανθρωποκτονία και αίτηση παράστασης πολιτικής αγωγής, για λογαριασμό των γονιών ενός 12χρονου παιδιού που είχε πεθάνει από μια ασθένεια που μετά από εμβολιασμό του εναντίον της ηπατίτιδας Β. Μετά από αυτό, ξεκίνησε δικαστική έρευνα.

Τον Νοέμβριο 2002, ένας ιατρός με ειδίκευση στην ασφάλεια φαρμάκων και στην φαρμακοεπιδημειολογία υπέβαλε μια γνωμοδότηση 450 σελίδων στον ανακριτή δικαστή. Η προσφεύγουσα, κατ΄αίτηση των πελατών της, ήρθε σε επικοινωνία με δημοσιογράφους.

Στις 14 Νοεμβρίου 2002, η καθημερινή εφημερίδα Le Parisien δημοσίευσε ένα άρθρο με τίτλο "Εμβόλιο ηπατίτιδας Β: η γνωμοδότηση που θέτει τον δάκτυλον επί τον τύπον των ήλων", συνοδευόμενο από ένα απόσπασμα, το οποποίο ανέφερε: "η γνωμοδότηση που αφορά τους θανάτους κατόπιν εμβολιασμού από ηπατίτιδα Β' είναι ανάθεμα, ιδίως για τις υπηρεσίες που είναι αρμόδιες για την υγεία...". Σε ένα άλλο άρθρο του ίδιου φύλλου, η κ. Mor, σε ερώτηση των δημοσιογράφων περί του εάν θεωρούσε ότι η γνωμοδότηση είναι αδικαιολόγητα καυστική, είπε: "όχι, δείχνει ότι το κράτος ουδέποτε αφιέρωσε επαρκείς πόρους για να αξιολογηθεί κατάλληλα η κλίμακα των παρενεργειών του εμβολίου, παρόλο που εκατομμύρια Γάλλοι έχουν εμβολιαστεί.

Στις 4 Δεκεμβρίου 2002, η φαρμακευτική εταιρία που διένειμε το εμμβόλιο υπέβαλε μήνυση ισχυριζόμενη παραβίαση της μυστικότητας της δικαστικής έρευνας και παραβίαση επαγγελματικής εχεμύθειας, δηλώνοντας παράσταση πολιτικής αγωγής.

Τον Φεβρουάριο του 2003, η κ. Μορ που είχε κληθεί ως "μάρτυρας συνεπικουρούμενος από δικηγόρο", υπέβαλε την ένσταση απαραδέκτου κατά της μηνύσεως, διότι η φαρμακευτική εταιρία δεν ειχε αναφερθει στην έρευνα. Παραδέχθηκε στον ανακρίνοντα δικαστή ότι είχε κάνει σχόλια στον τύπο, κατ' αίτηση των πελατών της και υπέρ των συμφερόντων τους, απαντώντας σε δημοσιογράφους, οι οποίοι είχαν ήδη δει την γνωμοδότηση.

Στις 16 Σεπτεμβρίου 2003, η κ. Μορ κατηγορήθηκε για παραβίαση μυστικότητας δικαστικής έρευνας και παραβίαση επαγγελματικής εχεμύθειας. Με μια διάταξη της 31ης Μάρτη 2006, ο ανακρίνων δικαστής την παρέπεμψε σε δίκη ενώπιον του Ποινικού Δικαστηρίου του Παρισιού για αποκάλυψη της ύπαρξης και του περιεχομένου εγγράφων που περιέχονταν σε έρευνα και συγκεκριμένα για την γνωμοδότηση που είχε κατατεθεί στον ανακρίνοντα δικαστή που ήταν αρμόδιος για την υπόθεση. Οι παραβάσεις ήταν κολάσιμες κατά τα άρθρα 226-13 και 226-31 του Ποινικού Κ΄δικα.

Με απόφαση της 11 Μάη 2007, το Ποινικό Δικαστήριο έκρινε ένοχη της κ. Μορ για παραβίαση επαγγελματικής εχεμύθειας. Η προσφεύγουσα αθωώθηκε όμως λόγω του ότι η διατάραξη της δημόσιας τάξης κρίθηκε μικρή και οτι άλλοι είχαν κατ΄ επανάληψη παραβιάσει την εμπιστευτικότητα της έρευνας χωρίς να έχουν διωχθεί. Το δικαστήριο την διέταξε να πληρώσει ένα ευρώ για βλάβη της μηνύτριας. Η κ. Μορ και ο εισαγγελέας έκαναν έφεση.

Με απόφασή του στις 10 Ιανουαρίου 2008, το Εφετείο επικύρωσε την απόφαση. Έκρινε ότι το αδίκημα είχε στοιχειοθετηθεί και ότι δεν υπήρχε αμφιβολία ότι τα σχόλια της κ. Μορ απηχούσαν τα ευρήματα της γνωμοδότησης. Το γεγονός ότι άλλοι ενδιαφερόμενοι είχαν γνώση των πληροφοριών που καλύπτονται από κανόνες επαγγελματικής εχεμύθειας δεν σήμαινε ότι οι πληροφορίες δεν ήταν εμπιστευτικές και απόρρητες. Τέλος, το δικαστήριο έκρινε ότι δεν είχε αποδειχθεί ότι η αποκάλυψη του περιεχομένου του φακέλου ήταν αναγκαια προκειμένου τα θύματα να ασκήσουν τα δικαιώματά τους.

Στις 11 Ιανουαρίου 2008, η κ. Μορ άσκησε αναίρεση ισχυριζόμενη ότι παραβιάστηκε το άρθρο 10 της ΕΣΔΑ. Ο Άρειος Πάγος απέρριψε την αναίρεσή της με απόφαση της 28ης Οκτωβρίου 2008. Επικαλούμενη το άρθρο 10 της ΕΣΔΑ, η κ. Μορ προσέφυγε στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο ισχυριζόμενη ότι η καταδίκη της για παραβίαση επαγγελματικής εχεμύθειας από τα γαλλικά δικαστήρια παραβίαζε το δικαίωμά της στην ελευθερία της έκφρασης.

Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο υπενθύμισε ότι τα Κράτη που έχουν κυρώσει την ΕΣΔΑ έχουν ένα συγκεκριμένο πεδίο εκτιμήσεως κατά την αξιολόγηση του εάν κάποια επεμβαση τα δικαιώματα είναι αναγκαία, αλλά ότι αυτό συνυπάρχει με την Ευρωπαϊκή εποπτεία που αφορά τόσο τον νόμο όσο και τις αποφάσεις που βασίζονται στην εφαρμογή του. Το Δικαστήριο αναφέρει ότι το ειδικό καθεστώς των δικηγόρων τους παρέχει μια κενρική θέση στην διοίκηση της Δικαιοσύνης, ως διαμεσολαβητών μεταξύ του κοινού και των δικαστηρίων. Διαδραματίζουν έναν κεντρικό ρόλο, ως εκπρόσωποι της Δικαιοσύνης κατά την διατήρηση της εμπιστοσύνης της κοινής γνώμης στα δικαστήρια.

Προκειμένου να έχει εμπιστοσύνη στην ορθή διοίκηση της Δικαιοσύνης, το κοινό πρέπει να έχει εμπιστοσύνη στην ικανότητα των δικηγόρων να εκπροσωπούν αποτελεσματικά τα μέλη του κοινού. Έτσι, οι δικηγόροι έχουν δικαίωμα στην ελευθερία της έκφρασης και στο δημόσιο σχολιασμό της διοίκησης της Δικαιοσύνης, εφόσον δεν ξεπερνούν ορισμένα συγκεκριμένα όρια. Η έννοια της "δικαστικής αυθεντίας" ενισχύεται από την εμπιστοσύνη, την οποία τα δικαστήρια πρέπει να εμπνέουν στο κοινό. Η παρέμβαση στο δικαίωμα του δικηγόρου για ελεύθερη έκφραση μπορεί να κριθεί αναγκαία σε μια δημοκρατική κοινωνία μόνο σε εξαιρετικές περιστάσεις. Το Δικαστήριο σημείωσε ότι η κ. Μορ είχε κριθεί ένοχη για παραβίαση επαγγελματικής εχεμύθειας, επειδή αποκάλυψε στον Τύπο το περιεχόμενο μιας γνωμοδότησης που υποβλήθηκε σε έναν δικαστή στο πλαίσιο δικαστικής διερεύνησης που αφορούσε ανθρωποκτονία. Τα δικαστήρια την απάλλαξαν γι' αυτό. Το Δικαστήριο παρατηρεί ότι η εν λόγω παρέμβαση ήταν περιγραφόμενη στο νόμο, σύμφωνα με τον οποίο οι δικηγόροι δεν πρέπει να προβαίνουν σε κοινοποιήσεις κατά παράβαση επαγγελματικού απορρήτου και πρέπει να σέβονται την μυστικότητα των δικαστικών ερευνών. Πρέπει να απέχουν από κοινοποιήσεις κάθε πληροφορίας από το αρχείο σε πρόσωπα πέραν των πελατών τους για τους σκοπούς της υπεράσπισής τους και από δημοσίευση επιστολών ή άλλων εγγράφων που αφορούν μια τρέχουσα έρευνα.

Το Δικαστήριο παρατήρησε ότι η κ. Μορ δεν είχε τιμωρηθεί για κοινοποίηση της γνωμοδότησης στα μέσα ενημέρωσης, αλλά επειδή δημοσιοποίησε πληροφορίες που περιέχονταν σε αυτήν. Σημείωσε ότι ο Τύπος είχε ήδη στην κατοχή του όλη τη γνωμοδότηση ή μέρος αυτής, όταν οι δημοσιογράφοι πήραν συνέντευξη από την προσφεύγουσα. Η εφημερίδα Le Parisien είχε δημοσιεύσει ένα άρθρο πριν την συνέντευξη, στο οποίο είχαν παρατεθεί τα πορίσματα της γνωμοδότησης όσον αφορά τις παρενέργειες του εμβολίου, τον αριθμό των θυμάτων και την συμπεριφορά των αρχών, των κατασκευαστών του εμβολίυ και της Φαρμακευτικής Υπηρεσίες. Περαιτέρω, άλλα μέσα ενημέρωσης είχαν καλύψει το θέμα και είχαν δημοσιεύει αποσπάσματα από την γνωμοδότηση.

Το Δικαστήριο θεώρησε οτι οι δηλώσεις της κ. Μορ στον Τύπο αποτελούσαν μέρος μιας αντιπαράθεσης με δημόσιο ενδιαφέρον και ότι τα πραγματικά περιστατικά είχαν άμεση σχέση με ένα ζήτημα δημόσιας υγείας και ως εκ τούτου αφορούσαν μεγάλο μέρος του κοινού. Επανέλαβε ότι υπάρχει μικρό πεδίο εφαρμογής για περιορισμούς στον πολιτικό λόγοο ή στις αντιπαραθέσεις για ζητήματα δημόσιου ενδιαφέροντος. Στο πλαίσιο λειτουργίας των μέσων ενημέρωσης, η πληροφορία που ανακοινώθηκε σχετιζόταν με το δικαίωμα του κοινού για ενημέρωση περί των δραστηριοτήτων των δικαστικών αρχών.

