Η ιστορία δεν είναι η διαδοχή έξυπνων gadgets από επινοητικούς «αριστερούς» διαχειριστές, αλλά μια διαδικασία χωρίς υποκείμενο και τέλος-σκοπό και με κινητήρια δύναμη την πάλη των τάξεων. Όχι των εθνών, ούτε των νομισμάτων.. αποσπασμα απο το editorial του περιοδικού ΘΕΣΕΙΣ

5. ΠΗΓΗ 
   EDITORIAL
   ALEA JACTA EST ¹
   Η ΕΥΡΩΖΩΝΗ ΔΙΑΒΑΙΝΕΙ ΤΟΝ ΡΟΥΒΙΚΩΝΑ
   
   
   ''Το «όπλο» του νομίσματος

Η μάχη των «εθνών» συμπληρώνεται αναγκαστικά και από τον πόλεμο των νομισμάτων. Μετά την κρίση στην Κύπρο τα εθνικά ανακλαστικά συμπληρώνονται από την «επιβεβαίωση» των «αριστερών» εθνικιστών για την προσήλωσή τους στην εθνική αναδίπλωση που αναγκαστικά σημαίνει και την επιστροφή στο εθνικό νόμισμα. Η «συμμαχία της δραχμής» έχει κάνει πάλι φανερή και ηχηρή την παρουσία της με συμπορεύσεις που ξεκινούν από την άκρα Δεξιά και φτάνουν στην «άκρα Αριστερά», σε έναν παραγωγικό «συνασπισμό» που ήδη «μελετάει» και προτείνει μοντέλα «παραγωγικής ανασυγκρότησης» της χώρας.

Η αναπαραγωγή αυτών των δοξασιών δεν είναι ούτε νέα, ούτε γεννήθηκε μέσα στην κρίση. Είναι η μορφή που λαμβάνουν μέσα στη συγκεκριμένη συγκυρία τάσεις και πολιτικές διαφωνίες εντός της Αριστεράς, οι οποίες έχουν θεωρητικές ρίζες που ανάγονται στην ιστορία του μαρξισμού και των κοινωνιών που οικοδομήθηκαν στο όνομά του. Είναι «αριστερά» ρεύματα που έχουν υποκύψει διαχρονικά στη γοητεία της «εθνικής αναδίπλωσης», της πρωτοκαθεδρίας των παραγωγικών δυνάμεων και του πλάνου, της διοικητικής ρύθμισης της αγοράς, με την «καθοδήγηση» του «παραγωγικού» σε αντίθεση με το «παρασιτικό» χρηματοπιστωτικό κεφάλαιο να συμβάλει ήδη από τώρα στην παραγωγική ανασυγκρότηση της χώρας.

Για να γίνει όμως η εθνική αναδίπλωση απαιτείται το νόμισμα που θα μας διαχωρίσει από τους «ξένους», αυτό το εργαλειακό μέσο που μπορεί να δώσει υλική υπόσταση στη νέα «παραγωγική» κοινωνική συμμαχία. Το όπλο της υποτίμησης μπορεί να συμβάλει στην «αναγκαία» σύμπλευση της μεγάλης «αντιμονοπωλιακής» ενότητας (και το αντίστοιχο «στάδιο» φυσικά, μην ξεχνάμε τη θεωρία των σταδίων!), στο δρόμο που θα βγάλει τη χώρα από τον «παρασιτισμό» και την αναξιοπιστία. Ο «δρόμος της αρετής» είναι ορατός, αφού πλέον δεν θα προσκρούει σε οποιοδήποτε ανυπέρβλητο «ευρωπαϊκό» συσχετισμό δύναμης. Όσο για τα ζητήματα που θέτουν οι κοινωνικοί συσχετισμοί κεφαλαίου-εργασίας, αυτά θα εξαλειφθούν πάραυτα, όταν θα πάψει να υπάρχει ο «ξένος ζυγός»!

6. Η φυγή από την πραγματικότητα
   

Η «λύση» του εθνικού νομίσματος, είναι τόσο παλιά όσο και η φυγή της Αριστεράς από τη συγκυρία: όταν η μάχη που οφείλει να δοθεί είναι δύσκολη, τότε επιλέγεται να ανοίξει ένα άλλο μέτωπο που μπορεί να κερδηθεί εικονικά, γιατί απλά ο αντίπαλος είναι απών.

Είναι δύσκολο να αντιμετωπιστεί η αγορά; Επιλέγεται η νομική μορφή της κρατικής επιχείρησης και «λύνεται» το πρόβλημα.

Είναι γρίφος η συμμαχία με μερίδες του κεφαλαίου; Επιλέγεται η «αντιμονοπωλιακή ενότητα» και κλείνει το ζήτημα πριν καν ανοίξει.

Είναι αβέβαιη η παραμονή του κυβερνητικού συνασπισμού στη διαχείριση του κράτους και των μηχανισμών του μετά την επανάσταση; Επιλέγεται το μονοκομματικό σύστημα και «διορθώνεται» αυτή η διαχειριστική ατέλεια.

Δυσκολεύει η πολυπλοκότητα των ευρωπαϊκών μηχανισμών; Επιλέγεται η έξοδος από την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Στενεύει το περιθώριο νομισματικών ελιγμών με το ευρώ; Επιλέγεται ως «λύση» η έξοδος από το ευρώ, η επιστροφή στο εθνικό νόμισμα.

Τι ενδιαφέρει αν αυτή η «λύση» θα οξύνει ακόμη περισσότερο τα αρνητικά στοιχεία της κρίσης, συμπληρώνοντας την πολιτική της επιλεκτικής χρεωκοπίας και απομονώνοντας τις δυνάμεις που μάχονται τον νεοφιλελευθερισμό από τους φυσικούς συμμάχους τους, τις εργατικές τάξεις σε ολόκληρη την Ευρώπη; Αρκεί που η «αριστερή» αυτάρκεια βρίσκει πάντα μια «εύκολη» και «πρακτική» λύση που καλλιεργεί τις βεβαιότητες και επικροτεί τις ταυτολογίες.

Η θεωρία της «ειδικής περίπτωσης» που προωθεί κάθε φορά η νεοφιλελεύθερη πολιτική βρίσκει ως κατοπτρικό είδωλο την «εθνική αναδίπλωση» και τον απομονωτισμό που προωθεί η έξοδος από το ευρώ. Μια αντίληψη που αντιλαμβάνεται τη διαχείριση του κράτους με «αριστερούς» όρους, δηλαδή κρατικοποιήσεις, γραφειοκρατία, «εθνική» ανάπτυξη (την «επανάσταση» ως πλάνο, κομματική ιεραρχία, κλπ. στον «σοσιαλισμό»).³ Αποδέχεται το δίλημμα ευρώ ή δραχμή και επιλέγει ανεπιφύλακτα τη δεύτερη. Δε βλέπει τη σύγκρουση μέσα στη χώρα (αλλά και στην Ευρώπη) ως σύγκρουση τάξεων, αλλά ως σύγκρουση ή συμμαχία χωρών, ψάχνει το σύγχρονο «σύμφωνο της Κομεκόν» ή έστω μια άλλη «αριστερή» κυβερνητική δύναμη για να γίνει η πολυπόθητη ενότητα χωρών που θα αντισταθεί στον «ιμπεριαλισμό της Γερμανίας».

Ενώ αντίθετα μια πολιτική που θα μεταφέρει τον «πόλεμο» μέσα στους ευρωπαϊκούς θεσμούς, αξιοποιεί όλες τις διαθέσιμες συμμαχίες, προτείνει την εφικτή μεταρρύθμιση που θα ανοίξει το δρόμο για αλλαγές χωρίς επιστροφή, μπορεί να αναγκάσει τα σήμερα πανίσχυρα νεοφιλελεύθερα κέντρα εξουσίας να αναδιπλωθούν ώστε να ξεκινήσει μια πορεία αντιστροφής της αρνητικής πορείας της τελευταίας πενταετίας.

7. Αριστερός φετιχισμός;
   

Ενώ λοιπόν ξετυλίγεται μια πρωτοφανής επίθεση από την πλευρά του κεφαλαίου με τον συνδυασμό εσωτερικής υποτίμησης και «εσωτερικής διάσωσης» (bail-in), μια συγκεκριμένη «Αριστερά» κυνηγάει τα φαντάσματα του έθνους και της δραχμής, της εξόδου από την ΕΕ και της αυτοδύναμης ανάπτυξης. Αναζητά τη φυγή στο εκτός της συγκυρίας για να αποφύγει την αναμέτρηση με τη δυσκολία του σήμερα, του εδώ και τώρα. Ο πολιτικός φετιχισμός αυτής της «αριστερής» πολιτικής, είναι ότι υπάρχουν μηχανισμοί που μπορούν να γεμίσουν με «αριστερό περιεχόμενο» και είναι σε θέση να οδηγήσουν στην «άλλη διαχείριση», έξω από τα δύσκολα διλήμματα του σήμερα. Και κυρίως ικανοί να ορίσουν ένα άλλο εικονικό πεδίο, όπου η αναμέτρηση με τον «αντίπαλο» είναι εφικτή.

Ο Ιούλιος Καίσαρας είχε στρατοπεδεύσει κατά την επιστροφή του από τη Γαλατία στο Ρουβίκωνα και γνώριζε ότι η πορεία προς τη Ρώμη θα ήταν ενδεχομένως η αρχή εμφυλίου πολέμου ανάμεσα σε εκείνον και τον Πομπήιο. Θα περνούσε τον Ρουβίκωνα όταν βεβαιωνόταν ότι οι όροι της σύγκρουσης ήταν υπέρ του και θα είχε μεγάλη πιθανότητα να αναδειχθεί νικητής. Όταν διέβη τον ποταμό τίποτε δεν ήταν πλέον όπως πριν.

