Ο ΓΙΑΝΝΑΡΑΣ Η ΠΑΝΤΕΙΟΣ ΚΙ ΕΓΩ

 Ο Γιανναράς ,η Πάντειος ,η απουσία μιας επιστημονικής  κοινότητας κι   εγώ ...

Πέτρος Θεοδωρίδης 

---------------------------------

Θα το γράφω σιγά σιγά 

ΜΕΡΟΣ Α .

Ίσως  δεν είναι κατανοητό ,ακόμα και σε μένα ,το γιατί ενόχλησε τόσο η , πριν σαράντα δύο χρόνια περίπου , εκλογή Γιανναρά στην σχολή όπου σπούδασα ,στην Πάντειο ( ανώτατη σχολή πολιτικών επιστημών ) 

( και γενικά το Πανεπιστημιακό στυλ Γιανναρά ) 

Θα προσπαθήσω να γινω κατανοητός ..

Πέρασα στην Πάντειο το 1976 .

 Δεν ήμουν καθόλου μα καθόλου αυτό που λέμε " καλός μαθητής 

" Ήμουν - στα χρόνια της μεταπολίτευσης - επαναστατημένος που πάσχιζε να γίνει συνειδητός επαναστάτης .

Λάτρευα βέβαια το διάβασμα ,το εξωσχολικό διάβασμα ..Και... .Την Ιστορία .

Και την έκθεση ..

Κάποιοι καθηγητές μου με ενδιέφεραν όπως ο Βώρος(  που είχε καθιερώσει  μια φορά την εβδομάδα ελεύθερη συζήτηση )

.....Πάντως ήμουν αδιάφορος για τα μαθήματα που ...δεν με ενδιέφεραν ...

Πέρασα στην Πάντειο με ενάμιση μήνα διάβασμα το καλοκαίρι του 76.  

Έγραψα πολύ καλά Ιστορία - τότε είχαμε Απεριόριστη ύλη ( παρεμπιπτόντως αυτό είναι  και μια εκ των πραγμάτων  λύση στο πρόβλημα της παπαγαλιας της Ιστορίας )   

,πολύ  καλά Έκθεση

  και ...πάτωσα φυσικά στα Αρχαία και Λατινικά ...

Δεν με ενδιέφερε  βέβαια 

και ξεκίνησα για την Πάντειο όπου το πρώτο χρόνο τον έφαγα  κάνοντας.  ..τραπεζάκι ( με μαοικα ,μαρξιστικά λενινιστικα  βιβλία  ;) )

 Εκείνη την εποχή ( όσοι τουλάχιστον ήμασταν Υπερπολιτικοποιημενοι ) 

 δεν δίναμε δεκάρα για. ...επαγγελματική αποκατάσταση ,επιστήμες και τα ρέστα.

.Αλλα μας ενδιέφεραν.  ..

Όμως τι ήταν τότε η Πάντειος ; 

Ήταν  Ανώτατη μεν σχολή αλλά τι σπουδαζες εκεί ;

 Πολιτικές επιστήμες ; 

Και τι είναι αυτό 

; Μια ξαδέλφη μου που είχε σπουδάσει στην Πάντειο παλιότερα με καθησύχασε : " θα σου αρέσει Πέτρο έχει Πλάτωνα , Αριστοτέλη που σαρεσει να τα διαβάζεις ..

( Η ξαδέλφη μου μου είχε δανείσει τα Ηθικά Νικομάχεια  και τα διάβαζα  επίμονα  και σχεδόν κάθε μέρα 

στην Τέταρτη Γυμνασίου προσπαθώντας να βρω έναν προσωπικό μπουσουλα ζωής ...) 

 Θυμάμαι τι είχε πει για μένα ένας φίλος  ενός κοριτσιού. ( που την γουσταρα - τώρα δεν θυμάμαι καν το όνομα της -  που δεν με χωνευε ) 

:"  πφφφ Πάντειος" . . ..;) 

.Αυτός είχε περάσει ΟΠΕ..

. Παρεμπιπτοντως αυτό όπως έχω γράψει άλλου είναι μεγάλο πρόβλημα στρέβλωσης  της Ελληνικής κοινωνίας :

 Το που θα περάσεις  στις εισαγωγικές στο Πανεπιστήμιο - δηλαδή μετά από μια τυχαία και στιγμιαία σχεδόν - χρονικά - επιλογή σου 

,σε κατατάσσει μια ζωή..

Και διαμορφώνει και χαρακτηροδομες 

.Ας πουμε αυτοί που είχαν περάσει Πολυτεχνείο εκείνη την εποχή ανοικοδόμησης ( αρχιτεκτονική ,Πολιτικοί Μηχανικοί κλπ  )  

 απέκτησαν ύφος ανωτερότητας  που τους συνόδευε μια ζωή ...

Αλλά και όσοι πέρασαν Φιλόλογοι - γιατί ζούμε σε μια χώρα εγκλωβισμένη στα Αρχαία και στα Λατινικά της ..

Όμως η Πάντειος ήταν Σκέτα Πάντειος ..

.Δεν έλεγες " σπουδάζω Πολιτικές επιστήμες "

 αλλά έλεγες με ένα ύφος ελαφρώς ταπεινωμένο "  ...Πάντειος " 

.." Α...Πάντειος" έλεγε ο άλλος 

κοιτώντας σε ελαφρώς υποτιμητικά... ;) 

Και αυτό συνεχιζόταν για χρόνια και ζαμανια μέχρι ...πρότινος  .

Στο σχολείο δίδασκα π.χ Ιστορία .

."/Από που κι ως πού ξέρεις Ιστορία " ...Μα.σπουδασα πολιτικές επιστήμες. ..

Που ;;

 Στην Πάντειο ..

.Ααα έκανε ο άλλος / η ,σηκώνοντας το φρύδι  με νόημα .

Διότι η Χώρα μας είναι ο παράδεισος των Μαντάμ Σουσουδων  

 και το βασίλειο της Έπαρσης .και του ανασηκωμένου Φρυδιου ..

 Τώρα κοιτάξτε : 

Στην Πάντειο τότε 

,το πρόβλημα του ελληνικού Πανεπιστημίου γενικά ήταν διογκωμένο στον μέγιστο Βαθμό.

Ποιο πρόβλημα ;  

το ότι οι Πανεπιστημιακές έδρες και θέσεις  προκηρύσσονται όχι  στη βάση ενός συνεκτικού προγραμματισμού 

συνεπούς με ένα πρόγραμμα σπουδών

 αλλά με βάση τις ομάδες συμφερόντων ,το πελατειακό σύστημα ,και την  εξουσία των ήδη καθηγητών.

Αναρωτιεσαι : 

μα τι νόημα έχει αυτό το άσχετο μάθημα  εδώ μέσα ; 

Ψάχνεις τη λογική και ....σιγά σιγά αφού περάσουν οι ...δεκαετίες  καταλαβαίνεις..

Φτιάξανε αυτό το τάδε μάθημα κομμένο και ραμμένο

 σύμφωνα με τις σπουδές του Τάδε και του Δεινα ,του Πηξου και του Δειξου 

Καταλάβατε τι εννοώ ε;

 ( δεν υπάρχει ελπίς - στην Ελλάδα ζεις ).

Ε αυτό συνέβαινε τότε στην Πάντειο ,στο Έπακρο .

.Όλες οι έδρες- και τα μαθήματα -  στα μέτρα των καθηγητών .Φιρδην Μιγδην .

..Άρτσι Μπούρτζι και Λουλας 

.Ράβδος εν γωνία αρα βρέχει .

Λίγο ( η μάλλον πολύ ) Συνταγματικό ,Οικονομικά ,Διοικητικό Δίκαιο ,Φιλοσοφία ,  Κοινωνιολογία 

( που  έκανε τότε τα πρώτα της βήματα ) ,κοινωνική ψυχολογία ,πολιτική Ιστορία ,Διεθνές Δίκαιο ( πολύ ) Διεθνείς σχέσεις  και ....και άντε να βγάλεις άκρη. .

Επιπλέον  το πρόβλημα του προσανατολισμού επιτείνονταν  από άλλες δύο περίεργες καταστάσεις 

α.Οι. υπερ .πολιτικοποιημένοι δεν ...πηγαίναμε στα μαθήματα .

.( εκτός από ορισμένα .όπως του Καράγιωργα που ,τότε ήταν Θρύλος. - 

και χτυπούσε τάκα τάκα η καρδιά μας από θαυμασμό όταν κατέβαζε με το μοναδικό δάχτυλο που είχε από μείνει στο ένα του χέρι τον συρόμενο πίνακα για να γράψει κάτι με το άλλο -) 

προτιμούσαμε να κάνουμε  πολιτικη " αντιπαράθεση στα λεγόμενα πηγαδάκια 

και να διαβάζουμε μοναχικά.. 

(. . .Κάποια στιγμή ανακάλυψα έκπληκτος  

ότι η σχολή μου είχε μαθήματα που με ενδιέφεραν απόλυτα και καθηγητές σαν τον ...Ζαχαρία Δεμαθα που είχε κάποια σχέση με την Μηνιαία επιθεώρηση  που με την σειρά της είχε σχέση με τον Μπετελεμ ..) 

Άρχισα λοιπόν να πηγαίνω όλο και πιο επίμονα στα μαθήματα 

    αλλά ..αντιμετώπιζα πρόβλημα με τους συντρόφους που το θεωρούσαν περίπου ....απαράδεκτο και γλειφτικο  (" γιατι να παρακολουθώ  μαθήματα που είχαν  σχέση  με τον Μαρξισμό αντί να διαβάζω μόνο μπροσούρες και να  επαναλάβω τσιτατα όπως  όλοι οι συνεπείς μαρξιστές λενινιστες "  ;," 

 ( και μου έκαναν και ολίγον ...μπουλιγκ  )

β.Το δεύτερο αφορούσε το περιεχόμενο των μαθημάτων που κι αυτα ενείχαν μια κλειστή λογική προσαρμοσμένη στα ενδιαφέροντα των καθηγητών - και εντελώς αδιάφορη για την συνεπή μόρφωση των φοιτητών ....

..Έτσι έμαθα με κάθε λεπτομέρεια  την Πολιτεία του Πλάτωνα και πως αυτή συνταιριαζοταν με το κομμουνιστικό ιδεώδες σύμφωνα με τον Κων/νο Δεσποτόπουλο- τι γλυκός άνθρωπος κι αυτός +;

 και μετά με έναν πηδο ,κάτι άλλο ,εντελώς διαφορετικό στη Δομή .του 

( Αυτο μου έδινε μια πολυμερεια αλλά και αποδομουσε διαρκώς την ταυτότητα μου  

καθώς δεν ήξερα καν τι ήξερα ...αυτό το  γνωσιολογικο ,θα έλεγα πρόβλημα το έχω ακόμα ) 

   ΜΕΡΟΣ Β 

Τώρα κοιτάξτε .

..Μέχρι το δεύτερο έτος δεν έδινα δεκάρα - και δεν πολύ καταλάβαινα κιόλας τι ήταν αυτή η σχολή..

Στο κάτω κάτω ήμουν φοιτητής ," επαναστάτης "  και ..δούλευα 

( τότε ήταν εύκολο να βρεις δουλειά και πολλοί δούλευαν και σπουδάζαν παράλληλα ) 

Όμως στο τρίτο έτος αρχίζει η ανησυχία..

Τι θα κάνω ; Μα τι θα κάνω ; 

Και αρχίζω να ανακαλύπτω την γοητεία των μαθημάτων και των εργασιών ..

Άρχισα να κάνω εργασίες - αξιοποιώντας  μάλιστα και τις βιωματικές  γνώσεις από το... κίνημα ...(με βοήθησε πολύ σε αυτό- με έστρωσε που λένε.   μια ....σχέση που είχα τότε ( και που έχω .. ακόμα ;) ) 

Θυμάμαι που έκανα εργασία για.." .την Πολιτιστική Επανάσταση στην Κίνα ,την Σινοσοβιετικη Διένεξη  Δ.την επανάσταση στο Γουδί ,την σχολή της Φραγκφούρτης κ.α " 

κλπ  Μου άρεζε και μου έδινε μια συνοχή στην γνωσιολογική ταυτότητα μου

 .Ήμουν βέβαια μαοικος

 και το προφίλ του καλού φοιτητή και συγχρόνως πολιτικοποιημένου το είχαν οικειοποιηθεί  τότε οι Ρηγάδες που με αντιμετώπιζαν ως ...παρείσακτο .....

Από την άλλη - νομίζω πως και οι σύντροφοι μου οι...Πιπηδες με αντιμετώπιζαν με καχυποψία ( καθώς άρχισα να ...φλερτάρω και με άλλες παρατάξεις ) 

( με ...Ποσαδικους Τροτσκιστές ,εκκετζηδες ,αναρχικούς κλπ κλπ ) 

..Αυτό το αίσθημα  του  γνωστικά και πολιτικά  εξόριστου  και περιθωριακού το έχω ακόμα..

Όμως όπως σας έλεγα

 άρχισα μια με τις εργασίες μια με την όλο και πιο πολύ αφοσίωση μου στο διάβασμα ,μια με το ότι, γύρω στο 79 με το κίνημα κατά του νόμου 815 πεφτανε τα κομματικά τείχη και γινόμασταν όλοι ...ένα κίνημα ( αναρχοαυτονομο  ως επί το πλείστο) 

 άρχισα να αποκτώ μια ταυτότητα ...