Το Δικαστήριο παρατήρησε ότι η κ. Μορ είχε σχολιάσει πληροφορίες που ήδη είχαν διαρρεύσει μέσω του άρθρου του Le Parisien. Ωστόσο, το γεγονός ότι το κοινό γώριζε τις πληροφορίες που καλύπτονταν από τους κανόνες της επαγγελματικής εχεμύθειας κι ότι η μυστικότητά τους εθίγη, δεν αφαιρεί από τους δικηγόρους την υποχρέωσή τους να καταβάλλουν προσοχή όσον αφορά το απόρρητο των τρεχουσών ερευνών. Υπό το φως των περιστάσεων της υπόθεσης, το Δικαστήριο έκρινε ότι η προστασία των εμπιστευτικών πληροφοριών δεν παρείχε επαρκή λόγο για να κριθεί η κ. Μορ ένοχη για παραβίαση επαγγελματικής εχεμύθειας. Ιδίως έλαβε τη θέση ότι η προστασία της ελευθερίας της έκφρασης των δικηγόρων θα έπρεπε να λαμβάνιε υπόψη τις εξαιρετικές υποθέσεις στις οποίες η άσκηση των δικαιωμάτων υπεράσπισης, θα μπορούσε να συνιστά αναγκαία την παραβίαση της επαγγελματικής εχεμύθειας.

Τέλος, όσον αφορά τον ισχυρισμό για την πίεση που είχε ασκηθεί στον γνωματεύσαντα, οι οποίες δεν αναφέρθηκαν στο άρθρο της εφημερίδας αλλά ανέφερε η κ. Μορ στους δημοσιογράφους, το Δικαστήριο θεώρησε ότι τα θύματα είχαν ένα σαφές συμφερον να δημοσιοποιηθούν στο κοινό αυτοί οι ισχυρισμοί, καθώς αυτή η πίεση, εφόσον αποδεικνυόταν ότι πράγματι υπήρξε, ήταν απαράδεκτη και θα μπορούσε να παρακωλύσει την πρόοδο των ερευνών. Το Δικαστήριο περαιτέρω σημείωσε ότι η κ. Μορ είχε απαλαγεί και ότι ούτε ο Νομικός Σύμβουλος του Κράτους ούτε ο Δικηγορικός Σύλλογος στον οποίο ανήκει είχαν κρίνει αναγκαίο να λάβουν πειθαρχικά μέτρα εναντίον της λόγω των δηλώσεών της στον Τύπο.

Το Δικαστήριο θεώρησε ότι η καταδίκη της προσφεύγουσας, η οποία είχε μιλήσει υπό την ιδιότητά της ως δικηγόρος υπερασπιζόμενη τα συμφέροντα των πελατών της, συνιστούσε δυσανάλογη παρέμβαση στο δικαίωμά της στην ελευθερία της έκφρασης. Γι' αυτό κρίθηκε ότι υπήρξε παραβίαση του Άρθρου 10 της Σύμβασης.Το Δικαστήριο καταδίκασε τη Γαλλία να πληρώσει 5.000 ευρώ στην προσφεύγουσα για ηθική βλάβη.

Κριτική και αρνητικά σχόλια από καταναλωτές στο Διαδίκτυο

Ολοένα και πιο συχνές γίνονται οι μηνύσεις εναντίον κριτικής που ασκείται από καταναλωτές για διάφορες υπηρεσίες και προϊόντα στο Διαδίκτυο. Ωστόσο, εφόσον ο εκάστοτε διαδικτυακός τόπος παρέχει την δυνατότητα υποβολής "Αναφοράς", δηλαδή επισήμανσης στον διαχειριστή ενός τυχόν υβριστικού ή συκοφνατικού σχολίου, θα πρέπει πρώτα να ακολουθείται αυτή η διαδικασία, και μόνο υπό προϋποθέσεις - ως τελευταίο στάδιο- θα πρέπει η νομική προστασία να ζητείται από τα Δικαστήρια.

Εφόσον οι Όροι Χρήσης προβλέπουν την δυνατότητα επικοινωνίας του τυχόν θιγόμενου με τον διαχειριστή, η παράκαμψη αυτής της διαδικασίας μόνο και μόνο για να αναζητηθεί η αποζημίωση ή να καταδικαστεί ένας σχολιαστής ή διαχειριστής, είναι προφανέστατα καταχρηστική: εφόσον ο τυχόν θιγόμενος διαθέτει ένα ηπιότερο μέσο για την προστασία του, η προσφυγή στο πλέον σκληρό μέτρο της μήνυσης ή αγωγής αποτελεί υπέρβαση του σκοπού του δικαιώματος δικαστικής προστασίας.

Ιδίως όταν τα αρνητικά σχόλια προέρχονται από καταναλωτές, η εξέταση μιας τέτοιας υπόθεσης πρέπει να εκκινεί από την ελευθερία της έκφρασης του καταναλωτή, ακριβώς λόγω της προτεραιότητας που επιφυλάσσει η έννομη τάξη στα δικαιώματα αυτής της ευρύτατης πληθυσμιακής κατηγορίας που βρίσκεται εξ ορισμού σε δυσμενέστερη θέση σε σχέση με τις επιχειρήσεις που διαθέτουν πολυπρόσωπα σχήματα και κεφάλαια υποστήριξης. Η ελευθερία της έκφρασης του καταναλωτή περιλαμβάνει ακόμα και σχόλια που μπορεί να προσβάλλουν ή και να σοκάρουν και να δυσφημούν μια εταιρία. Εφοσον ο καταναλωτής δεν διαδίδει εν γνώσει του ψευδή γεγονότα που παρουσιάζει ως αληθή, θα πρέπει να θεωρείται ότι κινείται στο πλαίσιο των επιτρεπτών αξιολογικών κρίσεων, οι οποίες καλύπτονται από την ελευθερία της έκφρασης όσο σκληρές κι αν είναι για μια εταιρία ή για ένα προϊόν. Μην ξεχνάμε ότι άλλη είναι η τάξη της προστασίας ενός ανθρώπινου δικαιώματος (ελευθερία έκφρασης) κι άλλη ενός έννομου συμφέροντος κάποιου νομικού προσώπου (προστασία φήμης).

Ήδη η Ελλάδα καταδικάστηκε για τη διαμαρτυρία μιας κυρίας που διαμαρτυρήθηκε σε εφημερίδα για την αποτυχή πλαστική εγχείριση στήθους (βλ. εδώ απόφαση Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, Κανελλοπούλου κατά Ελλάδος). Γενικά, οι λάθος εκτιμήσεις των ελληνικών δικαστηρίων έχουν οδηγήσει την Ελλάδα σε αρκετές καταδίκες στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο (βλ. E-Lawyer: Kαταδίκες της Ελλάδας για παραβίαση της ελευθερίας της έκφρασης)

Έτσι, λοιπόν ήρθε η ώρα να αναγνωρίσουν και τα δικαστήρια ότι μηνύσεις που ασκούνται χωρίς καν να έχει ζητηθεί προηγουμένως η παρέμβαση του διαχειριστή ενός ιστοτόπου, μέσα από μια εξώδικη διαδικασία, είναι προδήλως καταχρηστικές και πρέπει να απορρίπτονται κατά το άρθρο 281 του Αστικού Κώδικα και του 25 παρ. 3 του Συντάγματος.

Η Γενική Γραμματεία Ισότητας καταγγέλλει διαφήμηση στο ΕΣΡ

Αντιγράφω σχετικό δελτίο τύπου της Γενικής Γραμματείας Ισότητας των Φύλων:

"Η Γενική Γραμματεία Ισότητας των Φύλων του Υπουργείου Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης , καταγγέλλει τη νέα διαφήμιση της εταιρίας ΓΕΡΜΑΝΟΣ ,που προβάλλεται τις τελευταίες ημέρες από όλα τα τηλεοπτικά δίκτυα.

Η εν λόγω διαφήμιση ουσιαστικά απογυμνώνει τη γυναίκα από την ανθρώπινη αξία της εξισώνοντάς την με αντικείμενο και εμπόρευμα, για την προώθηση του προϊόντος που διαφημίζεται.

Οι προβαλλόμενες απόψεις παραβιάζουν τα ανθρώπινα δικαιώματα σύμφωνα με την παρ. 1 του άρθρου 2 του Συντάγματος «Ο σεβασμός και η προστασία της αξίας του ανθρώπου αποτελούν την πρωταρχική υποχρέωση της Πολιτείας» και τις παρ. 1 και 2 του Άρθρου 25, είναι απαράδεκτες, συνιστούν και αναπαράγουν σεξιστικές στερεοτυπικές αντιλήψεις ως προς τους ρόλους, την αξία και τις ικανότητες γυναικών και ανδρών.

Η Γενική Γραμματεία Ισότητας των Φύλων, με έγγραφη καταγγελία της, προσέφυγε σήμερα στο Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης και στο Συμβούλιο Ελέγχου Επικοινωνίας, ζητώντας να αποσυρθεί άμεσα η συγκεκριμένη διαφήμιση. "

_____

Είναι πέρα από προφανές ότι η εν λόγω διαφήμηση σατιρίζει ακριβώς το εν λόγω σεξιστικό στερεότυπο για το οποίο "καταγγέλλεται". Όλη η δομή του διαφημιστικού σεναρίου κινείται γύρω από την πρόκληση γέλιου για την παρωχημένη συμπεριφορά του συζύγου, ο οποίος αντιλαμβάνεται εργαλειακά το ρόλο της συζύγου του.

Όλος ο λόγος που χρησιμοποιείται είναι χιουμοριστικός: η αναφορά σε αριθμό καφέδων, γευμάτων, περίεργων ταινιών (ο Έρωτας στη Ζουαζουλάνδη), δώρων γενεθλίων, εντάσσονται ξεκάθαρα σε μια κωμική στόχευση. Το αν θα γελάσει το κοινό ή όχι είναι ζήτημα της επιτυχίας ή μη του αστείου. Αλλά το γεγονός ότι δεν πρόκειται για κυριολεξία είναι μάλλον αντικειμενικό και αυταπόδεικτο.

Είναι δεδομένο ότι ο σκοπός του διαφημιστικού μηνύματος δεν είναι φυσικά η επικρότηση μιας ακραίας και καταδικαστέας αντίληψης, αλλά η διακωμώδησή της, μέσα από το κλασικό στρατήγημα της σάτιρας που είναι η απόδοση ιδιοτήτων "αντικειμένου" (ή ζώου) σε ανθρώπους. Μέσα από αυτή την ανάλυση είναι σαφέστατο ότι η Γενική Γραμματεία Ισότητας προέβη σε μια άκρως επιφανειακή ανάγνωση του εν λόγω διαφημιστικού, χωρίς να αναζητήσει το κωμικό context και την εφαρμογή συγκεκριμένων κανόνων της σάτιρας, η οποία προφανώς και αποτελεί μεταφορικό κι όχι κυριολεκτικό λόγο.