Τελικά η πορεία στη Ρώμη ήταν εύκολη, ο Πομπήιος διέφυγε στην Ελλάδα, η σύγκρουση ήταν νικηφόρα για τον Ιούλιο και ο Πομπήιος εκτελέστηκε από Ρωμαίο Λεγεωνάριο στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου. Η επιλογή του στέφθηκε από επιτυχία, αν και η νίκη του ήταν βέβαια εφήμερη γιατί ακολούθησε και η δική του δολοφονία.

Αυτά είναι μερικά διδάγματα που αφορούν σε σχέσεις μεταξύ ανθρώπων, για τους οποίους βεβαίως ισχύει το περί του εφήμερου απόφθεγμα του Κέϋνς.⁴ Και δεν μεταφέρονται αυτόματα σε ζητήματα κοινωνικών αναμετρήσεων, συσχετισμών δυνάμεων, διότι εδώ οι ανατροπές είναι δυσχερέστερες και οι ισορροπίες μακροβιότερες. Και κυρίως είναι αποτέλεσμα επίπονων κοινωνικών διεργασιών και όχι επίπλαστων «νομοτελειών», που θέλουν τον καπιταλισμό να «σαπίζει», να «καταρρέει» και να «αυτοκαταστρέφεται».

Εδώ ο αντίπαλος έκανε την κίνησή του διαβαίνοντας τον δικό του Ρουβίκωνα και επιλέγοντας ακόμη επιθετικότερη στρατηγική εκκαθάρισης στην κρίση. Ο μόνος τρόπος να απαλλαγεί η κοινωνία από τον καπιταλισμό είναι η ανατροπή, η οποία δυστυχώς για τους «αριστερούς διαχειριστές» δεν ισοδυναμεί με «έξυπνες» κινήσεις, όπως την έξοδο από την ΕΕ ή την υιοθέτηση της δραχμής. Απαιτεί δουλειά υποδομής στους κοινωνικούς συσχετισμούς, όπως για παράδειγμα οικοδόμηση κοινωνικών συμμαχιών, ενίσχυση των κοινωνικών αντιστάσεων, προετοιμασία και υλοποίηση μικρών και μεγάλων ρήξεων, όλα ζητήματα που λίγη επαφή και συμβατότητα έχουν με τα όνειρα του «εθνικού νομίσματος» ή της «εθνικής αναπτυξιακής πολιτικής».

Η ιστορία δεν είναι η διαδοχή έξυπνων gadgets από επινοητικούς «αριστερούς» διαχειριστές, αλλά μια διαδικασία χωρίς υποκείμενο και τέλος-σκοπό και με κινητήρια δύναμη την πάλη των τάξεων.

Όχι των εθνών, ούτε των νομισμάτων.''

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΗΛΙΟΣ :Ανακοινώσεις σε συνέδρια κλπ, που δεν εκδόθηκαν πρακτικά

Ανακοινώσεις σε συνέδρια κλπ, που δεν εκδόθηκαν πρακτικά

1. «Mονοπώλια - εξάρτηση»: Το αδιέξοδο θεωρητικό σχήμα, εισήγηση στο Α' Πανελλήνιο Συνέδριο «Προβήματα Σοσιαλισμού», που διοργάνωσε ο Τομέας Φιλοσοφίας της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων και η Συντονιστική Επιτροπή Πολιτιστικών Οργανώσεων Χανίων στα Χανιά στο διάστημα 23.-25.6.1985. 2. Το ζήτημα της καπιταλιστικής ανάπτυξης σύμφωνα με τη μαρξιστική θεωρία, Εισήγηση στο Σεμινάριο «Η διεπιστημονική προσέγγιση των προβλημάτων της ανάπτυξης», Ε. Μ. Πολυτεχνείο, 27. 9. 1989. 3. Εθνικά σύνορα, ιμπεριαλισμός και πόλεμοι, ανακοίνωση των Γιάννη Μηλιού και Ηλία Ιωακείμογλου στο Γ' Πανελλήνιο Συνέδριο «Προβήματα Σοσιαλισμού» με θέμα «Το πρόβλημα του πολέμου και της ειρήνης στο τέλος του 20ου αιώνα», που διοργάνωσε ο Τομέας Φιλοσοφίας της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων και ο Δήμος Χανίων στα Χανιά στο διάστημα 28.6-1.7.1991. 4. Η οικονομική και κοινωνική λειτουργία της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, εισήγηση στον  σύλλογο «Γληνός», 1.12.1991. 5. «Κρίση υπερσυσσώρευσης», «κρίση υποκατανάλωσης», «πτωτική τάση του ποσοστού κέρδους»: Η θεωρία του Μαρξ για τις οικονομικές κρίσεις και οι μαρξιστές. Εισήγηση  στο διεθνές Επιστημονικό Συνέδριο «Η Αναδρομή στον Μαρξ: Το Νόημα της Μαρξικής Σκέψης στην Κοινωνική Θεωρία Σήμερα», που διοργάνωσε στο Ρέθυμνο το Τμήμα Οικονομικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Κρήτης την 25η και 26η Σεπτεμβρίου 1992. 6. Οικονομική αναδιάρθρωση, ειδικευμένη εργασία, Εκπαίδευση και Κατάρτιση, εισήγηση στο διεθνές συνέδριο που διοργάνωσε η Εταιρία Συγκριτικής Εκπαίδευσης σε συνεργασία με το Πάντειο Πανεπιστήμιο υπό τον γενικό τίτλο Ελληνική εκπαίδευση και ευρωπαϊκές προοπτικές, Αθήνα 9-10.12.94. 7. Discussion on Moh. Yassine Essid's paper "Introduction to Bryson's Manuscript on Household Management", by John Milios. Ιnternational Conference on "Economic Thought and Economic Reality in Ancient Greece", Convened by Antony S. Courakis (Brasenose College and the John Hicks Foundation), Delphi September 22nd to 26th 1994. 8. Contemporary Capitalist Societies and Theory of Social Classes, Congres Marx International, Université Paris-X, 27-30.09.95. 9. Η ευρωπαϊκή και η «εθνοποιητική» διάσταση του ’21, ΕΜΠ, Πανηγυρικός για την επέτειο του 21, 24.05.98. 10. «Παγκόσμιος καπιταλισμός», εθνικό ζήτημα και Επανάσταση, εισήγηση στο Συνέδριο για την επέτειο της Οκτωβριανής Επανάστασης, 5-8 Νοεμβρίου 1997, ΕΜΠ (διοργανωτές περιοδικά Άλφα, Θέσεις, Ουτοπία, Πολίτης). 11. The problem of capitalist development: A Marxist approach, SOAS, 13/3/02. 12. Surplus Value and Surplus Labour. (Marx’s monetary theory of value and his ambivalences towards Ricardian Political Economy), SOAS, 13/3/02. 13. Παγκοσμιοποίηση, Εργασία και τα Νέα Κοινωνικά Κινήματα: Μια κριτική θεωρητική προσέγγιση, Εισήγηση σε ημερίδα που διοργάνωσε η ΠΕΟ, Κύπρος Οκτώβριος 2002. 14. Σχετικά με τον «ενδογενή χαρακτήρα» του χρήματος. Μια μαρξιστική προσέγγιση, Διεπιστημονική Διημερίδα: Οικονομική Θεωρία και Οικονομική Ιστορία: Νέες τάσεις-ομοιότητες-διαφορές, 8-9/11/02, Πανεπιστήμιο Πειραιώς. 15. Social and State Economy, presented at the European Social Forum in Florence, 6-9 November 2002. 16. Is there a need for more cooperation on fiscal policy in the eurozone?, Seminar The Stability and Growth Pact, organised by the European Institute of Public Administration (EIPA), Maastricht (NL), 29-30 March 2004. 17. Η μαρξική θεωρία της αξίας και ο ενδογενής χαρακτήρας του χρήματος, Εισήγηση στο Σεμινάριο  με γενικό τίτλο Θεωρία και πολιτική χρηματο - οικονομικών αγορών κριτικές προσεγγίσεις, 1η Δεκεμβρίου 2004, στα γραφεία του Ινστιτούτου «Ν. Πουλαντζάς». 18. Marx’s Monetary Theory of Value and Capital, and Contemporary Capitalism, presented at the meeting on «The Contemporary Relevance of Marx», sponsored by Project K [http://projet-k.org] at the European Social Forum, Athens May 3, 2006. 19. Εξουσία, έθνος, εθνικισμός. ΕΜΠ, 25.01.2006, Σεμινάριο που διοργάνωσε η οργάνωση «Κόκκινο». 20. "The Right to Academic Discussion. Who is "ineligible" and on whose Decision", Ninenty-fourth Annual Meeting of the American Association of University Professors, Washington, DC, June 14, 2008. 21. «Η ελληνική κρίση ως εκδοχή της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης και της κρίσης της ΟΝΕ», ομιλία στο πλαίσιο του διεθνούς συνεδρίου: «Δημόσιο χρέος και πολιτικές λιτότητας στην Ευρώπη: Η απάντηση της Ευρωπαϊκής Αριστεράς». 22. Η οικονομική κρίση και οι προτάσεις της Αριστεράς - Ομιλία στην Πάρο. 23. Ηχογράφηση εκδήλωσης: «Οικονομία Κινδύνου, πολιτικές διακινδύνευσης», Θεσσαλονίκη 17/09/2011, στο κατειλημμένο εργοστάσιο «Φάμπρικα Υφανέτ - αντιεξουσιαστική κατάληψη ανατρεπτικών προθέσεων», Κάτω Τούμπα, Θεσσαλονίκη. 24. Σεμινάριο για το Κεφάλαιο του Καρλ Μαρξ 01.11.2011 Μέρος α, μέρος β 08.11.2011 Μέρος α, μέρος β 15.11.2011 Μέρος α, μέρος β 22.11.2011 Μέρος α, μέρος β 29.11.2011 Μέρος α, μέρος β 13.12.2011 Μέρος α, μέρος β

Γιάννης Μηλιός, Δημήτρης Π. Σωτηρόπουλος, Ιμπεριαλισμός, χρηματοπιστωτικές αγορές, κρίση..εκδ ΝΗΣΟΣ