Και ...εκείνη τη στιγμή ,γύρω στο Γ με τέταρτο έτος 

ήρθε και ο ...ΦΙΛΙΑΣ .

Τώρα ανοίγω μια ακόμα παρένθεση για να πω ότι ,εκείνη την εποχή ,τέλη δεκαετίας 70 υπήρχαν τρεις όψεις της Κοινωνιολογίας στην Πάντειο

 ( η ότι νομίζαμε τότε ως Κοινωνιολογία.) 

Η του Τσαούση δεν με ενδιέφερε τότε ..Πολύ Αμερικανική ..

Η του Βελτσου ; μου φαινότανε πολύ Δηθενια 

..Ο Βελτσος τότε ακολουθούσε ένα σχήμα διδασκαλίας που το είδα αργότερα και σε άλλους  " ακαδημαϊκούς " δασκαλους : .

Εντελώς Αυτοαναφορικο...

.Ο Δάσκαλος πρέπει να  αποκαλύπτει και να χειραφετει και όχι να. εμφανίζει  ταχυδακτυλουργικά -  όπως ο Βελτσος   ναρκισσιστικά - και να επιδεικνύει  γνώσεις .

Ο Βελτσος  ..εντυπωσίαζε κάποιους η κάποιες  συμφοιτήτριες μου. 

 Εμένα με τσατιζε .....

Ο Φιλίας όμως ...

Ο Φιλιας τότε είχε καταφέρει να φτιάξει μια συνεκτική αφήγηση για την Κοινωνιολογία που ταίριαζε σχεδόν απολύτως  με ότι με ενδιέφερε.:

 Ιστορική Κοινωνιολογία .Συνεκτική.

.Ένα πάντρεμα   Μαρξ και Μαξ Βέμπερ μάλλον δικής του επινόησης..

. Πάντως το σχήμα έπιασε σε εμένα τουλάχιστον - που το ρουφούσαν άπληστα -  

και ...Μου έδωσε επιτέλους ένα corpus κάτι που γνωστικά να νιώθω ότι το ξέρω αρκετά καλά και το τέλειοποιώ με τον χρόνο...

- ανοίγω πάλι μια παρένθεση   .Δεν έκανα μεταπτυχιακό στην Κοινωνιολογία 

.Έκανα τρία μεταπτυχιακά ,ένα στη Φλωρεντία και δύο στην Ελλάδα ,στη Νομική τουωΑ.Π.Θ 

ή .Και τα τρία σε αντικείμενα που δεν με πολύ ενδιέφεραν ( Διεθνές Δίκαιο ,διεθνείς σχέσεις,Συνταγματικό και Δημόσιο  Δίκαιο και Πολιτική Επιστήμη ..) 

Άχρηστα όλα στην επαγγελματική μου εξέλιξη 

.Το μόνο που με...ωφέλησε ήταν ένα εξάμηνο στην εντελώς αδιάφορη και ...Ανόητη τότε ΣΕΛΕΤΕ

 που μου έδωσε αργότερα την δυνατότητα για έναν σωτήριο διορισμό στην Εκπαίδευση

 και η 

..Κοινωνιολογία του Φιλια ....

Όχι γενικά η Κοινωνιολογία .

Και θα εξηγήσω γιατί . 

χάρη στην Κοινωνιολογία του Φιλια  και στα μεταλυκειακα του 82

 όπου μπήκε για πρώτη φορά η Κοινωνιολογία στα Λύκεια - πρώτα σε μεταλυκειακα επίπεδο - μπόρεσα να διδάξω το περίφημο  βιβλίο του.... Φιλια( και συνεργατών του ) ...

Ήταν δύσκολο και πυκνό βιβλίο αλλά ,διδάσκοντας το γραμμή γραμμή - γιατί μόνο έτσι διδάσκεται για Πανελλαδικό  επίπεδο-  εξετάσεων 

, το  έμαθα σε βάθος ,απέκτησα αυτοπεποίθηση και. ...όνομα .

.Και έβγαλα και λεφτά εκεί στην Δεκαετία του 80 διδάσκοντας το στα Φροντιστήρια 

( πρώτα και μετά στο σχολείο ) 

Μια χαρά ..

Επιτέλους είχα αποκτήσει μια ταυτότητα και εσωτερική γνωστική συνοχή ..

Και με αγαπούσαν  και παραδέχονταν οι μαθητες μου 

Αργότερα βέβαια ήρθαν οι ειδικευμένοι κοινωνιολόγοι στο σχολείο κι εγώ απέκτησα μια νέα ..ταυτότητα

 διότι είχα διοριστεί ως Νομικός - πολιτικός ( επιστήμων)

 και για συντομία καθιερώθηκε το Νομικός και πάλι για συντομία το δικηγόρος 

και

 Άντε να εξηγείς πάλι στον κάθε επηρμενο συνάδελφο φυσικό μαθηματικό η φιλόλογο το τι ακριβώς έχεις σπουδάσει και να ανασηκώνει το φρύδι .

..Αργότερα βέβαια  μου δίνανε να κάνω Ιστορία 

( σύγχρονη Ιστορία ) - για περίπου   είκοσι χρόνια και έγινα....ιστορικός .

Ενδιάμεσα μου δίναν Δίκαιο και τα παιδιά ανάμεσα στα άλλα παρατσούκλια  που πιθανότατα είχα - με αποκαλούσαν " Ο Δίκαιος " 

 .Όλα αυτά μου άφησαν πάμπολλα απωθημένα και ένα ίζημα πολλαπλής ταυτότητας που ακόμα έχω .

Κλείνει η παρένθεση ) 

ΜΕΡΟΣ Η .

Η δεκαετία του 80 ...

--------------------------

...Ξέρετε αντιλαμβάνομαι τις δεκαετίες ως τι μεγάλο ψάρι που τρώει το μικρό  η ως  ως ...οδοστρωτήρες  των προηγούμενων  ..

.Ας πούμε η δεκαετία του 70 και κυρίως το δεύτερο μισό της ισοπέδωσε την ιδεολογία της χούντας. ..

.Η δεκαετία του 80 ήταν η δεκαετία του ΠΑΣΟΚ που ισοπέδωσε τις πολυάριθμες ομάδες  της αριστεράς απορροφώντας τις 

Επίσης  ήταν η δεκαετία της τηλεόρασης του βολεματος  και της καριέρας ...

Για μένα ήταν μια δεκαετία άγχους και επαγγελματικής αποκατάστασης  

όπου ήμουν  τυχερός 

καθώς το ΠΑΣΟΚ  όχι μόνο  έφερε την Κοινωνιολογία αλλά και έφτιαξε και επετηρίδα  για εμάς τους προερχόμενους από μη καθηγητικές σχολές. που είχαμε ΣΕΛΕΤΕ και έτσι ...διορίστηκα..

Επαγγελματικά καλά πήγαινα 

 όμως γνωσιακά - ιδεολογικά κινηματικά όχι και τόσο...

Κατά την δεκαετία του 80 έμεινα μόνος αλλαξα πόλη και περιβάλλον..δεν είχα συντρόφους ..,..

 Άρα ένιωσα   έντονα  - την πρώτη μεγάλη  θα μπορούσα να πω Ιδεολογική  και Γνωσιακή  μοναξιά 

Τι εννοώ ; 

Βρέθηκα.σε διάφορα περιβάλλοντα ( Αθήνα Θεσσαλονίκη Καβάλα)

Όπου ούτε η ιδεολογία μου  τα ιδεολογικά μου μέχρι τότε  εφόδια. ( Μαρξισμός Λενινισμός  κλπ ) 

Ούτε οι καθαυτό σπουδές μου ήταν ....αναγνωρίσιμες  

Αυτό με παρακινούσε σε διαρκή αναζήτηση ,διάβασμα και επινόηση μιας  και επαγγελματικής   ταυτότητας .

Δεν ήταν μόνο..υπαρξιακό ζήτημα η ταυτότητα,μου

Ήταν και ζήτημα επιβίωσης. .Έπρεπε να πειθω για να βρω δουλειά( σε φροντιστήρια) 

Που τότε έδιναν τα μαθήματα πακέτο : Κοινωνιολογία - Ιστορία 

Και έτσι έκανα πολύ Κοινωνιολογία.  και 

,μάλιστα  για ένα διάστημα έκανα και ιστορία ( για την Μικρασιατική καταστροφή από το βιβλίο του παλιού μου καθηγητή του. Θεοφίλου Βωρου )  

 Η Δεκαετία του 80 ο Γιανναράς  οι νεοορθοδοξοι κι εγώ ..

------------

Επειδή μου φαίνεται ότι ..πλατειαζω  θα μπω  στο ζουμί 

.Παραλείπω μερικά όπως το πέρασμα μου από την Φλωρεντία για ένα μεταπτυχιακό (  που - από ιδεολογική μεν άποψη  ήταν ένα άλμα στο. Χρόνο. καθώς η Ιταλία τότε ήταν Δέκα χρόνια μπροστά από την κατάσταση του κινήματος στην Ελλάδα. ( ήταν τα ..μολυβένια χρόνια ,μετά την εξέγερση του 70 ) μελαγχολία και απόσυρση ) .

Όσο και γνωσιακά ( εκεί για πρώτη φορά  άκουσα για τον Βιτγκεσταιν ...)

 τέλος πάντων άλλο κεφάλαιο αυτό ..

Και ...επιστρέφοντας στην Ελλάδα.  πέφτω πάνω στην εκλογή....Γιανναρά. ..

Ήταν. το.....Συμβάν η η αρχή ενός ...Συμβάντος ( πλάκα κάνω ) 

Κατ αρχάς να σας πω ότι έπαιρνα για χρόνια - παρόλο που ήμουν πια εκτός. ..χώρου - σαν να παίρνω τη δόση μου. Δύο περιοδικά της Αριστεράς. Το ένα.πιο μαζικό το περιοδικό Αντί 

Το άλλο πιο  στενό. ,πιο κουκουεσωτερικαδικο  τον περιοδικό"  ο Πολίτης " 

.Τον Πολίτη  τον βλέπαμε.τοτε - και ήταν - ως πιο ελιτίστικο

 Αφορούσε την Πανεπιστημιακή Αριστερά και μεις οι ..αριστεριστές το βλέπαμε ολίγον αφ' υψηλού ( Αργότερα μέσω του φίλου μου του Γ.Πάσχου γνώρισα και τον Ελεφάντη κι έγραψα κι εγώ ένα άρθρο εκεί αρχές του 90 ) 

τι έλεγα ; α ..ναι 

.Εκεί στον Πολίτη.

 Διάβασα μοναχικός και εξόριστος και εκτός ".Χώρου " για  την περίπτωση Γιανναρά ...

Και τώρα θα προσπαθήσω να περιγράψω αναδρομικά το δικό μου ,προσωπικό παράπονο .

Λέω αναδρομικά. διότι θέλω να ανακατέψω σκέψεις και βιώματα και εμπειρίες  που απέκτησα.  

Αργότερα και που έχουν να κάνουν με την " πανεπιστημιακή  ζωή εν Ελλάδι " 

Με όσες σκέψεις και συναισθήματα  θυμάμαι να είχα - περίπου τότε ..

Λοιπόν. το δικό μου παράπονο ήταν ότι χρειαζομουν μια επιστημονική κοινότητα 

Ένα. συνεκτικό ιστό πως το λένε 

η Πάντειος  είχε τότε - ιδίως μετά το 78 ,79 πολύ ενδιαφέροντα και πρωτοπόρα μαθήματα

 Αλλά δεν είχε Συνοχή .

Πως να το πω. : Οι μαθηματικοί έχουν τους άλλους μαθηματικούς .Οι αρχιτέκτονες τους άλλους αρχιτεκτονες κλπ .  

Εμείς οι παντειακοι - όσοι τουλάχιστον ,λίγοι ,αγαπούσαν την σχολή και τα μαθήματα της ,τι είχαμε ; ποια κοινή βάση ;

Ποια επιμέρους κοινότητα; ; 

Να σε τι με πείραξε  η εκλογή Γιανναρά :

 Το ότι σε μια σχολή με ηδη τεράστιο πρόβλημα συνοχής και επιστημονικού προσανατολισμού 

Όπου όπως είπα ηταν εξαρχής ορατό πως οι έδρες φτιάχνονταν εξαρχής όχι για να εξυπηρετήσουν επιστημονικούς προσανατολισμούς αλλά  για να βολεύουν καθηγητές ..

Σε μια τέτοια σχολή και με ήδη πρόβλημα επαγγελματικό για τους αποφοίτους. ( Για τους οποίους δεν νοιαζόταν κανείς) ....

Βρήκαν ευκαιρία για να εκλεγει καθηγητής ένας σαν τον Γιανναρά που ολοφάνερα ανήκε σε ΑΛΛΟ επιστημολογικό πεδίο ...

Και αυτή ήταν η.  ουσία της διαφωνίας μου με τον Antonis Liakos 

Όχι. για το αν άξιζε να εκλεγεί καθηγητής ο Γιανναράς 

...

Φυσικά και άξιζε ...

.Όχι όμως στου Κασιδη το. κεφάλι. 

Όχι σε μια σχολή που πάσχιζε τότε να βρει κατεύθυνση...

Που τέλος πάντων οι φοιτητές της έπρεπε να ξεκαθαρίσουν τι είναι η Φιλοσοφία και πιο συγκεκριμένα η Πολιτική Φιλοσοφία ...