Το θέατρο στο στόχαστρο εγκληματιών

Μετά την γνωστή ιστορία της πυρπόλησης του Θεάτρου Τέχνης στην οδό Φρυνίχου, μια ανακοίνωση θεατρικής ομάδας που θα δραστηριοποιείται στο Ίδρυμα Κακογιάννη προκαλεί ανησυχία για την ελευθερία της έκφρασης (βλ. εδώ).

Σύμφωνα με σχετική ανακοίνωση, η ομάδα αποφασίζει την αναβολή των παραστάσεων, λόγω απειλών εναντίον συντελεστών που έφτασαν είτε μέσω τηλεφωνημάτων, είτε μέσω e-mail και blogs. Το πιο ενδιαφέρον όμως είναι ότι η ανακοίνωση επισημαίνει ότι "οι πληροφορίες και τα σχόλια που διατυπώθηκαν σε ορισμένες ραδιοτηλεοπτικές εκπομπές και sites του διαδικτύου αναφορικά με το περιεχόμενο της παράστασης και τα κείμενα, δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα και αποτελούν προϊόν διαστρέβλωσης".

Αξίζει να σημειωθεί ότι στο αρχικό δελτίο τύπου είχε επισημανθεί ότι η παράσταση είναι ακατάλληλη για ανήλικους.

Από μια αναζήτηση στο διαδίκτυο προκύπτει ότι σε τηλεοπτικό σταθμό μεταδόθηκε ότι στη παράσταση παρουσιάζονται ιερά πρόσωπα να ερωτοτροπούν, πληροφορία που αναπαράγεται από "πατριωτικά" blogs, συνοδευόμενη από προτροπές για μηνύσεις και αντίδραση.

Είναι δεδομένο ότι εάν είχαν όντως κινηθεί νομικά εναντίον της παράστασης για λ.χ. προσβολή θρησκεύματος, τα δικαστήρια θα είχαν αναγνωρίσει ότι σε συνθήκες ελευθερίας της τέχνης τα συγκεκριμένα κεφάλαια του ποινικού κώδικα υποχωρούν, επειδή αφορούν αγαθό που δεν ανάγεται σε συνταγματική αξία.

Είναι γνωστή η σχετική νομολογία, ιδίως σε αποφάσεις ασφαλιστικών μέτρων (βιβλίο Ανδρουλάκη, υπόθεση Κώδικα Ντα Βίντσι, υπόθεση ταινίας Μέγας Αλέξανδρος, βλ. 1959-2009: Oι ελληνικές παραβιάσεις της ελευθερίας της τέχνης). Το ίδιο και με το κόμικ άλμπουμ ενός Αυστριακού που, ενώ αρχικά καταδικάστηκε για προσβολή θρησκεύματος, στο εφετείο αθωώθηκε πανηγυρικά.

Στην προκειμένη περίπτωση όμως, η παράσταση αναβλήθηκε με απόφαση των συντελεστών, που δεν είναι σε θέση να παίξουν, επειδή αισθάνονται απροστάτευτοι/-ες από τις απειλές που έχουν λάβει για την ζωή τους. Δηλαδή ζούμε σε ένα κράτος, το οποίο δεν είναι σε θέση να διασφαλίσει την ελευθερία της έκφρασης, εντοπίζοντας τους απειλούντες (η απειλή είναι ποινικό αδίκημα κατά το άρθρο 333 του Ποινικού Κώδικα) και προστατεύοντας έτσι την σωματική ακεραιότητα των συντελεστών ενός καλλιτεχνικού έργου.

Από την άλλη πλευρά όμως, υπάρχει και η καταγγελία ότι τα μέσα ενημέρωσης έχουν μεταφέρει ανακριβείς πληροφορίες για το περιεχόμενο της παράστασης. Εάν αυτό ευσταθεί, πρόκειται για παραβίαση δεοντολογικής υποχρέωσης, δηλ. του άρθρου 5 παρ. 1 του π.δ. 77/2003 (Κώδικας Δεοντολογίας για τις ενημερωτικές ραδιοτηλεοπτικές εκπομπές), βάσει του οποίου "η μετάδοση των γεγονότων πρέπει να είναι αληθής, ακριβής και όσο είναι δυνατό πλήρης". Επίσης, εάν από τις εκπομπές δεν μεταδόθηκαν οι απόψεις των συντελεστών, υπάρχει και η παραβίαση της υποχρέωσης μετάδοσης της αντίθετης άποψης. Σχετικά με αυτό αναφέρει το άρθρο 3 του Κώδικα:

"Η ραδιοφωνία και η τηλεόραση πρέπει να αναγνωρίζουν και να σέβονται εμπράκτως τη διατύπωση διαφορετικών απόψεων και να υπερασπίζονται την ελευθερία μεταδόσεώς τους. Οι διαφορετικές απόψεις πρέπει να παρουσιάζονται έγκαιρα και με ίσους όρους".

Αν είχε τηρηθεί αυτός ο θεμελιώδης δεοντολογικός αγώνας, θα ειχε δοθεί στους συντελεστές της παράστασης η ευκαιρία να αποκαταστήσουν την αλήθεια για το περιεχόμενο, συμβάλλοντας στην αποφυγή της διαστρέβλωσης και ενδεχομένως στην αποτροπή των απειλών.

Έπειτα, σύμφωνα με το άρθρο 8 του Κώδικα, "δεν επιτρέπεται να μεταδίδονται πληροφορίες χωρίς να έχουν ελεγχθεί". Ανεξάρτητα από την μετάδοση της αντίθετης άποψης, πρέπει να έχει προηγηθεί και η τεκμηρίωση και η διασταύρωση της είδησης. Δηλαδή σε μια περίπτωση θεατρικής παράστασης που φέρεται ότι προκάλεσε ορισμένες αντιδράσεις, δεν αρκεί μόνο η καταγραφή των αντιδράσεων, αλλά και ο έλεγχος ότι όντως προκλήθηκε από τις φερόμενες σκηνές.

Συνεπώς, θα έπρεπε να ενεργοποιηθούν οι σχετικοί αρμόδιοι φορείς τόσο για την εποπτεία της ραδιοτηλεόρασης, όσο και για την διερεύνηση των απειλών, ώστε να διασφαλιστεί ότι η εν λόγω θεατρική ομάδα ζει σε μια δημοκρατική κοινωνία που μπορεί να της παράσχει την ασφάλεια για την παρουσίαση ενός έργου τέχνης, που μπορεί να σοκάρει, αλλά οι αντιδράσεις δεν φτάνουν μέχρι την τέλεση ποινικών αδικημάτων εις βάρος των συντελεστών.

Αγωγή αποζημίωσης 200.000 ευρώ εναντίον δυσαρεστημένου καταναλωτή - blogger

Toν Ιανουάριο του 2011 εκδικάζεται στο Πρωτοδικείο Πειραιά η πρώτη αγωγή που ασκήθηκε εναντίον δυσαρεστημένου καταναλωτή, ο οποίος τόλμησε να δημοσιοποιήσει τα παράπονά του για το service ηλεκτρονικού υπολογιστή.

Ενώ ο καταναλωτής είχε δικαίωμα να στραφεί δικαστικά εναντίον της εταιρίας, προτίμησε την εξωδικαστική επίλυση της διαφοράς. Προσέφυγε στον “Συνήγορο του Καταναλωτή”, ζητώντας την διαμεσολαβητική παρέμβαση της Ανεξάρτητης Αρχής για την συμβιβαστική επίλυση του προβλήματος και δημοσιοποίησε την ταλαιπωρία που υπέστη στο ιστολόγιό του.

Η κίνηση αυτή όμως δεν εκτιμήθηκε θετικά από την εταιρία, η οποία αντί να συμβάλει στην προσπάθεια εξωδικαστικής επίλυσης, στράφηκε εναντίον του με αγωγή για προσβολή φήμης, επικεντρώνοντας στη διαδικτυακή διαμαρτυρία του καταναλωτή. Η αγωγή βασίζεται στις διατάξεις περί Τύπου και οι αξιώσεις ανέρχονται στο ποσό των 199.900 ευρώ (έντοκα).

Αξίζει να σημειωθεί ότι το Πρωτοδικείο Πειραιά ήταν το πρώτο Ελληνικό δικαστήριο που αναγνώρισε τεκμηριωμένα ότι οι διατάξεις περί Τύπου δεν εφαρμόζονται στα ιστολόγια, σε υπόθεση στην οποία υπερασπιστήκαμε blogger εναγόμενο από Νομάρχη (απόφαση 4980/2009).

Εθνικό Θέατρο: ενδεχόμενο κρούσμα λογοκριτικής παρέμβασης

Σύμφωνα με δημοσίευμα της εφημερίδας ΤΑ ΝΕΑ (βλ. εδώ) το Διοικητικό Συμβούλιο του Εθνικού Θεάτρου προτείνει να καλυφθούν τα σώματα δύο ερμηνευτών που μετέχουν στην παράσταση "Πουθενά", με την οποία εγκαινιάζεται η αναπαλαιωμένη κεντρική σκηνή του ιστορικού κτιρίου. Κατά το δημοσίευμα, το επιχείρημα είναι πως "δεν αρμόζει σε έναν κρατικό οργανισμό, όπως είναι το πρώτο θέατρο να προσκαλεί και να προκαλεί ταυτόχρονα. Ενώ η πιθανότητα να παραστεί στην επίσημη πρεμιέρα της ερχόμενης Παρασκευής και ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ. Ιερώνυμος πρόσθεσε στο επιχείρημα ένα στοιχείο ηθικής δεοντολογίας". Το ίδιο δημοσίευμα αναφέρει ότι την τελική απόφαση θα λάβει ο διευθυντής του Εθνικού Θεάτρου, ο οποίος "σε περίπτωση που συμφωνήσει με το διοικητικό συμβούλιο θα ζητήσει από τον δημιουργό της παράστασης να καλύψει τα γυμνά σώματα των δύο χορευτών".

Ωστόσο, σύμφωνα με τη νομοθεσία που διέπει τη διοίκηση και λειτουργία του Εθνικού Θεάτρου, ούτε το Διοικητικό Συμβούλιο, αλλά ούτε και ο Καλλιτεχνικός Διευθυντής έχουν τέτοια αρμοδιότητα επέμβασης στο περιεχόμενο των παραστάσεων που παρουσιάζονται από τις σκηνές του ΕΘ. 