Γιάννης Μηλιός, Δημήτρης Π. Σωτηρόπουλος, Ιμπεριαλισμός, χρηματοπιστωτικές αγορές, κρίση

Το εξαιρετικό αυτό βιβλίο παρέχει μια πλήρη επισκόπηση σε υψηλό επιστημονικό επίπεδο όλων των θεωριών του ιμπεριαλισμού, τόσο των κλασικών θέσεων όσο και των σύγχρονων ερμηνειών. Ανατέμνει με μεγάλη διορατικότητα και επάρκεια τις θεωρητικές υποθέσεις των διαφόρων προσεγγίσεων. Για να αποτιμήσουν τις θεωρίες που εξετάζουν, οι συγγραφείς συνθέτουν με εξαιρετική αποτελεσματικότητα αφενός την έννοια του συλλογικού-κοινωνικού κεφαλαίου που θεμελίωσε ο Μαρξ και αφετέρου την άποψη για την ιμπεριαλιστική αλυσίδα που ανέπτυξαν ο Λένιν και ο Πουλαντζάς. Γραμμένο με εξαιρετικό τρόπο, το βιβλίο αυτό πρόκειται να αποτελέσει τη βάση για τις ακαδημαϊκές συζητήσεις στα χρόνια που έρχονται.
Kees Van Der Pijl
Καθηγητής Διεθνών Σχέσεων στο Πανεπιστήμιο του Sussex

Το βιβλίο αυτό αποτελεί μια σημαντική συμβολή, καθώς προσεγγίζει τον «ιμπεριαλισμό» όχι ως προς τις φαινομενολογικές του εκφάνσεις, αλλά σε αναφορά με τις κατηγορίες της ανάλυσης του Μαρξ. Αυτό αφενός επιτρέπει τη σε βάθος κριτική των τρεχουσών θεωριών του ιμπεριαλισμού και αφετέρου θέτει τις βάσεις για μια εμπειρική ανάλυση των σύγχρονων διαδικασιών κρίσης που εδράζεται στις έννοιες της θεωρητικής ανάλυσης. Μια πραγματική πρόοδος στον διεθνή διάλογο σχετικά με τον ιμπεριαλισμό.
Michael Heinrich
Καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας
στο Hochschule für Technik und Wirtschaft του Βερολίνου,

διευθυντής της τριμηνιαίας επιθεώρησης PROKLA

«Εμείς», «αυτοί» και οι δανειστές «τους»Aformi's Blog

Aformi's Blog

«Εμείς», «αυτοί» και οι δανειστές «τους»

«ΕΜΕΙΣ», «ΑΥΤΟΙ» ΚΑΙ ΟΙ ΔΑΝΕΙΣΤΕΣ «ΤΟΥΣ» του Γιάννη Μηλιού(ΔΗΜΟΣΙΕΥΤΑΙ ΣΤΗΝ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΑΥΓΉ)

Γ.Μηλιός: "Εμείς", "Αυτοί" και οι δανειστές "τους" - Η Αυγή online

«ΕΜΕΙΣ», «ΑΥΤΟΙ» ΚΑΙ ΟΙ ΔΑΝΕΙΣΤΕΣ «ΤΟΥΣ»

του Γιάννη Μηλιού

Η επιλογή των λέξεων δεν είναι ποτέ αθώα, ιδιαίτερα στο δημόσιο λόγο. Οι λέξεις είναι  φορείς ιδεολογικών παραστάσεων και των πρακτικών που διαπλέκονται με αυτές. Ακόμα περισσότερο, επειδή ακριβώς «oι ιδέες της κυρίαρχης τάξης είναι σε κάθε εποχή οι κυρίαρχες ιδέες»,[1] οι λέξεις συχνά μας επιβάλλονται ως «προφάνειες», πάνω στις οποίες καλούμαστε κατόπιν να οικοδομήσουμε τα δικά μας επιχειρήματα. Τότε όμως τα επιχειρήματά θα είναι ήδη υπονομευμένα από την κυρίαρχη ιδεολογία, που σημαίνει ότι και τα πολιτικά μας συμπεράσματα θα εγκλωβίζονται στα διλήμματα που θέτουν οι αστικές στρατηγικές επιλογές.

            Το χαρακτηριστικότερο παράδειγμα της περιόδου είναι η φιλολογία γύρω από το χρέος του ελληνικού δημοσίου, όταν παρουσιάζεται με φράσεις όπως «πόσα χρωστάμε στους δανειστές μας»: Ο λόγος αυτός αναπλάθει ένα εθνικό «εμείς», που «χρωστάμε» σε «δανειστές» «έξω από μας», άρα «ξένους», και το πολιτικό επίδικο μοιάζει να αφορά ένα ζήτημα «εθνικής σύγκρουσης», με τους «ξένους»: «Εμείς απέναντι στους ξένους δανειστές μας;»

            Αν δούμε όμως το ζήτημα από τη σκοπιά των διαθέσιμων στατιστικών στοιχείων, η εικόνα αλλάζει ριζικά: Σύμφωνα με προβολές για το τέλος του έτους, που βασίζονται στα στοιχεία του 1ου τριμήνου 2011, το συνολικό χρέος του ελληνικού δημοσίου είναι 345 δις ευρώ, εκ των οποίων 58 δις κρατούν οι ελληνικές τράπεζες, 15,2 δις η Τράπεζα της Ελλάδας (ΤτΕ), 11 δις τα ελληνικά ασφαλιστικά ταμεία, 78 δις ο Μηχανισμός ΕΕ-ΔΝΤ, 42 δις η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ), 45,5 δις οι ξένες τράπεζες και 95 δις «άλλοι αλλοδαποί επενδυτές» (αμοιβαία κεφάλαια, ασφαλιστικά ταμεία, ασφαλιστικές εταιρίες).

            Το τμήμα του χρέους του ελληνικού Δημοσίου που κρατάει η ΕΚΤ (όπως και η ΤτΕ) αποτελεί αποτέλεσμα χρηματοδότησης-στήριξης των ελληνικών τραπεζών, ενώ η χρηματοδότηση από το Μηχανισμό ΕΕ-ΔΝΤ αποτελεί διακρατική συμφωνία που συνήψε το ελληνικό κράτος, σε αντιστοιχία με τα κοινωνικά-ταξικά συμφέροντα που παγίως συμπυκνώνει.

Τα «ξένα» χρηματοπιστωτικά ιδρύματα δεν είναι ένα ομογενές σύνολο, αλλά ένα ετερόκλητο άθροισμα ιδρυμάτων σε διαφορετικές χώρες, με διαφοροποιημένα ως εκ τούτου συμφέροντα: Γαλλικές τράπεζες (σύμφωνα με τo πρόσφατο stress test κρατούν 10 δις ευρώ ελληνικού χρέους), γερμανικές τράπεζες (7,93 δις), κυπριακές τράπεζες (5,81 δις), βελγικές τράπεζες (3,91 δις), κλπ., γερμανικά ασφαλιστικά ταμεία, γαλλικά ασφαλιστικά ταμεία κλπ., γαλλικά αμοιβαία κεφάλαια, αμερικανικά αμοιβαία κεφάλαια κ.ο.κ.

Με βάση την εικόνα που μόλις παραθέσαμε, το «εμείς απέναντι στους ξένους δανειστές μας» της κυρίαρχης αφήγησης καταρρέει.

Το σημαντικότερο, είναι επιστημονικά θεμιτό να ταυτίζονται οι εργαζόμενες-λαϊκές τάξεις (η εργατική τάξη, η νέα [μισθωτή] μικροαστική τάξη, η παραδοσιακή [αυτοαπασχολούμενη] μικροαστική τάξη, ακόμα και οι μεσοαστοί μικροεπιχειρηματίες), με το ελληνικό καπιταλιστικό κράτος, και να μιλάμε αδιαφοροποίητα για «τη χώρα» και «εμάς»; Είναι πολιτικά και ιδεολογικά θεμιτό, ως αριστεροί, να μη διαφοροποιούμε το τμήμα του χρέους που κρατούν από τη μια οι τράπεζες (ελληνικές, γαλλικές, γερμανικές, κυπριακές …), ο Μηχανισμός ΔΝΤ-ΕΕ, η ΕΚΤ, η ΤτΕ και από την άλλη τα ασφαλιστικά ταμεία και λαϊκοί αποταμιευτές;

Το καπιταλιστικό κράτος αποτελεί το κέντρο άσκησης της πολιτικής εξουσίας του κεφαλαίου. Κυβερνάει φυσικά, συνήθως, κυρίως με βάση τη συναίνεση. Γι’ αυτό εμφανίζεται ως εκφραστής του γενικού συμφέροντος της καπιταλιστικής κοινωνίας.

Το ελληνικό καπιταλιστικό κράτος οικοδόμησε συναινέσεις «ανεχόμενο» τη φοροδιαφυγή μεγάλου τμήματος των μεσαίων τάξεων, ευνοώντας την «από τα κάτω» ιδιωτικοποίηση των κοινωνικών υπηρεσιών, προάγοντας τις πελατειακές σχέσεις. Διόγκωσε το δημόσιο χρέος αναδιανέμοντας τον πλούτο υπέρ του κεφαλαίου, στο οποίο εξασφάλισε μια όλο και διευρυνόμενη νόμιμη φοροαπαλλαγή, οικοδόμησε έναν τερατώδη κατασταλτικό μηχανισμό και ένα αναιμικό «κοινωνικό κράτος». Τώρα εκμεταλλεύεται την κρίση χρέους για να επιβάλει την πιο άγρια, μετά τον Πόλεμο, αναδιανομή εισοδήματος υπέρ του κεφαλαίου, για να καταργήσει εργασιακά και κοινωνικά δικαιώματα δεκαετιών υπέρ του εργοδοτικού δεσποτισμού.