Και όχι να βρεθούν αντιμέτωποι με έναν θεολόγο  Φιλοσοφο η φιλοσόφου τα.  - γοητευτικό μεν και προσηνή -  

Που όμως αμφισβητουσε εξαρχής την έννοια της νεωτερικής φιλοσοφίας ,του Διαφωτισμού κλπ 

Ας  γινόταν ο Γιανναράς καθηγητής.στην Θεολογική 

Η ας γινόταν - μιας και διεκδικούσε έδρα φιλοσοφίας στην Φιλοσοφική ..- 

όπου μπορούσαν να τον κρίνουν καθηγητές Φιλοσοφίας ..

Και όπου μπορούσε να.γινει και μια - κατά το δυνατόν - ουσιαστική  συζήτηση για το έργο του 

Και όχι να γίνεται κλωτσοπατιναδα  με κύριο επιχείρημα των υποστηρικτών του τότε - ότι τάχα δεν τον θέλουν γιατί ....δεν ήταν  Μαρξιστής ( όπως περιγράφει το άρθρο του Μηλιου στις θέσεις που  θα βάλω στα σχόλια ) 

Ε ίσως μου πει κανείς : 

Και τι σε ένοιαζε εσένα ρε Πέτρο ; 

Αφού επαγγελματικά είχες βρει τον δρόμο σου .

..

Αυτό ακριβώς όμως προσπαθώ να εξηγήσω 

..Είναι ένα πρόβλημα που σκάει διαρκώς και το βρίσκουμε διαρκώς μπροστά μας ..Ακόμα και τώρα ,σαράντα δύο χρόνια αργότερα 

Την απουσία της Κοινότητας ( των πολιτικών και κοινωνικών επιστημών ) 

( Ανοίγω πάλι παρένθεση 

Τι σημαίνει πολιτική επιστήμη ; 

Τι σημαίνει ...πολιτειολογια ( ξέρετε αργότερα βρέθηκε αποσπασμένος κατά την δεκαετία του 90   στη Νομική του ΑΠΘ  για το μάθημα Πολιτικής Επιστήμης.   Εκεί λοιπόν  η πολιτική επιστήμη θεωρούνταν ως.  Θεραπαινίδα του Συνταγματικού και Δημόσιου Δικαίου ..( ως συνώνυμο περίπου της Πολιτειολογιας ) 

κλείνει η παρένθεση 

..

Με ένοιαζε λοιπόν πολύ η εξέλιξη της Παντείου τότε..

Όπως περίπου με ένοιαξε και με πόνεσε πολύ ΥΠΑΡΞΙΑΚΑ  ο εξοστρακισμός όλων των Πολιτικών ,κοινωνικών και νομικών μαθημάτων από το Λύκειο .

Παρολο που είμαι συνταξιούχος 

Γιατί αυτά τα .

Μαθήματα ήταν η ζωή μου 

.Τα αγαπούσα..

Υπήρχα από μέσα τους...

Έτσι αγαπούσα και τοτε την Πάντειο 

Ήταν η σχολή μου 

Και έβλεπα να την αντιμετωπίζουν ως του. Κασιδη το κεφάλι ( αυτό μου φαινεται το ...ξαναειπα )  ;)

..

Όπως γίνεται με όλα σχεδόν στην Ελλάδα 

και όπου δεν την γλιτώνει κανείς

 αν δεν σηκωθεί να φύγει Έξω..

( ΔΙΑΛΕΙΜΜΑ γιατί έχω ανάψει ...Ας κάνω λιγο Διάολο γισμο ) 

....Τώρα ας δούμε και το δεύτερο  ζήτημα που σχετίζεται με έναν μυστήριο τρόπο -κατα την γνώμη μου - με το. πρώτο..

Το ζήτημα  του σχηματισμού της κυρίαρχης πια ιδεολογίας του ΕΘΝΟΛΑΙΚΙΣΜΟΥ .

.και του ρόλου του Γιανναρά σε αυτό 

Λοιπον. με πολλές επιφυλάξεις και χωρίς να βάζω το xερι στη φωτιά....

υποθέτω 

οτι η εκλογή του Γιανναρά ως καθηγητή σε μια εντελώς άσχετη Σχολή Πολιτικών επιστημών 

Αντί για μια θέση που σίγουρα θα του άξιζε σε ένα τμήμα θεολογικό η και  Φιλοσοφικό ...

Έπαιξε ρόλο στην επιλογή του Γιανναρά να γίνει  διαμορφωτης Ιδεολογίας ...

Διότι αν βρισκόταν σε μια Κοινότητα ομοτεχνων του ( π.χ στη Θεολογική )

που  θα μπορούσε να εκτιμήσουν πραγματικά τι έργο του..

Ίσως να  ευρισκε  περισσότερο  απόλαυση στον διάλογο η και σύγκρουση μαζί τους ...

Αντί να βρεθεί στη δυσάρεστη θέση να παίζει εν ου παικτοις σε μια σχολή που Δεν τον καταλάβαινε-  εκ των πραγμάτων-  μιας και ανήκε σε άλλη επιστημολογικη  κοινότητα ..

- οπότε δεν θαχε  -  ισως λέγω ..- την ανάγκη ,να διοχετεύσει την εκρηκτική προσωπικότητα του και τις γνώσεις του 

σε ρηχές και οργιλες  επιφυλλίδες και να πηγαίνει από δω κι από κει να δίνει διαλέξεις  σχολεία και εκθέσεις βιβλίων κλπ κλπ σε ένα κοινό που δεν καταλάβαινε μεν 

εντυπωσιάζονταν εύκολα δε 

Τώρα ... Υπάρχει μια ακόμα διάσταση  του θέματος που θα πω κι αυτήν και κλείνω ( που  λένε και στην τηλεόραση ;) ...Να ολοκληρώσω ) 

 - Εκείνο που λέω είναι ότι ,εκεί που πήγε  να αποκτήσει η Πάντειος  ένα Προσανατολισμό ως σχολή Πολιτικών ( και Κοινωνικών ) επιστημών ,-

 κάτι που αναπόφευκτα την συνδέει με την 

νεωτερικοτητα ( η Κοινωνιολογία π.χ είναι η κατ εξοχήν Νεωτερική επιστήμη μιας και ο πατέρας της είναι ο Αύγουστος Κοντ ( 1820 )

 ( Αλλά ακόμα πιο νεωτερική είναι η Πολιτική Επιστήμη ) 

Ήρθε ο Γιανναράς και - με την αμφισβήτηση Όλης της Νεωτερικότητας ως " Δυτικής " άνοιξε ένα τεράστιο ρήγμα στην Σχολή που τις συνέπειες του τις ενιωσα

 κατά τις δεκαετίες που ακολούθησαν . 

Εξηγούμαι 

Κατά την δεκαετία του 80 οι φιλοσοφικές πιρουετες του Γιανναρά και άλλων Νεοορθοδοξων  της εποχής ( του Ζουράρη ας πούμε ,η το φλερτ του Σαββόπουλου με των Ελλήνων τις κοινότητες  που φτιάχνουν άλλο γαλαξία )

φαίνονταν ακόμα ως διασκεδαστικές και Αθώες 

.Όμως εκεί ,στα Ενενήντα είχαμε την έκρηξη των εθνικισμών .Και λόγω Γιουγκοσλαβίας και εμφυλίου πολέμου και λόγω Μακεδονικου..

Εκεί λοιπόν - γύρω στις αρχές της  δεκαετίας  του ενενήντα ήταν που  ξεκίνησα  μαζί με τον εκλεκτό μου φίλο  Nicolas Demertzis  

και νυν καθηγητή Πολιτικής Κοινωνιολογίας στο ΕΚΠΑ  και Πολιτικης.  Κοινωνιολογίας των συναισθημάτων .

 να προσπαθώ να κατανοήσω το κατεξοχήν Νεωτερικό φαινόμενο του Εθνικισμού..

Φυσικά ανατρέχοντας και διαβάζοντας εξονυχιστικως την διεθνή βιβλιογραφία ...

Και για μένα ,  

η  συνομιλία με τον Νίκο  πάνω στο αντικείμενο της κατανόησης του εθνικισμού ως ταυτόχρονα παγκόσμιου και μοναδικού φαινομένου ενείχε στιγμές σχεδόν ευτυχισμένες ...

Θυμάμαι π.χ που συνομιλούσαμε  γι'αυτό.  σε έναν βράχο  δίπλα στη θάλασσα στην Χαλκιδικη..Σχεδόν ευτυχία..

Ο Νίκος έβγαλε ένα βιβλίο σχετικά ..

Τον Λόγο του Εθνικισμού. 1996  Εκδόσεις Σάκκουλα. ...Εξαιρετικό ...Ψάξτε το ...

Κι εγώ -  παρόλο που κατέληξε σε σχετικά συμπεράσματα που μπορείτε να δείτε στα σχόλια σε σχετικό λινκ - ήδη από το 1994  -

 έβγαλα το σχετικό μου βιβλίο ( οι Μεταμορφώσεις της Ταυτότητας ,Έθνος νεωτερικότητα ,εθνικιστικός λόγος )

 δέκα χρόνια αργότερα ,το 2004 ..

Όλα καλά ; 

όχι .

Διότι κύκλους κάνουμε ..

Διότι μια συζήτηση από απο πλευράς Κοινωνικών / πολιτικών επιστημών  για τον εθνικισμό 

δεν μπορεί παρά να πατα στις Νεωτερικές κοινωνικές επιστήμες .

ας πούμε στον Μπενυ Άντερσον .

Και εδώ αρχίζει ένα Μαγγανοπηγαδο που είναι η ελληνική περίπτωση ..

Διότι εν Ελλάδι ΔΕΝ μπορεί να γίνει μια τέτοια συζήτηση ακόμα και εντός των Πολιτικών/ κοινωνικών επιστημόνων 

όταν ανακυκλώνεται διαρκώς το ζήτημα της Εγκυρότητας της θεωρίας περί  Νεωτερικοτητας του έθνους...

Υπάρχει μια σχετική συζήτηση μεταξύ Νίκου Δεμερτζή και Νάσου Βαγενά .

 Κάποτε στο Βήμα  Ψάξτε την ..Ίσως την βρω κι εγώ .

Πάντως κάπου κολλάμε 

 ..Διότι ακόμα και πρόσφατα όταν επικαλέσθηκα σε έναν πολύ σοβαρό  Πολιτικο Επιστήμονα  και φίλο ,

τον Μπένι Άντερσον  μιλώντας για την νεωτερικότητα του Έθνους  

επικαλέσθηκε  με την σειρά του τον Γιανναρά .

Είχε το ( επιστημολογικό ) δικαίωμα ; Φυσικά το είχε 

μιας και ο Γιανναράς καθιερώθηκε ως καθηγητής Φιλοσοφίας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο Πολιτικών επιστημών ..άρα ..

Προχωράει όμως έτσι η Πολιτική / κοινωνική Επιστήμη ; 

Όχι βέβαια .

.Για φανταστείτε ας πούμε στα Μαθηματικά να έριζουμε ακόμα  Όχι για  την εγκυρότητα  ης θεωρίας της Σχετικότητας 

αλλά 

για τα στοιχειώδη ..

Για το είδος των αριθμών που θα υιοθετήσουμε ,.

Για το αν θα εισάγουμε το Μηδέν ας πούμε.....

Τρέλα 

  ..Αυτό βέβαια είναι μια απειροελάχιστη παράπλευρη απώλεια που αφορά στην θεωρία ,την μελέτη του εθνικιστικού φαινομένου ,ως κοινωνικού φαινομένου...

Υπάρχουν άλλες πολύ σοβαρότερες .

Διότι ,αν ρίξετε μιας μάτια π.χ στα σχόλια αυτών που υπερασπίζονται με νύχια και με δόντια τις θεωρίες του Γιανναρά

 θα δείτε να ξεφυτρώνει και η γνωστή Θεωρία περί"  Εθνομηδενισμου " που ...Μηδενίζει

 όχι μόνο τους αντιεθνικιστες αλλά κάθε μα κάθε απόπειρα μελέτης του Έθνους  ως κοινωνικού φαινομένου.

Και αυτό με την σειρά του στρώνει τον δρόμο 

σε έναν σκοταδιστικό εθνολαικισμο σαν αυτόν που ζουμε ακριβώς τώρα στην χώρα

 και που σύμπτωμα του ήταν η κατάργηση ΟΛΩΝ των κοινωνικών επιστημών από το Λύκειο χωρίς να κουνηθεί φύλο

 γιατί κανείς πια δεν αντιλαμβάνεται τι χρειάζονται οι Κοινωνικές επιστήμες στα Λύκεια ενώ θεωρούν  ως αυτονόητο  Όλοι πλέον ότι τα παιδιά μας έχουν ανάγκη να κάνουν Δώδεκα ώρες Αρχαία και Λατινικά την Εβδομάδα. ( Όπως κάνουν στην Γ Λυκείου ) 

  και ότι δεν μπορούν χωρίς αυτά 

Σταματώ για Διάολο γισμο . 

Συνεχίζεται 

.(Αλλά τώρα σχολιαστε ότι θέλετε ..Έβγαλα τον κύριο όγκο των όσων ήθελα να πω ...) 

Υ.Γ   Ειδα λίγο  τηλεόραση στο κανάλι της Βουλής μια παλιότερη συνέντευξη  του Γιανναρά σε μια γοητευτική ( και μάλλον. Γοητευμένη ) δημοσιογράφο ...