Συγκεκριμένα, οι αρμοδιότητες του Διοικητικού Συμβουλίου προβλέπονται από το άρθρο 2 παρ. 7 του Ν.2273/1994:

"Το Δ.Σ. λαμβάνει κάθε απόφαση και ασκεί κάθε εξουσία για όλα γενικώς τα ζητήματα που αφορούν στη διοίκηση και διαχείριση του Θεάτρου με εξαίρεση τα θέματα για τα οποία αποκλειστικά αρμόδια είναι άλλα όργανα που αναφέρονται στον παρόντα νόμο και στον εσωτερικό κανονισμό λειτουργίας του Θεάτρου. Και ενδεικτικά:

α. Χαράσσει μετά από εισήγηση του καλλιτεχνικού διευθυντή τις γενικές κατευθυντήριες γραμμές της πολιτιστικής πολιτικής του Θεάτρου μέσα στα πλαίσια της κείμενης νομοθεσίας, του κανονισμού και των οικονομικών δυνατοτήτων του Θεάτρου.

β. Εισηγείται προς τον Υπουργό Πολιτισμού των εσωτερικό κανονισμό λειτουργίας του Θεάτρου.

γ. Συνομολογεί, υπογράφει και εκτελεί με τις εξαιρέσεις που προβλέπονται στον παρόντα νόμο κάθε σύμβαση απαραίτητη για την εκπλήρωση των σκοπών του Θεάτρου, εισπράττει απαιτήσεις και έσοδα από όπου και αν προέρχονται, αποδέχεται δωρεές, εισφορές, χορηγίες, συνάπτει δάνεια και προβαίνει σε κάθε νόμιμη εκμετάλλευση εσόδων στα πλαίσια των σκοπών των Θεάτρων.

δ. Εχει πειθαρχική εξουσία δευτέρου βαθμού για όλο το προσωπικό του Θεάτρου.

ε. Εγκρίνει τον κανονισμό λειτουργίας της δραματικής σχολής του Θεάτρου.

στ. Διορίζει το διευθυντή της Δραματικής Σχολής μετά από εισήγηση του καλλιτεχνικού διευθυντή.

ζ. Καταρτίζει τον ετήσιο προϋπολογισμό και συντάσσει την ετήσια έκθεση και τον ισολογισμό και στο τέλος κάθε διαχειριστικής χρήσης διενεργεί έλεγχο νομιμότητας του έργου όλων των οργάνων διοίκησης των Θεάτρων."

Ο Καλλιτεχνικός Διευθυντής, επίσης όργανο διοίκησης του Εθνικού Θεάτρου έχει τις προβλεπόμενες από την παρ. 13 του ίδιου άρθρου αρμοδιότητες:

"Ο καλλιτεχνικός διευθυντής έχει τις εξής αρμοδιότητες:

"α. Καταρτίζει το δραματολόγιο κάθε περιόδου.

β. Καταρτίζει τον προϋπολογισμό κάθε έργου και κάθε θεατρικής παραστάσεως ή εκδήλωσης γενικά.

γ. Είναι υπεύθυνος για την όλη και εντός του προϋπολογισμού του Θεάτρου προετοιμασία, οργάνωση και εκτέλεση κάθε καλλιτεχνικής παραγωγής του Θεάτρου, επιβλέπει την προετοιμασία των έργων που ανεβαίνουν, καθορίζει το ωράριο δοκιμών και παρακολουθεί και ελέγχει την εργασία του κάθε κατηγορίας προσωπικού που ασχολείται με το ανέβασμα των έργων και με κάθε γενικά παραγωγή του Θεάτρου.

δ. Επιβάλλεται και δίνει κατευθύνσεις και εντολές για τη σωστή και έγκαιρη σκηνική, σκηνογραφική, μουσική, ενδυματολογική και κάθε άλλη αναγκαία προετοιμασία, δοκιμή και παράσταση κάθε παραγωγής, για καθεμία από τις οποίες εγκρίνει τις επί μέρους δαπάνες για το ανέβασμα στα πλαίσια της ευθύνης του για την τήρηση του προϋπολογισμού τους. 

ε. Στο πλαίσιο του προϋπολογισμού προσλαμβάνει με συμβάσεις ορισμένου χρόνου ή συνάπτει συμβάσεις έργου με το καλλιτεχνικό και τεχνικό προσωπικό, ειδικούς συνεργάτες, μετακαλεί συγκροτήματα ή καλλιτέχνες, υπογράφει τις συμβάσεις πρόσληψης και μετάκλησης των παραπάνω και ορίζει τους καλλιτεχνικούς και μη όρους της απασχόλησής τους και τις αμοιβές της σύμβασης εργασίας κάθε μέλους του καλλιτεχνικού προσωπικού και έχει πειθαρχική εξουσία σε πρώτο βαθμό για το καλλιτεχνικό και τεχνικό προσωπικό.

στ. Αποφασίζει για τις παραστάσεις, τις εμφανίσεις σε φεστιβάλ ή άλλες εκδηλώσεις και περιοδείες και αποφασίζει τις διανομές μετά από έγγραφη εισήγηση των σκηνοθετών.

ζ. Προτείνει στο Δ.Σ. σχέδια εσωτερικού κανονισμού λειτουργίας του Θεάτρου.

η. Προΐσταται των διοικητικών υπηρεσιών του Θεάτρου, εποπτεύει και συντονίζει τη λειτουργία τους, επιβλέπει την εκτέλεση των αποφάσεων του Δ.Σ., των νόμων και του εσωτερικού κανονισμού, ασκεί επιπλέον αρμοδιότητες που του παραχωρεί το Δ.Σ., έχει δικαίωμα έγκρισης λειτουργικών δαπανών στα πλαίσια του εγκεκριμένου από το Δ.Σ. ετήσιου προϋπολογισμού, εισηγείται στο Δ.Σ. την πρόσληψη διοικητικού και βοηθητικού προσωπικού και γενικά έχει κάθε αρμοδιότητα που έχει σχέση με τη λειτουργία των διοικητικών υπηρεσιών του Θεάτρου.

θ. Εισηγείται προς το Δ.Σ. οποιοδήποτε θέμα έχει σχέση με το διοικητικό προσωπικό, όπως ενδεικτικά το είδος των συμβάσεων με τις οποίες το προσωπικό αυτό θα απασχολείται και τους όρους τους, τη διάρκειά τους και την καταγγελία τους.

ι. Εποπτεύει τη δραματική σχολή του Θεάτρου, έχει την ευθύνη για τα θέματα λειτουργίας και τα θέματα των επί μέρους καλλιτεχνικών στόχων της, προτείνει το διευθυντή της προς το Δ.Σ. και μετά από εισήγηση του διευθυντή προσλαμβάνει τους καθηγητές και το υπόλοιπο προσωπικό της και καταρτίζει τον κανονισμό λειτουργίας που εγκρίνεται από το Δ.Σ.. Με τον κανονισμό λειτουργίας της σχολής ρυθμίζεται και κάθε θέμα που αφορά τη διεύθυνση και τη διαχείριση της σχολής, τις προϋποθέσεις και τους όρους φοίτησης σε αυτήν και γενικά κάθε θέμα που αφορά τη λειτουργία της στα πλαίσια του σκοπού του Θεάτρου.

ια. Υποβάλλει προς έγριση κατ' έτος απολογισμό του έργου του στο Δ.Σ. του Θεάτρου."

Οι αρμοδιότητες του Καλλιτεχνικού Διευθυντή για "κατευθύνσεις και εντολές για την σωστή και έγκαιρη (...) ενδυματολογική προετοιμασία" δεν είναι δυνατόν να περιλαμβάνουν λοιπόν και διορθωτικές επεμβάσεις στη σκηνική σύλληψη μιας παράστασης, η οποία αφορά την αποκλειστική αρμοδιότητα του σκηνοθέτη - δημιουργού. 

Μια επέμβαση λοιπόν για το αν οι δύο ερμηνευτές θα είναι ντυμένοι ή γυμνοί, εφόσον προέρχεται από το Δ.Σ. ή τον Καλλιτεχνικό Διευθυντή θα συνιστά παράνομο περιορισμό στην ελευθερία της έκφρασης του δημιουργού της παράστασης και συνεπώς είναι καταδικαστέα ως αντίθετη στο σχετικό συνταγματικό δικαίωμα, αλλά και στο άρθρο 10 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου καθώς και στο άρθρο 19 του Διεθνούς Συμφώνου για τις Ατομικές και Πολιτικές Ελευθερίες.

Επιπρόσθετα, μια τέτοια επέμβαση θα παραβιάζει και το δικαίωμα του κοινού για παρακολούθηση της παράστασης στην ακέραιη μορφή που επιθυμεί να την παρουσιάσει ο δημιουργός. Όπως έχει γίνει δεκτό με τέσσερις δικαστικές αποφάσεις του πρωτοδικείου Αθηνών και του πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης, το κοινό έχει επίσης αξίωση για ακέραιη παρακολούθηση των έργων τέχνης, ως φορέας της παθητικής διάστασης της ελευθερίας της τέχνης. Στην ίδια κατεύθυνση, ο Συνήγορος του Πολίτη έχει κρίνει ότι η παρεμπόδιση του κοινού από την απόλαυση έργου τέχνης χωρίς παρεμβάσεις από κρατικούς οργανισμούς συνιστά παραβίαση του εν λόγω συνταγματικού δικαιώματος (βλ. Σύνοψη διαμεσολάβησης για την απομάκρυνση εικαστικού έργου από την έκθεση Outlook. καθώς και Επιστολή Συνηγόρου  του Πολίτη στη Λυρική Σκηνή για την αφαίρεση φιλιού από την παράσταση Ρούσαλκα)

Συνεπώς, αναμένουμε από τη διοίκηση του Εθνικού Θεάτρου να διασφαλίσει την ανεμπόδιστη ενάσκηση της ελευθερίας της έκφρασης, απέχοντας από οποιαδήποτε απόφαση ή άλλη άμεση ή έμμεση παρέμβαση ως προς το καλλιτεχνικό μέρος της εν λόγω παράστασης. 

Η υπόθεση θυμίζει επίσης την αφαίρεση ορισμένων σκηνών από το βίντεο Γαβρά που παρουσιαζόταν στο Μουσείο Ακρόπολης. Μπορείτε να δείτε εδώ μια συζήτηση για αυτές τις υποθέσεις που είχαμε με τον κ. Αυγουστίνο Ζενάκο.

Διαβάστε επίσης: 

1959-2009: οι ελληνικές παραβιάσεις της ελευθερίας της Τέχνης 

Στη Δικαιοσύνη το Μουσείο Ακρόπολης και το Υπουργείο Πολιτισμού

ΕΠΣΕ: Επαναπροβολή video μετά από αίτηση ασφαλιστικών

 

Η απαγόρευση δημοσκοπήσεων αντίθετη στο συνταγματικό, ευρωπαϊκό και διεθνές δίκαιο

Λογοκρισία στην Ελλάδα: Μια συζήτηση με τον Αυγουστίνο Ζενάκο

Επισκεφθείτε το blog του Αυγουστίνου Ζενάκου "ΤΕΧΝΗΕΝΤΩΣ"

Επισκεφθείτε την ιστοσελίδα της Μπιενάλε της Αθήνας.