Ως Αριστερά πρέπει να παλέψουμε για να ανατραπεί αυτό το σκηνικό: «Την κρίση να πληρώσουν αυτοί που τη δημιούργησαν» –το κεφάλαιο και ο συσσωρευμένος πλούτος. Να προστατευθούν οι εργαζόμενοι και οι λαϊκές τάξεις, να επανεκκινήσει η ανάπτυξη σε νέες βάσεις, με γνώμονα τις κοινωνικές ανάγκες και όχι τη μεγιστοποίηση των κερδών.

Χαμένοι πρέπει να είναι οι τράπεζες (που οι εγχώριες είναι ανάγκη να κοινωνικοποιηθούν με στόχο μια ριζικά διαφορετική στρατηγική χρηματοδότησης της κοινωνίας) και το κεφάλαιο, κερδισμένοι οι εργαζόμενοι και τα ασφαλιστικά τους ταμεία. Και μια τελευταία παρατήρηση για όσους αναζητούν τη λύση στην αύξηση των ελληνικών εξαγωγών και παρασύρονται έτσι στον «νομισματικό φετιχισμό»: Οι εργαζόμενοι δεν κάνουν εξαγωγές, εξαγωγές κάνουν οι καπιταλιστές. Αν οι Έλληνες χαλυβουργοί, ιδιοκτήτες ξενοδοχείων, διυλιστηρίων κ.ο.κ. αυξήσουν τα κέρδη τους από τη διεθνή αγορά, η ελληνική αστική τάξη δεν θα μας δώσει πίσω ούτε τους κομμένους μισθούς μας ούτε τα δικαιώματά μας, ούτε θα καλύψει την απώλεια της αγοραστικής μας δύναμης από την υποτίμηση. Την καλύτερη ζωή θα την κερδίσουμε μέσα από τους μαζικούς κοινωνικούς αγώνες για την αλλαγή του πολιτικού και κοινωνικού συσχετισμού δύναμης, που οδηγεί στην αμφισβήτηση του ίδιου του καπιταλισμού.

---

[1] (Μαρξ-Ένγκελς, Η Γερμανική Ιδεολογία, MEW τ. 3, σ. 46)

Ηχογράφηση εκδήλωσης: Οικονομία Κινδύνου, πολιτικές διακινδύνευσης (με τον Γιάννη Μηλιό)

http://www.yfanet.net/content/view/%CE%97%CF%87%CE%BF%CE%B3%CF%81%CE%AC%CF%86%CE%B7%CF%83%CE%B7_%CE%B5%CE%BA%CE%B4%CE%AE%CE%BB%CF%89%CF%83%CE%B7%CF%82:_%CE%9F%CE%B9%CE%BA%CE%BF%CE%BD%CE%BF%CE%BC%CE%AF%CE%B1_%CE%9A%CE%B9%CE%BD%CE%B4%CF%8D%CE%BD%CE%BF%CF%85__%CF%80%CE%BF%CE%BB%CE%B9%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%AD%CF%82_%CE%B4%CE%B9%CE%B1%CE%BA%CE%B9%CE%BD%CE%B4%CF%8D%CE%BD%CE%B5%CF%85%CF%83%CE%B7%CF%82_%28%CE%BC%CE%B5_%CF%84%CE%BF%CE%BD_%CE%93%CE%B9%CE%AC%CE%BD%CE%BD%CE%B7_%CE%9C%CE%B7%CE%BB%CE%B9%CF%8C%29

Μονόδρομοι και δημόσιο χρέος ...αναδημοσιευση αποτην ΑΥΓΗ

Μονόδρομοι και δημόσιο χρέος

 

Ημερομηνία δημοσίευσης: 22/05/2011

ΤΩΝ ΣΠΥΡΟΥ ΛΑΠΑΤΣΙΩΡΑ ΚΑΙ ΓΙΑΝΝΗ ΜΗΛΙΟΥ

Η αιτία συσσώρευσης δημόσιου χρέους δεν είναι οι υπερβολικές δαπάνες του δημοσίου αλλά η μείωση της φορολόγησης των επιχειρήσεων, η υστέρηση εσόδων. Καταλαβαίνουμε ότι δεν είναι παράξενο που απουσιάζει από τη συζήτηση η κύρια αιτία για τη συσσώρευση του χρέους. Αποτελεί ένα από τα κυριότερα ταξικά διακυβεύματα της τρέχουσας περιόδου, όπως φαίνεται και από τη συναίνεση μεταξύ Ν.Δ. και ΠΑΣΟΚ στην περαιτέρω μείωση των φορολογικών συντελεστών των κερδών ή, με άλλα λόγια, η μεταφορά πλούτου από τους εργαζόμενους στις επιχειρήσεις.

Οι εκπρόσωποι και οι διαμορφωτές κοινής γνώμης της αστικής εξουσίας έχουν χύσει αρκετό μελάνι ώστε να θεωρείται βέβαιο ότι για το συσσωρευμένο δημόσιο χρέος φταίνε οι μισθοί και το πλήθος των δημοσίων υπαλλήλων, οι συντάξεις και γενικότερα οι δημόσιες δαπάνες ενός μεγάλου κράτους. Έχουν χύσει αρκετό μελάνι για να υποστηρίξουν απόψεις του είδους ότι φταίνε οι ξένοι κερδοσκόποι, η «ληστρική» πρακτική τους που είχε στόχο να μας χρεώσει και επομένως συνάγουν την ανάγκη να αμυνθούμε ως έθνος απέναντι σε αυτούς.
Έχουν δώσει αρκετό χώρο στην αναζήτηση της προϊστορίας της συσσώρευσης του δημόσιου χρέους: από τον Τρικούπη μέχρι τον Παπανδρέου και τον Μητσοτάκη, με εκατέρωθεν αλληλοκατηγορίες μεταξύ της Ν.Δ. και του ΠΑΣΟΚ. Έχει γίνει αρκετή συζήτηση για τις μίζες, τη διαφθορά, τις αποφάσεις απογραφών που συνέβαλαν στο χρέος. Η κύρια αιτία όμως για τη συσσώρευση δημόσιου χρέους είναι απούσα από όλη αυτή τη συζήτηση.