Δεν θα σχολιάσω  τώρα πολλά σημεία της  όντως γοητευτικής συνέντευξης του  ( θα παραπέμψω σε  παλιότερη ανάρτηση μου

 για τους δασκάλους ..)

 Θα σταθώ μόνο σε ένα σημείο προς το παρόν  : Λέει σε κάποια στιγμή ο Γιανναράς ότι τον. Θεό. τον αντιλαμβανόμαστε από τα ίχνη του .

..Κάπως όπως τον Μότσαρτ από   την μουσική του Μότσαρτ ...

Και μέχρι εδώ καλά ....Και λέει παρακάτω " Για παράδειγμα βλέπω μια   πολύ. Ωραία. Γυναίκα. " ..εννοώντας να. ένα. Ίχνος του Θεού .." ..

Και όταν  βλέπετε μια πάρα πολύ άσχημη  Γυναίκα ; " τον ταπωσε η εξυπνη δημοσιογράφος .

.Και ο Γιανναράς γέλασε μάλλον αμήχανα ...

Ε λοιπόν αυτά Δεν μου φαίνονται  πολύ .....χριστιανικά ..Πλατωνικά ναι ..

Αλλά όχι Χριστιανικά και Ορθόδοξα .

Αλλά πάλι πού ξέρεις. .; Μπορεί όντως  ο Θεός  κάνει διακρίσεις  και να αφήνει ως ίχνος του μόνο 

. Πολύ

 Όμορφες Γυναίκες  

Ενώ οι άσχημες γυναίκες. 

να είναι το  ίχνος ενός. Κατώτερου  θεού ...

ολιγον κομπογιαννιτικα  μου φαίνονται  αυτά και συγνώμη. .

.

Τι ήταν ο Ναζισμός - φασισμός ; Μια καλλιέργεια και διαχείριση της Μοχθηρίας., η εργαλειακή διαχείριση του Κακού .Ε αυτό είναι και τώρα.

οι εικόνες που έχουμε για το Χιτλερικό καθεστώς είναι ακινητοποιημένες , λές και χτίστηκε μονοκοπανιας, , λές κι έφτασε στο Άουσβιτς απ'ευθείας . .

Ομως το Χιτλερικό καθεστώς , όπως και εκείνο του Φασισμού του Μουσσολινι χτίστηκε διαλεκτικά μέσα από αλληλεπιδράσεις, όπου τα σχέδια των Φασιστοναζηδων συναντούσαν την αντίσταση ή την αποδοχή της Κοινωνίας ( δηλαδή αντιπάλων ή ουδέτερη κοινωνικών και πολιτικών δυνάμεων) και τροποποιούνταν αντίστοιχα.. 

 Ο Φασισμός ως η πιο εφιαλτική μορφή της αντίδρασης είχε ( και έχει ) μια τρομαχτική δύναμη παραπλάνησης , είναι πρωτεικός : αλλάζοντας μορφή , εμφανίζεται ως κάτι νέο , διαφορετικό , η συμπύκνωση του μοντέρνου αλλά και η παράδοση μαζί , το μέλλον και το παρελθόν σε συσκευασία ενός. 

Είχα διαβάσει για το από που αντλούσε τη δύναμη της η Γκεστάπο η τρομερή μυστική αστυνομία του Χιτλερικού καθεστώτος :. Ε λοιπόν η Γκεστάπο είχε ελάχιστα στελέχη αλλά χιλιάδες ή μάλλον εκατομμύρια πληροφοριοδότες , καθώς υποκινούσε όλη την αβάσταχτη μοχθηρία των " απλών " ανθρώπων , την τάση τους να χώνουν την μύτη τους και να καταγγέλλουν κάθε τι που τους φαίνονταν ύποπτο, παράξενο , διαφορετικό. " Αυτή εδώ η κυριά Δεν είναι σαν εμάς " .

Η Δύναμη του καθεστώτος αντλούνταν από αυτή την από τα κάτω προερχόμενη τάση των ανθρώπων να κουτσομπολεύουν ,να κρίνουν συμπεριφορές με τη πρώτη ματιά ,να επικρίνουν το διαφορετικό . Ο Ναζισμός απλώς καλλιέργησε και όξυνε την δυσανεξία και το Μίσος για το διαφορετικό για ότι φαινότανε εμπόδιο στη φαντασίωση μιας ευτυχισμένος Γερμανίας οπού όλοι θα ήταν πανομοιότυπο : " Τι εμποδίζει την ομοιομορφία " : Τι εμποδίζει τον κύκλο την ευτυχία κλπ. ; Μα Οι εβραίοι, οι τσιγγάνοι οι κομμουνιστές " ..

. Ο Ναζισμός εκμεταλλεύτηκε την Νοσταλγία- που δεν είναι Ανάμνηση αλλά επιλεκτική ανάμνηση επενδυμένη με συναίσθημα - για να οικοδομήσει έναν πρόσκαιρα Παραδεισένιο εφιάλτη που οδήγησε στην καταστροφή .......... 

 Και γιατί τα λέμε όλα αυτά ; Ναι υπάρχει η τάση του να αντιμετωπίζουμε την ιστορία ως κάτι το Αμετάκλητα περασμένο ως κάτι που αφορούσε Άλλο χώρο και χρόνο" Πάει πέρασε " . Όμως εγώ νιώθω μια ανατριχιαστική ομοιότητα στον τρόπο που το καθεστώς έκτακτης ανάγκης που ζούμε γίνεται μόνιμο, στον τρόπο που αξιοποιείται η μοχθηρία και το Μίσος για να στρέφει ενάντια σε αποδιοπομπαίους τράγους : τις μάγισσες, τους εβραίους τότε , τους Πρόσφυγες και φυλακισμένους τώρα . . 

Τι ήταν ο Ναζισμός - φασισμός ; Μια καλλιέργεια και διαχείριση της Μοχθηρίας., η εργαλειακή διαχείριση του Κακού .Ε αυτό είναι και τώρα. ΝΑΖΙ: Η Ιστορία Προειδοποιεί ( Η σειρά αποτελείτε απο 6 επεισόδια ) Παραγωγής: BBC Διάρκεια: 48:00 min (το κάθε επεισόδιο) Υπότιτλοι: Ελληνικοί Ενσωματωμένοι Γλώσσα: Αγγλικά https://greekdocumentaries2.blogspot.com/2014/10/nazi-istoria-proeidopoiei-ntokimanter.html?fbclid=IwAR33dge9LiKOC1Mb6ZkXYlUQD4WAWdNdFRs8DRLVtTXU9-3u4wDPThSzd4o https://greekdocumentaries2.blogspot.com/2014/10/nazi-istoria-proeidopoiei-ntokimanter.html?fbclid=IwAR282NdbMNsgcCcFpizwac1iBSJl8MFFPPt2CBV_TW79wZtYd2BPsQ_4sjk

Τελευταία Μεζεδάκια για το αίνιγμα ο

 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΜΕΖΕΔΑΚΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΑΙΝΙΓΜΑ ΚΕΣΣΕΛΑΚΗ .....                                                                  .,Με φίλους προσπαθούσαμε να κατανοήσουμε την λογική των ψηφοφόρων ,αύριο ,του Κασσελακη..Όχι των σκληρών του ακόλουθων αλλά των απλών οπαδών του  Δεν ολοκληρώσαμε την κουβέντα ,θα την συνεχίσουμε και το απόγευμα και αύριο  αλλά πάνω κάτω  συμφωνήσαμε ότι                                                      1.Δεν πρόκειται για πειθώ μέσω επιχειρημάτων αλλά μάλλον ΤΑΥΤΙΣΕΩΝ ..Δεν πείθονται από επιχειρήματα ,λογική ,γνώσεις κλπ.Ισα ίσα έχουν έναν έκδηλο Αντιδιαννοουμενισμο : Τους ενοχλει ο λόγος των επιχειρημάτων ,θεωρούν την Αχτσιογλου επηρμενη και " πανεπιστημιακια" και τον Τσακαλώτο  επίσης .Ο δε Τζουμακας  είναι γέρος . Αντίθετα ο Κασσελακης  με το ," καθαρό βλέμμα" και με την απόλυτη αγνοια του για την ιστορία της αριστεράς ,την επιχειρηματολογία της και το ήθος της ,αλλά και για κάθε τι το πολιτικό , ( και μη πολιτικό εδώ που τα λέμε)  τους δίνει την δυνατότητα να νιώσουν πως είναι ένας από αυτούς                                                                              .Δεν κομπλαρουν μαζί του " Να ένας που τον καταλαβαίνω ,που δεν μιλάει"  ξύλινη γλώσσα" λένε  ,ακριβώς γιατι θεωρούν  κάθε ρητορική που θέτει το περίπλοκο των σύγχρονων ζητημάτων ως..ξύλινη γλώσσα ..." Περίπου κάτι ανάλογο είχα παρατηρήσει πριν από σχεδόν εικοσι χρόνια στην περίπτωση του Παναγιώτη Ψωμιάδη ...Και εκεί είχαμε Ταυτίσεις και μεγάλη αποδοχή όχι Παρα την φανερή του Κενότητα και παπαρολογια του αλλά ΕΞΑΙΤΙΑΣ της.                                                     2ον τα ωραία πεντακάθαρα δόντια του Κασσελακη ,το  αποφασιστικό  του ύφος. και εκείνο το περίφημο βίντεο όπου με αποφασιστικό  σάλτο εφορμά για να  Σβήσει την ιστορική μνήμη της Μακρονήσου ( η Μακρόνησος μας επιβλήθηκε  το 1947 ακριβώς από το Δημοκρατικό Κόμμα των ΗΠΑ,στο οποίο ανήκει   τώρα ,,) υποβάλλει στους ψηφοφόρους μια ιδέα Επανεκινησης .Να μια δεύτερη ευκαιρία σκέφτονται όσοι βουλιάζουν στην μαγική σκέψη και στον Παροντισμο .Να τα σβήσουμε όλα Τι χρειάζεται η Ιστορια ,η μνήμη ,η γνώση της ιστορίας του τόπου και της Αριστεράς ..Ο ΠΑΡΟΝΤΙΣΜΟΣ είναι και ένα  διαρκές φλερτ με την  αμνησία ,την μέρα της Μαρμότας , όπως σε εκείνη την ταινία (.before i go.to sleep) που μια γυναίκα έγραφε σε βίντεο κάθε βράδυ το τι της συνέβαινε για να το ξαναθυμηθεί το πρωί .. Σε μια κοινωνία που ακόμα γλείφει τις πληγές της και δεν έχει συνέλθει από το τραύμα της Ματαίωσης της περασμένης Δεκαετίας ο Κασσελακης υπόσχεται  την ως δια μαγείας ΕΠΑΝΕΚΙΝΗΣΗ. ..( Δείτε στο σχόλιο)                                                    3ον       Το τρίτο στοιχείο αποτελεί επέκταση του 2ου .Η Μαγική σκέψη .Συνήθως εκφράζεται  με μια επιθυμία ΑΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΤΗΣ  επίτευξης  του στόχου ,με μια παιδική επιθυμία Υπέρβασης των δυσκολιών .Όπως τότε που ήμασταν παιδιά και δεν είχαμε διαβάσει  για το Σχολείο και " αχ! Λέγαμε να γίνει κάτι και να μουρθουνε αίφνης οι γνώσεις στο κεφάλι..." Η που ήμασταν έφηβοι με τα προβλήματα της Εφηβείας και φανταζόμασταν έτσι πως γινόμασταν οι Σούπερ ήρωες. ..    Ιδού λοιπόν ο Κασσελακης ως Αιφνίδιος ΑΠΟ ΜΗΧΑΝΗΣ ΘΕΟΣ που έρχεται από το πουθενά ,ΑΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΤΟΣ και ΑΦΘΑΡΤΟΣ  και Λαμπερός για να μας σώσει ..Σε σύγχρονη κοινωνία του θεάματος που έχει εθιστεί σε ταινίες τύπου ΣΠΑΙΝΤΕΡΜΑΝ και ΑΒΑΤΑΡ  ο Κασσελακης εκφράζει την φαντασίωση ( η φαντασίωση κατα Λακάν είναι η σκηνοθεσία του πραγματικού ) πολλών : Δεν ξέρει τίποτε αλλά ΜΠΟΡΕΙ να κάνει τα πάντα..Ιδού η υπέρβαση των κανόνων και η λύση τύπου Γορδίου Δεσμού ,η μαγική Λύση της φαντασίωσης σε έναν αποπλαισιωμενα εκτός κειμένου ,ονειρικό κόσμο .4ον Μια Χρονικοτητα του τώρα .Σε αντίθεση με τις μακριές χρονικοτητες του τύπου Μέρμηγκα που υπόσχεται πχ  ο Τσακαλώτος και οι άλλοι υποψήφιοι , ο Κασσελακης υπόσχεται κάτι που θυμίζει. ..Μάη του 68 : Εδώ και τώρα . Άμεση Λύση .Γόρδιος Δεσμός .Μπαμ και κάτω ( σύμφωνα και με την λογική των Μπαλωθιων που εκθειαζε πρόσφατα ) .Αυτή η λογική του Τώρα , ξεκουράζει. Σε έναν κόσμο όπου η εικόνα γίνεται όλο και πιο ΣΥΝΤΡΙΠΤΙΚΑ κυρίαρχη έναντι του λόγου ,όπου ο λόγος συρρικνώνεται στους 140 χαρακτήρες ενός Τουητ και τα βιντεάκια  ακολουθούν την τριλεπτη συνταγή του Τικ Τοκ ,ο Κασσελακης  προσφέρει μια ιστορία διλεπτη της  Αριστεράς χωρίς Αριστερά ( όπως λέμε καφές χωρίς καφέ ,μπύρα χωρίς αλκοόλ κλπ ) . Δεν χρειάζεται να κοπιάσεις για να την μάθεις και επιπλέον μπορείς να ανταποδώσεις  στους Αριστερούς που σε κομπλαραν με την ιστορία την ευαισθησία η το ήθος τους το φαντασιακό πλήγμα που νομίζεις ότι  σου έδιναν : " Είστε αλαζόνες και έχετε " αριστερομέτρα" ..Οριστε ,! το λέει και το δείχνει ο  Κασσελακης..Το  είδαμε αυτό το έργο κατά την περασμένη δεκαετία από τα Άκρα Δεξιά : την εξέγερση εναντίον της φαντασιακής " αριστερής Ελίτ " που τάχα κυριαρχεί στα Πανεπιστήμια και στη Διανόηση...Τώρα το βλέπουμε να διεισδύει και στην Αριστερά .Είναι η ίδια λογική ..                                                               .5ον ..Τώρα υπαρχει και κάτι άλλο που συνδέεται με την απώθηση του Πολιτικού ....Εδώ υπενθυμίζουμε  ένα βιβλίο που είχα διαβάσει πολύ παλιότερα Το Δημοκρατικό ΠΑΡΑΔΟΞΟ της Σαντάλ Μουφ.Το βιβλίο  ,από όσο θυμάμαι καταφερόταν ενάντια στην απώθηση της Πολιτικής της Φιλελεύθερης Δεκαετίας του 90 ...Η απώθηση αυτή βλάπτει κατά Μουφ τον ίδιο τον πυρήνα της πολιτικής που είναι ΑΓΩΝΑς  διαπάλη  ιδεών και συμφερόντων κλπ Ε λοιπόν κάτι τέτοιο έγινε και στον ΣΥΡΙΖΑ μέσα : Μια Απωθημένη διαπάλη ιδεών και ομάδων ,μια Σύγκρουση που δεν εκδηλώνεται ανοιχτά και ντόμπρα ...Η  Απώθηση οφείλεται σε δύο παράγοντες α.Την Ηχηρή ΣΙΩΠΗ του Τσίπρα  η οποία όμως εκλαμβάνεται ως σιωπηρή ενθάρρυνση της υποψηφιότητας Κασσελακη β Την οργανωτική απόφαση να μην προηγηθεί ένα συνέδριο Θέσεων  αλλά ένας απολιτικος σιωπηλός  ανταγωνισμός   Υποψηφιοτήτων με την Υπορρητη παραδοχή του πιο ...ικανού και αξιου αρχηγού ( κάτι που αποκλείει εκ των πραγμάτων μια αντίληψη αμεσοδημοκρατικης συμμετοχής και ενισχύει την Απολιτικη αντίληψη του οπαδού που επιλέγει πληρεξούσιο .Αυτά τα δύο συνδέονται και με ενα τρίτο : τον εθισμό στην κουλτούρα της ΑΤΑΚΑΣ και διαρκούς επίθεσης όλων εναντίον όλων που ενισχύεται από το facebooκ και τι κοινωνικά μέσα εν γένει ..Η Απώθηση των προγραμμάτων και των θέσεων ,η διάχυτη λογική της .." προδοσίας " ο  απόκρυφος χαρακτήρας των ομάδων και τάσεων που όντως για χρόνια   κυριαρχούσε και κυριαρχεί στον ΣΥΡΙΖΑ ,ενθάρρυνε ένα επιθετικό  πολλές φορές χυδαίο στυλ διαλόγων ,τύπου πολέμου όλων εναντιον όλων ..Σε αυτόν τον πόλεμο  εξαρχής είχε το πλεονέκτημα ο Κασσελακης.Ειναι ο πιο νεοφερμένος ,ο πιο άσχετος ,ολιγότερο φθαρμένος : δεν έχει ακόμα συγκεντρώσει πάνω του τον Φθόνο ,την μεμψιμοιρια , την μοχθηρία που προκαλούν σαν ναχουν πάνω τους Μαγνητη οι παλαιότεροι " ηγέτες '"                                              6ον  Εντω μεταξύ όλο το σκηνικό θυμίζει περιφράξεις ,εκχερσωσεις ,απο" παρασιτωση " ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ .                     Π.θ 

....

Δυσφορία στη Δημοκρατία , του ΄Πέτρου Θεοδωρίδη ,/Απο το βιβλιο Η ΑΠΑΤΗΛΗ ΥΠΟΣΧΕΣΗ ΤΗς ΑΓΑΠΗΣ

1.          η δημοκρατία των αρχαίων .

Η  Δημοκρατία σήμερα μοιάζει σαν να αντανακλάται σε σπασμένο καθρέφτη: θρυμματισμένο ομοίωμα που εμπεριέχει αναμνήσεις, αναλαμπές., τα σημαινόμενα της γλιστρούν  ενώ εμείς –τα υποκείμενα της οι πολίτες αλλάζουμε .Η Ελευθερία των Μοντέρνων -σύμφωνα με την περίφημη φράση  του  Μπενζαμιν  Κονσταντ- προσδιορίζεται ως η ελευθερία των ατόμων ενώ για τους αρχαίους σήμαινε την ελευθερία μιας κοινότητας :της Πόλης .^[i] Η Δημοκρατία για τους αρχαίους Έλληνες ήταν μια «μαχητική» λέξη: απέπνεε ενθουσιασμό και, αρχικά συνδεόταν με τον πόλεμο και την αρρενωπότητα. Ο πολίτης στην αρχαία Αθήνα ήταν κυρίως ο Οπλίτης, και η Εκκλησία του Δήμου προήρθε από τη συνέλευση πολεμιστών. Παρόμοια στους Ρωμαίους η «αρετή » του πολίτη η virtus ενείχε μια σημασία πλησιέστερη στην έννοιας του «θάρρους»  και παράγεται από την λέξη vir (ανδρας)^[ii]. Η δημοκρατία -μας θυμίζει ο Jacues Ranciere σημαίνει την «εξουσία εκείνων που δεν έχουν κανένα τίτλο, καμία ειδική ικανότητα να ασκούν την εξουσία »^[iii]και στη σκέψη των αρχαίων Αθηναίων η δημοκρατία οριζόταν βάσει της ομοιότητας: υπήρχε μόνο εκεί όπου οι άρχοντες έμοιαζαν με τους  κυβερνώμενους. Ο μηχανισμός δημοκρατικής ανανέωσης ρυθμιζόταν με κλήρωση: η αρχή της ισότητας ερμηνευόταν σχεδόν κατά γράμμα και η εκλογική διαδικασία φαινόταν ως γνώρισμα ενός αριστοκρατικού πνεύματος Η δημοκρατία - σημαίνει «τη μη καθαρότητα της πολιτικής,» ^[iv]και, ήδη από τον Πλάτωνα η δημοκρατία θεωρείτο απ όλα τα πολιτεύματα πού έχουν νόμους ,τα «νόμιμα», η χειρότερη: καταπατά την ελευθερία στο όνομα της  ισοπεδωτικής ισότητας .Για τον Πλάτωνα η δημοκρατία σήμαινε την κυριαρχία της ‘’Δόξας’’, δηλαδή της άποψης έναντι της γνώσης: η πολιτεία θα έπρεπε να κυβερνάται από τους ανθρώπους πού διαθέτουν την «βασιλική επιστήμη»  Ο Πολιτικός του Πλάτωνα είναι ο  «επιστήμων, ,» που το έργο του μπορεί να συγκριθεί με το έργο του υφαντή: χρησιμοποιεί το ανθρώπινο υλικό για να κατασκευάσει το υφάδι ενός αρμονικού συνόλου^[v]  ΄Ο Αριστοτέλης από την πλευρά του θεωρούσε ότι η κυριαρχία ανήκε στον νόμο: η καλή διοίκηση -«ευνομία»- πρέπει να είναι μεικτό πολίτευμα: η πολιτεία διαθέτει μια απαραίτητη λαϊκή νομιμότητα που όμως μετριάζεται από την «αριστοκρατία» -με την στενή έννοια των «αρίστων » - αρχόντων της^[vi]

2.Η ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΣΤΗ ΝΕΩΤΕΡΙΚΟΤΗΤΑ

o        Οι αρχαίες Δημοκρατίες ήταν απομονωμένες νησίδες ισότητας μεταξύ ομοίων, ανδρών μικροϊδιοκτητών, δουλοκτητών, εν μέσω μιας γενικευμένης ανισότητας. Αντίθετα στη . νεωτερικοτητα συνεχίζουν βέβαια να υπάρχουν και να βαθαίνουν οι κοινωνικές ανισότητες όμως συνυπάρχουν με μια γενικευμένη προσδοκία ισότητας: η νεώτερη κοινωνία απαιτεί από τους ανθρώπους να είναι “συμβατοί» και ‘ομοιογενείς’ ώστε να προσαρμόζονται στις απαιτήσεις της έντονης κοινωνικής κινητικότητας ^[vii].

o        Η Νεωτερικοτητα σημαδεύτηκε από την Γαλλική επανάσταση, την επανεμφάνιση της Δημοκρατίας αλλά και του μίσους εναντίον της. Το 1790 ο ΄Εντμουντ Μπέρκ δημοσίευσε τους «Στοχασμούς για την Επανάσταση στη Γαλλία υποστηρίζοντας ότι οι γαιοκτήμονες  αριστοκράτες ήσαν οι φυσικοί άρχοντες της Γαλλίας. Ο ο ποιητής Νοβάλις, στο έργο του«Χριστιανοσύνη ή Ευρώπη;»(1799)ύμνησε τις «υπέροχες εκείνες ημέρες», όταν η Ευρώπη «ήταν ένα μια απέραντη πολιτική κι ηθική αυτοκρατορία του πνεύματος ,»: Για τον ντε Μαίστρ που το 1796 γράφει τους Συλλογισμούς για την Γαλλία ‘’Consideration Sur La France’’: « το θέλημα του θεού, και όχι ο ανθρώπινος λόγος είχε πλάσει τους νόμους, θεσμούς και κοινωνίες»..^[viii]

Η θεωρία του φιλελευθερισμού όπως την διατυπώνει ο Τζον Λοκ ,θεμελιώνει τα ατομικά συμφέροντα «Ο βασικός στόχος των ενωμένων σε μια κοινότητα ανθρώπων υπό την αιγίδα μιας κυβέρνησης είναι η διαφύλαξη της ιδιοκτησίας τους»^[ix] και η Νεωτερική Δημοκρατία εμφανίζεται πλέον  με την μορφή της αντιπροσώπευσης. Κατά τον 18ο αιώνα δεν τίθεται  πλέον θέμα άμεσης δημοκρατίας και ο ίδιος ο Ρουσσώ ήταν πεπεισμένος ότι μόνο μικρές κοινότητες θα την πλησίαζαν .

Οι Φιλελεύθεροι υποστήριζαν ότι κάθε είδους κυριαρχία πρέπει να στηρίζεται στη Βούληση του λαού. Από την άλλη όμως ήθελαν να διαφυλάξουν το δημοκρατικό πολίτευμα που προοριζόταν για δική τους χρήση. Η αρχή της  εκπροσώπησης ήρθε να ρυθμίσει το πρόβλημα της λαϊκής κυριαρχίας: επέτρεψε αφαιρεθούν οι εξουσίες από τον Κυρίαρχο λαό χωρίς να υπερβούν την αδιαίρετη φύση του. [x]Έτσι περάσαμε από την λαϊκή κυριαρχία στην κοινοβουλευτικής κυριαρχίας και η εκλογική διαδικασία σήμανε την επιστροφή στην καθησυχαστική επιλογή εκείνων που ο Τζον Ανταμς ονόμαζε:« οι Άριστοι και οι πιο σοφοί»^[xi]

Μπορούμε να διακρίνουμε μεταξύ πολλών δυο βασικές παραλλαγές της νεωτερικής αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας. Την Φιλελεύθερη και την Ρεπουμπλικανική .Η φιλελεύθερη εκδοχή καταγόταν από την Αγγλία. Έθετε ως αρχή την υπεροχή της κοινωνίας :το κράτος δεν μπορούσε  να παίρνει πρωτοβουλίες που να υπερβαίνουν τις περιορισμένες αρμοδιότητες που του έχουν παραχωρηθεί από τους πολίτες. Η Ρεπουμπλικανική εκδοχή υποστήριξε ότι οι πολίτες θα έπρεπε να υποταχθούν στην ιδέα της «κοινής βούλησης»: Το κράτος εμφανίζεται ως ένα εκπαιδευτικό σχέδιο ,ως προσηλυτισμός στη θρησκεία της αρετής του πολίτη ^[xii].Στην ρεπουμπλικανική εκδοχή ο απωθημένος Πλατωνικό Πολιτικός επιστρέφει .

Πως εξελίχθηκε η ιδιότητα του πολίτη στη  φιλελεύθερη αντιπροσωπευτική Δημοκρατία ; Ο Μακφερσον το 1977 διέκρινε τρία ιστορικά θεωρητικά μοντέλα  φιλελευθερισμού  από ένα τέταρτο (ως ευχή  μάλλον παρά ως ιστορικό προηγούμενο): την δημοκρατία της συμμετοχής . [xiii] :Ως  πρώτο ιστορικό μοντέλο  θεώρησε την  « Προστατευτική Δημοκρατία» με κύριους εκφραστές τους εκπρόσωπους του Ωφελιμιστικού φιλελευθερισμού :τον Bentham και τον Jameς Mill: στο μοντέλο ¨αυτό επιχείρημα ήταν η  προστασία του κυβερνώμενου από την κρατική καταπίεση. Το δεύτερο μοντέλο (με κύριο εκπρόσωπο τον John Stuart Mill ) το ονομάζει Αναπτυξιακή δημοκρατία: εδώ δίνεται μια νέα ηθική θεώρηση της δημοκρατίας ως μέσου για την  αυτό ανάπτυξη του ατόμου Στο τρίτο μοντέλο («Δημοκρατία της Ισορροπίας» με κύριο εκπρόσωπο τον Joseph Scumpeter και το βιβλίο του « Καπιταλισμός. Σοσιαλισμός και Δημοκρατία» 1942)το ηθικό αίτημα εγκαταλείπεται: οι θεωρητικοί της ισορροπίας αντιπροτείνουν εδώ μια περιγραφή της δημοκρατίας ως ανταγωνισμού μεταξύ ελίτ, χωρίς εκτεταμένη λαϊκή συμμετοχή: η δημοκρατία δεν αποτελεί σύνολο  ηθικών σκοπών. αλλά απλώς μηχανισμό επιλογής και εξουσιοδότησης κυβερνήσεων που συνίσταται σε έναν ανταγωνισμό μεταξύ δυο η περισσότερων  αυτοεπιλεγομενων ομάδων  πολιτικών ελίτ Ο ρόλος των εκλογέων δεν είναι να παίρνουν αποφάσεις αλλά να εκλέγουν τους ανθρώπους που θα το αποφασίζουν.

Το κλασσικό πια έργο του Τ .Marshall Citizenship and social class  βασίζεται στη διάκριση μεταξύ αστικών ,πολιτικών και κοινωνικών δικαιωμάτων. Για τον Μάρσαλ  η συμφιλίωση των αστικών,(18) αιώνα πολιτικών  (19ος )και κοινωνικών δικαιωμάτων (20ο αιώνας)  κατέληξε στο κράτος πρόνοιας  ως απόρροια μιας εξελικτικής διαδικασίας. Στην πλοκή της αφήγησης του Μάρσαλ, το επιστέγασμα των δικαιωμάτων, δηλαδή τα κοινωνικά δικαιώματα ενέχουν χαρακτήρα ενισχυτικό μιας αρχής ισότητας πού οδηγεί  στην άμεση αίσθηση συμμετοχής στην κοινότητα ,τη βασισμένη στην προσήλωση σε ένα κοινό πολιτισμό.’’^[xiv] Θεωρώντας ότι η ιδιότητα του πολίτη είναι αποτέλεσμα μιας σταδιακής εξέλιξης. ο Μάρσαλ μοιάζει να αγνοεί την ασυνέχεια και την διάσταση της πάλης των τάξεων στην διαμόρφωση της ιδιότητας του πολίτη καθώς και τον ρόλο εξωτερικών παραγόντων π.χ το πόλεμου ^[xv]. Η ιστορική αλήθεια είναι ότι τα δικαιώματα ακολούθησαν μια πολύπλοκη και αντιφατική ιστορική πορεία  Δεν μπορούμε να αγνοήσουμε πιά , στην εποχή των μεταναστών το προφανές :ο «γυμνός άνθρωπος, ο άνθρωπος που δεν ανήκει σε μια συγκροτημένη εθνική ταυτότητα, δεν έχει κανένα δικαίωμα. »^[xvi] Η φιλελευθερη Δημοκρατία αποτελεί ένα σχετικά πρόσφατο ιστορικό μόρφωμα Δημοκρατία –προϋποθέτει τοτε, με βάση αυτά τα κριτήρια, δημοκρατία - με ελεύθερες εκλογές με καθολική, ισότιμη και μυστική ψηφοφορία για άνδρες και γυναίκες . ελευθερίες του λόγου, της συνείδησης, του συνέρχεσθαι, του συνεταιρίζεσθαι και της έκφρασης την απαγόρευση της φυλάκισης χωρίς δίκη -δεν υπήρχε σε κανένα μέρος της γης τον δέκατο ένατο αιώνα -, ενώ επιβλήθηκε σε τέσσερεις μόνο χώρες σ’ ολόκληρο τον κόσμο πριν από το 1914: στη Νέα Ζηλανδία (1893), την Αυστραλία (1903), τη Φινλανδία (1906) και τη Νορβηγία (1913)και ως ένα βαθμο στις ανδρικές δημοκρατίες της Γαλλίας και της Ελβετίας.[xvii] Η εγκαθίδρυση της σύγχρονης  δημοκρατίας συνοδεύτηκε αρχικά από έναν δραστικό  περιορισμό της ιδιότητας  του πολίτη με τη μορφή της τιμοκρατικής ψήφου: εκλογείς θεωρούνταν μόνο εκείνοι οι πολίτες μιας χώρας που κατεβάλλαν έναν ελάχιστο φόρο η που ηταν ιδιοκτήτες..Στα 1885, μόνο το 56% των βρετανών ενηλίκων ανδρών είχαν γίνει δεκτό στο εκλογικό σύστημα. Για την καθολική ψηφοφορία έπρεπε να περιμένουν μέχρι το 1918 ^[xviii] Το Γαλλικό επαναστατικό Σύνταγμα του 1791 αρχικά διαχώρισε τα τέσσερα εκατομμύρια τετρακόσες χιλιάδες «ενεργούς» πολίτες  από τα δυο εκατομμύρια χωρίς περιουσία και ψήφο...Φυσικά οι γυναίκες αποκλείονταν από την ιδιότητα του πολίτη και όπως διαμαρτυρήθηκε η Ολυμπία ντε Γκουζ στο αρθρο 10 της Διακήρυξης των δικαιωμάτων της  γυναίκας και της πολιτισσας: « Η γυναίκα έχει τα δικαίωμα να ανέβει στο ικρίωμα ¨πρέπει να έχει εξίσου το δικαίωμα να ανέβει στο βήμα  του κοινοβουλίου»^[xix] Το 1791 ήρθε μια νέα μορφή αποκλεισμού : η ψήφος κατά εκλογικά σώματα .^[xx]». Με την εφαρμογή της τιμοκρατικής  ψηφοφορίας της εποχής της Παλινόρθωσης  και της μοναρχίας του Ιουλιου (από το 1815 εως το1848) εμφανίζεται ως δημοκρατική πρόοδος: οι εκατόν δυο χιλιάδες εκλογείς του 120 διαθέτουν τουλάχιστον ψηφοδέλτια ίσης αξίας ^[xxi] Εν τέλει η καθολική ψηφοφορία συμπεριλήφθηκε στο σύνταγμα της Γαλλικής δεύτερης Δημοκρατίας όμως αντί να λειτουργήσει ως Δούρειος Ίππος της μεγάλης επαναστατικής πλημμυρίδας όπως πίστευε ο Μαρξ , η καθολική ψηφοφορία εμφανίστηκε ως πιο αποτελεσματικό φράγμα κατά ης επαναστατικής  ανατροπής απ ότι η στρατιωτική καταστολή: στις προεδρικές εκλογές του 1848 και στη συνέχεα οι βουλευτικές εκλογές του Μαΐου του 1849  εξασφάλισαν τη νίκη του Λουδοβίκου Ναπολέοντα Βοναπάρτη κι την εκλογή πεντακοσίων δεξιών η κεντρώων βουλευτών  επί επτακοσίων πενήντα εδρών^[xxii]

Συχνά ξεχνάμε ότι αρχιτέκτονας Του κράτους πρόνοιας ήταν ο Μπίσμαρκ που το επινόησε προκειμένου να εμποδίσει τις κινητοποιήσεις των εργαζομένων  Μόλις τα έτη 1911-1913 άρχισε να διαμορφώνεται ένα υποτυπώδες πρόγραμμα  κοινωνικής προστασίας  στη Γαλλία και Σουηδία (σύνταξης) και την Μεγάλη Βρετανία (ιατρικής περίθαλψης) . Και είναι μάλλον ο Β παγκόσμιος πόλεμος που πιέζει την  αντιπροσωπευτική  Δημοκρατία  να στραφεί προς μια κατεύθυνση ανακατανομής του πλούτου αν θυμηθούμε  την  υπόσχεση της «αναφοράς Μπεβεριτζ ‘’το 1942, στους βρετανούς στρατιώτες (ένα κρατικο σύστημα δωρεάν ιατρικής περίθαλψης)  που πολύ αργότερα θα εμπνεύσει στον Μισελ Φουκώ την ρήση «Πηγαίνετε λοιπόν να σφαχτείτε  σας υποσχόμεθα μακρά κι ευχάριστη ζωή» ^[xxiii] 

Η «εκλογικη κωμωδία» για έναν αιώνα περίπου εμφανιζόταν ως απάτη που επέτρεπε τη συγκάλυψη των κοινωνικών ανισοτήτων. Οι αναρχικοί, αντιμετώπιζαν την δημοκρατία με τον ίδιο σεβασμό που θα έδειχναν σε οποιαδήποτε δικτατορία. Οι Μαρξιστές είδαν   στα δικαιώματα του πολίτη τη συγκάλυψη της  πραγματικότητα του ιδιοκτήτη, ο οποίος επιβάλλει τον νόμο του πλούτου, κάτω από το προσωπείο των ίσων δικαιωμάτων^[xxiv] Κιαν και ο ίδιος  ο Μαρξ είχε πιστέψει κάποτε ότι η η καθιέρωση της καθολικής  ψηφοφορίας στην Μεγάλη Βρετανία μπορούσε να συντελέσει σε ένα ειρηνικό πέρασμα προς  τον σοσιαλισμό. εν  γένει ο φορμαλισμός των εκλογών θεωρήθηκε από τους μαρξιστές ως  αστικό τέχνασμα. Υπήρχαν φορές όπου οι εργάτες ψηφοφόροι κινητοποιούταν για την ενίσχυση ν εργατικών κομμάτων και άλλες που αρνούνταν να αναγνωρίσουν μια ‘’εκλογική κωμωδία’’. Ήταν η μαρξιστική πειθαρχία της γερμανικής και αυστριακής σοσιαλδημοκρατίας και η ισχυρή συνδικαλιστική οργάνωση των σκανδιναβών εργατών που περιόρισαν ως ένα βαθμό την περιφρόνηση προς την  εκλογική διαδικασία.^[xxv]

3. Η Δημοκρατία μετά το 1990

η  αρχή της δεκαετία του 1990 χαιρετίστηκε ως ο θρίαμβος της Δημοκρατίας και του ατομικισμού. Βέβαια ήταν ο Τοκβλ που προανήγγειλε την «προσεχή αναπότρεπτη και καθολική επικράτηση της Δημοκρατίας στον κόσμο» και επισήμανε «τους κίνδυνους της τυραννίας της πλειοψηφίας» την έλλειψη ανεκτικότητας, την αποθέωση της μετριότητας, την έλλειψη ανοχής στην διαφοροποίηση. ,την παραγωγή μορφών πολιτικής νωθρότητας «Το πρώτο  πράγμα που μου έλκει την προσοχή έγραφε ο Τοκβιλ - είναι ένα αναρίθμητο πλήθος ανθρώπων ,όλων ισότιμων και παρόμοιων ,διαρκώς αναζητούντων τις ποταπές  και ευτελείς ηδονές». […]Καθένας από αυτούς, ζώντας απομονωμένος είναι αδιάφορος για την μοίρα όλων των άλλων[…]. Υπάρχει μόνο στον εαυτό  του και για τον εαυτό του [...].Πάνω  από αυτό το είδος  των ανθρώπων  βρίσκεται μια τεράστια και προστατευτική δύναμη[..] απόλυτη, ακριβής, σταθερή προνοητική κα ήπια . Προσιδιάζει προς την εξουσία ενός γονέα[..]Αλλά , επιδιώκει να τους κρατήσει διαρκώς στην παιδική ηλικία. Είναι ικανοποιημένη που οι άνθρωποι μπορούν να χαίρονται υπό τον όρο πως δεν ενδιαφέρονται για τίποτε  άλλο πέρα από την απόλαυση»^[xxvi]

Στα τέλη του περασμένου αιώνα συγγραφείς σαν τον Λιποβετσκι θεωρούσαν την προφητεία του Τοκβιλ πραγματοποιημένη: Ποτέ -δήλωναν-όσο σήμερα η δημοκρατία δεν ήταν τόσο «σίγουρη για την εγκυρότητα των πλουραλιστικών θεσμών τόσο εναρμονισμένη με τα ήθη, με το προφίλ ενός ατόμου αλλεργικού στο αυταρχισμό και τη βία, ανεκτικού και διψασμένου για συχνές αλλά όχι επικίνδυνες αλλαγές» Αιώνες τώρα, οι νεωτερικές κοινωνίες έχουν επινοήσει την ιδεολογία του ελευθέρου, αυτονόμου και ομοίου  με τους άλλους ατόμου. Ο ατομικισμός όμως εμποδίστηκε μέχρι πρόσφατα  από σκληρές ιδεολογικές πανοπλίες ,θεσμούς και ήθη παραδοσιακά ή πειθαρχικά –εξουσιαστικά. ‘’Αυτό ακριβώς το έσχατο σύνορο καταρρέει σήμερα με τρομερή ταχύτητα . Η διαδικασία προσωποποίησης ,που την ωθούν η επιτάχυνση των τεχνικών ,το management, η μαζική κατανάλωση τα ΜΜΕ ,ο ψυχολογισμός ,φέρνει σ το αποκορύφωμα της την βασιλεία του ατόμου, ρίχνει τους  τελευταίους φραγμούς’’ ^[xxvii]«Η μεταηθική κοινωνία-για τον Λιποβετσκι -φέρνει την εποχή όπου το καθήκον είναι γλυκανάλατο και αναιμικό, όπου η ηθική δεν απαιτεί πλέον την αφοσίωση σε κάποιον υπέρτατο αυτοσκοπό όπου τα υποκειμενικά δικαιώματα υπερισχύουν των  επιτακτικών προσταγών ,όπου τα ηθικά διδάγματα παρακάμπτονται από τα μηνύματα για καλύτερη ζωή, τον ήλιο των διακοπών , την μεντιακή ψυχαγωγία ».^[xxviii]

Όμως στις αρχές του εικοστού πρώτου αιώνα αρκεί να κανείς απαριθμήσει -λεει ο  jacues Ranciere- τους κανόνες οι οποίοι  επιτρέπουν  στο αντιπροσωπευτικό σύστημα να ανακηρύσσεται δημοκρατικό για ν προκαλέσει θυμηδία.. ‘’Αυτό που αποκαλούμε δημοκρατία είναι ένας τρόπος κυβερνητικής λειτουργίας ολωσδιόλου αντίστροφος: αιώνιοι εκλεγμένοι που συσσωρεύουν αξιώματα κυβερνήσεις που φτιάχνουν οι ίδιες τους νόμους υπουργοί ή  συνεργάτες  υπουργών που βολεύονται σε δημόσιες επιχειρήσεις κόμματα που χρηματοδοτούνται από απάτες ‘’[xxix]. Και ο ^{Colin Crouch,} μας θυμιζει μερικά πολύ αναγνωρίσιμα χαρακτηριστικά της σύγχρονης ^{«Μετάδημοκρατίας» : ο προεκλογικός αγώνας είναι ένα πλήρως ελεγχόμενο θέαμα που ενορχηστρώνεται ειδικευμένους επαγγελματιών. Η πλειοψηφία των πολιτών κρατά μια απαθή στάση. Η πολιτική διαμορφώνεται με συνδιαλλαγές ανάμεσα στις εκλεγμένες κυβερνήσεις και τα κυρίαρχα συμφέροντα των επιχειρήσεων....'' Οι πολιτικοί} σύρονται πίσω από  ^{τις δημοσκοπήσεις η προσωποποίηση της εκλογικής διαμάχης τείνει  να υποκαταστήσει τον διάλογο ,ασήμαντα γεγονότα της ιδιωτικής ζωής των πολιτικών καθίστανται κεντρικά ζητήματα από τα ΜΜΕ. Το κενό που αφησε η πολυδιάσπαση της εργατικής τάξης το κατέλαβαν οι εταιρίες, οι πολιτικοί σύμβουλοι και οι επικοινωνιολόγοι, με το κράτος να εκχωρεί όλο και περισσότερες εξουσίες στα επιχειρηματικά συμφέροντα, Η εκχώρηση όλο και μεγαλύτερων αρμοδιοτήτων του δημόσιου τομέα στον ιδιωτικό, έχει ως  άμεσο αποτέλεσμα τη συρρίκνωση του κράτους πρόνοιας, την περιθωριοποίηση των συνδικαλιστικών οργανώσεων, την αύξηση των ανισοτήτων, τη μεταβίβαση φορολογικών βαρών στους ασθενέστερους.}

η  Δυσφορία στις Δημοκρατίες μας γίνεται όλο και πιο έντονη. H δυσφορία αυτή συνδέεται με συντριπτικές αλλαγές στη δομή των  Κοινωνιών  μας: Σήμερα- καθώς μεγάλο μέρος της εξουσίας μεταβιβάζεται στο πολιτικά ανεξέλεγκτο παγκόσμιο χώρο-  η πολιτική δράση και ο ατομικός βίος οδηγούνται στον κατακερματισμό σε μια σειρά από βραχυπρόθεσμα προγράμματα και επεισόδια :στον «πρωτεϊκό» άνθρωπο της νέας εποχής που αναπτύσσει πολλαπλούς χαρακτήρες –ρόλους, πού πορεύεται με θρύμματα μιας βραχύβιας συνείδησης πού χρησιμοποιούνται γα την εκάστοτε επικοινωνία του με τους εικονικούς του κόσμου ^[xxx].

Η παγκόσμια κοινωνία πια γίνεται όλο και περισσότερο Κοινωνία του ρίσκου  έννοια που πρώτος εισήγαγε ο U. Beck., από τα μέσα της δεκαετίας του 1980: οι συγκρούσεις για την κατανομή του πλούτου, έχουν επικαλυφθεί από τις συγκρούσεις για την κατανομή των κινδύνων, που προκαλούνται από την επιστημονικοτεχνική ανάπτυξη. Για τον            Κ Popper η Δημοκρατία ως «ανοιχτή κοινωνία» [xxxi]ορίζεται μάλλον ως το αντίθετο της Πλατωνικης ουτοπίας και ο Καστοριαδης επεμενε στην άρνηση κάθε απόπειρας ορισμού της τέλειας κοινωνίας «.Πρέπει να αποσκοπούμε στην εξεύρεση της πολιτείας πού επιτρέπει κάθε φορά και, στην αυτοαλλοιούμενη κοινωνικοιστορική πραγματικότητα να δώσει στον εαυτό της τη νομοθεσία πού της αντιστοιχεί..» Καστοριαδης(1999)2001: 82

Όμως στις μέρες μας Η «ανοιχτή κοινωνία »αντί για την αυτοδιάθεση μιας ελεύθερης κοινωνίας όπως την φαντάστηκε ο Καρλ Πόπερ φέρει στο νου των ανθρώπων την εμπειρία ενός ευάλωτου πληθυσμού που κατακλύζεται από δυνάμεις που δεν ελέγχει.^[xxxii] Στις μετανεωτερικες κοινωνιών μας ο φόβος μεταλλάσσεται σε αγωνία: Ο φόβος έχει ένα προσδιορισμένο αντικείμενο. Η αγωνία, παραβλέπει το αντικείμενο και διακρίνεται από τον φόβο –μας λέει ο Σαρτρ-«από το γεγονός ότι ο φόβος προκαλείται από τα όντα του κόσμου, ενώ η αγωνία από το εγώ μου,»^[xxxiii] Η αγωνία μεταλλάσσει και την έννοια της ιδιότητας του πολίτη: Η ιδιότητα του πολίτη ενείχε στην νεωτερικότητα μια συνδήλωση ενεργούς συμμετοχής, στα κοινα.Η ' (Μετα)νεωτερικότητα, μετατοπίζει το περιεχόμενο της έννοιας στον ''υπεύθυνο πολίτη'', πού συνεκτιμά ''σενάρια'' και  επιλέγει από την ποικιλία των πολιτικών ''lIfe -styles' . Ο κίνδυνος για το χειρότερο κλείνει και τον ορίζοντα του. Αυτός ο φοβικά υπεύθυνος, μελαγχολικός πολίτης διαθέτει  ακόμα τον ‘’εχθρό’’ του που κινείται πια στον νεφελώδη χώρο της ‘’ανευθυνότητας’’ πού περιέχει όσους δεν μπορούν να προσαρμοστούν  στο νέο , γεμάτο κινδύνους κοινωνικό-πολιτικό περιβάλλον Το άτομο γίνεται θεατής και καταναλωτής:. Στην κοινωνια των καταναλωτών , -λεει ο Ζ. Μπαουμαν : ‘’κανείς δεν μπορεί να γίνει υποκείμενο χωρίς να μετατραπεί πρώτα σε εμπόρευμα και κανείς δεν μπορεί να κρατήσει την υποκειμενικότητα του ασφαλή χωρίς να ανακινεί ,να ανασταίνει και να ανανεώνει τις ικανότητες που αναμένονται και απαιτούνται από ένα εμπόρευμα προς πώληση[xxxiv] .Ταχύτητα, καινοτομία, ανία, απόρριψη, γίνονται  σήμερα το μαγικό τετράπτυχο της κουλτούρας του καταναλωτισμού. Υπερβολή, ασωτία και εξωφρενική σπατάλη, τα ψυχοφάρμακα  της.Στην κοινωνία της κατανάλωσης,-γραφει ο  Γιαννης. Σταυρακάκης-το κύριο κοινωνικό καθήκον συνίσταται στην όλο και μεγαλύτερη απόλαυση. Όμως '' οπως το θέτει ο Λακάν στο σεμινάριο του Encore, «Δεν είναι αυτό! Αυτή είναι η ίδια η κραυγή μέσω της οποίας η απόλαυση (jouissance) που λαμβάνουμε διαφοροποιείται από την απόλαυση που περιμέναμε»'' .Η ικανοποίηση της επιθυμίας αναβάλλεται από φαντασίωση σε φαντασίωση, από προϊόν σε προϊόν. Είναι μάλιστα αυτή η ‘’συνεχής, άπληστη και ακόρεστη μετάθεση που συνιστά την ουσία του καταναλωτισμού. ''[xxxv]

Η Δυσφορία στον Πολιτισμό στην εποχή του Φρουντ προερχόταν από τις επιταγές ενός σκληρού Υπέρ- εγώ και τις απαγορεύσεις που αυτό έθετε,  όμως η μεταμοντερνα δυσφορία –γεννιέται από μάλλον από την ναυτία της καταναλωτικής  ελευθερίας. Και ο    μετανεωτερικος ’’υπεύθυνος’’  καταναλωτής-πολίτης συνεχίζει να ,αγνοεί τους ‘’αόρατους’’ :τους  πρόσφυγες,που θεωρούνται  σήμερα «περιττές’’ υπάρξεις .^[xxxvi] αλλά και την –κατά Μπαουμαν-  «υποτάξη» (underclass) :μια αφιλόξενη ομαδοποίηση για μεγάλες και ετερόκλητες κατηγορίες ανθρώπων οπου  στοιβάζονται εγκληματίες και ανύπαντρες μητέρες που ζουν από την πρόνοια, νεαροί παραβάτες και τοξικομανείς, αποφυλακισθέντες και άστεγοι, βαποράκια και  επαίτες που το μόνο κοινό χαρακτηριστικό τους είναι η αποτυχία τους να είναι καταναλωτές[xxxvii]

Ο Όρος λαϊκισμός αναφέρεται σε ρητορικές και ιδεολογίες στις οποίες ο « λαός» λειτουργεί ως κομβικό σημείο ^[xxxviii]Όμως ο σύγχρονος λαϊκισμός  που πλήττει τις Δυτικές Μεταδημοκρατιες μας έχει ελάχιστη σχέση με την  ιστορικοπολιτική έννοια του λαού Πολύ περισσότερο σχετίζεται με ότι η Hannah Arendt    αποκαλουσε «υπόλειμμα όλων των τάξεων » όχλο(mob) διακρίνοντας σε αυτόν χαρακτηριστικά ‘’μαζανθρωπου ‘’ και έναν ακραίο  ατομικισμό  ,.^[xxxix] Ο σύγχρονος λαϊκισμός θυμίζει και τον αγροτικό λαϊκισμό των μεσοδυτικών  και νότιων περιοχών  των ΗΠΑ όπου «όπου τον πρώτο λόγο θα έχει  ο απλός άνθρωπος  του λαού»:^[xl] θεωρούνται υπεύθυνοι για την τραγική κατάσταση των φτωχών αγροτών «η κυβέρνηση οι τραπεζίτες σιδηροδρομικές εταιρείες, η Καθολική εκκλησία , οι Εβραίοι κι οι μαύροι»^[xli] Σε μια εποχή όλο και πιο απρόσωπου και ακατανόητου για τους πολλούς κοινωνικού ανταγωνισμού οι εκπρόσωποι της Νέας Ακροδεξιάς εμφανίζονται σαν να λένε:«, η πραγματικότητα είναι απλή, επίτηδες την κάνουν να φαίνεται περίπλοκη γιατί υπάρχει συνομωσία»: σε μια επίδειξη δήθεν ειλικρίνειας. Έτσι ο Ακροδεξιός λόγος αποκτά ένα σχεδόν σαρκικό πλεονέκτημα εχθρός για αυτόν δεν είναι απρόσωπος ο αποδιοπομπαίος τράγος εξαθλιωμένος, κακοντυμένος, μυρίζει άσχημα ,μας κλέβει τις δουλειές ο εχθρός αποκτά πρόσωπο : ο μετανάστης.

Τηλελαικισμος  και τηλεδημοκρατια.

Το 1859 ο John Stuart Mill με το περίφημο δοκίμιο του On Liberty  διατύπωσε τρία επιχειρήματα υπέρ της διασφάλισης της ελεύθερης κυκλοφορίας  των ιδεών μέσω του τυπου.α) οι απόψεις που αποσιωπούνται από την κυβέρνηση η την κοινωνία μπορεί να αποδειχτούν σωστές. Β) ακόμα και αν μια άποψη αποδεδειχθεί λανθασμένη συχνά περιέχει ψήγματα αλήθειας Γ) ακόμα και αν κάποια άποψη ταυτίζεται με την αλήθεια, αν δεν αμφισβητηθεί σύντομα θ μετατραπεί σε νεκρό δόγμα αντί για ζώσα αλήθεια’’[xlii].Ο  Mill  διατυπώνοντας την θεωρία της ελευθερίας του τύπου δεν μπορούσε να φανταστεί τους πολύπλοκους τρόπους με τους οποίους τα σύγχρονα μέσα επικοινωνίας  κατασκευάζουν την κοινωνική πραγματικότητα περιορίζουν το εύρος των νοημάτων και διαμορφώνουν καθημερινά το περιεχόμενο των σκέψεων, συζητήσεων και πράξεων των ατόμων

Στην τηλεδημοκρατια  των ήμερων μας η διαφήμιση μεταμορφώνει τις εκπομπές σε υπηρέτες της . Τα τηλεοπτικά προγράμματα σχεδιάζονται για να προβάλλουν διαφημίσεις. Για να προσελκύσουν την προσοχή του κοινού και να υπάρξει χώρος για την επόμενη σειρά διαφημίσεων οι απόψεις πρέπει να αναπτύσσονται γρηγορα,τα πλάνα να είναι σύντομα και τα ηχητικά σήματα συντομότερα. Οι αφηγήσεις περικόπτονται [xliii].Και έτσι προκύπτει και η αλλαγή του τρόπου σκέψης : Το να σκέφτεσαι -σήμερα -ορθά, σημαίνει να σκέφτεσαι με ισομέρεια και ταχύτητα ,να αφαιρείς το βάθος των πραγμάτων ,να αρκείσαι σε μια  γρήγορη ανάγνωση των  αναφορών  και στοιχείων ,να μη βουλιάζεις στην υποκειμενικότητα του πάθους [xliv].

Στο 1984 του Οργουελ το Mintrue (Ministry of true)διέθετε ειδικό τμήμα για την ‘’ Προλετροφή’’ που στη ‘’Νεα ομιλια’’ της Ωκεανιας σήμαινε τα ηλίθια θεάματα που προσεφερε το κρατος στις μάζες^[xlv]   Σε αυτό παράγονταν σκουπιδοεφημεριδες που δεν περιείχαν τίποτε άλλο εκτός από αθλητικά , εγκλήματα κι αστρολογία , Υπήρχε ακόμη και μια ολόκληρη υποδιεύθυνση αποστολή της οποίας ήταν η παραγωγή πορνογραφίας .Σήμερα τα ρεαλιτυ σώους είναι ίσως η πιο παραδειγματική έκφραση του σύγχρονου ατομικιστικού τηλε λαϊκισμού: δημιουργούν την εντύπωση του νατουραλισμού καθώς παρατηρούμε τους άλλους οπως τους εαυτούς μας:το κοινότοπο βαφτίζεται «αυθεντικό» Τα ρεαλιτυς δίνουν στους θεατές την ψευδαίσθηση της λαϊκής εξουσίας επιβάλλοντας καταδίκες για το ποιος θα αποχωρήσει: Ως ενσάρκωση της κραυγαλέας ασημαντότητας τα reality showς δίνουν την ευκαιρία στο ανώνυμο «Μοναχικό »πλήθος να αντικρίσει τηλε ναρκισσιστικά την ίδια του την κενότητα.

Για την  ηθική της Μετα Δημοκρατιας .

Ως ο τελευταίος κρίκος της μακραίωνης δημοκρατικής  περιπέτειας θεωρήθηκε η Μόδα που με την επιλογή και τη συνεχή αλλαγή μας εκπαιδεύει στην ελευθερία. Όμως σ’ έναν κόσμο με τη μόδα ως αρχή, έχουμε περισσότερα κίνητρα αλλά και περισσότερη βαρεμάρα, μεγαλύτερη χειραφέτηση αλλά και αντίστοιχα μεγαλύτερη σκλαβιά, μεγαλύτερη εξατομίκευση αλλά και αποπροσωποποίηση.

Στις μελαγχολικές μετά Δημοκρατίες μας ο Δήμος διατήρησε την δυνατότητα επιλογής . Έχασε την δύναμη και την ικανότητα της απόφασης. Διακρίνουμε μια μάρκα ρούχων από μια άλλη, ένα τύπο ουίσκι από κάποιον άλλο, μια σεξουαλική στάση από μια άλλη. Ψάχνουμε απελπισμένα για διαφορές. Αυτό που μετρά είναι η διάκριση, όχι το περιεχόμενο, καθώς η ύπαρξη τέτοιων διαφορών μας κάνει να ελπίζουμε ότι υπάρχουν ακόμη  στον κόσμο ιδιότητες:^[xlvi]

Μάταια συγκαλύπτουμε-μας λέει ο Ζιζεκ - τον βαθια ανορθολογικό χαρακτήρα της αποκαλούμενης «τυπικής δημοκρατίας» Μόνο η αποδοχή μια τέτοιας διακινδύνευσης, να παραδώσουμε τη μοίρα μας στην «ανορθολογική τυχαιοτητα  καθιστά δυνατή την Δημοκρατία[xlvii]. Και ο Γιαννης Σταυρακακης  μας προτείνει μια νέα δημοκρατική ηθική μια ηθική χωρίς ιδεώδη: την θέση του ιδεώδους καταλαμβάνει η η αναγνώριση της ανταγωνιστικής φύσης της καταστατικής διαίρεσης στη καρδιά της κοινωνίας^[xlviii] O Σταυρακάκης προτείνει να στραφούμε στην ηθική τη ψυχανάλυσης  ώστε να βρεθεί το έρεισμα για μια νέα ηθική της Δημοκρατίας .Και αναφέρει ως παράδειγμα αυτής της ηθικής την φροϋδική έννοια της μετουσίωσης καθώς « η μετουσίωση δημιουργεί έναν δημόσιο χώρο». Το έργο τέχνης είναι καταρχήν ατομικό συνδέεται με τη λίμπιντο του καλλιτέχνη . Αλλά απευθύνεται επίσης στο κοινό : παράγει ένα διαφορετικό είδος δεσμού μεταξύ μας που συνδέει το ατομικό και το κοινό,: αναγνωρίζει την έλλειψη  καθώς η ίδια η έλλειψη λειτουργεί ως οργανωτική αρχή  του δημόσιου , κοινού χώρου που παράγει η μετουσίωση. [xlix] Μπορούμε όμως να αντικρίσουμε κατάματα την έλλειψη; Είναι σαν να αντικρίζαμε το ίδιο μας το Τραύμα  Προτού ο Πέρσεας αντιμετωπίσει τη Μέδουσα, η Αθηνά τον προειδοποίησε να μη κοιτάξει ευθέως τη γοργόνα. Στον μύθο  οποιοσδήποτε κοιτούσε την Μέδουσας κατάματα μεταμορφωνόταν σε πέτρα..Και μπορούμε να μη διακρίνουμε την προϊούσα σήμερα εμπορευματοποίηση της Τέχνης; Τι άλλο είναι σήμερα ο Δημόσιος  χώρος που παράγει υποτίθεται η Τέχνη  παρά μια αισθητική Ουτοπία που συγκαλύπτει σε δεύτερο βαθμό τον φετιχισμό του εμπορεύματος;. Τι άλλο θαυμάζει σήμερα το κοινό του καλλιτεχνικού έργου παρά  την μυστική ουσία του σύγχρονου καπιταλισμού δηλαδή αυτή που παράγει πλεόνασμα, υπεραξία;: Ο Zizek μας θυμίζει :το σοκολατένιο αυγό Κίντερ-έκπληξη:όταν ξετυλίγεις το σοκολατένιο κέλυφος, βρίσκεις στο εσωτερικό του ένα μικρό πλαστικό παιχνίδι. Το παιδί συχνά το ξετυλίγει νευρικά, χωρίς να μπαίνει στον κόπο να φάει τη σοκολάτα, ενδιαφερόμενος μόνο για το παιχνίδι στο εσωτερικό του. Έτσι «το αυγό της Κιντερ μας παρέχει τη φόρμουλα για κάθε προϊόν που υπόσχεται «περισσότερα» Γιατί «το εμπόρευμα είναι ένα συγκεκριμένο αντικείμενο που ικανοποιεί  μια συγκεκριμένη ανάγκη, αλλά ταυτόχρονα υπόσχεται και «κάτι περισσότερο» μια απύθμενη απόλαυση που ο αληθινός της τόπος είναι η φαντασίωση»,^[l]

«Τι μας υπόσχονται οι δημοκρατίες μας;-αναρωτιόταν ο Πασκαλ Μπρυκνέρ - Την ευτυχία τον πλούτο την προσωπική ολοκλήρωση. Με άλλα λόγια , το αδύνατο. Γι αυτό και αποτελούν το κατ¨ εξοχήν  πολίτευμα των παραπόνων, της διαμαρτυρίας του ατόμου γα την τύχη του. Θα έπρεπε μάλιστα να ιδρύσουμε στις χώρες μας ένα υπουργεία της Δυσαρέσκειας που θα έστελνε  προς όλες τις κατευθύνσεις Μεγάλους Παρηγορητές επιφορτισμένους να ακούν τα παράπονα μας  και ιδιαίτερα  αυτό που λέει  κατ ¨ιδίαν ο καθένας μας με σιγανή φωνή: « Αξίζω περισσότερα»^[li]

Όμως σήμερα οι παγκοσμιοποιημένες Δημοκρατίες  μας σε συνθήκες οικολογικής και οικονομικής Κρίσης απειλούνται  από ολοκληρωτικές αλλά και παρτικουλαριστικές τασεις : ‘’Οι δυο απειλές γα τη δημοκρατία διαμορφώνουν ένα φαύλο κύκλο : η απειλή του κατακερματισμού προκαλούνται αισθήματα μνησικακίας η εξάρθρωση ανοίγει επίσης το δρόμο για κύματα παρτικουλαρισμου που αντιτίθενται σε τάσεις ενοποίησης. Ο Ολοκληρωτισμός κατηγορεί την δημοκρατία ότι διαλύει την κοινωνική ενότητα ,ο παρτικουλαρισμος της προσάπτει ότι προσπαθεί να αρθρώσει μι ενότητα που θεωρεί ολοκληρωτικη [lii]Και τι θα απογίνει τωρα,στην εποχη της παγκοσμιας οικονομικης και οικολογικής κρισης  η διεκδίκηση του δικαιώματος  της απόλαυσης δισεκατομμυρίων ανθρώπων που ζουν ή νομίζουν ότι ζουν στην πλανητική δημοκρατία;

Η δεκαετία του 90-φαινόταν να είναι η δεκαετία του θριάμβου της Φιλελευθερης Δημοκρατιας   σφραγίσθηκε από την lingua franca της παγκόσμιας ηθικής σκέψης την «παγκόσμια κοσμική θρησκεία» των Ανθρωπίνων δικαιωμάτων Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ Κοφι Αναν ,(το 1999)αποκάλεσε την Διακήρυξη το «μέτρο σύγκρισης με το οποίο μετρούμε την ανθρώπινη πρόοδο ».και η νομπελίστρια Ναντίν Γκόρντιμερ την περιέγραψε ως «το ουσιαστικό ντοκουμέντο , τη Λυδία λίθο ,το πιστεύω της ανθρωπότητας» ^[liii]. Όμως όπως έγραφε (σχεδόν προφητικά)ήδη από το 1991 ο Π.Κονδύλης «Τα ανθρώπινα δικαιώματα θα μπορούσαν να γίνουν υπόθεση εκρηκτική ,αν π.χ κάτω από δύσκολες οικολογικές συνθήκες εμπεριείχαν και το δικαίωμα για αέρα και νερό.»^[liv] Η ανεκτικότητα, η πίστη στα δικαιώματα γίνεται σχεδόν αβάσταχτη. στις συνθήκες παγκοσμιοποίημενης  ύστερης Δημοκρατιας  Συχνά τα άτομα μπροστά στη διαρκή κατάσταση αμφιθυμίας και αγωνίας, βρίσκουν  καταφύγιο στην ''κατασκευασμένη, ενεργητική ,συνειδητή εγκατάλειψη της αμφιβολίας''[lv] εγκαταλείπονται στη θαλπωρή ενός κόσμου αμυντικής αναδίπλωσης στην ψυχαναγκαστική «παραγωγή και ταυτότητας: «η γειτονιά μου, Η κοινότητα μου η πόλη μου ,το σχολείο μου το δέντρο μου ,ο ποταμός μου, η παραλία μου, το εκκλησάκι μου, το περιβάλλον μου»».^[lvi] μιας και   το ‘’να ζεις ως άτομο σε αυτόν τον συγκεχυμένο κόσμο είναι ένας ατέλειωτος εφιάλτης». ^[lvii]

ο σύγχρονος  μετανεωτερικος  πολίτης της Ύστερης παγκοσμιοποιημενης δημοκρατίας ‘’ ταλαντεύεται συνεχώς ανάμεσα στις παντόφλες και το οδόφραγμα» ^[lviii] και,ίσως, να νοσταλγεί την ‘’εποχή των άκρων ‘’,όπως θα προτιμούσε κάποιος να ενθυμείται την Δημοκρατία ως Τραγωδία παρά την ατέρμονη επανάληψη της ως Φάρσα ή να ‘’τελειώσει ο κόσμος με μια έκρηξη παρά με ένα άθλιο μικρό λυγμό» . [lix]

---