Ο Συνήγορος του Πολίτη για τη "Ρούσαλκα"

Αποκατάσταση βίντεο Γαβρά στο Μουσείο Ακρόπολης μετά από αίτηση ασφαλιστικών μέτρων.

Διαβάστε επίσης:

Α. Ζενάκου, "Ο αγών μου" κατά του ρατσισμού, το Βήμα της Κυριακής.

Σε εφαρμογή από σήμερα ο αντισυνταγματικός νόμος για δημοσκοπήσεις

Από τις 15 Ιουλίου είχα εξηγήσει αναλυτικά ότι το τότε νομοσχέδιο και σήμερα άρθρο 13 Ν. 3783/2009 περί απαγόρευσης δημοσίευσης των δημοσκοπήσεων 15 μέρες πριν τις εκλογές εισάγει ανεπίτρεπτο περιορισμό της συνταγματικής ελευθερίας της πληροφόρησης.

Η ανάλυση βασίζεται στην πολύ απλή παραδοχή: το δικαίωμα πληροφόρησης ειναι συνταγματικό και όταν ένας νόμος το περιορίζει, ο περιορισμός αυτός πρέπει να θεμελιώνεται μόνο σε έναν από τους τρεις λόγους που προβλέπει το σύνταγμα, δηλ. (α) εθνική ασφάλεια, (β) διερεύνηση σοβαρών εγκλημάτων, (γ) δικαιώματα και συμφέροντα τρίτων.

Στην αιτιολογική έκθεση δεν υπήρχε καμία απολύτως θεμελίωση της απαγόρευσης σε έναν από τους τρεις αυτούς συνταγματικά ανεκτούς λόγους περιορισμού της ελευθερίας της έκφρασης. Διότι η αιτιολογική έκθεση το μόνο που ανέφερε είναι ότι είναι πολλές και αντικρουόμενες οι δημοσκοπήσεις, όχι όμως και ότι υπάρχει άλλος λόγος για την απαγόρευσή τους που να εμπίπτει σε ένα από τα (α), (β) ή (γ). 

Οπότε η νομοθετική απαγόρευση είναι προφανώς αντίθετη στο Σύνταγμα, αλλά και στην ελευθερία της έκφρασης  όπως κατοχυρώνεται από την ΕΣΔΑ. Η ροή της πληροφόρησης για την πρόθεση ψήφου δεν θα έπρεπε να διακόπτεται καμία μέρα, όπως δεν απαγορεύεται και η κυκλοφορία των εφημερίδων ούτε την ίδια τη μερα των εκλογών.

Αξίζει λοιπόν οι ενδιαφερόμενοι να το ρισκάρουν. Να παραβιάσουν την αντισυνταγματική διάταξη, αναμένοντας τη σχετική επίθεση από τους ελεγκτικούς μηχανισμούς που τυχόν επικαλεστούν την εφαρμογή του νόμου, προκειμένου να κριθεί και δικαστικά η αντισυνταγματικότητα της διάταξης. 

Όπως στις αρχές της δεκαετίας του 1990, όταν κάποιες εφημερίδες παραβίασαν την νομοθετική απαγόρευση δημοσίευσης προκηρύξεων τρομοκρατικών οργανώσεων, διάταξη η οποία κρίθηκε αντίθετη στο Σύνταγμα.

ΕΠΣΕ: επαναπροβολή video μετά από αίτηση ασφαλιστικών

ΕΛΛΗΝΙΚΟ  ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΤΩΝ  ΣΥΜΦΩΝΙΩΝ ΤΟΥ  ΕΛΣΙΝΚΙ (ΕΠΣΕ)

Τ.Θ. 60820, 15304 Γλυκά Νερά, Tηλ. 2103472259 Fax: 2106018760

email: office@greekhelsinki.gr ιστοσελίδα: http://cm.greekhelsinki.gr/

 

ΔΕΛΤΙΟ  ΤΥΠΟΥ

 

4 Αυγούστου 2009

 

Μουσείο Ακρόπολης ξαναπροβάλλει βίντεο Γαβρά μετά ασφαλιστικά μέτρα ΕΠΣΕ

 

Το Ελληνικό Παρατηρητήριο των Συμφωνιών του Ελσίνκι (ΕΠΣΕ), η μόνη ελληνική Μη Κυβερνητική Οργάνωση - μέλος της Διεθνούς Οργάνωσης Ανταλλαγής Πληροφοριων για την Ελευθερία της Έκφρασης (International Freedom of Expression Exchange – ΙFEX - http://ifex.org/) επισημαίνει πως μία ημέρα μετά την κατάθεση αίτησης ασφαλιστικών μέτρων εκπροσώπων του ΕΠΣΕ (βλπ. δελτίο http://cm.greekhelsinki.gr/index.php?sec=192&cid=3488), η οποία έκανε το γύρο του κόσμου χάρη σε ανταπόκριση του Γαλλικού Πρακτορείου Ειδήσεων(http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5gxxBpB7HRI9-CWo5HylO2JwEwPew και http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5j2DKS-f2mBj6XntaSJWashqo07jw) το Μουσείο Ακρόπολης ανακοινώνει ότι θα προβάλλει το επίμαχο video, συμπεριλαμβανομένης της κομμένης σκηνής.

 

Σε σχετική  δήλωση του Προέδρου του Μουσείου Δημήτρη Παντερμαλή, μεταφέρεται συνομιλία του με το σκηνοθέτη, ο οποίος φέρεται να διευκρίνισε ότι οι φιγούρες που καταστρέφουν μέρος του Παρθενώνα δεν είναι ιερείς αλλά απλοί άνθρωποι της εποχής (http://www.tovima.gr/default.asp?pid=2&ct=4&artId=281839&dt=04/08/2009):

 

«Μετά από εκτενή διάλογο και ανάλυση που έγινε γύρω από τις ιστορικές αναφορές και την καλλιτεχνική παρουσίασή τους, ο κ. Γαβράς διευκρίνισε απολύτως ότι στην επίμαχη σκηνή του φιλμ δεν απεικόνιζε ούτε υπονοούσε ότι οι καταστροφές έγιναν από ιερείς, αλλά από ανθρώπους της εποχής. Κατόπιν αυτής της αυτονόητης διευκρίνισης του κ. Γαβρά, την οποία ως ιστορική αποτύπωση αποδέχεται το Μουσείο, το ενημερωτικό φιλμ θα συνεχίσει να προβάλλεται κανονικά».

 

Το ΕΠΣΕ, έχοντας ευχηθεί να διευθετηθεί  το θέμα πριν την εκδίκαση της αίτησης του,  εκφράζει κατ’ αρχή ικανοποίηση για την εξέλιξη αυτή, με την οποία θα διασφαλιστεί η ανεμπόδιστη πρόσβαση του κοινού στο εν λόγω έργο τέχνης. Σημειώνει ωστόσο ότι αυτό επιτεύχθηκε μετά από δημόσια κατακραυγή για μία λογοκριτική απόφαση, η οποία ελήφθη χωρίς επίσημη και σαφή αιτιολόγηση, λόγω της  “δυσφορίας” που εξέφρασαν κάποιοι βυζαντινολόγοι στον κ. Πρόεδρο του Μουσείου, κατά δήλωσή του. Αξιοσημείωτο επίσης είναι ότι η επαναπροβολή της σκηνής αποφασίστηκε μόνον κατόπιν των φερόμενων διευκρινιστικών δηλώσεων του σκηνοθέτη, στο πλαίσιο μιας ιδιωτικής συνομιλίας.

 

Η υπόθεση, παρά την θετική έκβαση, δημιουργεί ερωτηματικά για το σεβασμό της ελευθερίας της έκφρασης από κρατικούς φορείς, καθώς και για την άμεση ή έμμεση παρέμβαση εξωθεσμικών παραγόντων ή και κινήτρων στην λήψη αποφάσεων, όσον αφορά τον σεβασμό των πολιτιστικών δικαιωμάτων στην Ελλάδα. 

 

Σε κάθε περίπτωση,  διαπιστώνεται ότι τα μηνύματα της Κοινωνίας των Πολιτών αρχίζουν σταδιακά να συνυπολογίζονται κατά την επιμέτρηση του περίφημου “πολιτικού κόστους”, στο όνομα του οποίου παραβιάζονται καθημερινά οι θεμελιώδεις ατομικές ελευθερίες. 

 

Το ΕΠΣΕ θα συνεχίσει να  παρακολουθεί τις εξελίξεις στην υπόθεση του Μουσείου Ακρόπολης, περιμένοντας και ενεχόμενες δημόσιες δηλώσεις του σκηνοθέτη για να τις αξιολογήσει.

1959-2009: Ελληνικές παραβίασεις της ελευθερίας της Τέχνης

Eoρτάστηκαν φέτος με πλήρη επισημότητα και διεθνή κάλυψη τα (τελευταία) 50χρονα των  κατασταλτικών κρατικών επεμβάσεων σε έργα τέχνης που "θίγουν" το γνωστό τρίπτυχο, ως αντεθνικά, αντιθρησκευτικά και αντιφαλλοκρατικά. (Όχι ότι και πιο πριν δεν υπήρχαν "αφορισμοί" του Λασκαράτου, Κατζαντζάκη κλπ).

Το 1959 η Κυβέρνηση Καραμανλή (με όργανο τον μείζονα στοχαστή της φιλοσοφίας του δικαίου,  Κωνσταντίνο Τσάτσο, μετέπειτα Πρόεδρο της Δημοκρατίας) απαγορεύει την παράσταση των Ορνίθων του Καρόλου Κουν στο Ηρώδειο: 

«Ανακοινούται από το υπουργείον Προεδρίας της Κυβερνήσεως ότι κατ’ εντολήν του κ. Κωνσταντίνου Τσάτσου ματαιούται η δευτέρα παράστασις των “Ορνίθων” του Αριστοφάνους, η οποία επρόκειτο να δοθεί σήμερον Κυριακή και ώραν 20.30… Το χθες εμφανισθέν έργον ατελέστατα προπαρασκευασμένον απετέλεσε παραμόρφωσιν του πνεύματος του κλασικού κειμένου, ωρισμέναι δε σκηναί αυτού παρουσιάσθησαν κατά τρόπον προσβάλλοντα το θρησκευτικόν αίσθημα του λαού…». Έκτοτε, ο γελοιογράφος Φωκίων Δημητριάδης απεικονίζει πάντοτε τον Τσάτσο παρέα με μία κότα.

Το "έγκλημα":  ο Ιεροφάντης παρουσιάστηκε με σκευή ορθόδοξου ιερέα.

Η Καθημερινή:  Οι "Όρνιθες" του Κουν μισό αιώνα μετά

ΤΑ ΝΕΑ: "Όρνιθες" ένα σκάνδαλο με πολιτικές διαστάσεις

Ηράκλειες Δράσεις: Η "Βεβήλωσις" που καταξιώθηκε

Για την περίοδο της δικτατορίας δεν χρειάζεται κανείς να πει πολλά. Μια ωραία ιστορία είναι αυτή των γυρισμάτων του "Θίασου" του Θόδωρου Αγγελόπουλου, ο οποίος είχε ζητήσει από  υπουργό της χούντας και παλαιό συμφοιτητή του να εγκρίνει (χωρίς να διαβάσει) το υποτιθέμενο σενάριό του, το οποίο αποτελούσε τάχα μια σύγχρονη Ορέστεια. Ούτε οι ηθοποιοί δεν είχαν το ενιαίο σενάριο στα χέρια τους, η μισή ταινία γυρίστηκε κατά την περίοδο της χούντας και μάλιστα με χρήση κρατικού υλικού που χορηγήθηκε στον Αγγελόπουλο, χωρίς να γνωρίζουν οι κρατούντες περί τίνος επρόκειτο.

Το 1968  ο Ηλίας Πετρόπουλος εκδίδει τα "Ρεμπέτικα Τραγούδια" με αποτέλεσμα να καταδικαστεί σε φυλάκιση 18 μηνών. 

Το 1971, μόλις αποφυλακίζεται, εκδίδει τα "Καλιαρντά", για τα οποία γίνεται δίκη το 1972 που τον οδηγεί και πάλι στην φυλακή. 

Το 1975 τίθεται σε ισχύ το Σύνταγμά μας, το οποίο απαγορεύει μεν στο άρθρο 14  την λογοκρισία (με την έννοια του προληπτικού μέτρου που ασκείται πριν το έργο δοθεί σε κυκλοφορία) και κηρύσσει την ελευθερία της τέχνης (άρθρο 16 - προσέξτε το εύγλωττο typo ερωτηματικό - αντί για άνω τελεία- που έχει στην ιστοσελίδα της Βουλής το συγκεκριμένο άρθρο: "... είναι ελεύθερες?"), αλλά εξαιρεί από τις προστατευτικές διατάξεις τον κινηματογράφο, την φωνογραφία και την ραδιοτηλεόραση! Και ενώ για την ραδιοτηλεόραση, ακόμα και στην ΕΣΔΑ προβλέπονται εν δυνάμει περιορισμοί της ελευθερίας της έκφρασης (λ.χ. καθεστώς προηγούμενης άδειας), για τον κινηματογράφο και την φωνογραφία οι εξαιρέσεις του Συντάγματος είναι σίγουρα προβληματικές. Ευτυχώς, η προοδευτική νομολογία της τρέχουσας δεκαετίας ανέτρεψε εν μέρει την επικίνδυνη εικόνα του συνταγματικού κειμένου.

Τον Απρίλη του 1980 ο Τζίμης Πανούσης και οι Μουσικές Ταξιαρχίες συλλαμβάνονται σε συναυλία στην Καρδίτσα, καταδικάζονται στον πρώτο βαθμό συνολικά σε 54 μήνες για περιύβριση της αρχής και των θείων και αθωόνται στο Εφετείο (βλ. πληροφορίες εδώ).

Το 1981 γίνεται δίκη για το βιβλίο του Ηλία Πετρόπουλου "Εγχειρίδιον του καλού κλέφτη" και ο συγγραφέας καταδικάζεται σε ποινή φυλάκισης.

Στα μέσα της δεκαετία του 1980, η προσωπικότητα του τότε Προέδρου της Δημοκρατίας χρησιμοποιείται ως υλικό για σάτιρα από διάφορους καλλιτέχνες, οπότε δοκιμάζεται και το σχετικό ποινικό αδίκημα περί προσβολής του προσώπου του Προέδρου της Δημοκρατίας. Τα Δικαστήρια διχάζονται: όταν πρόκειται για σάτιρα (λ.χ. από τον Λαζόπουλο) υπερέχει η ελευθερία της τέχνης. Όταν πρόκειται για αρθρογραφία σε εφημερίδες, υπερέχει η προστασία της προσωπικότητας. Υπάρχει και σχετική απόφαση του Αρείου Πάγου το 1987, υπέρ της προστασίας του ΠτΔ, αλλά με μειοψηφούντες δικαστές υπέρ της ελευθερίας της έκφρασης.

Το 1988 όμως είναι η χρονιά του "Τελευταίου Πειρασμού", της κινηματογραφικής μεταφοράς του ομότιτλου βιβλίου του Ν.Καζαντζάκη από τον M.Scorcese. Με την απόφαση 17155/1988 το  Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών απαγόρευσε "προσωρινά" την ταινία. Η απόφαση του Δικαστηρίου ανέφερε μεταξύ άλλων: 

"έστω κι αν στη συγκεκριμένη περίπτωση, κίνητρο του δημιουργού υπήρξε η καλλιτεχνική δημιουργία που προστατεύεται συνταγματικά, όχι όμως πέρα από το όριο προσβολής άλλου εννόμου αγαθού, όπως το θρησκευτικό συναίσθημα των άλλων, που, ως επιμέρους εκδήλωση της θρησκευτικής ελευθερίας εξίσου προστατεύεται (βλ. Γ. Κρίππας, Ποιν.Χρ ΚΕ 459 επ., 464), βρίσκονται έξω από τα πλαίσια προστασίας των ατομικών δικαιωμάτων, της πνευματικής ελευθερίας, της οικονομικής ελευθερίας αλλά και της θρησκευτικής ελευθερίας, αφού δεν περιορίζονται σε επί μέρους δογματικές παρεκκλίσεις, εν σχέσει με τα δόγματα της χριστιανικής θρησκείας και ειδικά στην εμφάνιση ενός "ανθρωπινότερου" Χριστού, αφού και μ' αυτή την εκδοχή ο Χριστός διακωμωδείται και χλευάζεται, αντιστρατεύοντας προς τα χρηστά ήθη που εκπηγάζουν από τις θεμελιώδεις πολιτειακές, κοινωνικές, οικονομικές και ηθικές αρχές και αντιλήψεις που κυριαρχούν στην ελληνική πολιτεία και αντιπροσωπεύουν την επί του πρέποντος λαϊκή συνείδηση, και επί πλέον προφανώς αντίκεινται στον κοινωνικό και οικονομικό σκοπό του ασκούμενου από την καθής δικαιώματος που κι' αυτό δεν επιτρέπεται , σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 25 παρ. 3 Σ 281 ΑΚ. Έτσι, πιθανολογείται ότι δεν υπάρχει προστατεύσιμο δικαίωμα της καθής, που θα μπορούσε να τεθεί ως αντιμέτωπο του προσβαλλόμενου δικαιώματος της προσωπικότητας των αιτούντων, έκφανση του οποίου αποτελεί το θρησκευτικό τους συναίσθημα που προσβάλλεται. Επομένως, εν όψει του ότι πιθανολογείται και κατεπείγουσα περίπτωση, λόγω της φύσεως του προστατευτέου δικαιώματος, πέραν των εντόντων διαμαρτυριών και εκδηλώσεων κατά της προβολής της επίδικης κινηματογραγφικής ταινίας, συντρέψει περίπτωση προσωρινής δικαστικής προστασίας των αιτούντων, φυσικών προσώπων, με τα ενδεδειγμένα κατά τα οριζόμενα στο διατακτικό, ασφαλιστικά μέτρα."

Το 1990 ο Θόδωρος Αγγελόπουλος γυρίζει το Μετέωρο Βήμα του Πελαργού στη Φλώρινα, μια ταινία με θέμα την φύση και τη λειτουργία των συνόρων.  Ο μητροπολίτης της περιοχής Αυγουστίνος (!) Καντιώτης θεωρεί την ταινία αντεθνική (τολμά να μιλάει για σύνορα) και αντιθρησκευτική (παρουσιάζει τον παπά να πηγαίνει στο γάμο που γίνεται στο ποτάμι με ένα ποδήλατο - οι ορθόδοξοι ιερείς ουδέποτε χρησιμοποιούν ποδήλατα!). Το Κράτος, προκλητικά απόν, αρνείται να προστατεύσει τον σκηνοθέτη που έχει λάβει αναρίθμητα  βραβεία για το έργο του  και το όνομά του έχει γίνει σχεδόν συνώνυμο του Ελληνικού Κινηματογράφου. O Kαντιώτης χτυπάει τις καμπάνες για να μην μπορεί να γυριστεί η ταινία. Δείτε την σκηνή του γάμου  και την είσοδο του ιερέα και κρίνετε κατά πόσον μπορεί να προσβληθεί οποιοσδήποτε χριστιανός από αυτές τις - μοναδικής ομορφιάς και τελειότητας- εικόνες. 

H Φλώρινα διχάζεται ανάμεσα στους πιστούς του μητροπολίτη και στους πολίτες που πήγαν κομπάρσοι στην ταινία του Αγγελόπουλου.  Το γεγονός αυτό πάντως αποτέλεσε έμπνευση για τον σκηνοθέτη. Στην επόμενη ταινία του, το "Βλέμμα του Οδυσσέα" (1995) , ο διαχωρισμός ανάμεσα σε "καντιωτικούς" και "αγγελοπουλικούς" παρουσιάζεται στην αρχή της ταινίας, όταν οι μεν λιτανεύουν με λαμπάδες για να ξορκίσουν το κακό ενώ οι δε προσέρχονται με ομπρέλες για να παρακολουθήσουν την απαγορευμένη ταινία. 

Το 1992 ένας εισαγγελέας απαγορεύει στην Ελλάδα το βιβλίο "Sex" της Madonna, με καλλιτεχνικές προκλητικές ασπρόμαυρες φωτογραφίες που εικονίζουν τις σεξουαλικές φαντασιώσεις της διάσημης τραγουδίστριας. Η Madonna έφτασε βέβαια στα όρια της λογοκρισίας και διεθνώς (το videoclip του Justify my love δεν δέχθηκαν να το παίξουν τα κανάλια και κυκλοφόρησε ως video-single, ενώ το ντοκιμαντέρ της Truth or Dare -1991- κυκλοφόρησε σε δύο version, μία πλήρη και μία κομμένη και πιο οικογενειακή). 

Το 1996 προβλήματα γνωρίζει το "Τrainspotting", την οποία παρακολουθεί ένας εισαγγελέας στην πρεμιέρα της, επειδή έχει γίνει γνωστό ότι παρουσιάζει μια παρέα νέων που είναι εθισμένοι στα ναρκωτικά. Τελικά η ταινία δεν απαγορεύεται.

Το 1999 ο Μίμης Ανδρουλάκης με το "Μι εις την Νιοστή" προκαλεί την οργή πιστών χριστιανών, οι οποίοι καταθέτουν ασφαλιστικά μέτρα εναντίον του, προσδοκώντας μια νέα απόφαση α λα "τελευταίος πειρασμός". Διαψεύδοντας κάθε τέτοια προσδοκία, το Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών, με την απόφαση 5208/2000, ανατρέπει την νομολογία της δήθεν υπεροχής του θρησκευτικού συναισθήματος έναντι της ελευθερίας της τέχνης:

"Ανεξάρτητα απ` αυτά, οι αιτούντες κρίνουν ως βλάσφημο και καθυβριστικό  του θρησκεύματος το επίμαχο βιβλίο αποκλειστικά με βάση όσα αναφέρονται     στις εκτιθέμενες στην αίτηση περικοπές τούτου, αυτοτελώς λαμβανόμενες,     πλην όμως, αν συνδυαστεί το περιεχόμενο των περικοπών αυτών με το λοιπό     περιεχόμενό του και τον προαναφερόμενο σκοπό τούτου που συνίσταται κατά     κύριο λόγο στο να καταδείξει και να καταδικάσει το μισογυνισμό, που     διαπνέει διαχρονικά όλους τους κλάδους της κουλτούρας και της επιστήμης     εδώ και χιλιετίες, δεν προκύπτει κακόβουλη ενέργεια του συγγραφέα     αποσκοπούσα ευθέως στην καθύβριση της Ορθοδόξου Εκκλησίας ή άλλης     ανεκτής θρησκείας και μάλιστα με τη χρήση χυδαίων ή καταφρονιητικών     εκδηλώσεων αναφερομένων στα δόγματα της Ορθοδόξου Χριστιανικής     Εκκλησίας, ώστε να δύναται να γίνει λόγος ότι με τα όσα αναφέρονται     στις πιο πάνω περικοπές καθυβρίζεται η Ορθόδοξος Χριστιανική Εκκλησία     και ότι συνεπεία τούτου προσβάλλεται η προσωπικότητα των αιτούντων στην     εκδήλωσή της που αφορά το θρησκευτικό συναίσθημα τούτων. Τέτοια     προσβολή της προσωπικότητας των αιτούντων και μάλιστα ως πλήττουσα     ειδικά και συγκεκριμένα το θρησκευτικό συναίσθημα τούτων δεν μπορεί να     θεωρηθεί κατ` αντικειμενική κρίση ότι επιφέρει η μυθοπλασία της     λογοτεχνίας και της ποίησης και στην προκειμένη περίπτωση όσα     αναφέρονται στις παρατιθέμενες στις κρινόμενες αιτήσεις περικοπές τους     επίμαχου βιβλίου, αν ληφθεί υπόψη ότι το περιεχόμενο τούτου κατά τα     προαναφερόμενα κινείται στο χώρο του παράδοξου της αλληγορίας και της     φαντασίας ώστε ουδεμία φράση να εκλαμβάνεται τοις μετρητοίς και να     θεωρείται ότι αποβλέπει σε προσβολή του θρησκευτικού συναισθήματος και     σε φτηνό σκανδαλισμό του αναγνώστη. Εξάλλου, στην προκειμένη περίπτωση,     το επικαλούμενο με τις κρινόμενες αιτήσεις δικαίωμα προσωπικόητας των     αιτούντων, συγκρούεται με το δικαίωμα του καθού συγγραφέα στην ελεύθερη     καλλιτεχνική και πνευματική δημιουργία και στην ελεύθερη έκφραση των     στοχασμών του, οι οποίες κατά τα προαναφερόμενα προστατεύονται από τις     διατάξεις των άρθρων 16 παρ. 1 και 14 παρ. 1, 2 και 3 του Συντάγματος.     Η προστασία των τελευταίων αυτών ελευθεριών, επειδή αποσκοπεί στη     διαφύλαξη ύψιστων κοινωνικών αγαθών, καλύπτει (νομιμοποιεί) και     προσβολές του δικαιώματος της προσωπικότητας που τυχόν ενυπάρχουν στην     ενάσκησή τους, όπως συμβαίνει στην προκειμένη περίπτωση και με την     επικαλούμενη από τους αιτούντες προσβολή του δικαιώματος προσωπικότητάς     τους, διότι η προσωπικότητα και αν θίγεται, εφόσον δεν προσβάλλεται η     αξία του ανθρώπου, έχει στη συγκεκριμένη περίπτωση υποδεέστερη σημασία     σε σχέση με το αγαθό των ως άνω ελευθεριών "

Το 2000 ο Τζίμης Πανούσης συλλαμβάνεται επειδή στο πρόγραμμά του εικονίζει την ελληνική σημαία με ένα σφυροδρέπανο στη θέση του σταυρού. Οδηγούμενος στην ασφάλεια, ομολογεί στις κάμερες: "εγώ τον σκότωσα". Καταδικάζεται σε 4 μήνες και αθωώνεται στο δευτεροβάθμιο δικαστήριο (βλ. εδώ την απόφαση με σχολιασμό).

Το 2003 το Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης επιβάλλει πρόστιμο 100.000 ευρώ για ένα επεισόδιο της σειράς "Κλείσε τα μάτια" στο οποίο μεταξύ άλλων μεταδόθηκε ένα φιλί ανάμεσα σε δύο άνδρες. Τρία χρόνια μετά, το Συμβούλιο της Επικρατείας, με την αποφαση 3490/2006 αποφαίνεται ότι η ομοφυλόφιλη ερωτική επιθυμία είναι συνταγματικά προστατευόμενη και η παρουσίαση του φιλιού στο σίριαλ συνδέεται με μια υπαρκτή κοινωνική ομάδα. Τελικά, το ΕΣΡ επιβάλλει το ίδιο ποσό προστίμου στο Mega, μετά την απόφαση του ΣτΕ, αφαιρώντας απλώς από την απόφασή του την αναφορά στο φιλί.

Το 2003 στην έκθεση Outlook ο πίνακας asperges me (=πότισέ με) γνωστού Βέλγου ζωγράφου εικονίζει ένα πέος να εκσπερματώνει πάνω σε έναν σταυρό. Το έργο προκαλεί πανικό και αφαιρείται με απόφαση του Οργανισμού Προώθησης Ελληνικού Πολιτισμού Α.Ε. Ο Συνήγορος του Πολίτη παρεμβαίνει ύστερα από αναφορά ένωσης προσώπων που διαμαρτύρονται για την αφαίρεση του έργου. Στην σχετική Σύνοψη Διαμεσολάβησης ο Συνήγορος αναγνωρίζει ότι μια μέση λύση θα ήταν η τοποθέτηση προειδοποιητικής πινακίδας.

Το 2005 υποβάλλεται αίτηση ασφαλιστικών μέτρων για την απαγόρευση της ταινίας Αλέξανδρος του Όλιβερ Στόουν. Οι αιτούντες κρίνουν ότι η ταινία έχει ιστορικές ανακρίβειες, κυρίως διότι ο ήρως εμφανίζεται ως bisexual. Το Μονομελές Πρωτοδικείο Αθήνας απορρίπτει την αίτηση με την απόφαση 1235/2005, η οποία αναφέρει μεταξύ άλλων:

"Το άνω κινηματογραφικό έργο με τις όποιες ιστορικές ανακρίβειες και ανακολουθίες (χρονικές), όπως και οι ίδιες οι αιτούσες εκθέτουν στην αίτησή τους, δεν αξιώνει την ακρίβεια της αναπαράστασης και μεταφοράς μιας ιστορικής περιόδου, το δε κοινό που το παρακολουθεί δεν δέχεται αυτό σαν άλλη πραγματικότητα, καθόσον δεν χαρακτηρίζεται ταινία τεκμηρίωσης (ιστορικό ντοκιμαντέρ), αλλά επικό δράμα, όπως προεκτέθηκε, με στοιχεία μυθοπλασίας, φαντασίας και υπερβολής, στην οποία ο δημιουργός της, με τη βοήθεια, τη δύναμη και την έκφραση της τέχνης παρουσιάζει και καταθέτη τη δική του κινηματογραφικήάποψη, εκδοχή και πρόταση για την ασυνήθιστη ζωή, την πολυσχιδή προσωπικότητα, τα εκπληκτικά επιτεύγματα, τη δράση και την προσφορά του ήρωα της ταινίας Μεγάλου Αλεξάνδρου.  [...] ανεξάρτητα των όποιων αντιφάσεων προς τις γραπτές μαρτυρίες για δραματουργικούς λόγους, στο συνολικό αποτέλεσμα, ως έργο τέχνης,  δεν αποτελεί απειλή για την ελληνική ιστορία και τον πολιτισμό, αλλά και για τη νεότητα, ούτε προσβάλλει την προσωπικότητα των αιτουσών σε οποιαδήποτε εκδήλωση και έκφρανση [...]. Η αναφορά στις ομοφυλοφιλικές σχέσεις του Μεγάλου Αλεξάνδρου, η οποία δεν είναι το καθοριστικό θέμα της ταινίας, επιτρέποντας στο θεατή ακόμη και να την αγνοήσει, δεν αποβλέπει σε φτηνό σκανδαλισμό αυτού (θεατή), ικανό να εξάψει τη φαντασία του και τα ακτώτερα ένστικτα, με κατεύθυνση την προώθησή του στην ακολασία και ενδεχομένως, σε αντίστοιχες αξιόποινες πράξεις."

Το 2005 το σατιρικό άλμπουμ "Η ζωή του Χριστού" του Αυστριακού κομίστα Gerhard Harderer δικάζεται σε δεύτερο βαθμό. Πρωτοδίκως, o δημιουργός είχε καταδικαστεί σε φυλάκιση 6 μηνών και τα αντίτυπα του βιβλίου κατασχέθηκαν. Στο δεύτερο βαθμό ο κομίστας αθωώθηκε. 

Το 2006  είναι η χρονιά της ταινίας  "Κώδικας Da Vinci". Νέα αίτηση ασφαλιστικών μέτρων για την απαγόρευσή της, λόγω προσβολής θρησκεύματος.  Η αίτηση απορρίπτεται με την απόφαση 24070/2006 του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης που αναφέρει μεταξύ άλλων: 

"Το έργο που είναι ένα θρίλερ περιπέτειας και φαντασίας, πραγματεύεται ως μυθιστόρημα, εν μέσω άλλων αφηγήσεων και συμπερασμάτων, υποκειμενικής πάντοτε κρίσεως από τον συγγραφέα και περί της υποστάσεως του Χριστού και της σχέσεώς του με τη Μαρία Μαγδαληνή, χωρίς όμως να υπάρχουν ηθοποιοί που υποδύονται τους ρόλους αυτούς και χωρίς να δίνεται ή να υποδεικνύεται απάξντηση στα θρησκευτικά ζητήματα που θέτει δημιουργώντας απλά και μόνο προβληματισμό στο θεατή. Τόσο ο προαναφερόμενος συγγραφέας του έργου, όσο και η παραγωγός της ταινίας αμερικάνικη εταιρία με την επωνυμία ... αναφέρουν στους τίτλους τέλους της ταινίας ότι "οι χαρακτήρες, τα περιστατικά και τα ονόματα που παρουσιάζονται είναι φανταστικά και οποιαδήποτε ομοιότητα με το όνομα, τον χαρακτήρα ή την ιστορία οποιουδήποτε προσώπου είναι τελείως συμπτωματική και χωρίς καμία πρόθεση". Στην κρίση περί της μυθοπλαστικής πλοκής του έργου, κατέληξε και το Αγγλικό Δικαστήριο High Court of Justice, το οποίο στην EHWC 719/2006 απόφασή του επί της αντιδικίας μεταξύ του συγγραφέα του ομώνυμου βιβλίου και τρίτων αναφέρει ότι το σχετικό βιβλίο είναι έργο φαντασίας επενδυμένο με "γεγονότα" για να του δώσουν ένα αέρα αυθεντικότητας."

Αντίστοιχη - και με καλύτερη θεμελίωση- είναι η υπ' αρ. ΕΓ1-06/40/24.7.2006 διάταξη του εισαγγελέα Πρωτοδικών Ροδόπης με την οποία απορρίπτεται σχετικό αίτημα κατάσχεσης της ταινίας. 

To 2007 ο υπεύθυνος και γενικός διευθυντής της έκθεσης σύγχρονης τέχνης Art Athina οδηγείται στον εισαγγελέα για παράβαση του νόμου περί ασέμνων και προσβολή συμβόλων του ελληνικού κράτους. Μετά από καταγγελία η Αστυνομία μετέβη στο χώρο και διαπιστώθηκε ότι στην αίθουσα γινόταν προβολή DVD το οποίο παρουσίαζε άσεμνη σκηνή με μουσική υπόκρουση τον Εθνικό Ύμνο. Το επίμαχο έργο κατασχέθηκε. Για το αυτομαστίγωμα ενος καλλιτέχνη στο Art Athina του 2009 η λογοκρισία ζητήθηκε από διάφορους λαϊκιστές bloggers, αλλά χωρίς αποτέλεσμα. 

Το 2008 το βραβευμένο μυθιστόρημα "Ζιγκ - ζαγκ στις νεραντζιές" της Έρσης Σωτηροπούλου τίθεται στο στόχαστρο του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, ύστερα από αίτηση ασφαλιστικών μέτρων του Κ.Πλεύρη, o oποίος ζητά την απόσυρσή του από τις σχολικές βιβλιοθήκες. Με την μνημειώδη απόφαση 511/2008, ο δικαστής κ. Γαβαλάς προβαίνει σε ένα εκπληκτικό διάβημα: 

"Κάποτε στην Ελλάδα είχε 80% δάσος, σήμερα έχουν καεί ολόκληρα πανέμορφα δάση όπως της Πεντέλης, του Ταίναρου, της Ολυμπίας, του Γράμμου και είναι σήμερα καμμένες εκτάσεις, αυτό είναι πρόοδος;

Κάποτε οι περισσότεροι νέοι πήγαιναν στην Εκκλησία, για να πλησιάσουν την αλήθεια, η οποία δεν είναι ιδεολογία, ή οποιαδήποτε άλλη αντίληψη, αλλά αλήθεια, φως και ζωή είναι μόνον ο Κύριος Ημών Ιησούς ΧΡΙΣΤΟΣ, σήμερα η νεολαία καταλήγει στα αναμορφωτήρια και σαπίζει από την χρήση των ναρκωτικών αυτό είναι πρόοδος;

Κάποτε η γυναίκα ασχολείτο κυρίως με την ανατροφή των παιδιών της σήμερα διαπαιδαγωγούν και ανατρέφουν τα παιδιά οι γκουβερνάντες και οι beisiter (sic). Αυτό είναι πρόοδος;

Κάποτε οι σύζυγοι δεν χώριζαν μολονότι υπήρχαν σοβαροί λόγοι, σήμερα χωρίζουν με το παραμικρό και χωρίς ουσιαστική αιτία. Αυτό είναι πρόοδος;

Κάποτε τα παιδιά έτρωγαν σπιτικό φαγητό, τώρα τρώνε επιβλαβή έτοιμα και πλαστικά φαγητά. Αυτό είναι πρόοδος;

Κάποτε η ατμόσφαιρα, η θάλασσα και η φύση ήταν πεντακάθαρα, σήμερα είναι μολυσμένα αυτό είναι πρόοδος;

Κάποτε τα παιδιά τιμούσαν την σημαία, σήμερα, ευτυχώς σε ελάχιστες περιπτώσεις καίνε την σημαία, αυτό είναι πρόοδος;

Κάποτε τα κορίτσια των Ανατολικών «πρώην σοσιαλιστικών χωρών» εργαζόντουσαν στα εργοστάσια, σήμερα εργάζονται στους οίκους ανοχής της Δυτικής Ευρώπης, αυτό είναι πρόοδος;

Σήμερα, διαστρέφονται και οι μεγαλύτερες ιστορικές αλήθειες και αποσιωπούνται πανθομολογούμενες πραγματικότητες, όπως επί παραδείγματι, μαθαίνουν τα παιδιά ότι τους Γερμανούς, οι οποίοι μόνοι τους, πολέμαγαν γενναία με όλο τον κόσμο, τους νίκησαν οι Αγγλοαμερικάνοι, οι οποίοι και στο άκουσμα της λέξεως «Γερμανοί» τρεπόντουσαν σε φυγή, ενώ η αναμφισβήτητη πραγματικότητα είναι ότι εάν δεν υπήρχε το «ΣΤΑΛΙΝΓΚΡΑΝΤ» θα ήταν ακόμη εδώ οι Γερμανοί. Σήμερα παίζονται κινηματογραφικές ταινίες για τα εγκλήματα των Γερμανών κατά των Εβραίων, αλλά αποκρύπτονται και αποσιωπούνται τα εγκλήματα των Εβραίων κατά των Παλαιστινίων, και τα εγκλήματα των «συμμάχων» κατά των Γερμανών, όπως πχ. στη Δρέσδη, όπου οι σύμμαχοι βομβάρδισαν και έκαψαν χιλιάδες γυναικόπαιδα.

Σήμερα όλοι οι «προοδευτικοί», «μοντέρνοι» και «ψευτοκουλτουριάρηδες» μιλούν και γράφουν απαξιωτικά και περιφρονητικά για τους βασιλείς και την βασιλευομένη Δημοκρατία, ενώ επιμελώς αποκρύπτουν ότι τα κράτη με την καλλίτερη κοινωνική πολιτική και κοινωνικές παροχές όπως η Σουηδία, η Νορβηγία και η Δανία είναι «βασίλεια»."

Το 2009 η απόφαση αυτή ανατράπηκε και με την υπ' αρ. 363/2009 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείο Αθηνών, με την οποία αποφασίστηκε η ανάκληση της απόσυρσης του βιβλίου, υπέρ της ελευθερίας της τέχνης. 

Τον Μάρτη του 2009 συνέβη και το περιστατικό πιέσεων στην σκηνοθέτη της όπερας "Ρούσαλκα" για την αφαίρεση ενός φιλιού ανάμεσα σε δύο ρόλους της παράστασης. Μέλη του δ.σ. της Ορχήστρας Λυρικής διένειμαν ένα φυλλάδιο με το οποίο προειδοποιούσαν ότι στον ήρωα αποδόθηκαν ομοφυλοφιλικές τάσεις. Ύστερα από υποβολή αναφορας μιας ΜΚΟ, ο Συνήγορος του Πολίτη επενέβη με επιστολές προς την Λυρική και τον Υπουργό Πολιτισμού υπέρ της ελευθερίας της τέχνης και κατά της ομοφοβικής λογοκρισίας. Ο Συνήγορος αναφέρει για την ελευθερία της τέχνης  ότι

 “η συνταγματική αυτή πρόβλεψη καθιερώνει την υποχρέωση του κράτους και των οργάνων του να συμβάλλουν στη δημιουργία ενός κλίματος ελευθερίας και εκτίμησης της καλλιτεχνικής δημιουργίας, απέχοντας από κάθε ενέργεια που θα απέβλεπε ή θα είχε ως πιθανολογούμενη συνέπεια τον καθορισμό του αισθητικού αποτελέσματος της παρεχόμενης προς το κοινό καλλιτεχνικής δημιουργίας. Βασική προϋπόθεση για την επιδίωξη αυτή είναι η απουσία άμεσων ή έμμεσων προληπτικών  ή κατασταλτικών πρακτικών από την πλευρά του κράτους και των υπηρεσιών του στο στάδιο της παραγωγής ή της διάδοσης έργων τέχνης”. 

Αυτή η συνταγματική ελευθερία του κοινού πιθανολογεί ο Συνήγορος ότι παραβιάστηκε, αναφέροντας: “Ωστόσο, εκ του αποτελέσματος φαίνεται ότι όχι μόνο δεν κατέστη τελικώς δυνατή η διασφάλιση της ελεύθερης από παρεμβάσεις παροχή της καλλιτεχνικής αυτής υπηρεσίας προς το κοινό, όπως αρχικώς είχε επιλεγεί και προαναγγελθεί δημοσίως, αλλά επιπλέον η αδυναμία αυτή αποδίδεται σε αντιδράσεις των ίδιων των μελών της “Ορχήστρας Λυρικής Σκηνής”, μολονότι η “Ορχήστρα Λυρικής Σκηνής” οφείλει να συνεπικουρεί την Εθνική Λυρική Σκηνή στο έργο της, αλλά και στη διασφάλιση του δικαιώματος των θεατών να παρακολουθήσουν aπρόσκοπτα την παρεχόμενη καλλιτεχνική υπηρεσία.”

Τον Ιούλιο του 2009 δημοσιοποιείται η περίπτωση της αφαίρεσης σκηνής από το video του Κώστα Γαβρά που προβάλλεται στο Μουσείο Ακρόπολης. Επρόκειτο για τη σκηνή που εικονίζει μορφές των πρωτοχριστιανικών ετών να απολαξεύουν τμήματα του αετώματος και της ζωφόρου του Παρθενώνα. Ο αυτουργός της αποκοπής της σκηνής, πρόεδρος του Μουσείου ισχυρίζεται σε εκπομπή ότι για την εν λόγω σκηνή του εξέφρασαν την δυσφορία τους ιστορικοί και βυζαντινολόγοι, αλλά τα μέσα ενημέρωσης υποστηρίζουν ότι η διαμαρτυρία προέρχεται από την Εκκλησία. Ο Υπουργός Πολιτισμού, εκκωφαντικά απών.

Τον Αύγουστο του 2009 κατατίθεται  αίτηση ασφαλιστικών μέτρων εναντίον του Μουσείου και του ΥΠΠΟ, με αίτημα την προβολή του πλήρους video. Η είδηση γίνεται γνωστή στο εξωτερικό και ενώνεται μαζί με την πίεση που ασκείται από 7.000 άτομα στο facebook και την διαδήλωση που έγινε έξω από το Μουσείο την Κυριακή 2 Αυγούστου.

Acropolis Museum accused on muzzling filmaker

Le musée de l'Acropole est accusé de censurer le réalisateur français Costa-Gavras