Τα ταξικά διακυβεύματα στη συζήτηση των αιτιών του χρέους
Το δημόσιο χρέος, λόγω των υψηλών ρυθμών μεγέθυνσης, θα έπρεπε να έχει μειωθεί κατά πολύ την περίοδο από το 1994, όταν ακολουθήθηκε η πορεία ένταξης στο ευρώ, μέχρι το 2008, το έτος που η κρίση «άγγιξε» την ελληνική οικονομία. Αυτό δεν συνέβη. Η ανάλυση των στοιχείων που καθορίζουν τη συσσώρευση δημόσιου χρέους (δαπάνες, έσοδα, τόκοι - επιτόκια, ρυθμοί μεγέθυνσης του ΑΕΠ) είναι αποκαλυπτική για το τι καθόρισε τη συσσώρευσή του.
Τα επιτόκια δανεισμού μειώθηκαν λόγω ευρωζώνης (το μέσο επιτόκιο μειώθηκε από 14,3% το 1994 σε 4,9% το 2007) και το ίδιο έγινε με τους τόκους ως ποσοστό του ΑΕΠ- επομένως η κύρια ευθύνη δεν αφορά τους «κερδοσκόπους» (δεν θέτουμε το ζήτημα αν τα κράτη πρέπει να δανείζονται από τις αγορές:  συζητάμε μόνο πόσο το διεθνές και εγχώριο χρηματιστικό κεφάλαιο αποτέλεσε τον κύριο παράγοντα που συνέβαλε ώστε να συσσωρευτεί χρέος).
Οι δημόσιες δαπάνες (μαζί με τους τόκους) ήταν σχετικά σταθερές και ελαφρά χαμηλότερες ως ποσοστό του ΑΕΠ από τον μέσο όρο της Ε.Ε (ενδεικτικά το 2006, πριν από την κρίση, ήταν 44,9% έναντι 46,3% του ΑΕΠ για την Ε.Ε των 27 - δεν χρειάζεται να αναφερθούμε στο μύθο του μεγάλου πλήθους δημοσίων υπαλλήλων, που κατέρρευσε με την απογραφή δείχνοντας ότι ως ποσοστό επί των εργαζομένων είναι αντίστοιχο και ελαφρά χαμηλότερο με τις άλλες χώρες της Ευρωζώνης και δεν μπορεί να θεωρηθούν ως η κύρια αιτία που το δημόσιο χρέος δεν μειώθηκε.
Το κύριο στοιχείο που καθόρισε τη συσσώρευση δημόσιου χρέους είναι τα δημόσια έσοδα και πιο ειδικά τα έσοδα από τη φορολογία των επιχειρήσεων, του κεφαλαίου και του πλούτου. Είναι εντυπωσιακά χαμηλότερο σε σύγκριση με άλλες χώρες της ευρωζώνης. Αναφέρουμε ενδεικτικά: α) Τα έσοδα από την άμεση φορολογία, 8% του ΑΕΠ για το 2007, έναντι 13,4% για την Ε.Ε των 27. β) Η πραγματική φορολογική επιβάρυνση του κεφαλαίου επί των κερδών 15,8% για την Ελλάδα έναντι 25,4% για την Ε.Ε των 27 το 2006.
Για την υστέρηση των εσόδων δεν φταίνε οι μισθωτοί και οι συνταξιούχοι: οι φόροι που εισπράττει το κράτος από αυτούς αυξήθηκαν κατά 97% μεταξύ 2002-2008, ενώ των νομικών προσώπων μειώθηκαν. Για να κατανοήσουμε τη σημασία αυτού του παράγοντα, αν υποθέσουμε ότι από το 2001 -δεν χρειάζεται πιο πριν- δεν μειώνονταν οι φορολογικοί συντελεστές των κερδών των επιχειρήσεων και τα έσοδα από την άμεση φορολογία ανέρχονταν στον μέσο όρο της Ε.Ε. των 27, με σταθερούς τους άλλους παράγοντες, το Δημόσιο θα συναντούσε την κρίση με χρέος μόλις 75% του ΑΕΠ αντί για 111% και φυσικά με πρωτογενή πλεονάσματα, επομένως δεν θα υπήρχε βάση για να εκκινήσει η διαδικασία η οποία οδήγησε στο Μνημόνιο.
Η αιτία συσσώρευσης δημόσιου χρέους δεν είναι επομένως οι υπερβολικές δαπάνες του δημοσίου αλλά η μείωση της φορολόγησης των επιχειρήσεων, η υστέρηση εσόδων. Καταλαβαίνουμε ότι δεν είναι παράξενο που απουσιάζει από τη συζήτηση η κύρια αιτία για τη συσσώρευση του χρέους. Αποτελεί ένα από τα κυριότερα ταξικά διακυβεύματα της τρέχουσας περιόδου, όπως φαίνεται και από τη συναίνεση μεταξύ Ν.Δ. και ΠΑΣΟΚ στην περαιτέρω μείωση των φορολογικών συντελεστών των κερδών ή, με άλλα λόγια, η μεταφορά πλούτου από τους εργαζόμενους στις επιχειρήσεις.
Ο τρόπος λειτουργίας αυτής της πολιτικής είναι με τη μείωση των εσόδων να ωθεί προς αντίστοιχη μείωση των δαπανών για να εξυπηρετείται ομαλά όποιο ποσοστό χρέους και να υπάρχει. Με άλλα λόγια το «όπλο» των ελλειμμάτων θα είναι διαρκώς πάνω στο τραπέζι το επόμενο διάστημα έτσι ώστε να εκβιάζεται η συναίνεση στις απολύσεις δημοσίων υπαλλήλων, στη διάλυση και παράδοση στον ιδιωτικό τομέα δημοσίων υπηρεσιών (ασφάλιση, υγεία, παιδεία κ.λπ.) και συλλογικών αγαθών.
Η ταξική μονομέρεια και ο στόχος αυτών των πολιτικών αποτυπώνεται με εξαιρετικό τρόπο μέσω ενός αριθμού και μόνο στην 3η έκθεση που συνέταξε το ΔΝΤ για την πορεία του Μνημονίου (Μάρτιος 2011). Η απαίτηση του 6% του ΑΕΠ διαφοράς εσόδων και δαπανών εκτός των τόκων ώστε να μειωθεί το χρέος σύμφωνα με τις ασκούμενες πολιτικές μπορεί να επιτευχθεί με πολλούς συνδυασμούς (π.χ. 50%-44%).
Επομένως δεν υπάρχει αναγκαιότητα για τη διαφορά που έχει επιλεχθεί ως στόχος που θα έχει επιτευχθεί μέχρι το 2020: 36,5% συνολικά έσοδα και 30,5% του ΑΕΠ δημόσιες δαπάνες εκτός των τόκων.
Αν σκεφτούμε ότι το 2007, πριν από την κρίση ανέρχονταν σε 41,8% και στην Ε.Ε κατά μέσο όρο στο 43%, ενώ με ύψος 30% το 2010 οι χώρες που συναντάμε περιλαμβάνουν την Αίγυπτο, την ΠΓΔ της Μακεδονίας, την Μποτσουάνα, το Βιετνάμ και τη Νικαράγουα, τότε, χωρίς να χρειαστεί να υποθέσουμε ότι η Ελλάδα θα μοιάζει με κάποια από αυτές τις χώρες, εφόσον υπάρχουν και άλλα στοιχεία που καθορίζουν μία κοινωνία πλην των πρωτογενών δαπανών του Δημοσίου, το μέγεθος των κοινωνικών περικοπών σε όλους τους τομείς που πρέπει να γίνουν για να φτάσουμε αυτό το νούμερο (και μάλιστα 32,2% το 2016) φαίνεται σχεδόν εξωπραγματικό και το μόνο που δηλώνει είναι την πρωτοφανώς ακραία νεοφιλελεύθερη πολιτική που έχει επιλέξει το μπλοκ εξουσίας στη χώρα μας.

Δεν υπάρχει μονόδρομος
Με βάση τις παραδοχές αυτής της έκθεσης για τη μεγέθυνση και τα επιτόκια εξυπηρέτησης του χρέους δείχνουμε στη συνέχεια ότι δεν είναι μονόδρομος αυτή η πολιτική για το πρόβλημα του δημοσίου χρέους, με αρκετά μετριοπαθείς προτάσεις -υλοποιήσιμες ακόμη και από μη αριστερές δυνάμεις και οι οποίες δεν εξαντλούν τον πλούτο των προτάσεων που έχει καταθέσει η αριστερά- οι οποίες ωστόσο δημιουργούν ρήξη με τις υπάρχουσες πολιτικές.
Το δημόσιο χρέος ενέχει δύο προβλήματα. Το πρώτο είναι το πρόβλημα πληρωμής των ομολόγων και των δανείων που λήγουν και το δεύτερο το πρόβλημα της μείωσής του. Υποθέτουμε ότι στο χρέος εκτός Μνημονίου επιβάλλεται κούρεμα 50%, επιμήκυνση της διάρκειας ωρίμανσης και περίοδο χάριτος για την πληρωμή τόκων για τέσσερα χρόνια. Πρόκειται για υποθέσεις οι οποίες είναι κοινότοπες στη σημερινή διεθνή συζήτηση για το ελληνικό δημόσιο χρέος. Με άλλα λόγια αποτελούν δυνατές εναλλακτικές επιλογές του αστικού συστήματος εξουσίας, όπως και η στάση πληρωμών ή η έξοδος από το ευρώ.
Αυτές οι υποθέσεις εξασφαλίζουν ομαλές και μικρές ανάγκες αναχρηματοδότησης του χρέους το προσεχές διάστημα, επομένως απομένει μόνο το πρόβλημα της μείωσής του. Επιπλέον υποθέτουμε ότι για τις δυσκολίες που θα αντιμετωπίσουμε το τραπεζικό σύστημα και τα ελληνικά ασφαλιστικά ταμεία δίνονται έκτακτες ενισχύσεις, γεγονός που οδηγεί και στον δημόσιο έλεγχο των τραπεζών, εφόσον το Δημόσιο θα γίνει ο κύριος μέτοχος πλέον μετά από όλες τις ενισχύσεις που έχουν δοθεί στο τραπεζικό σύστημα. Το αποτέλεσμα μετά από όλα αυτά είναι ότι το δημόσιο χρέος περιορίζεται σε 110% του ΑΕΠ.
Το βασικό όμως που υποθέτουμε είναι ότι αυξάνεται η φορολογία των επιχειρήσεων και του πλούτου, μειώνονται οι έμμεσοι φόροι και γενικότερα έχουμε μία δομή εσόδων αντίστοιχη με τους μέσους όρους της Ε.Ε. (συνολικά έσοδα 44,5% από το 2013, εφόσον η οικονομία ανακάμψει από την ύφεση). Διατηρούμε τις δημόσιες δαπάνες στο ύψος του 2007, 42%, με συμμάζεμα των δαπανών που έμμεσα ενισχύουν τον ιδιωτικό τομέα ή πρόκειται για δαπάνες οι οποίες δεν αφορούν τις κοινωνικές ανάγκες (π.χ. αμυντικές δαπάνες κ.λπ.). Πρόκειται για το στοιχείο “αναδιανομή (δευτερογενής) υπέρ της εργασίας μέσω του φορολογικού συστήματος”, το οποίο αντίκειται στις επιδιώξεις του ελληνικού κεφαλαίου και τις στοχεύσεις του πολιτικού προσωπικού του, αν και δεν αντίκειται στις ευρωπαϊκές συνθήκες.
Το ότι αυτά συνιστούν μία πρόταση με την οποία μειώνεται το χρέος αποτυπώνεται στο διάγραμμα.
Οι δαπάνες των τόκων που κερδίζονται από την περίοδο χάριτος μπορούν να χρησιμέψουν είτε για δημοσιονομικούς λόγους σε περίπτωση που οι στόχοι εσόδων και δαπανών δεν επιτευχθούν - ειδικά όσο η οικονομία βρίσκεται σε ύφεση - είτε για μείωση του χρέους. Στο διάγραμμα τούς έχουμε χρησιμοποιήσει για τη μείωση του χρέους. Επίσης δεν έχουμε ενσωματώσει τα πολλαπλασιαστικά αποτελέσματα που θα έχουν οι αυξημένες δημόσιες δαπάνες στους ρυθμούς μεγέθυνσης της οικονομίας (και στη μείωση της ανεργίας). Αλλά αυτά δεν αλλάζουν τη γενική εικόνα.
Η μείωση του χρέους καθίσταται εφικτή λόγω της αύξησης των εσόδων με τη φορολόγηση του πλούτου σε επίπεδα αντίστοιχα της Ε.Ε. και το χρέος μπορεί να εξυπηρετηθεί, λόγω της όλης αναδιαπραγμάτευσης, χωρίς να χρειαστεί να υποθέσουμε ούτε κούρεμα των δανείων του Μνημονίου ούτε στάση πληρωμών.
Οι στοχεύσεις του αστικού συστήματος εξουσίας σήμερα είναι μία ριζική αλλαγή του ταξικού συσχετισμού δυνάμεων υπέρ του κεφαλαίου: στις εργασιακές σχέσεις, στα δημόσια αγαθά και στα στοιχεία του κοινωνικού κράτους. Οι αντιστάσεις πρέπει να στοχεύουν στα ταξικά διακυβεύματα του σήμερα. Η φορολόγηση του κεφαλαίου και του πλούτου είναι ένα από τα κύρια και το δημόσιο χρέος συμπυκνώνεται σε αυτό το διακύβευμα, επειδή θα πληρώσει ή ο κόσμος του κεφαλαίου ή ο κόσμος της εργασίας.

αναδημοσιευση απο την ΑΥΓΉ :02/05/2010 : Γιάννης Μηλιός: Οι κυρίαρχες πολιτικές θεωρούν την κρίση της εργασίας δευτερεύουσας σημασίας

Γιάννης Μηλιός: Οι κυρίαρχες πολιτικές θεωρούν την κρίση της εργασίας δευτερεύουσας σημασίας

 

Ημερομηνία δημοσίευσης: 02/05/2010

Τα πέντε ερωτήματα


1) Η στρατηγική της Λισσαβώνας απέτυχε, μαζί με το νεοφιλελεύθερο μοντέλο διαχείρισης των καπιταλιστικών οικονομιών, που στηριζόταν στη συμπίεση των μισθών και των δικαιωμάτων της εργασίας, την απορρύθμιση των αγορών και τη μετατροπή της χρηματοπιστωτικής σφαίρας σε βασικό αξιολογητή και ρυθμιστή κάθε οικονομικής δραστηριότητας και κάθε οικονομικού υποκειμένου (επιχειρήσεων, κρατών, ασφαλιστικών ταμείων, δήμων...). Όπως ισχύει πάντα, η καπιταλιστική κρίση είναι τρισυπόστατη:
Κρίση του κεφαλαίου (υποαπασχόληση των παραγωγικών εγκαταστάσεων, συμπίεση του ποσοστού κέρδους, χρεωκοπίες επιχειρήσεων), κρίση των δημόσιων οικονομικών (αύξηση δημόσιων ελλειμμάτων και χρεών) και κρίση της εργασίας (ανεργία, μείωση μισθών και συντάξεων, κατάργηση δικαιωμάτων). Οι κυρίαρχες πολιτικές ενδιαφέρονται κυρίως για την κρίση του κεφαλαίου και αναγγέλλουν διαρκώς το ξεπέρασμά της, θεωρώντας την κρίση της εργασίας δευτερεύουσας σημασίας. Γι' αυτό άλλωστε χρησιμοποιούν την κρίση των δημόσιων οικονομικών ως μοχλό αναδιανομής εισοδήματος και εξουσίας υπέρ του κεφαλαίου και σε βάρος της εργασίας. Όμως, όλες οι πτυχές της κρίσης φαίνεται ότι θα διαρκέσουν αρκετό χρόνο ακόμα.
2) Δεν κατανοώ καλά την ερώτηση. Οι ακαθάριστες επενδύσεις παγίου κεφαλαίου στην Ελλάδα ήταν την περίοδο 1997-2007 από τις ψηλότερες στην Ευρωζώνη ως ποσοστό του ΑΕΠ. (Για το 2007, σε σταθερές τιμές του 2000: 16 δισ. σε κατοικίες, 10 δισ. σε άλλες κατασκευές, 11 δισ. σε μεταλλικά προϊόντα και μηχανές, 8 δισ. ευρώ σε μεταφορικά μέσα). Με την κρίση οι επενδύσεις συρρικνώθηκαν εντυπωσιακά. Για όσους δεν ασπάζονται το νεοφιλελεύθερο υπόδειγμα, η συγκυρία αυτή απαιτεί ενεργή κρατική παρέμβαση, στροφή στις δημόσιες επενδύσεις.
3) Ο τραπεζικός τομέας πρέπει να επιτελεί μια λειτουργία δημοσίου συμφέροντος, εφόσον ακριβώς αποτελεί εκ των πραγμάτων τον βασικό χρηματοδότη των επιχειρήσεων, άρα της οικονομικής μεγέθυνσης. Χωρίς ισχυρή δημόσια παρουσία, δεν πρόκειται όμως ποτέ να διαμορφώσει στρατηγικές με γνώμονα το δημόσιο συμφέρον. Κάτι τέτοιο θα απαιτούσε τραπεζικές δραστηριότητες ειδικού σκοπού, π.χ. για μια φτηνή στεγαστική πολιτική για χαμηλόμισθους και χαμηλοσυνταξιούχους, οικολογικές πολιτικές κ.λπ.
4) Σε πολιτικές δημόσιου συμφέροντος πρώτα από όλα: Δημόσια υγεία και παιδεία, υποδομές…
5) Δεν πρόκειται για πολιτική υποτίμησης με την αυστηρή έννοια του όρου. Με τον όρο «εσωτερική υποτίμηση» εννοούν κυρίως τη μείωση των μισθών (για να αυξηθεί, υποτίθεται η ανταγωνιστικότητα), δηλαδή επιδιώκουν το βάθεμα της κρίσης της εργασίας, ώστε να αυξηθούν τα κέρδη με τις αρχαίες εκείνες μεθόδους που ο Μαρξ ονόμαζε «παραγωγή απόλυτης υπεραξίας» (σε αντιδιαστολή με την «παραγωγή σχετικής υπεραξίας» που προκύπτει από την τεχνολογική καινοτομία και τον παραγωγικό εκσυγχρονισμό). Συμπεριφέρονται σαν η ανταγωνιστικότητα να αφορά μόνο το κόστος παραγωγής (ενώ στην πραγματικότητα πρόκειται για ένα πολυσύνθετο δείκτη, μία μόνο συνιστώσα του οποίου είναι το κόστος) και σαν το κόστος παραγωγής να εξαρτάται μόνο από το μισθιακό κόστος (το οποίο είναι απλώς μια συνιστώσα, συνήθως η μικρότερη, το συνολικού κόστους παραγωγής).
Οι πολιτικές αυτές είναι ατελέσφορες για την αντιμετώπιση της κρίσης των δημόσιων οικονομικών (που ισχυρίζονται ότι θέλουν να αντιμετωπίσουν), καθώς βαθαίνουν την ύφεση και θα επηρεάσουν αρνητικά τον παρονομαστή του κλάσματος χρέος/ΑΕΠ. Θα πρέπει να επιδιώξουμε να μην επιτύχουν τον πραγματικό στόχο τους: Το βάθεμα της κρίσης της εργασίας.
* Ο Γιάννης Μηλιός διδάσκει Πολιτική Οικονομία στο ΕΜΠ.

Μια παλια αναρτηση του Ραντικαλ Ντιζάιρ στον διαλογο της οποιας συμμετειχα Δημήτρης Καζάκης, Τι είναι αυτό που χρειάζεται επειγόντως σήμερα;

Δημήτρης Καζάκης, Τι είναι αυτό που χρειάζεται επειγόντως σήμερα;

 

Και για τα τοτε σχόλια μου αισθανομαι σημερα  - με τις εξελιξεις  που ακολουθησαν -Απολυτως δικαιωμένος..

 και λίγα ειπα 

περαν των σβυσμένων φυσικά ....

Καλωσορίσατε στην Έρημο του «Ευρωπαϊκού» Καπιταλισμού—Δημήτρη Σωτηρόπουλου και Γιάννη Μηλιού...στο Radical Desire

Καλωσορίσατε στην Έρημο του «Ευρωπαϊκού» Καπιταλισμού—Δημήτρη Σωτηρόπουλου και Γιάννη Μηλιού

αποσπασμα
''

Είδαμε και προηγουμένως ότι η στρατηγική του ευρώ αντιστοιχεί σε ένα μηχανισμό που μεταφέρει διαρκώς πιέσεις για αναδιοργάνωση της εργασίας στις διαφορετικές χώρες-μέλη. Από αυτή την άποψη οι εργαζόμενοι πλήττονται συστηματικά τόσο στο «κέντρο» όσο και στην «περιφέρεια» της ευρωζώνης. Και εάν η Γερμανία κατόρθωσε να διατηρήσει χαμηλό εργατικό κόστος κυρίως μέσα από τη συμπίεση των μισθών, αυτό οφείλεται τόσο στους συγκριτικά χαμηλούς ρυθμούς ανάπτυξης όσο και στις ανταγωνιστικές πιέσεις που δέχτηκαν τα ατομικά της κεφάλαια μέσα στον ίδιο πάντα μηχανισμό του ευρώ.³²

Ο μηχανισμός του ευρώ αποτελεί ένα ιδεατό διάγραμμα οργάνωσης της καπιταλιστικής εξουσίας. Στην πράξη, ωστόσο, η προσαρμογή δεν μπορεί να είναι τέλεια. Όταν οι διαφορές στην ανταγωνιστικότητα (εισοδήματα + παραγωγικότητα) αποκλίνουν σημαντικά (όποια και εάν είναι η αιτία), θα πρέπει να υπάρξει μία κάποια “διόρθωση”. Ο μηχανισμός της συναλλαγματικής ισοτιμίας δεν μπορεί να έχει ρόλο στο εσωτερικό του ευρώ, αλλά έτσι και αλλιώς ποτέ δεν αποτέλεσε αξιόπιστο μηχανισμό διόρθωσης των διαφορών στην ανταγωνιστικότητα (στο βαθμό που αναφερόμαστε σε ανεπτυγμένες καπιταλιστικές χώρες). Η δυνατότητα της υποτίμησης πολλές φορές μάλιστα αποβαίνει “θετική” για την εργασία αμβλύνοντας τις πιέσεις που μεταφέρει ο διεθνής ανταγωνισμός και έτσι ποτέ δεν συγκαταλέγεται στις “πρώτες επιλογές” του συλλογικού κεφαλαιοκράτη.

Τα επενδυτικά κεφάλαια των περισσότερο ανταγωνιστικών χωρών του “κέντρου” αναζητούσαν υψηλότερη κερδοφορία στο χρηματοπιστωτικό σύστημα των χωρών της “περιφέρειας”. Με τον τρόπο αυτό ενίσχυσαν τους ήδη σημαντικούς ρυθμούς μεγέθυνσης του ΑΕΠ στις τελευταίες, “χρηματοδοτώντας” σε κάποιο βαθμό τις ίδιες τις εξαγωγές του “κέντρου”. Οι ροές κεφαλαίων προς την “περιφέρεια” αντιστάθμιζαν το κόστος συμμετοχής στην ενιαία αγορά, ενώ παράλληλα, δημιουργούσαν όρους “συγκράτησης” της αναδιάρθρωσης του παραγωγικού συστήματος μέσα από την απορρύθμιση της εργασίας (βλ. παραπάνω). Συνεπώς, όπως είδαμε και προηγουμένως, είναι η ίδια η συγκρότηση της ζώνης του ευρώ εκείνη που συνέβαλλε στη συνέχιση των ασυμμετριών στα ισοζύγια των τρεχουσών συναλλαγών και στις αποκλίσεις στα μοναδιαία κόστη εργασίας και τον πληθωρισμό (ανταγωνιστικότητα). Αυτό σε γενικές γραμμές ήταν το αποτέλεσμα που προέκυψε όταν κάτω από τη “στέγη” του ίδιου νομίσματος και της ίδιας νομισματικής πολιτικής (επί της ουσίας δηλαδή των ίδιων ονομαστικών επιτοκίων) “συμβίωσαν” κοινωνικοί σχηματισμοί με διαφορετικές διαδρομές πραγματικής μεγέθυνσης.

Εντούτοις, θα πρέπει να είμαστε περισσότερο προσεκτικοί όταν πρόκειται να εξειδικεύσουμε τα προηγούμενα συμπεράσματα. Όπως φαίνεται από τα πρόσφατα δεδομένα της Eurostat, στην περίπτωση της Ελλάδας η πραγματική αποτελεσματική συναλλαγματική ισοτιμία με βάση το κόστος εργασίας ανά μονάδα προϊόντος (ULC-based real effective exchange rate REER-ULC, υπολογισμένη για τις 36 χώρες που συναπαρτίζουν το δείγμα της Eurostat) βρίσκεται στο τέλος του 2009 ανατιμημένη κατά μόλις 7,6% σε σχέση με το 1999 (το εν λόγω μέγεθος αποτυπώνει την ανταγωνιστικότητας ήταν αισθητά μικρότερη στην Ελλάδα από την αντίστοιχη μείωση στην Ιρλανδία, την Ισπανία την Πορτογαλία και τις υπόλοιπες χώρες της ευρωζώνης.³³

Συγκεκριμένα διαπιστώνουμε ότι στην περίπτωση της Ελλάδας η REER-ULC υποχώρησε κατά 0,6% το 2006 για να αυξηθεί κατά 1,3% το 2007, 1,5% το 2008 και 3,9% το 2009. Στο σύνολο της ευρωζώνης των 16 χώρων η ίδια μεταβλητή υποχώρησε κατά 0,4% το 2006 και στη συνέχεια αυξήθηκε κατά 1,6%, 3,4% και 4,7%.³⁴ Αυτό σημαίνει ότι η ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας τα τελευταία χρόνια βελτιώθηκε σε σχέση με το σύνολο των ευρωζώνης. Επιδεινώθηκε, βέβαια, τόσο σε σχέση με τη Γερμανία (στην οποία ο μέσος ετήσιος ρυθμός αύξησης των ονομαστικών αποδοχών των εργαζομένων για την περίοδο 2001–2009 δεν ξεπέρασε ποτέ το 1,4%) όσο και σε σχέση με εξαγωγικές χώρες, τα εθνικά νομίσματα των οποίων υποτιμήθηκαν σε σχέση με το ευρώ.

Είναι, επίσης, ένας μεγάλος μύθος η άποψη ότι η ΟΝΕ ικανοποιεί αποκλειστικά τα “λαίμαργα” σχέδια της ανταγωνιστικής Γερμανίας. Ο ίδιος μύθος συνεχίζει ότι οι “σπάταλες” χώρες της “περιφέρειας” αντιστάθμισαν την καταναλωτική “φειδωλότητα” της Γερμανίας. Είδαμε ότι ο συλλογισμός αυτός είναι λανθασμένος και ότι οι ασυμμετρίες στις τρέχουσες συναλλαγές πρέπει να ερμηνευτούν διαφορετικά. Επιπλέον, θα πρέπει να έχουμε κατά νου ότι ενώ η αύξηση των γερμανικών εξαγωγών την περίοδο από το 1999 μέχρι το 2007 ήταν ραγδαία (της τάξης του 89%), η συνεισφορά στην αύξηση αυτή των υποτιθέμενων “άσωτων” χωρών της “περιφέρειας” (Ελλάδα, Ιρλανδία, Πορτογαλία και Ισπανία) ήταν μόνο κατά 6,8%.³⁵ Οι τέσσερες εν λόγω χώρες απορροφούσαν μόνο το 6,4% των γερμανικών εξαγωγών.

Από την παρατήρηση αυτή συνάγονται δύο πολύ βασικά συμπεράσματα. Καταρχάς, η πτώση στην εσωτερική ζήτηση εξαιτίας των πολιτικών λιτότητας στις χώρες της ευρωπαϊκής “περιφέρειας” μόνο οριακή επίδραση θα έχει στις συνολικές γερμανικές εξαγωγές. Τα τελευταία 20 χρόνια η Γερμανία έχει στρατηγικά “προσανατολίσει” τις εξαγωγές της σε αγορές πέραν της ευρωζώνης, ενώ η συγκρότηση της ΟΝΕ δεν έχει τροποποιήσει σημαντικά την τάση αυτή. Για παράδειγμα, το 1991 οι χώρες που θα απάρτιζαν αργότερα την ευρωζώνη απορροφούσαν το 51,3% των συνολικών γερμανικών εξαγωγών. Το ποσοστό αυτό μειώθηκε στο 45,1% το 1998, παραμονή της παγίωσης των συναλλαγματικών ισοτιμιών. Ο ίδιος λόγος το 2007 είχε μειωθεί ακόμη περισσότερο, στο 43,7%.

Καταλαβαίνουμε, λοιπόν, γιατί ο γερμανικός καπιταλισμός, μετά από την ύφεση της τάξης του 4% το 2009 εξαιτίας της περιστολής στο παγκόσμιο εμπόριο, αναμένει να ευνοηθεί από την ενίσχυση της ζήτησης στο υπόλοιπο κόσμο (πέραν, δηλαδή, της νεοφιλελεύθερης ευρωζώνης).³⁶ Παρά το ότι η ζήτηση στο εσωτερικό τηςευρωζώνης θα παραμείνει σε χαμηλά επίπεδα και τον επόμενο χρόνο, η Γερμανία εκτιμάται ότι θα μεγεθύνει το ΑΕΠ της με ρυθμό 2%, σχεδόν διπλάσιο από το “αισιόδοξο” 0,9% της υπόλοιπης ευρωζώνης. Όπως φαίνεται και στον παρακάτω πίνακα 3, το 56,5% των γερμανικών εξαγωγών αφορούν αγορές εκτός της ευρωζώνης και συνεισφέρουν 47,8% στο ΑΕΠ. Βλέπουμε, επίσης, ότι εντελώς διαφορετικά αναμένεται να είναι τα πράγματα στις χώρες του ευρωπαϊκού νότου. Οι εξαγωγές της Πορτογαλίας και της Ισπανίας απευθύνονται κυρίως στο εσωτερικό της ΟΝΕ και έχουν μικρή συμβολή στο ΑΕΠ. Όσον αφορά στις ελληνικές εξαγωγές, παρότι κατευθύνονται κυρίως εκτός ΟΝΕ σε ποσοστό αντίστοιχο με το γερμανικό, δεν συνεισφέρουν σημαντικά στο ΑΕΠ.''

ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΑΠΟ ΤΟΝ ΙΟ( ΚΥΡΙΑΚΑΤΙΚΗ - 11/06/2006) : «Ετσι με ανέκριναν οι Αμερικανοί» Αυτή τη φορά οι αμερικανικές αρχές δεν αρκέστηκαν να ανακρίνουν επί ώρες τον καθηγητή Πολιτικής Οικονομίας του ΕΜΠ και μέλος της γραμματείας του ΣΥΡΙΖΑ Γιάννη Μηλιό, όπως είχαν κάνει πριν από τρία χρόνια με τον συνάδελφό του Βένιο Αγγελόπουλο στο αεροδρόμιο της Νέας Υόρκης. Το FBI απαγόρευσε την Πέμπτη το βράδυ την είσοδό του στο αμερικανικό έδαφο ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΗΛΙΟΣ

Αυτή τη φορά οι αμερικανικές αρχές δεν αρκέστηκαν να ανακρίνουν επί ώρες τον καθηγητή Πολιτικής Οικονομίας του ΕΜΠ και μέλος της γραμματείας του ΣΥΡΙΖΑ Γιάννη Μηλιό, όπως είχαν κάνει πριν από τρία χρόνια με τον συνάδελφό του Βένιο Αγγελόπουλο στο αεροδρόμιο της Νέας Υόρκης. Το FBI απαγόρευσε την Πέμπτη το βράδυ την είσοδό του στο αμερικανικό έδαφος, και τον υποχρέωσε να επιστρέψει με την επόμενη πτήση στην Ελλάδα χωρίς να του δοθούν οποιεσδήποτε εξηγήσεις. Η προσωπική μαρτυρία του καθηγητή που ακολουθεί γράφτηκε για την «Κ.Ε.» στο αεροπλάνο της επιστροφής.

Ο Ιός

«Αυτό που συνέβη σε μένα στο αεροδρόμιο "Κένεντι" της Νέας Υόρκης δεν είναι πρωτοφανές. Η κατάργηση με πολιτικά κριτήρια, και μέσα από πολιτικές σκοπιμότητες της συγκυρίας, του δικαιώματος της διακίνησης, της ακαδημαϊκής ελευθερίας (ήμουν προσκεκλημένος σε διεθνές συνέδριο στο Κρατικό Πανεπιστήμιο Νέας Υόρκης στο Stony Brook), ο προσωρινός περιορισμός, μέσα από την πρόταξη του δικαιώματος του κράτους να προασπίζει τα συμφέροντα που εκπροσωπεί με όποιον τρόπο βρίσκει πρόσφορο, όλα αυτά και κυρίως η χωρίς πρόκληση ταλαιπωρία ανθρώπων έχουν ξανασυμβεί.

Και έχουν ξανασυμβεί (και συμβαίνουν ίσως και αυτή τη στιγμή) με πολύ πιο τραγικούς και βίαιους τρόπους, στο Γκουαντάναμο, στα κρατητήρια του Αστυνομικού Τμήματος Αγίου Παντελεήμονα, στις "διευκολύνσεις" που παρέχουν και στις υποδομές που ιδρύουν οι αντιτρομοκρατικές υπηρεσίες και νόμοι, αλλά και πέρα από αυτές, στις "κρυφές", "παράνομες" φυλακές και αερομεταφορές, στις απαγωγές Πακιστανών. Για διάφορους λόγους, που αφορούν κυρίως το από ποια χώρα προέρχομαι, ποιο επάγγελμα κάνω, για ποιο γνωστό και δηλωμένο σκοπό ταξίδευα, η δική μου ταλαιπωρία ήταν, ίσως, η μικρότερη δυνατή.

Ο αστυνομικός της συνοριακής φρουράς στο αεροδρόμιο "JFK" της Νέας Υόρκης, αφού έλεγξε τα στοιχεία του διαβατηρίου μου, με παρέδωσε σε δύο ογκώδεις συναδέλφους του, διότι "κάποιο πρόβλημα υπήρχε με τη visa μου", και θα έπρεπε απλώς να ελεγχθεί.

Με μετέφεραν σε μια ειδικά διαμορφωμένη αίθουσα, όπου υπήρχαν ήδη αρκετοί άλλοι. Το διαβατήριο, η visa και ίσως άλλα στοιχεία μπήκαν σε ένα ημιδιαφανή φάκελο με το όνομά μου, δίπλα στους αρκετούς άλλους φακέλους που προϋπήρχαν. Τη δική μου υπόθεση ανέλαβε ο αξιωματικός Matthew Lew. Ευγενικός, ήξερε ήδη το σενάριο: Το όνομά μου, IOANNIS, είναι προφανώς πολύ κοινό, αφού αντιστοιχεί στο John, που στις ΗΠΑ είναι επίσης τόσο κοινό. Ομως και το Milios, κοινό θα πρέπει να είναι, θα υπάρχουν σίγουρα πολλοί Ελληνες με αυτό το επίθετο. Φυσικά, του απάντησα, λίγο ειρωνικά. Και να σκεφτείς Matthew, του είπα, ότι υπάρχει στην Ελλάδα ένα νησί, η Milos, όπου όλοι εκεί είναι Milios. Είδες μου λέει, αυτό θα είναι το πρόβλημα.

Μόνο που κανένας άλλος Milios δεν είχε την δική μου visa εισόδου στις ΗΠΑ, τον ίδιο με μένα αριθμό.

Ηταν, δεν είναι πια, ανακλήθηκε, visa δεκαετής, από τον Νοέμβριο του 1996, με την οποία είχα εισέλθει τουλάχιστον πέντε φορές στις ΗΠΑ, όλες από το αεροδρόμιο "Κένεντι", την τελευταία φορά το 2003, δηλαδή μετά την 11η Σεπτεμβρίου.

Εμεινα στην αίθουσα αυτή 4 με 5 ώρες. Είχα την ευκαιρία να μιλήσω με αρκετούς συναδέλφους του Matthew. Ολοι ευγενικοί και όλοι ενημερωμένοι: Αφού είναι τόσο κοινό το όνομα και το επίθετό μου, είναι "λογικό" να δημιουργούσε ασάφειες και προβλήματα.

Ευτυχώς, υπάρχουν και τα κινητά τηλέφωνα.

Υπό τη σκιά της πινακίδας που αυστηρά δήλωνε ότι "απαγορεύεται η χρήση κινητών τηλεφώνων", μπόρεσα να ενημερώσω την Αθήνα. Την δική μας Αθήνα, φυσικά. Στελέχη του Ελληνικού Κοινωνικού Φόρουμ, του Συνασπισμού της Ριζοσπαστικής Αριστεράς. Την ηγεσία του Συνασπισμού.

Από την Αθήνα έμαθα στη συνέχεια ότι είχε ειδοποιηθεί το υπουργείο Εξωτερικών και ο έλληνας πρόξενος στη Νέα Υόρκη. Θα πρέπει να συμπληρωνόταν ένα πεντάωρο αναγκαστικής παραμονής μου στην αίθουσα τράνσιτ, μαζί με όσους είχαν προβλήματα με την είσοδό τους στη χώρα, όταν πληροφορήθηκα, από τον υπεύθυνο για την περίπτωσή μου αξιωματικό, φυσικά, ότι επρόκειτο να ανακριθώ από αξιωματικούς του Ομοσπονδιακού Διωκτικού Μηχανισμού των ΗΠΑ.

Αυτοί ήταν δύο: Ο Peter και ο κ. Ανώνυμος. Ο Peter έκανε τις ερωτήσεις -αυστηρός, τυπικός στο όριο του ευγενικού. Ο κ. Ανώνυμος δεν εκστόμισε ούτε μία λέξη. Υπερβολικά γυμνασμένος, παρέμεινε βλοσυρός και συνοφρυωμένος, μου έριχνε άγρια βλέμματα και κατέγραφε απλώς όλα όσα έλεγα, όπως άλλωστε (κατέγραφε) και ο Peter. Ορθιος, με συμπεριφορά υφισταμένου, ήταν ο Matthew Lew.

Οι ερωτήσεις τους, συνήθεις και αναμενόμενες αρχικά (πού και πότε γεννήθηκα, τι δουλειά κάνω, γιατί ταξίδευα στις ΗΠΑ, ποιες άλλες χώρες είχα επισκεφθεί στο παρελθόν κ.ο.κ.), κατέληξαν τελικά στο πολιτικό ζήτημα: Σε ποιον πολιτικό χώρο ανήκω, τι ρόλο παίζω σε αυτόν, ποιους στόχους θέτει ο χώρος αυτός, αν τους προωθεί με δημοκρατικούς ή "ακτιβιστικούς" (militant) τρόπους και μεθόδους. Η διαδικασία τελείωσε με την ενδελεχή έρευνα της βαλίτσας μου από τον Matthew (κατόπιν προτροπής ή εντολής των δύο ομοσπονδιακών κυρίων) και με τη φωτοτύπηση όλων των αντικειμένων που είχα στο πορτοφόλι μου (πέραν των χρημάτων): Πιστωτικών καρτών, σημειωμάτων κάθε είδους, αποδείξεων, καρτών ανάληψης μετρητών, επαγγελματικών καρτών συναδέλφων μου.

Αποχωρώντας ο κ. Peter με πληροφόρησε ότι ο ίδιος (η υπηρεσία του) δεν έχει κανένα πρόβλημα μαζί μου. Το ζήτημα, μου εξήγησε, είναι πλέον μόνο της Αστυνομίας Προστασίας των Συνόρων. Από αυτούς, μέσω του ευγενικού κ. Lew, έμαθα την απόφαση να ανακληθεί η visa μου με το αιτιολογικό ότι υπήρχαν "ασάφειες" ("discrepancies"). Από εκεί και πέρα είχα δύο επιλογές: Είτε να επιμείνω στη θέση ότι είναι αδύνατον να υπάρχουν "ασάφειες" σε μια δεκαετή άδεια εισόδου (visa) στις ΗΠΑ που έχει χρησιμοποιηθεί (η ίδια) στο παρελθόν τόσες φορές, οπότε θα έπρεπε να κρατηθώ μέχρι την επομένη για να επιλύσει το ζήτημα το αρμόδιο αμερικανικό δικαστήριο, είτε θα έπρεπε να εγκαταλείψω τη χώρα οικειοθελώς και να "διευκρινίσω τις ασάφειες" αν ήθελα, με την εκδούσα αρχή, την πρεσβεία των ΗΠΑ στην Αθήνα. Είμαι τώρα εδώ διότι επέλεξα τη δεύτερη λύση.

Οι ΗΠΑ, δηλαδή το αμερικανικό κράτος και η κυβέρνηση, αποτελούν σήμερα την ηγέτιδα δύναμη μιας συμμαχίας που προωθεί την κρατική καταστολή με ωμό και απροκάλυπτο τρόπο, και που φτάνει μέχρι τη δίωξη του φρονήματος. Η συμμαχία αυτή, στην οποία ανήκουν όλες οι χώρες του ΝΑΤΟ και της Ε.Ε. αλλά όχι μόνον αυτές, θέτει στο στόχαστρό της τις πολιτικές απόψεις και τα κινήματα που αμφισβητούν τη σύγχρονη βαρβαρότητα του νεοφιλελεύθερου καπιταλισμού.

Ανάμεσα στους πόλους αυτής της συμμαχίας υπάρχουν βέβαια και δευτερεύουσες αντιθέσεις. Οταν μια χώρα της συμμαχίας παρακολουθεί τον πρωθυπουργό και τους υπουργούς μιας άλλης, τότε υπάρχουν, ίσως, προβλήματα.

Στο πλαίσιο αυτό, των δευτερευουσών αντιθέσεων ανάμεσα στους πόλους της συμμαχίας, ίσως η δική μου περίπτωση να αποτελεί και αμερικανικό μήνυμα προς την Ελλάδα ή γενικότερα τους άλλους εταίρους της. Η ουσία όμως δεν βρίσκεται, πιστεύω, εκεί. Η ουσία βρίσκεται στο ότι αρχίζει πια να φαίνεται ότι οι βασιλείς είναι γυμνοί. Οι καθημερινοί αγώνες της νεολαίας και των εργαζομένων στη Γαλλία, την Ελλάδα, την Ευρώπη αλλά και πέραν του Ατλαντικού, οι ανατροπές στη Λατινική Αμερική, τα κινήματα κατά της νεοφιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης καθιστούν σαφές ότι ο κόσμος μπορεί να αλλάξει και θα αλλάξει».

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΗΛΙΟΣ