Χακεμένος Μπρεχτ, Ρεμπώ με το ζόρι ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΜΠΛΟΓΚ Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα ( αναμενω με αγωνια την παρεμβαση του Προεδρου του Ι.Θ.Ι η οποια θα λυσει το ζητημα οριστικώς και ΤΕΛΕΣΙΔΙΚΩΣ )

 στο  Μπλογκ    του Σαραντακου    εκανα  το   εξης   σχολιο  που παραθετω και  εδώ:
αγαπητε Νικο … κατ’ αρχας σε ευχαριστω θερμά για οσα εγραψες για την περιπτωσιν.. Τωρα – αναμεσα στα πολλά που εχω να πω -ξεκινω απο το εξής Λες :‘’’Φταίει βέβαια και ο Θεοδωρίδης, που έκανε την αρχική δημοσίευση χωρίς να βάλει σημάδι ότι το κείμενό του είναι μίμηση Μπρεχτ και όχι αυθεντικό. Από την άλλη, δεν είναι μικρός έπαινος για έναν συγγραφέα να περάσει κείμενό του για έργο του Μπρεχτ!’’’
Λοιπόν το κείμενο μου δεν είναι καν μίμηση του Μπρεχτ,,,
Δεν μοιάζει στο ύφος και στα γλωσσικά στοιχεία και όταν το έγραφα, -τα αρχικά σχόλια εννοώ – στο Μπλογκ Πόντος και Αριστερά , δεν περνούσε καν από το μυαλό μου ότι θα υπήρχαν αναγνώστες του που θα το περνούσαν για Μπρεχτ ,, Ήταν σχόλια που γραφτήκαν στα γρήγορα και εν θερμώ ……απλως σχολια
όποιος έχει διαβάσει έστω και λίγο Μπρεχτ πως στ καλό θα μπορούσε να πάρει το –‘’ Το μεγάλο μυστικό του Βλάκα- χμμ- για να σκεφτώ λίγο …- Ε ..μάλλον ότι ΔΕΝ του περνά καν από το μυαλό , δεν διανοείται ότι μπορεί έστω για μια στιγμή ναχει Άδικο..Κι αν του περάσει μια στάλα υποψίας από το Μυαλό Γρήγορα τη διώχνει ;Αυτός Βλάξ; Ποτες των Ποτών . Οι άλλοι Είναι ΠΑΝΤΑ…-Έτσι γίνεται Αδίσταχτα Θρασύς , Υπέροχα επικίνδυνος , ανυπέρβλητα Αλαζονικός . Και πείθει ..Γιατί πάντα υπάρχουν αρκετοί Βλάκες για να σχηματίσουν μια πλειοψηφία ..Αυτό είναι το μυστικό όπλο του ΒΛΑΚΑ ‘’ ..;
Να σας πω πως έγινε.. Τότε δεν είχα καν Μπλογκ.. ήμουν … ελεύθερος σχολιαστής .. Είχαν οι Πόντιοι( και Αριστεροί) στο μπλογκ τους ένα ποστ για την Βλακεία – μια φράση του Μπρεχτ.. έγ..ινε ένα τζερτζελο από αυτά που τοτε προέκυπταν συχνά στα Μπλογκια και με έπιασε ο οίστρος .. Όμως δεν προσπάθησα καν να μιμηθώ τον Μπρεχτ .. Το μόνο που μιμήθηκα ήταν το ..Όνομα .. κ Κόινερ.. Μόνο αυτό .. Ούτε το ύφος ούτε …
Τώρα .. .Στο ερώτημα αν .αισθάνομαι κολακευμένος που πέρασαν τα σχολιακια μου για ..Μπρεχτ;
Απαντώ :
Ναι θα αισθανόμουν , αν έβλεπα ότι οι άνθρωποι που αντέγραψαν χωρίς να αναφέρουν καν την Σπήλια από όπου πήραν το αρχικό κείμενο.. καταλάβαιναν λίγο από Μπρεχτ.. Τότε θα καμάρωνα κι από πάνω…
Όμως τώρα νιώθω σαν τον Ξέρξη όταν μαστίγωνε τη θάλασσα (του διαδικτύου) ..Ματαιοπονούμε .. Η θάλασσα είναι ανίκητη ..Όπως στο κάτω κάτω και η Βλακεία … Υ. Γ αργοτερα εφτιαξα την ετικετα Ιστoριες του Κ. Κοινερ στη Σπηλια μου οπου εβαζα δικες μου ιστοριες που παλι δεν ειχαν σχεση με ..Μπρεχτ .. λέω να τις βαλω να τις δειτε μη βρω κανενα .. μπελα στο τελος


https://sarantakos.wordpress.com/2017/08/30/brecht-rimbaud/

Χακεμένος Μπρεχτ, Ρεμπώ με το ζόρι

Καθώς το Διαδίκτυο, και γενικότερα το ψηφιακό σύμπαν, καταλαμβάνει ολοένα και περισσότερο χώρο στον κόσμο μας, ερχόμαστε συνεχώς αντιμέτωποι με νέα φαινόμενα, πρωτόγνωρα, από τα πιο σοβαρά ως τα ασ…

Χακεμένος Μπρεχτ, Ρεμπώ με το ζόρι

Posted by sarant στο 30 Αύγουστος, 2017

12 Votes

Καθώς το Διαδίκτυο, και γενικότερα το ψηφιακό σύμπαν, καταλαμβάνει ολοένα και περισσότερο χώρο στον κόσμο μας, ερχόμαστε συνεχώς αντιμέτωποι με νέα φαινόμενα, πρωτόγνωρα, από τα πιο σοβαρά ως τα ασήμαντα. Με ένα όχι πολύ σημαντικό θα ασχοληθώ σήμερα -ή μάλλον και σήμερα, αφού είναι από τα αγαπημένα θέματα του ιστολογίου. Εννοώ την κατασκευή ψευδών αποφθεγμάτων, την εσφαλμένη απόδοση φράσεων ή και ολόκληρων κειμένων σε γνωστούς συγγραφείς, ενώ δεν τα έγραψαν εκείνοι.
Όταν πρόκειται για ψευδή αποφθέγματα, χρησιμοποιώ τον όρο αποφεύγματα (η πατρότητα ανήκει στον Νίκο Λίγγρη). Το κλασικό παράδειγμα αποφεύγματος, που έπαιξε και καταλυτικό ρόλο για να ανοίξω το ιστολόγιο, ήταν η ψεύτικη ρήση του Ισοκράτη τον Δεκέμβριο του 2008 που φιγουράρισε στο εξώφυλλο του Ελεύθερου Τύπου.
Σήμερα όμως θα ασχοληθούμε όχι με πλαστά αποφθέγματα, αλλά με ψευδεπίγραφα κείμενα, που και αυτά αφθονούν στο Διαδίκτυο -τόσο στο διεθνές (θα θυμάστε τη συγκινητική αποχαιρετιστήρια επιστολή του Γκαρσία Μαρκές) όσο και το ελληνικό (με τρανό παράδειγμα το δήθεν ποίημα του Σουρή περί λιγοστού κράτους, που μελοποιήθηκε από τον Ζουγανέλη και σε λίγο θα μπει και στα σχολικά βιβλία).
Αλλά να μου επιτρέψετε να μην ασχοληθώ σήμερα με το παραποίημα του Σουρή και να σας παρακαλέσω κι εσείς να το αγνοήσετε στα σχόλιά σας, για τον απλούστατο λόγο ότι μέσα σε 10-15 μέρες θα αφιερώσω ειδικό άρθρο στο θέμα με νέα στοιχεία που έχω συγκεντρώσει.
Στο σημερινό άρθρο θα δούμε άλλες δύο περιπτώσεις ψευδεπίγραφων λογοτεχνικών κειμένων. Στη μία από αυτές μάλιστα εμπλέκεται και γνωστός μας, ο φίλος μας ο Νοσφεράτος, κατά κόσμον Πέτρος Θεοδωρίδης, που σχολιάζει αριά και πού και στο ιστολόγιο αλλά έχει και το δικό του, τη Σπηλιά του Μοντεχρήστου.
Το 2008 λοιπόν ο Νοσφεράτος, συζητώντας σε ένα άλλο ιστολόγιο (το Πόντιοι και Αριστερά) δημοσίευσε μια σειρά από σχόλια περί βλακείας και κακίας, μιμούμενος το ύφος του Μπρεχτ στις πασίγνωστες ιστορίες του κ. Κόινερ. Στη συνέχεια, ενοποίησε τα σχόλια αυτά σε μια ανάρτηση στο δικό του μπλογκ. Η αρχική ανάρτηση τροποποιήθηκε στη συνέχεια, και η τελευταία μορφή της είναι εδώ.
Δείγμα γραφής:
το μυστικό όπλο του βλάκα
ποιο είναι το μεγάλο μυστικό του βλάκα -ρώτησαν κάποτε τον κ Κοινερ – αυτό που τον κάνει ακατανίκητο , ανυπέρβλητα Κακό και ΠΑΝΤΑ νικητή;
– Το μεγάλο μυστικό του Βλάκα- χμμ- για να σκεφτώ λίγο …- Ε ..μάλλον ότι ΔΕΝ του περνά καν από το μυαλό , δεν διανοείται ότι μπορεί έστω για μια στιγμή ναχει Άδικο..Κι αν του περάσει μια στάλα υποψίας από το Μυαλό Γρήγορα τη διώχνει ;Αυτός Βλάξ; Ποτες των Ποτών . Οι άλλοι Είναι ΠΑΝΤΑ…-Έτσι γίνεται Αδίσταχτα Θρασύς , Υπέροχα επικίνδυνος , ανυπέρβλητα Αλαζονικός . Και πείθει ..Γιατί πάντα υπάρχουν αρκετοί Βλάκες για να σχηματίσουν μια πλειοψηφικά ..Αυτό είναι το μυστικό όπλο του ΒΛΑΚΑ.

Αρκετά χρόνια αργότερα, ο Πέτρος είδε με μεγάλη του έκπληξη ένα απόσπασμα από το μπρεχτιάζον κείμενό του σενιαρισμένο και σουλουπωμένο, χωρίς ενδείξεις ημερομηνίας και τα λοιπά, αλλά με προσθήκη σκίτσων του Μπρεχτ, να φιλοξενείται σε σχετικά γνωστόν εναλλακτικό ιστότοπο. Ίσως να είχε μεσολαβήσει και άλλη αναδημοσίευση, διότι υπάρχει παραπομπή σε μια σελίδα του Φέισμπουκ αφιερωμενη στον Μπρεχτ.
Ακόμα χειρότερα, όχι απλώς ένα απόσπασμα, αλλά το σύνολο της μπρεχτιάζουσας δημοσίευσης του Νοσφεράτου δημοσιεύτηκε πριν από μερικούς μήνες σε επαγγελματικής ποιότητας ιστότοπο, με καλαίσθητη παρουσίαση, με επιμέλεια του κειμένου (ο Νοσφεράτος δεν έβαζε τόνους κτλ.), με βιογραφικό σημείωμα του Μπρεχτ και, το αποκορύφωμα, με προσθήκη… βιβλιογραφικής παραπομπής, ότι τάχα το απόσπασμα είναι παρμένο από την έκδοση των ιστοριών του κ. Κόινερ στον Πατάκη!
Εδώ έχουμε κατασκευή. Είναι τόσο καλά παρουσιασμένο το κείμενο, που σε συνδυασμό με την ύπαρξη παραπομπής (έστω κι αν το λινκ δεν είναι συγκεκριμένο) αποκτά μεγάλη πειστικότητα -ήδη έχει αναδημοσιευτεί σε κάμποσα σάιτ και αν η διάδοση συνεχιστεί δεν αποκλείεται να ριζώσει. Υπάρχει δηλαδή ενδεχόμενο σε 3-4 χρόνια να το δούμε να… πέφτει θέμα στις Πανελλαδικές (ή στο διάδοχο σχήμα τους).
Λέω κατασκευή αλλά δεν λέω απάτη. Δεν έχω στοιχεία ότι οι υπεύθυνοι του doc.tv εν γνώσει τους αποδώσανε στον Μπρεχτ το κείμενο του Πέτρου Θεοδωρίδη. Θα μπορούσε απλώς να το βρήκανε κάπου, να το σουλουπώσανε και να έβαλαν την (ψευδή) βιβλιογραφική παραπομπή σαν ένδειξη επιπρόσθετης εγκυρότητας.
Φταίει βέβαια και ο Θεοδωρίδης, που έκανε την αρχική δημοσίευση χωρίς να βάλει σημάδι ότι το κείμενό του είναι μίμηση Μπρεχτ και όχι αυθεντικό. Από την άλλη, δεν είναι μικρός έπαινος για έναν συγγραφέα να περάσει κείμενό του για έργο του Μπρεχτ!
Κάτι ανάλογο έπαθε πρόσφατα και ο τραγουδοποιός Στέλιος Λαλούσης, ο οποίος πριν από μερικά χρόνια άρχισε να δημοσιεύει στίχους του στον ιστότοπο stixoi.info. Εκεί δημοσιεύονται όχι μόνο στίχοι τραγουδιών αλλά και ποιήματα, είτε καθιερωμένων ποιητών είτε, το συνηθέστερο, ανέκδοτα πρωτόλεια που τα ανεβάζουν οι δημιουργοί τους. Ο Λαλούσης είχε την έμπνευση να πάρει το ψευδώνυμο Ρεμπώ και δημοσίευε έτσι τα ποιήματα του ή μάλλον τους στίχους των τραγουδιών που έγραφε.
Δείγμα γραφής:

Lacrimae

λοιπόν
μου μίλησες για τα ταξίδια σου
σου μίλησα για τις φρίκες μου
κι έτσι σμίξανε οι κόσμοι μαςαφού δε ζήτησες τίποτα
αφού δε ζήτησα τίποτα
φαντάζομαι έναν κόσμο που δε χρωστά σε κανέναΓι αυτό σκέφτομαι
πως έτσι όπως απλώνεται η πόλη από ψηλά
θα μπορούσε να σχηματίσει τα δάκρυά σου
τις αγωνίες και τους παλμούς σου
μα πιο πολύ σκέφτομαι πως δε σε χωρά εσένα η πόληέτσι που νιώθω να με αιχμαλωτίζει η ανάγκη
και ακούω τα βήματα σου να με περπατάνε
τα καλντερίμια να ανασαίνουν τα καρδιοχτύπια σου και σκέφτομαι πάλι
πως
ταξίδι
είναι οι άνθρωποι
μα πιο πολύ ταξίδι
είναι το πάθος
να μοιραστείς το δρόμο.
Εγώ από μοντέρνα ποίηση δεν σκαμπάζω πολλά, οπότε ίσως γι’ αυτό δεν με συγκινεί το ποίημα, αλλά το θέμα μας ασφαλώς δεν είναι αυτό. Ίσως τραγουδιστό να κερδίζει.
Ο Λαλούσης συνέχισε να δημοσιεύει στίχους, όταν κάποια στιγμή αντιλήφθηκε με έκπληξη σε κάποιον ιστότοπο ένα ποίημά του να αποδίδεται στον Αρθούρο Ρεμπώ! Γκουγκλίζοντας τρόμαξε, διότι είδε ότι δεκάδες ιστότοποι δημοσίευαν στίχους του αποδίδοντάς τους στον Αρθούρο Ρεμπώ -και μάλιστα κάποιοι στίχοι του είχαν γίνει παροιμιώδεις, πράγμα που βέβαια είναι μεγάλος έπαινος από μια άποψη και δείχνει πως ίσως εγώ φταίω που δεν με συγκίνησε το παραπάνω ποίημα.
Χαρακτηριστικό είναι ότι η Τζένη Μπαλατσινού χρησιμοποίησε τον στίχο από το παραπάνω ποίημα και ως τίτλο άρθρου της αλλά και ως κατακλείδα του: «και μην ξεχνάτε, ταξίδι είναι οι άνθρωποι, όπως είπε και ο Ρεμπώ». Οπότε, εγεννήθη παρ’ ημίν και απόφευγμα!
Εκ των υστέρων, ο Λαλούσης ίσως και να μετάνιωσε για την ιδέα να πάρει διάσημο χρηστώνυμο, αλλά διαπίστωσε ότι ο ιστότοπος δεν του επέτρεπε να το αλλάξει, κι έτσι περιορίστηκε στο να προσθέτει το πραγματικό του ονοματεπώνυμο πλάι στο «Ρεμπώ» ελπίζοντας να μετριαστεί έτσι η ζημιά.
Βέβαια, το κακό με το Διαδίκτυο είναι ότι από τη στιγμή που κάτι έχει δημοσιευτει και αναδημοσιευτεί, δεν ωφελεί να διορθώσεις την αρχική πηγή αν μένουν αδιόρθωτες οι δευτερογενείς πηγές, ιδίως όταν αυτές είναι πιο επιδραστικές. Το λέει και η παροιμία, Πού να βρω χίλια μαντίλια να φράξω χίλια στόματα.
Την περιπέτειά του τη διηγήθηκε ο Β. Λαλούσης στον Mr Hulot της Lifo, παραθέτοντας και άφθονες οθονιές από διάφορες αναδημοσιεύσεις ψευδεπίγραφων στίχων του Ρεμπώ. Ο αρθρογράφος κάνει στην εισαγωγή ορισμένες βάσιμες σκέψεις σχετικά με το πώς η αναζήτηση στο γκουγκλ έχει περιβληθεί το κύρος ιερού κειμένου και τα αποτελέσματά της γίνονται άκριτα δεκτά από τους περισσότερους χρήστες. Εδώ θα προσθέσω ότι κάποτε οι έντυπες πηγές ήταν κατά τεκμήριο αμόλυντες από την γκουγκλική αναξιοπιστία, όμως όσο περνάνε τα χρόνια τόσο περισσότερες έντυπες πηγές έχουν αντλήσει υλικό από το γκουγκλ -το οποίο, βεβαίως, κατά τα άλλα είναι πολύτιμο εργαλείο, αν ξέρεις τι βλέπεις μπροστά στα μάτια σου κι αν διατηρείς ένα ελάχιστο υγιούς δυσπιστίας.
Θα κλείσω με ένα ανέκδοτο. Πριν από τρία περίπου χρόνια είχα καυτηριάσει, σε άρθρο με μεζεδάκια, ένα ιντερνετικό μπανεράκι που απέδιδε στον Γ. Σεφέρη τους στίχους από ένα τραγούδι του Γκάτσου σε μουσική Ξαρχάκου -και μαλιστα κακοαντιγραμμένους τους στίχους του Γκάτσου, παρατονισμένους. Λίγους μήνες αργότερα, μια φίλη μου στο Φέισμπουκ, εκπαιδευτικός και μάλιστα διευθύντρια σε γυμνάσιο ή λύκειο, ανέβασε στον τοίχο της την εικονίτσα με τους ψευδοστίχους του Σεφέρη.
Ευγενικά της υπέδειξα ότι οι στίχοι είναι από τραγούδι του Γκάτσου.
– Μα τι λέτε τώρα, είναι του Σεφέρη, τους ξέρω καλά, έχω και τα ποιήματά του στο σπίτι!
– Μάλλον θα θυμάστε λάθος, διότι είναι του Γκάτσου από το τάδε τραγούδι (δυστυχώς ήμουν από το κινητό και δεν είχα την ευχέρεια να βάλω λινκ).
Ύστερα από λίγο επανήλθε:
– Το έλεγξα, είναι του Σεφέρη, ρώτησα και δυο φιλολόγους συναδέλφους. (Η ίδια ήταν μαθηματικός).
Και όταν της είπα ότι οι συνάδελφοι της είπαν ψέματα, θύμωσε και με διέγραψε από φίλο της, κι ύστερα έσβησε τα σχόλιά μου!
Ρώτησε άραγε ή έτσι το είπε; Κι αν ρώτησε, οι φιλόλογοι τι έλεγχο έκαναν; Έβαλαν προφανώς τους στίχους στο γκουγκλ και έβγαλαν… Σεφέρη; Ή μήπως αφού ήταν υφιστάμενοί της προτίμησαν να της πουν αυτό που ήθελε να ακούσει;
Κι έτσι ο κατασκευσμένος Σεφέρης πάει να βρει τον κατασκευασμένο Μπρεχτ και τον κατασκευασμένο Ρεμπώ -για τον Σουρή θα πούμε σε 10-15 μέρες. Κι όταν αβγατίσουν τα ψευδεπίγραφα ποιήματα, θα βγάλουμε και μια… Ανθολογία αποποίησης!

Τότε που οι άνθρωποι έγραφαν με το χέρι sarantakos.wordpress.com

Τότε που οι άνθρωποι έγραφαν με το χέρι

sarantakos.wordpress.com

Τότε που οι άνθρωποι έγραφαν με το χέρι

Δημοσιεύθηκε από sarant στο 20 Ιουνίου, 2014

 

 

 

 

 

 

6 Votes

Έτσι που το γράφω, είναι σαν να αφηγούμαι πανάρχαια περιστατικά, σαν να λέμε τότε που έγραφαν σε παπύρους ή που κυνηγούσαν με το τόξο και τα βέλη, και ομολογώ ότι επίτηδες έδωσα αυτόν τον τίτλο -αλλά το βέβαιο είναι πως οι περισσότεροι που γράφουν στο πλαίσιο του επαγγέλματός τους δεν γράφουν πια με το χέρι.

Αν κρίνω από τον εαυτό μου, η τέχνη της χειρογραφής ξεμαθαίνεται εύκολα. Τα τελευταία χρόνια, αμέσως μόλις χαράξω δυο-τρεις χειρόγραφες αράδες κουράζομαι, ενώ ο γραφικός μου χαρακτήρας καταντάει ιατροπρεπώς δυσανάγνωστος. Θυμάμαι μια φορά, σχετικά πρόσφατα, σε μια βιβλιοθήκη (δεν θα προσδιορίσω περισσότερο), που δεν μου επιτρέπαν να φωτογραφίσω κάτι επιστολές, αλλά με άφηναν, αν θέλω, να τις αντιγράψω με το χέρι: έκατσα λοιπόν και τις αντέγραψα, με το χεράκι μου, έξι σελίδες σχετικά αραιές, κι ήταν η πιο μαρτυρική ώρα που έχω περάσει εδώ και καιρό -εκτός οδοντιάτρου.

Κι όμως, στα νιάτα μου, όταν δούλευα φριλάνς μεταφραστής, έγραφα σελίδες επί σελίδων με το χέρι, ολόκληρο το Γεράκι της Μάλτας χειρόγραφο το έχω μεταφράσει, και δεκάδες άλλα βιβλία, σε κόλες Α4 που τις δίπλωνα κατά τη μεγάλη τους διάσταση έτσι που μια λωρίδα περίπου το ένα τέταρτο του πλάτους της σελίδας να μένει άδεια για διορθώσεις, και κάθε δέκα κόλες τις συνέραπτα με το συρραπτικό και τις έφτιαχνα τετραδιάκι -αυτά μου τάχε μάθει ένας παλιός και τα εφάρμοζα ευλαβικά. Και το δικό μου άλλωστε πρώτο βιβλίο χειρόγραφο το έδωσα στον εκδότη -αλλά αυτό, πες, ήταν λιγοσέλιδο. Θέλω να πω, κάποτε δεν με τρόμαζε το γράψιμο με το χέρι.

Μπορεί βέβαια να είναι δικό μου κουσούρι, που ξέμαθα να γράφω με το χέρι -στα σχόλια θα μου πείτε αν αυτό συμβαίνει μόνο σε μένα. Πάντως, όλα δείχνουν πως οδεύουμε προς μια κοινωνία που θα γράφει με το χέρι όλο και λιγότερο, παρόλο που, απ’ όσο ξέρω, τα παιδιά στο σχολείο, στην Ελλάδα τουλάχιστον, εξακολουθούν να αφιερώνουν πολλές ώρες, σε πολλές τάξεις, στο γράψιμο με το χέρι.

Φαίνεται πως σε άλλες χώρες τα πράγματα έχουν αλλάξει περισσότερο, και πως ήδη από το δημοτικό σχολείο δίνεται έμφαση στην πληκτρολόγηση και όχι στη χειρογραφή. Πρόσατα δημοσιεύτηκε στη Νιου Γιορκ Τάιμς ένα άρθρο για αυτό το θέμα, που μου φάνηκε αξιόλογο. Ο τίτλος του ήταν What’s lost as handwriting fades, Τι χάνεται καθώς ξεχνιέται το γράψιμο με το χέρι, θα μπορούσαμε να πούμε. Το άρθρο δημοσιεύτηκε διασκευασμένο στο tvxs, με τον τίτλο Τι χάνεται μαζί με την γραφή, που βέβαια δεν είναι σωστός τίτλος, αφού δεν χάνεται η γραφή καθαυτή αλλά η γραφή με το χέρι. Έστω, τι χάνεται μαζί με το χειρόγραφο. Αλλά το βασικό δεν είναι ο τίτλος, είναι ότι το άρθρο του tvxs είναι συρραφή-διασκευή.

Ο φίλος xray είχε την πρωτοβουλία να μεταφράσει ολόκληρο το πρωτότυπο άρθρο της ΝΥΤ, και θα σας το παρουσιάσω στα επόμενα. Έκανα πρόχειρα μερικές αλλαγές στη μετάφρασή του, ίσως πολύ πρόχειρα. Κάθε πρόταση για βελτίωση, δεκτή. Δυο θέματα ορολογίας. Το cursive writing το αποδίδουμε “συνεχή γραφή”, είναι το χειρόγραφο του ενήλικα εγγράμματου, που κάποια γράμματα (αλλά όχι όλα) είναι ενωμένα με τα άλλα, αυτό παλιά το λέγαν και “επισεσυρμένη γραφή”, όποιος ξέρει πώς το λέμε τώρα ας μας πει. Έπειτα, το printing, δεν είναι βέβαια, σε αυτά τα συμφραζόμενα, η εκτύπωση, είναι όταν γράφεις μεμονωμένα, ασύνδετα γράμματα -όπως το παιδί που μαθαίνει τώρα να γράφει. Πολύ θα ήθελα να ξέρω αν υπάρχει ειδικός ελληνικός όρος.

Τι χάνουμε καθώς ξεχνάμε να γράφουμε με το χέρι

Έχει σημασία το γράψιμο με το χέρι;

Όχι πολλή, σύμφωνα με πολλούς εκπαιδευτικούς. Τα Common Core standards, ένας γενικός οδηγός για την εκπαίδευση στην Αμερική, (http://www.corestandards.org), ο οποίος έχει υιοθετηθεί από τις περισσότερες πολιτείες, προτείνουν να διδάσκεται το παιδί να γράφει ευανάγνωστα, αλλά μόνο στο νηπιαγωγείο και την πρώτη τάξη του δημοτικού. Μετά από αυτό το στάδιο, η έμφαση δίνεται στην ευχέρεια στην πληκτρολόγηση.

Ψυχολόγοι όμως και νευροφυσιολόγοι λένε ότι είναι πάρα πολύ νωρίς για να ανακηρύξουμε τη γραφή με το χέρι απομεινάρι του παρελθόντος. Νέα στοιχεία καταδεικνύουν ότι η σχέση της χειρόγραφης γραφής και της γενικότερης μαθησιακής εξέλιξης είναι πολύ βαθύτερη.

Τα παιδιά όχι μόνο μαθαίνουν να διαβάζουν γρηγορότερα όταν πρωτομαθαίνουν να γράφουν με το χέρι, αλλά βελτιώνουν επίσης και την ικανότητά τους να γεννούν ιδέες και να συγκρατούν πληροφορίες. Με άλλα λόγια, δεν έχει σημασία μόνο το τι γράφουμε, αλλά και το πώς.

“Όταν γράφουμε, ένα μοναδικό νευρικό κύκλωμα ενεργοποιείται αυτόματα,” λέει ο Στανισλάς Ντεέν (Stanislas Dehaene), ψυχολόγος στο Κολλέγιο της Γαλλίας στο Παρίσι, “Υπάρχει μια θεμελιώδης εσωτερική αναγνώριση της κίνησης του χεριού που γράφει μια λέξη, ένα είδος διανοητικής αναγνώρισης μέσα από μια προσομοίωση στο μυαλό μας. Και φαίνεται ότι αυτό το κύκλωμα συμβάλλει στη διαδικασία με τρόπους που δεν είχαμε συνειδητοποιήσει,” συνεχίζει. “Η μάθηση γίνεται ευκολότερη”.

Μια μελέτη του 2012 της Κάριν Τζέημς, ψυχολόγου στο Πανεπιστήμιο της Ιντιάνας, πρόσφερε νέα επιχειρήματα σε αυτή την προσέγγιση. Σε παιδιά που δεν είχαν μέχρι τότε μάθει να διαβάζουν και να γράφουν δόθηκαν ένα γράμμα, ή ένα σχήμα σε μια κάρτα και τους ζητήθηκε να το αναπαράξουν με έναν από τους εξής τρεις τρόπους: να το ζωγραφίσουν σε λευκό χαρτί, να το σχηματίσουν ενώνοντας αντίστοιχες τελείες, ή να το πληκτρολογήσουν απλώς σε υπολογιστή. Στη συνέχεια μπήκαν σε ένα εγκεφαλογράφο (brain scanner) και τους επιδείχθηκε για άλλη μια φορά η εικόνα.

Οι ερευνητές βρήκαν ότι η αρχική διαδικασία της αντιγραφής ήταν πολύ σημαντική. Όταν τα παιδιά σχεδίαζαν ένα γράμμα με το χέρι, έδειχναν αυξημένη δραστηριότητα σε τρεις περιοχές του εγκεφάλου που ενεργοποιούνται στους ενήλικες όταν διαβάζουν ή γράφουν: στην αριστερή ατρακτοειδή έλικα, στην κάτω μετωπιαία έλικα και στον οπίσθιο βρεγματικό φλοιό.

Αντίθετα, παιδιά που πληκτρολογούσαν ή που σχημάτιζαν το γράμμα ή το σχήμα ενώνοντας τελείες, δεν έδειχναν τέτοια δραστηριότητα.

Η Δρ. Τζέημς αποδίδει τις διαφορές στην εγγενή ατέλεια του γραψίματος με το χέρι. Όχι μόνο πρέπει να προσχεδιάσουμε και να εκτελέσουμε το έργο με ένα τρόπο που δεν απαιτείται όταν έχουμε να ακολουθήσουμε σταθερά περιγράμματα, αλλά και είναι πιθανό να παράξουμε αποτέλεσμα κάθε φορά διαφορετικό.

Αυτή η ίδια η διαφορετικότητα, μπορεί να αποτελέσει από μόνη της ένα εκπαιδευτικό εργαλείο. “Όταν ένα παιδί γράφει ένα κακογραμμένο γράμμα,” λέει η Δρ. Τζέημς, “αυτό καθαυτό το γεγονός μπορεί να το βοηθήσει να το μάθει.”

Το μυαλό μας πρέπει να καταλάβει ότι κάθε επανάληψη του “α” για παράδειγμα, αποτελεί το ίδιο γράμμα, ανεξάρτητα από το πώς είναι γραμμένο. Η δυνατότητα της αποκωδικοποίησης της κακογραφίας του κάθε “α” μπορεί να αποδειχθεί χρησιμότερη στην εδραίωση της κατανόησης αυτού που αναπαριστά, από το να βλέπει κανείς το ίδιο απαράλλαχτο γράμμα επανειλημμένα.

“Αυτή είναι μια από τις πρώτες ενδείξεις της αλλαγής του εγκεφάλου λόγω αυτής της πρακτικής,” είπε η Δρ. Τζέημς.

Σε μια άλλη μελέτη, η Δρ. Τζέημς συγκρίνει παιδιά που σχηματίζουν λέξεις, με άλλα που απλώς παρακολουθούν τη διαδικασία. Από τις παρατηρήσεις της προκύπτει ότι μόνο η πραγματική προσπάθεια εμπλέκει το μυαλό και χαρίζει τα μαθησιακά πλεονεκτήματα της χειρογραφής.

Το αποτέλεσμα όμως εκτείνεται πέρα από την απλή αναγνώριση γραμμάτων. Σε μια μελέτη που ακολούθησε σε παιδιά τρίτης έως και πέμπτης δημοτικού, η Βιρτζίνια Μπέρνιγκερ, ψυχολόγος στο Πανεπιστήμιο της Ουάσιγκτον, έδειξε ότι το γράψιμο μεμονωμένων γραμμάτων (printing), η συνεχής γραφή και η πληκτρολόγηση, είναι δραστηριότητες που συνδέονται με διακριτά και ξεχωριστά εγκεφαλικά μοτίβα – και καθεμιά τους έχει και διαφορετικό αποτέλεσμα. Όταν τα παιδιά έγραφαν κείμενο με το χέρι, δεν κατάφερναν απλώς να γράφουν συστηματικά περισσότερες λέξεις απ’ ό,τι τα παιδιά που πληκτρολογούσαν, αλλά εξέφραζαν και περισσότερες ιδέες.

Φαίνεται μάλιστα ότι μπορεί να υπάρχει μια διαφορά ανάμεσα στο γράψιμο μεμονωμένων γραμμάτων (printing) και στη συνεχή γραφή – μια σημαντική διαφορά, καθώς η διδασκαλία του συνεχούς γραψίματος σταδιακά εξαφανίζεται από τα εκπαιδευτικά προγράμματα. Στη δυσγραφία, μια κατάσταση μειωμένης ικανότητας γραφής, συνήθως μετά από τραυματισμό του εγκεφάλου, αυτή η διαφορά μπορεί εκδηλωθεί με απροσδόκητα αποτελέσματα: σε μερικούς ανθρώπους η ικανότητα για συνεχής γραφή παραμένει σχετικά ανεπηρέαστη, ενώ σε άλλους φαίνεται να μην επηρεάζεται η γραφή μεμονωμένων γραμμάτων.

Στην αλεξία, την κατάσταση μειωμένης ικανότητας διαβάσματος, μερικοί άνθρωποι που δεν μπορούν να κατανοήσουν τυπωμένο κείμενο (print), μπορούν να διαβάσουν χειρόγραφο κείμενο, ενώ συμβαίνει και το αντίθετο – πράγμα που υποδηλώνει ότι οι δύο τρόποι γραφής ενεργοποιούν διαφορετικά δίκτυα του εγκεφάλου και εμπλέκουν περισσότερους γνωστικούς πόρους απ’ ό,τι θα συνέβαινε αν η προσέγγιση ήταν ενιαία.

Η Δρ. Μπέρνιγκερ φτάνει στο σημείο να θεωρεί ότι η συνεχής γραφή μπορεί να συμβάλλει στην εκπαίδευση στον αυτοέλεγχο με ένα τρόπο που δεν είναι δυνατός για άλλους τρόπους γραφής, ενώ μερικοί ερευνητές της αποδίδουν μέχρι και συμβολή στη θεραπεία της δυσλεξίας. Μια μελέτη του 2012 δείχνει ότι το συνεχές γράψιμο μπορεί να είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική για άτομα με προχωρημένη δυσγραφία – δυσκολίες κινητικού ελέγχου στη διαδικασία σχηματισμού γραμμάτων – και ότι μπορεί να βοηθήσει στο να αποφεύγεται το γράψιμο των γραμμάτων ανάποδα ή αντίστροφα.

Συνεχές ή όχι, τα οφέλη του γραψίματος με το χέρι φαίνεται ότι εκτείνονται πέρα από την παιδική ηλικία. Για τους ενηλίκους, η πληκτρολόγηση μπορεί να είναι μια γρήγορη και αποτελεσματική εναλλακτική της χειρογραφής, αλλά αυτή η ίδια η αποτελεσματικότητά της, μπορεί να μειώνει την ικανότητά μας να επεξεργαζόμαστε καινούριες πληροφορίες. Όχι μόνο μαθαίνουμε καλύτερα τα γράμματα όταν τα καταχωρούμε στη μνήμη μας μέσω της χειρογραφής, αλλά και η μνήμη και η ικανότητα μάθησης μπορεί να ωφελούνται παράλληλα.

Δύο ψυχολόγοι, η Παμ Α. Μίλερ από το Πρίνστον και ο Ντάνιελ Μ. Οπενχάιμερ από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Λος Άντζελες ανέφεραν ότι τόσο σε συνθήκες εργαστηρίου, όσο και σε πραγματικές τάξεις σχολείων, οι μαθητές αφομοιώνουν την ύλη καλύτερα όταν κρατούν σημειώσεις με το χέρι, παρά πληκτρολογώντας σε κάποιο ψηφιακό μέσο. Αντίθετα με προηγούμενες μελέτες που απέδιδαν τη διαφορά στους περισπασμούς των υπολογιστών, η νέα έρευνα ενισχύει την άποψη ότι το γράψιμο με το χέρι δίνει στον μαθητή τη δυνατότητα να επεξεργαστεί τα περιεχόμενα της παράδοσης του καθηγητή και να τα επανατοποθετήσει – μια διαδικασία στοχασμού και χειρισμού που μπορεί να οδηγήσει σε μεγαλύτερη κατανόηση και κωδικοποίηση της μνήμης.

Δεν είναι όλοι οι ερευνητές πεπεισμένοι ότι τα μακροπρόθεσμα οφέλη του γραψίματος με το χέρι είναι τόσο σημαντικά. Ένας από τους σκεπτικιστές πάντως, ο Πολ Μπλούμ, ψυχολόγος στο Γέιλ, λέει ότι η νέα έρευνα αν μη τι άλλο δίνει έναυσμα για σκέψεις.

“Όταν γράφεις με το χέρι, και μόνο το γεγονός ότι καταγράφεις κάτι, σε αναγκάζει να εστιάσεις στο τι είναι πραγματικά σημαντικό,” λέει. Και προσθέτει, ύστερα από λίγη σκέψη,       “Ίσως να βοηθάει να σκέφτεσαι καλύτερα.”

Η Μαρία Κονίκοβα είναι αρθρογράφος του διαδικτυακού Νιου Γιόρκερ και συγγραφέας του “Mastermind: How to Think Like Sherlock Holmes.”

Οι νεκρές γλώσσες, η κ. Ρεπούση και η διδασκαλία των αρχαίων ελληνικών/sarantakos.wordpress.com

http://sarantakos.wordpress.com/2013/09/12/arxaiarepousi/

Οι νεκρές γλώσσες, η κ. Ρεπούση και η διδασκαλία των αρχαίων ελληνικών

sarantakos.wordpress.com

Το σημερινό άρθρο θα έπρεπε να δημοσιευτεί χτες, αλλά επειδή με ταλαιπωρεί μια άτιμη ίωση τα ανακλαστικά μου είναι σαφώς αμβλυμένα. Σκέφτηκα μάλιστα να μη γράψω καν άρθρο, αλλά θα ήταν φυγομαχία για ένα γλωσσικό ιστολόγιο, να μη σχολιαστεί ένα θέμα στο οποίο άλλωστε έχουμε κατ’ επανάληψη αναφερθεί.

Για να χρησιμοποιήσω το κλισέ, “σάλο προκάλεσε” η τοποθέτηση της Μαρίας Ρεπούση, βουλευτίνας της ΔΗΜΑΡ, προχτές στη Βουλή, ότι τα αρχαία ελληνικά και τα λατινικά είναι νεκρές γλώσσες (ή ίσως “λεγόμενες νεκρές γλώσσες”) και κατά συνέπεια πρέπει να περιοριστούν οι ώρες διδασκαλίας τους και/ή να διδάσκονται προαιρετικά στις άλλες κατευθύνσεις πλην της ανθρωπιστικής. Δεν είναι η πρώτη φορά που δηλώσεις της κ. Ρεπούση προκαλούν παβλοφικού τύπου αντιδράσεις, όχι και πολύ τιμητικές κατά τη γνώμη μου για όσους αντιδρούν, για να μην αναφέρω τις ξεκάθαρα χυδαίες και σεξιστικές αντιδράσεις που οφείλονται στο γεγονός ότι (τολμάει και) μιλάει μια γυναίκα. Παρόμοιες απαράδεκτες αντιδράσεις έχουν εκφραστεί κατά καιρούς εναντίον της Ζωής Κωνσταντοπούλου, της Λιάνας Κανέλλη, της Άννας Διαμαντοπούλου και πολλών άλλων γυναικών -χωρίς αυτό να σημαίνει ότι συμφωνώ γενικά με τις πολιτικές θέσεις της κ. Ρεπούση ή με τις επιστημονικές της τοποθετήσεις· είχα παλιότερα κάνει αρνητική κριτική στο βιβλίο της για τα Μαρασλειακά.

Συμπαθής ή αντιπαθής, η κυρία Ρεπούση είχε δίκιο όταν χαρακτήρισε “νεκρές γλώσσες” τα αρχαία ελληνικά και τα λατινικά. Τα αρχαία ελληνικά καθαυτά είναι νεκρή γλώσσα, επειδή δεν έχει φυσικούς ομιλητές (δηλ. που να την έχουν μητρική γλώσσα). Το ίδιο άλλωστε ισχύει και με τα λατινικά, κι αυτά νεκρή γλώσσα θεωρούνται. “Μα εγώ τα χρησιμοποιώ και σήμερα”, λέει κάποιος. Όχι όμως σε παραγωγή καινούργιου λόγου, και όχι σε κάτι σοβαρότερο από λεκτικά παιχνίδια, όπως είναι το δελτίο ειδήσεων στα αρχαία ελληνικά, που συντάσσει ένας συμπαθής Ισπανός (αν το συνεχίζει ακόμα). Βέβαια, από την άποψη αυτή τα λατινικά έχουν πολύ σοβαρότερες αξιώσεις, αφού στα λατινικά βγαίνουν κάμποσες κανονικές εφημερίδες, μεταξύ των οποίων η επίσημη εφημερίδα του Βατικανού (Acta Sanctae Sedis).
“Ναι, αλλά τα αρχαία ελληνικά ζουν μέσα από τη νέα ελληνική γλώσσα”, παρατηρεί κάποιος άλλος. Φοβάμαι πως το αν η ελληνική (νέα και αρχαία) είναι “μία και ενιαία” γλώσσα ή όχι, αυτό δεν μπορούμε να το κρίνουμε με αποκλειστικά γλωσσικά κριτήρια, είναι απόφαση πολιτική, όπως πολιτική απόφαση είναι γενικά το αν δυο “διάλεκτοι” ανήκουν στην ίδια γλώσσα ή είναι ξεχωριστές γλώσσες, για παράδειγμα αν η σλαβομακεδονική ειναι χωριστή γλώσσα από τη βουλγαρική. Αυτό φάνηκε καθαρά στην περίπτωση των σερβοκροατικών, που θεωριόνταν μία γλώσσα και σήμερα υπολογίζονται για δύο: σερβικά και κροατικά. Αφού οι γλώσσες δεν άλλαξαν τα τελευταία 20 χρόνια και τα κριτήρια της γλωσσολογίας επίσης δεν μεταβλήθηκαν, ολοφάνερα τα κριτήρια της ανακήρυξης της κροατικής σε γλώσσα είναι πολιτικά.

“Ναι, αλλά η διδασκαλία αρχαίων κειμένων από το πρωτότυπο είναι πολύ χρήσιμη για την γλωσσική κατάρτιση στα νέα ελληνικά”, λένε πολλοί. Αυτό είναι ένα σοβαρό επιχειρημα, που μπορεί και να ισχύει. Πρέπει πάντως να επισημάνω ότι έγκριτοι γλωσσολόγοι όπως ο σεβαστός Εμμανουήλ Κριαράς ή ο Φαν. Βώρος υποστηρίζουν ότι η διδασκαλία της αρχαίας από το πρωτότυπο στο γυμνάσιο πιθανόν να αποβαίνει σε βάρος της κατάρτισης στη νέα ελληνική αφού οι μαθητές βρισκονται αντιμέτωποι με δυο πολύ διαφορετικές γραμματικές (το θέμα το είχαμε συζητήσει παλιότερα εδώ). Πρότειναν λοιπόν αρχαία να διδάσκονται μόνο στο Λύκειο, και να υπάρχουν γερά κλασικά γυμνάσια-λύκεια που να βγάζουν γερούς κλασικούς φιλολόγους.
Εκτός αυτού, δείγμα έχουμε. Από το 1977 ως το 1992 δεν διδάχτηκαν αρχαία από το πρωτότυπο στο γυμνάσιο -και δεν νομίζω ότι μπορεί κανείς σοβαρά να υποστηρίξει ότι η ελληνομάθεια αυτών των παιδιών υστερεί από των νεότερων, όταν επικράτησε η δεξιά αντιμεταρρύθμιση επί κυβέρνησης Μητσοτάκη και ξανάρχισαν να διδάσκονται τα αρχαία από το πρωτότυπο.
Βέβαια, η κυρία Ρεπούση προτείνει να γίνουν προαιρετικά τα αρχαία όχι στο γυμνάσιο αλλά στο λύκειο. Κι αυτό λογικό είναι, αφού τα παιδιά έχουν ήδη διδαχτεί το σύνολο της αρχαίας γραμματικής (της αττικής βέβαια διαλέκτου) στο γυμνάσιο. Και, έτσι κι αλλιώς, στο σημερινό εξετασιοκεντρικό λύκειο όπου όλα υποτάσσονται στο βωμό των πανελλαδικών και τα λύκεια μετατρέπονται σε ιδιότυπα φροντιστήρια, είναι ουτοπικό να ελπίζουμε πως οι μαθητές θα διδαχτούν, δηλ. θα εμπεδώσουν, οποιοδήποτε μάθημα πέρα από τα τέσσερα επιλεγμένα.
Δεν θα πρότεινα σήμερα τον ριζικό περιορισμό της διδασκαλίας των αρχαίων, αν μη τι άλλο επειδή δεν θα έχουμε τι να κάνουμε τους φιλολόγους (και τους θεολόγους για τα θρησκευτικά). Ωστόσο, η μεταρρύθμιση μπορεί να γίνει σε ορίζοντα δεκαετίας, με σταδιακό περιορισμό των εισακτέων στις φιλοσοφικές.
“Μα, με τα αρχαία ελληνικά γνωρίζεις την άφταστη ελληνική παιδεία”. Σύμφωνοι, αλλά ο σκοπός αυτός εξυπηρετείται εξίσου αν διδάσκονται τα κείμενα από μετάφραση.
“Μα, όποιος διδάσκεται τα αρχαία μαθαίνει τις αλλαγές της γλώσσας, την ετυμολογία, τη διαμόρφωση της σημερινής ελληνικής”. Όχι ακριβώς. Όποιος διδάσκεται αρχαία κείμενα της κλασικής περιόδου (ή κειμενα γραμμένα σε αττική γλώσσα), δεν βοηθιέται και πολύ στο να μάθει τα νέα ελληνικά. Μπορεί ο Σοφοκλής κι ο Πλάτων να είναι αξεπέραστοι, αλλά η γλώσσα τους απέχει πάρα πολύ από τη δική μας, λείπουν δυο ή τρεις ενδιάμεσοι κρίκοι. Τα κείμενα τα γραμμένα στην ελληνιστική κοινή υστερούν σε λογοτεχνική αξία (εκτός από τα θεόπνευστα, μη βρούμε κανένα μπελά) αλλά είναι πολύ πιο χρήσιμα για την παρακολούθηση της ιστορίας της γλώσσας, το ίδιο και μεταγενέστερα κείμενα, ιδιωτικοί πάπυροι ας πούμε ή δημώδη βυζαντινά. Αν μείνεις στον Σοφοκλή, ποτέ δεν θα δεις πως “ο πατήρ, τον πατέρα” έγινε “ο πατέρας, του πατέρα”. Στον Ιωάννη Μαλάλα θα το δεις (νομίζω). Μα, αυτά είναι κείμενα μικρής αξίας, θα πείτε. Ναι, είναι. Αλλά κατά παράδοξο τρόπο όσο λιγότερο λογοτεχνικό είναι ένα κείμενο τόσο πιο πολύ βοηθάει στη μελέτη της ιστορίας της γλώσσας. Το λιγότερο, αυτά τα ταπεινά κείμενα θα μπορούσαν να διδάσκονται σε ένα απάνθισμα στο μάθημα της Ιστορίας της γλώσσας. Κι έτσι θα μας έφευγε και ο κάλος από το συλλογικό μας μυαλό, που τον καλλιεργούν κάμποσοι φιλόλογοι, κάποιοι καλοπροαίρετα, ότι η νέα ελληνική είναι γλώσσα “χαμηλότερης ποιότητας” από την αρχαία.
Ξαναλέω όμως: προς το παρόν, κατάργηση της διδασκαλίας των αρχαίων δεν νομίζω ότι τίθεται. Οπότε, ας περάσουμε στο τελευταίο θέμα: μήπως η άποψή μου για τη συνέχεια ή όχι της γλώσσας είναι υπεκφυγή; Πιθανόν να βρίσκομαι μετέωρος ανάμεσα στις δύο θέσεις -”η ελληνική είναι μία και ενιαία” – “τα νέα ελληνικά είναι άλλη γλώσσα από τα αρχαία”. Ότι η ελληνική είναι μία και ενιαία δεν αντέχει αν σκεφτούμε ότι τα αρχαία κείμενα τα διαβάζουμε σε μετάφραση, τα θεατρικά έργα τα βλέπουμε σε μετάφραση κτλ. Ότι είναι άλλη γλώσσα, βάζει άλλου είδους προβλήματα: πόσες γλώσσες είναι;
Οπότε, έχω καταλήξει ότι η ελληνική γλώσσα (πιθανώς και άλλες γλώσσες) είναι το πλοίο του Θησέα. Οι Αθηναίοι είχαν χτίσει, λέει το φιλοσοφικό πρόβλημα, έναν ωραίο νεώσοικο όπου το τιμημένο πλοίο αναπαυόταν με δόξα και τιμή. Κάθε που σάπιζε ένα σανίδι το άλλαζαν. Τελικά άλλαξαν όλα τα σανίδια. Οπότε, ήταν ακόμα το πλοίο του Θησέα ή όχι; Η απόφαση (αν είναι ή όχι το ίδιο πλοίο) είναι πολιτική.

Yστερόγραφο: Δεν έχω ακόμα βρει το αρχικό βίντεο της ομιλίας της κ. Ρεπούση, φαίνεται όμως ότι δεν είπε “οι νεκρές γλώσσες” αλλά “οι λεγόμενες νεκρές γλώσσες”. Αν είναι έτσι, προκαλεί μεγάλη εντύπωση το σχόλιο του κ. Μπαμπινιώτη, σε προβληματικά έτσι κι αλλιώς ελληνικά: «δεν πρέπει να γινόμαστε συνομιλητές φληναφημάτων». «Θα σεβόμουν μια κριτική “θέλω λιγότερες ώρες Αρχαία και περισσότερες Ιστορία”. Είναι άλλο όμως να λες τη γλώσσα σου νεκρή».
Ο ίδιος τότε γιατί αποκάλεσε ‘χαρακτηριζόμενες ως νεκρές’ τα αρχαία ελληνικά και τα λατινικά, σε ανύποπτο βέβαια χρόνο; Διαβάστε:
«…Ίσως σκεφθεί κανείς ότι το όλο ζήτημα είναι απλώς θεωρητικό πρόβλημα των διανοουμένων, των γλωσσολόγων και των οιονεί οικολόγων τής γλώσσας, ωστόσο εύκολα θα αντιληφθεί ότι είναι πρόβλημα που – στις διάφορες εκφάνσεις του – μάς αφορά όλους. Γιατί δεν είναι μόνο οι εξαφανισθείσες γλώσσες (Χεττιτική, Αρχ. Αιγυπτιακή, ινδιάνικες Αμερικής, αυστραλιανές, αφρικάνικες κ.λπ.) ούτε μόνο οι χαρακτηριζόμενες ως «νεκρές» (Αρχ. Ελληνική και Λατινική) που επιβιώνουν μέσα από τη συνέχειά τους (N. Ελληνική, Ιταλική) ή τις εξελιγμένες μορφές (Γαλλική, Ρουμανική, Ισπανική, Πορτογαλική κ.ά. από τη Λατινική).»
Δηλαδή; Τόσο μεγάλη διαφορά έχει ο όρος “λεγόμενες νεκρές” από τον όρο “χαρακτηριζόμενες ως νεκρές”, ιδίως μάλιστα εφόσον και η κ. Ρεπούση δέχτηκε από το βήμα της Βουλής τη συνέχεια της γλώσσας; Ξέχασε τάχα ο κ. Μπαμπινιώτης τι είχε πει ή έσπευσε να συνταχθεί, για πολλοστή φορά, με το ρεύμα;

Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία Επικούρεια πολιτικότητα (ο Δημοσθένης Κούρτοβικ γράφει για τον Δημήτρη Σαραντάκο)

Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Επικούρεια πολιτικότητα (ο Δημοσθένης Κούρτοβικ γράφει για τον Δημήτρη Σαραντάκο)

ΕΥΤΥΧΩΣ Ο ΝΙΚΟΣ ΣΑΡΑΝΤΑΚΟΣ - που τον εμπιστευομαι - διαβασε το βιβλιο του κ. Κωτούλα και με απαλλαξε απο τον κοπο και ..τα εξοδα ..! διαβαστε την βιβλιο κριτική του

Τα πρωτόκολλα και ο κ. Κωτούλας

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ 

''Μια και ξεκινήσαμε από την ορολογία, να πω ότι το βιβλίο του κ. Κωτούλα καινοτομεί σε αυτό τον τομέα, διότι, όπως επισημαίνει στον πρόλογο, χρησιμοποιεί τον όρο «αντιεβραϊσμός» αντί του «καταχρηστικού», όπως τον λέει, όρου «αντισημιτισμός», με το επιχείρημα ότι «η πολεμική στρεφόταν αποκλειστικά κατά των Εβραίων και όχι εναντίον άλλων σημιτικών φυλών». Αυτό εμένα σόφισμα μου φαίνεται, ο όρος «αντισημιτισμός» είναι καθιερωμένος και δεν βλέπω σε τι εξυπηρετεί η αλλαγή του, αν όχι να προκαλέσει σύγχυση. Και αν είναι καταχρηστικός ο όρος, γιατί τον χρησιμοποιεί ο συγγραφέας πότε-πότε; Νομίζω ότι το σφάλμα δεν είναι μόνο μεθοδολογικό, διότι πρόσεξα ότι ο συγγρ. χρησιμοποιεί τον όρο «αντισημιτισμός» για να χαρακτηρίσει άλλα κόμματα και δυνάμεις (π.χ. «τον πολιτικό αντισημιτισμό των παγγερμανικών κύκλων», σελ. 20· το DAP ήταν «σοσιαλιστικό και αντισημιτικό», σελ. 22) ενώ για τον Χίτλερ και το NSDAP (το ναζιστικό κόμμα) χρησιμοποιεί πάντοτε -αν δεν κάνω λάθος- τον όρο «αντιεβραϊσμός». Τυχαίο;

Επίσης χρησιμοποιεί τον όρο «εθνικοσοσιαλισμός» αντί του «ναζισμός» και το «Δημοκρατία» (σκέτο) αντί του «Δημοκρατία της Βαϊμάρης».  (Προσθήκη: Αυτό το αναφέρω χωρίς να το κρίνω, από ορολογικό ενδιαφέρον).

Αφού θίξαμε τον αντισημιτισμό, να αναφερθώ σε κάτι που με ενόχλησε πολύ. Στη σελ. 25 γράφεται ότι η επιρροή του Άλφρεντ Ρόζενμπεργκ είχε ως αποτέλεσμα «την υιοθέτηση του αμφιλεγόμενου κειμένου ‘Τα Πρωτόκολλα των Σοφών της Σιών’ ως αποδεικτικού στοιχείου για μια παγκόσμια εβραϊκή συνωμοσία». Εδώ, υπάρχει σοβαρό θέμα. Τα Πρωτόκολλα δεν είναι αμφιλεγόμενο κείμενο, είναι αποδεδειγμένη αντισημιτική πλαστογραφία. Σύμφωνα με τα λεξικά, αμφιλεγόμενος είναι αυτός «που επιδέχεται διαφορετικές ερμηνείες ή για τον οποίο ισχύουν διαφορετικές εκδοχές» (ΛΚΝ, παρόμοια και στον Μπαμπινιώτη που προσθέτει: αυτός που αμφισβητείται). Τα Πρωτόκολλα, που τα κατασκεύασε η Οχράνα, η μυστική αστυνομία του Τσάρου, στις αρχές του 20ού αιώνα, δεν είναι αμφισβητούμενα, έχουν αποδειχτεί ότι είναι πλαστά εδώ και πολλές δεκαετίες. Ή ο κ. Κωτούλας δεν γνωρίζει τη σημασία της λέξης «αμφιλεγόμενος» ή πρέπει να παραθέσει αμέσως απόψεις ιστορικών που να θεωρούν ότι είναι γνήσια. Ένας τέτοιος… ιστορικός υπάρχει: πρόκειται για τον κ. Ηλία Κασιδιάρη, ο οποίος είχε το θράσος να διαβάσει στη Βουλή στις 23.10.2012 απόσπασμα από τα Πρωτόκολλα τονίζοντας ότι είναι γνήσιο κείμενο (το βιντεάκι εδώ, η ανάγνωση του πλαστογραφήματος από το 1.30 ως το 2.00).

Ο συγγρ. όχι μόνο αποσιωπά την πλαστότητα των Πρωτοκόλλων (η οποία είχε ήδη αποδειχτεί από το 1921), αλλά λέει ότι η διάδοση των απόψεών τους ευνοήθηκε εξαιτίας της «αναλογικά υψηλής συμμετοχής Εβραίων στον Τύπο της Αριστεράς» (χωρίς να το τεκμηριώνει φυσικά) και επειδή στις κομμουνιστικές εξεγέρσεις «πρωταγωνιστούσαν πολιτικοί εβραϊκής καταγωγής». Θα μου πείτε ότι επιμένω πολύ σε μια λεπτομέρεια, αλλά δεν πρόκειται για λεπτομέρεια: μόλις ανέβηκε στην εξουσία ο Χίτλερ διάταξε να διδάσκεται το κείμενο αυτό στα σχολεία (όχι, αυτό δεν το λέει ο κ. Κωτούλας, αλλού το διάβασα), ο δε ιστορικός Νόρμαν Κον έχει χαρακτηρίσει τα πρωτόκολλα «ένταλμα γενοκτονίας». Μερικές λεπτομέρειες σκοτώνουν.

Εκτός από το άλλοθι που δίνει στους Χρυσαβγίτες βγάζοντας απλώς αμφιλεγόμενα τα Πρωτόκολλα, ο συγγραφέας, ίσως για να να αυξήσει το ποσοστό των αριστερών εβραϊκής καταγωγής,  αποκαλεί “Γερμανοεβραίους” όχι μόνο τη Ρόζα Λούξεμπουργκ, όχι μόνο τον Καρλ Μαρξ, αλλά ακόμα και τον Καρλ Λίμπκνεχτ! (στη σελ. 18 -φυσικά ο Λίμπκνεχτ δεν ήταν εβραίος). Θα ήθελα να δεχτώ ότι πρόκειται για απλή παραδρομή, αλλά δεν είναι το μόνο “λάθος” προς αυτή την κατεύθυνση. Για παράδειγμα, στη σελ. 123, αναφερόμενος στη Νύχτα των Κρυστάλλων, το φοβερό πογκρόμ (δεν χρησιμοποιεί αυτή τη λέξη) της 9-10 Νοεμβρίου 1938, μας λέει ότι: “Τον Νοέμβριο του 1938 εκδηλώθηκε μια μαζική δίωξη, όταν Εβραίοι τρομοκράτες δολοφόνησαν Γερμανούς διπλωμάτες στο Παρίσι”. Το μυαλό του αναγνώστη πάει σε κάποια εκτεταμένη συνωμοσία που οδήγησε σε μαζική δολοφονία διπλωματών, με αποτέλεσμα να ξεσπάσει η “δίκαιη οργή” του γερμανικού λαού. Τα πλάγια στο απόσπασμα είναι δικά μου, διότι: α) οι “τρομοκράτες” [για την οικονομία της συζήτησης ας δεχτώ τον όρο] δολοφόνοι δεν ήταν πολλοί αλλά ένας, ο 17χρονος Χέρσελ Γκρίνσπαν. β) οι δολοφονημένοι διπλωμάτες ήταν επίσης ένας, ο Ερνστ φον Ρατ. Και γ) σε όλη τη βιβλιογραφία που έχω υπόψη μου, η δολοφονία του φον Ρατ θεωρείται πρόσχημα για το πογκρόμ, όχι δικαιολόγηση του πογκρόμ. (Πρόχειρα, pretext στη Βικιπαίδεια).

Σύμφωνα επίσης με τον συγγραφέα, επίσης, ο αντισημιτισμός (ή αντιεβραϊσμός κατά την ορολογία του), δεν ήταν βασικό χαρακτηριστικό του ναζισμού. Αντιγράφω από τη σελ. 45: «Ο αντιεβραϊσμός ήταν απλώς μια δευτερεύουσα συνισταμένη [προφανώς εννοεί «συνιστώσα»] του εθνικοσοσιαλιστικού προγράμματος, τόσο πριν όσο και μετά το 1933 … ήταν ουσιαστικά ένας διαφοροποιημένος αντικομμουνισμός και μια κριτική θεώρηση του ελέγχου της κοινωνίας από συγκεκριμένες ομάδες συμφερόντων που συγκροτούσαν μια ελίτ με πολιτική και οικονομική επιρροή». Αυτή την άποψη δεν την τεκμηριώνει, αλλά αμέσως μετά παραθέτει ένα εκτενέστατο εμετικό απόσπασμα από έναν αντισημιτικό λόγο του Γκέμπελς, που εκτείνεται σε τρεις σελίδες μαζί με τις εικόνες! Δεν βρίσκω τόσο αθώα αυτή την περιθωριοποίηση του αντισημιτισμού. Επειδή στη συλλογική μνήμη των ανθρώπων τα κρεματόρια είναι η πιο ζωντανή ανάμνηση από τον ναζισμό, με το να περιθωριοποιείται ο αντισημιτισμός και να τονίζονται τα άλλα χαρακτηριστικά του, είναι σαν να αμβλύνεται η εντύπωση, να επιχειρείται  η αθώωσή του.

Στο ίδιο θέμα, στη σελ. 121: «Ο αντιεβραϊσμός ως ιδεολογικό στοιχείο του εθνικοσοσιαλιστικού προγράμματος αποτελούσε ουσιαστικά (με εξαίρεση ορισμένους ακραίους αντισημίτες, όπως ο Στράιχερ) μια παραλλαγή ταξικού μίσους για μια ευημερούσα κοινωνική ομάδα». Άρα: ο αντιεβραϊσμός είναι σχεδόν αθώος, περίπου κάτι αντικαπιταλιστικό, ενώ ο ξορκισμένος αντισημιτισμός αφορά μόνο «ορισμένους ακραίους» -φαίνεται τα 6 εκατομμύρια θα τα εξολόθρευσε μόνος του ο Στράιχερ, οι άλλοι ναζήδες αθωώνονται! Παρεμπιπτόντως, στη Γαλλία, ο Ζαν Μαρί Λεπέν τιμωρήθηκε με πρόστιμο επειδή χαρακτήρισε «λεπτομέρεια στην ιστορία του Β’Π.Π. τους θαλάμους αερίων». Ευτυχώς εμείς έχουμε απεριόριστη ελευθερία του λόγου κι έτσι τοποθετούμε σε νευραλγικές θέσεις του κρατικού μηχανισμού διανοητές που θεωρούν «δευτερεύον στοιχείο» του ναζισμού τον αντισημιτισμό.

Ένα άλλο χαρακτηριστικό του βιβλίου είναι ότι πολύ συχνά, όταν γίνεται αναφορά σε κάποιο αναντίρρητα αρνητικό χαρακτηριστικό του ναζισμού, επιδιώκεται να σχετικοποιηθεί, με αναφορά παραδειγμάτων ότι αυτό συνέβαινε και αλλού. Για παράδειγμα, όταν αναφέρεται στην εκκαθάριση των πανεπιστημίων από τους Εβραίους μετά το 1933, ο συγγρ. δεν παραλείπει να τονίσει ότι «παρόμοιες τάσεις ήταν ενδημικές και στις δυτικές Δημοκρατίες» (χωρίς να το τεκμηριώνει, χωρίς να αναφέρει παραδείγματα)· όταν στις σελ. 120-121 αναφέρει τους αποκρουστικούς ευγονικούς νόμους και την απαγόρευση γάμου σε «επιβεβαρυμένα» άτομα (ορολογία του συγγρ.) προσθέτει ότι αυτά «αποτελούσαν καθιερωμένη πρακτική τόσο στον ευρωπαϊκό χώρο όσο και στις ΗΠΑ». Στο άλλο του επίμαχο άρθρο, διάβασα από δεύτερο χέρι ότι ο κ. Κωτούλας, αναφερόμενος στα στρατόπεδα συγκέντρωσης, τα χαρακτήρισε πάγια τακτική των χωρών που εμπλέκονται σε πόλεμο. Εδώ έχουμε σχετικοποίηση μέσω της μισής αλήθειας. Διότι μπορεί να εφαρμόζονταν και σε άλλες χώρες τα μέτρα ευγονικής, ας πούμε, αλλά πουθενά αλλού δεν πήραν αυτό τον μαζικό και συστηματικό χαρακτήρα, πουθενά αλλού δεν ανακηρύχτηκαν σε κρατική ιδεολογία, πουθενά αλλού δεν στοίχισαν τόσα θύματα· πουθενά αλλού, για να χρησιμοποιήσω την αβάσταχτα αποστειρωμένη διατύπωση του συγγραφέα δεν δόθηκε «έμφαση στη φυλετική υγιεινή» (σελ. 113 -νομίζω ότι και η λέξη ρατσισμός απουσιάζει από το βιβλίο). Με το να μην αναφέρει τις οφθαλμοφανείς αυτές διαφορές, ο συγγρ. παραπλανά βάναυσα τον αναγνώστη.

Καμιά φορά η σύγκριση με «τους άλλους» είναι ευνοϊκή για τον ναζισμό. Και όχι μόνο στη σύγκριση με τους κομμουνιστές, όπου οι ναζιστές επιπλέουν, αφού «Από όλες τις παραστρατιωτικές οργανώσεις η πιο βίαιη ήταν των κομμουνιστών και ακολουθούσαν οι εθνικοσοσιαλιστές». Εντύπωση μου έκανε ότι ο συγγρ. χαρακτηρίζει «αγριότητες» τα όσα έκαναν οι γαλλικές δυνάμεις κατοχής στο Ρουρ το 1919-21, ενώ στο άλλο του άρθρο χαρακτηρίζει «παρατυπία» τον βομβαρδισμό του πλωτού νοσοκομείου Αττική.

Επίσης, πολύ κακή εντύπωση μου έκανε το εξής απόσπασμα της σελ. 51: «η πρωτοφανής όμως, για τη γερμανική πραγματικότητα, ηθική κρίση στην οποία είχε βυθιστεί η Δημοκρατία, με την άνοδο της πορνείας, της ομοφυλοφιλίας και τη διάλυση του κοινωνικού ιστού, ευνόησε σχεδόν αποκλειστικά τους εθνικοσοσιαλιστές». Πώς μετριέται η άνοδος της ομοφυλοφιλίας δεν μας το αποκαλύπτει ο κ. Κωτούλας, αλλά η διατύπωσή του δείχνει πως θεωρεί την ομοφυλοφιλία κάτι επιλήψιμο, αφού είναι στοιχείο της ηθικής κρίσης.

Και αλλού ο κ. Κωτούλας φαίνεται να υιοθετεί την οπτική των ναζιστών. Για παράδειγμα, η ενότητα που αφηγείται την προσάρτηση της Αυστρίας και της Σουδητίας, στη σελ. 80, έχει τον τίτλο «Η ενοποίηση των γερμανικών εδαφών»! Εξίσου εντυπωσιακά, στη σελ. 129 η περίοδος 1933-1945 χαρακτηρίζεται «Η πολιτιστική επανάσταση» -μάλιστα αυτός είναι ο τίτλος της σχετικής ενότητας. Κατόπιν τούτου δεν είναι περίεργο που το κάψιμο των βιβλίων (σελ. 131) θεωρείται «μια από τις εκφράσεις του ανανεωτικού, επαναστατικού πνεύματος».

Στο βιβλίο παρατίθενται άφθονα και εκτενή αποσπάσματα από λόγους του Χίτλερ, του Γκέμπελς, ίσως και άλλων επιφανών ναζιστών, χωρίς σχολιασμό, χωρίς αντίλογο, σε επίρρωση των θέσεων του συγγραφέα. Για παράδειγμα (σ. 53) για να στηριχτεί η θέση του συγγραφέα ότι ««Το εθνικοσοσιαλιστικό κόμμα δεν διέθετε διεθνείς υποστηρικτές … η οικονομική και πολιτική του βάση προερχόταν αποκλειστικά από τα μέλη του», ένα θέμα το οποίο είναι πραγματικά αμφιλεγόμενο, αφού υπήρχαν μεγαλοβιομήχανοι που ενίσχυαν το NSDAP ήδη από τη δεκαετία του 1920, παρατίθεται, ως τεκμηρίωση, απόσπασμα από ομιλία του Χίτλερ. Πολλά αποσπάσματα στάζουν κυριολεκτικά από αντισημιτισμό και ρατσισμό, παρεμπιπτόντως διαψεύδοντας τη θέση του συγγρ. ότι ο «αντιεβραϊσμός» ήταν δευτερεύον στοιχείο του εθνικοσοσιαλισμού, αφού μάλλον ως εμμονή παρουσιάζεται.

Τέλος, σε όλη την έκταση του κειμένου, ο συγγρ. χρησιμοποιεί ευμενώς ουδέτερες, τουλάχιστον, διατυπώσεις όταν αναφέρεται στον Χίτλερ και στους ναζιστές. Για παράδειγμα, το Μάιν Καμπφ είναι η «φημισμένη αυτοβιογραφία» του Χίτλερ (21 -και όχι, ας πούμε, η διαβόητη), ο Χίτλερ αποδείχτηκε «ικανότατος στρατιώτης» και «ήταν όντως ικανότατος ρήτορας…. η ακατάβλητη δραστηριότητά του, οι εντυπωσιακές ρητορικές του ικανότητες…» (21-22) ή «Η απήχηση του εθνικοσοσιαλισμού στη νεολαία ήταν εντυπωσιακή και οφείλεται στον ριζοσπαστικό ιδεαλισμό τον οποίο εξέφραζε (41, λεζάντα φωτογραφίας που δείχνει τον Χίτλερ περιτριγυρισμένον από νεολαίους ναζιστές)». Αλλού, ο συγγραφέας «ανασκευάζει μύθους» που διέδιδαν εναντίον του ναζισμού οι αντίπαλοί του, όπως στη σελ. 99 όπου υποστηρίζει ότι η συμμετοχή μεγάλου αριθμού φοιτητών στο NSDAP «καταρρίπτει τον μύθο που προέβαλαν ορισμένοι συγγραφείς της Αριστεράς και της αστικής τάξης, όπως ο Τόμας Μαν, ότι ο εθνικοσοσιαλισμός ήταν εχθρικός προς τη μόρφωση».

Όταν όμως γίνεται λόγος για τους αντίπαλους του ναζισμού, ο συγγρ. δεν παραλείπει να επισημάνει στοιχεία που θα μπορούσαν να θεωρηθούν αρνητικά, όπως όταν μιλάει για τους επιστήμονες που έφυγαν από τη Γερμανία μετά την άνοδο του Χίτλερ: «Ορισμένοι από αυτούς, όπως ο Αϊνστάιν, είχαν ταχθεί από το 1933 με τις δυτικές Δημοκρατίες κατά της νέας Γερμανίας και αργότερα θα ενστερνίζονταν σιωνιστικές απόψεις, ενώ θα προέβαιναν σε επιστημονικές ανακαλύψεις που αργότερα θα χρησιμοποιούντο για την κατασκευή της αμερικανικής ατομικής βόμβας» (σελ. 113).

Έγραψα πολλά και σας κούρασα, καιρός να απαντήσω στο ερώτημα του φίλου μου, αν είναι σωστός ο χαρακτηρισμός «υμνητής του ναζισμού» για τον συγγραφέα του βιβλίου. Ύμνους πράγματι δεν διάβασα στο βιβλίο, οπότε ίσως είναι υπερβολική η λέξη· εγκώμια πάντως είδα αρκετά, και η απόσταση των δυο λέξεων δεν είναι μεγάλη. Στη δική μου αξιολόγηση, δίνω ξέχωρη βαρύτητα στο σοβαρό μεθοδολογικό (και ίσως όχι μόνο) λάθος με τη διάκριση αντιεβραϊσμού και αντισημιτισμού και, ακόμα περισσότερο, στην παρουσίαση των Πρωτοκόλλων της Σιών ως «αμφιλεγόμενου κειμένου», ειδικά στη σημερινή συγκυρία που βρίσκεται στη Βουλή ένα φιλοναζιστικό κόμμα που θεωρεί γνήσια την αντισημιτική αυτή πλαστογραφία. Κατά τα άλλα, ίσως ακριβέστερο είναι να πούμε ότι το βιβλίο αποτελεί μια σύνοψη των ελαφρυντικών και των δικαιολογητικών που θα μπορούσε να συγκεντρώσει ένας ικανός συνήγορος υπεράσπισης σε μια δίκη του εθνικοσοσιαλισμού.''
 Ο Ιωάννης Κωτούλας στην 3η Γιορτή PATRIA_1/2

Απάντηση για το γράμμα Ν (και επικουρικά για το Σ) αναδημοσίευση απο το Μπλογκ του Νίκου Σαραντάκου. ανευ σχολίων ,

Απάντηση για το γράμμα Ν (και επικουρικά για το Σ)

Αναρτήθηκε από τον/την sarant στο 4 Ιανουαρίου, 2013

5 Votes

Στις αρχές Δεκεμβρίου είχα σχολιάσει επικριτικά ένα άρθρο στο οποίο υποστηριζόταν, μεταξύ άλλων, ότι το γράμμα Ν οξυγονώνει τον εγκέφαλο όταν το προφέρουμε και ότι η θέση του στο αλφάβητο δεν είναι τυχαία. Ο συγγραφέας του άρθρου, ο εκπαιδευτικός κ. Σπύρος Μάρκου από τη Λάρισα, επίτιμος σχολικός συμβουλος, μού έστειλε εκτενή απαντητική επιστολή, οπότε θεωρώ σωστό να την παραθέσω σε αυτοτελές άρθρο και όχι ως σχόλιο στο προηγούμενο άρθρο μου.

Θα παραθέσω παρακάτω αυτούσιο το κείμενο του κυρίου Μάρκου, αν και παρατηρώ ότι τα βασικά στοιχεία της τοποθέτησής του είχαν ήδη παρουσιαστεί στο  προηγούμενο άρθρο -και φυσικά δεν μπορώ να συμφωνήσω μαζί τους. Η βασική θέση του κ. Μάρκου είναι ότι η ελληνική γλώσσα δεν είναι συμβατική, ότι δηλαδή για την ελληνική γλώσσα δεν ισχύει η αποδεκτή από όλους τους γλωσσολόγους αρχή του Σοσίρ (Saussure) για την αυθαιρεσία του γλωσσικού σημείου. Τα επιχειρήματά του ο κ. Μάρκου τα αντλεί από τον… Πλάτωνα, και μάλιστα ο κ. Μάρκου είναι πλατωνικότερος του Πλάτωνα, διότι ο αρχαίος φιλόσοφος λέει ρητά ότι τα ονόματα έχουν την ίδια «ορθότητα» και στην ελληνική γλώσσα και στις ξένες, ενώ ο κ. Μάρκου τη μεν ελληνική γλώσσα τη θεωρεί ξεχωριστή ενώ τις ξένες, μεγαλόψυχα, τις χαρίζει στον Σοσίρ, δέχεται ότι εκείνες μπορεί να είναι συμβατικές, αλλά η ελληνική όχι!

Μέγας φιλόσοφος μπορεί να ήταν ο Πλάτωνας, αλλά γλωσσολόγος δεν ήταν και οι απόψεις του για τη γλώσσα είναι, με όλο το θάρρος, αφελείς. Αφελείς βρίσκω και τις απόψεις που υποστηρίζονται στο άρθρο που ακολουθεί, διότι προϋποθέτουν α) ότι ο γραπτός λόγος υπάρχει ανεξάρτητα από τον προφορικό, και μάλιστα προϋπάρχει, β) ότι οι λέξεις μιας γλώσσας (ή, μάλλον, της ελληνικής γλώσσας) υπάρχουν ανεξάρτητα από τους ομιλητές τους, ότι βρίσκονται κατατεθειμένες σε κάποιο θεϊκό ταμείο όπου τις έχουν καταχωρήσει οι Ονοματοθέτες (ασφαλώς κάποιες θεόμορφες προσωπικότητες), γ) ότι η γραφή κάθε λέξης δίνει κωδικοποιημένες πληροφορίες για την ιδιότητα του πράγματος που δηλώνει η λέξη.

Ο κ. Μάρκου μάλιστα μας δίνει ένα δείγμα “αποκωδικοποίησης” των πληροφοριών, που ίσως σας πείσει, αλλά εγώ το βρίσκω κωμικό. Παραθέτω: Ένα μόνον παράδειγμα με την  αρχαιώτατη λέξη ΥΔΩΡ:Υ (υγρόν στοιχείον), Δ (από το Δάσος) Ω (στον ωκεανό ή άπειρο χώρο) Ρ (ρέει) , σχεδόν είναι αρκτικόλεξο! Τέτοιες προσπάθειες εξήγησης μού θυμίζουν τις προβλέψεις των αστρολόγων ή τις ερμηνείες των οπαδών της λεξαριθμητικής. Δεδομένου όμως ότι τα γράμματα είναι μετρημένα, πώς άραγε να ερμηνεύσουμε την επίσης πανάρχαια λέξη ΔΟΡΥ, που έχει τρία από τα τέσσερα γράμματά της ίδια; Δ = Από το Δάσος; Εντάξει, ας δεχτούμε πως τα πρώτα δόρατα ήταν ξύλινα. Αλλά Ρ = Ρέει; και Υ = Υγρό στοιχείο; Και έχουν τάχα σημασία και οι καταλήξεις των λέξεων, μεταφέρουν κι αυτές πληροφορίες; Και η δασεία, που γραφόταν και ακουγόταν στα αρχαία; δεν μετέφερε κωδικοποιημένες πληροφορίες;

Στη συνέχεια, ο κ. Μάρκου περνάει στο κυρίως θέμα, την εξαιρετική θέση του Ν που, κατ’ αυτόν, δεν βρίσκεται τυχαία στη μέση του αλφαβήτου (προσθέτει και μερικά έξτρα γράμματα για να το φέρει ακριβώς στη μέση, διότι στο σημερινό αλφάβητο το Μ έχει ίσα δικαιώματα κεντρικότητας), αλλά για το θέμα αυτό δεν θα γράψω περισσότερα, έχω πει αρκετά στο παλιότερο άρθρο.

Τέλος, προσπαθεί να εξηγήσει το νόημα της παροιμιακής φράσης “με το νι και με το σίγμα”. Εδώ θα ήθελα να σχολιάσω τις απόψεις του. Καταρχάς, η φράση αυτή ασφαλώς δεν λέγεται «εδώ και χιλιάδες χρόνια» όπως διατείνεται ο κ. Μάρκου (χωρίς να το τεκμηριώνει). Αν λεγόταν θα είχε καταγραφεί κάπου, όπως έχουν καταγραφεί τόσες άλλες αρχαιες φράσεις (π.χ. τα σύκα σύκα και τη σκάφη σκάφη). Μάλιστα, είμαστε μάλλον βέβαιοι ότι η φράση αυτή γεννήθηκε στα μεσαιωνικά και τα νεότερα χρόνια, πιθανώς δε στα νεότατα (δεν έχει καταγραφεί νωρίτερα από τον 19ο αιώνα). Όταν ο λαός σταμάτησε να προφέρει το νι και το σίγμα στο τέλος των λέξεων (παιδί αντί παιδίν/παιδίον, η πόλη αντί “η πόλις”), τα τελικά ν και ς ταυτίστηκαν με τη γλώσσα της εκκλησίας και των μορφωμένων, με τη λόγια γλώσσα των αριστοκρατών, που είχε αυξημένο γόητρο και εθεωρείτο επισημότερη, κομψότερη. Μιλάει με το νι και με το σίγμα σήμαινε “μιλάει όπως οι μορφωμένοι” και μετά πήρε τη σημασία “με κάθε λεπτομέρεια, χωρίς να παραλείψει τίποτα”. Η φράση δηλαδή έχει να κάνει με το αυξημένο κοινωνικό γόητρο της λόγιας/καθαρεύουσας γλώσσας και όχι με τις οξυγονωτικές ιδιότητες του Ν ή τις ψυχωφελείς ιδιότητες του Σ. Και το λέω αυτό παρόλο που προσωπικά, ως Ν.Σ. που είμαι, θα με κολάκευε μια τέτοια ερμηνεία!

Κλείνοντας, αναρωτιέμαι. Θα μπορούσε να βγει ένας σχολικός σύμβουλος και να πει, ας πούμε, ότι δεν ισχύει η θεωρία του Μεντελέγιεφ για το περιοδικό σύστημα διότι, σύμφωνα με τους αρχαίους, τα πάντα είναι σύνθεση τεσσάρων στοιχείων (γη, νερό, αέρας και φωτιά) ή να υποστηρίξει ότι η Γη είναι επίπεδη και ο ήλιος περιστρέφεται γύρω της, διότι έτσι διδάσκουν οι πατέρες της Εκκλησίας; Προφανώς όχι, αλλά γιατί άραγε κάνουμε εξαίρεση για τη γλώσσα; Και αναρωτιέμαι, αν ένας εκπαιδευτικός διδάξει στην τάξη του τις επιστημονικές θεωρίες της γλωσσολογίας, αυτές που διδάχτηκε στο πανεπιστήμιο, ας πούμε σχετικά με την ινδοευρωπαϊκή θεωρία, πώς θα αξιολογηθεί από τους προϊσταμένους του;

Αλλά είπα πολλά και σταματώ εδώ και δίνω τον λόγο στον κ. Μάρκου.

Απάντηση στον Κύριον Σαραντάκο, σχετικά με το γράμμα Νι

Από Σπύρο Μάρκου, Επίτιμο Σχολικό Σύμβουλο, τ. Διευθυντή 3^ου Δημοτικού Σχολείου Λάρισας.

ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΥ 68- ΛΑΡΙΣΑ 412 23 , Τηλ.2410/287.642, κιν.: 6973/35.40.48

E-mail:spmarkou@sch.gr                 Λάρισα, 24/12/2012

«….Μονάχη έγνοια η γλώσσα μου στις αμμουδιές του Ομήρου…»

                                                                          Οδυσσέας Ελύτης,  «Το  Άξιον  Εστί»

Κύριε  Σαραντάκο,

Παρακαλώ να δημοσιεύσετε την παρούσα απάντησή μου, στα όσα επικριτικά σχόλια δημοσιεύτηκαν στην  ιστοσελίδα σας, από 5/12/12 και μετά, σχετικά  με  το γράμμα  Νι στο  άρθρο μου, με Θέμα:  «Ελληνική Γλώσσα και σκέψη. Το μεγαλειωδέστερο έργο του ανθρώπου», το οποίο έχει καταχωρηθεί στα Πρακτικά Πανελληνίου Επιστημονικού Συνεδρίου για την Ελληνική Γλώσσα, τον Μάιο 2008.

-Κατ’ αρχήν δεν με ενδιαφέρουν οι θεωρίες συνωμοσίας, ούτε ανήκω σε ομάδες «Ελλαδεμπόρων», όπως, αυθαιρέτως, με  κατέταξαν κάποιοι,  χωρίς   αυτό να συμβαίνει στην πραγματικότητα.

Όμως με ενδιαφέρουν οι λεπτομέρειες στα πάντα  καθώς  και η επιστημονική θεμελίωση και ακρίβεια στα όσα ισχυρίζομαι ή δίδασκα, είτε στους μαθητές μου στο Δημοτικό, είτε στους φοιτητές και σπουδαστές μου  (Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο (PAEDAGOGISCHE HOCHSCHULE)  του  LUDWIGSBURG της Γερμανίας την 3-ετία 1994-1997, στο Τμήμα Μετεκπαίδευσης, αλλά και στους Εκπαιδευτικούς μας, στα Τμήματα Επιμόρφωσης καθηγητών και δασκάλων-ΠΕΚ- στον Βόλο, στην Λάρισα, στην Λαμία, στα Τρίκαλα, με την ιδιότητα του  Διευθυντή ή  Σχολικού Συμβούλου, 2005-2012).

- Έχω την άποψη και πάντα λέω ότι  η «λεπτομέρεια»  κρατάει τον …Παρθενώνα! Έτσι και στην περίπτωσή μας, με την δομή και λειτουργία του Ελληνικού Αλφαβήτου και, βεβαίως,  την ιστορία της Γλώσσας μας.

Επειδή, όμως, επί της ουσίας του άρθρου μου, δεν αναφέρθηκε κανένα σχόλιο, παρά μόνον ρηχά  και ανούσια λόγια,  απαντώ, όσο το δυνατόν συντομότερα, ως εξής:

1. Η Ελληνική Γλώσσα δεν είναι γλώσσα συμβατική. Είναι μία φυσική γλώσσα, με μαθηματική δομή και γεωμετρική απεικόνιση. Ισχύει δηλ. η αρχή του Σημαίνοντος και Σημαινομένου, του Αιτίου και Αιτιατού, στην καθιέρωση των συλλαβών, και στην συνέχεια των  λέξεων, εννοιών ή όρων.

Ο ήχος κάθε φθόγγου, αλλά και το σχήμα του αντίστοιχου γράμματος έχουν παρθεί από την φύση και γι’ αυτό έχουν γενική ισχύ, ευλυγισία, ευκολία σχηματισμού εκατομμυρίων λέξεων και λεκτικών τύπων, ευρηματικότητα, ακρίβεια στην διατύπωση  κλπ.

Κάθε γράμμα δεν τέθηκε τυχαία  στην σειρά που έχει τεθεί και βεβαίως εκπέμπει ένα μήνυμα, ήχο και εικόνα. Οι φθόγγοι με τους ήχους, τα γράμματα με το σχήμα τους,, οι συλλαβές και οι λέξεις δεν έγιναν από την μία ημέρα στην άλλη.

Χρειάστηκαν αιώνες, από τους ΟΝΟΜΑΤΟΘΕΤΕΣ,  πριν φθάσομε  στον περίφημο «Κρατύλο»  του Πλάτωνος, στην εποχή  δηλ. όπου  έγινε και η τελευταία σπουδαία Μεταρρύθμιση για το Αλφάβητό μας  (403 π.Χ.), όπου δίδει, ο Πλάτων, όλες τις απαντήσεις για την δημιουργία  του Αλφαβήτου, των συλλαβών και λέξεων.

Το θέμα, βεβαίως,  είναι τεράστιο και δεν μας παίρνει ο χώρος εδώ να το αναλύσομε λεπτομερώς. Αλλά  και σοβαροί ξένοι ερευνητές, επιβεβαιώνουν αυτή μου την θέση.

 - Όμως  αναφέρομαι, εν συντομία, στα εξής :

Ο Απολλώνιος ο Τυανεύς γράφει: « Παλαμήδης εύρε γράμματα ουχ υπέρ του γράφειν  μόνον, αλλά και υπέρ του γιγνώσκειν ά δει μη γράφειν. (Δίκη φωνηέντων, 88 ).  Δηλαδή,   τα γράμματα του Ελληνικού αλφαβήτου δεν προορίζονται μόνον για να γράφονται απλώς, αλλά και να μεταδώσουν  την κωδικοποιημένη πληροφορία που εσωκλείεται σε αυτά.

Επίσης: «…αλλά ορθότητα τινά των ονομάτων πεφυκέναι και Έλλησι και βαρβάροις την αυτήν άπασιν» ,  Πλάτωνος, «Κρατύλος», 383,β.

Στην σημερινή γλώσσα: « …Η ορθότητα των ονομάτων είναι δεδομένη από την φύση και για τους Έλληνες και για τους βαρβάρους ( ενν. τους Αλλόγλωσσους).

-Καταπληκτική απάντηση σε όσους ισχυρίζονται –όπως η Κατεστημένη Γλωσσολογία στην χώρα μας- ότι ισχύει η «Συμβατικότητα» σε όλες, ανεξαιρέτως τις γλώσσες του κόσμου, σύμφωνα με την γνωστή θεωρία του «Ιδρυτή» της Γλωσσολογίας, Γαλλο-Ελβετού Ferdinand De Saussure, 1916, ο οποίος απλά λέει ότι οι ονομασίες των λέξεων δόθηκαν τυχαία, και άρα , σύμφωνα με την θεωρία του,  την λέξη π.χ. «Άνθρωπος» θα μπορούσαμε να την πούμε …«Αήρ», την λέξη «Βοή» θα την λέγαμε  «ύδωρ», την λέξη  «κύμα» θα την  λέγαμε «όρος» κ.ο.κ.

Η  «Συμβατικότητα», όμως, του Σεσσύρ,  ΔΕΝ ΙΣΧΥΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΓΛΩΣΣΑ ΜΑΣ !

2. Το γράμμα Ν, λοιπόν,  τέθηκε, επί τούτου, και όχι τυχαία, βεβαίως,  μετά το γράμμα   Μ =  ΜΗΤΡΑ, ΜΑΤΕΡ, ΜΗΤΗΡ, ΜΑΘΗΣΙΣ  κλπ., στο Αλφάβητο,  διότι έχει

σχέση με την Νέα ζωή που γεννάει η Μήτρα, την νέα  ΠΝΟΗ δηλαδή.

-(Βεβαίως  γνώριζα, πριν την μελέτη των Γερμανών Ειδικών (1996), ότι το Νι αναζωογονεί τον εγκέφαλο. Έγραψα, απλώς,  επιβεβαιωτικά για την μελέτη αυτή ).

Η Άννα Νοταρά (Βενετία, 1499) γράφει στο « Ετυμολογικόν το Μέγα» :

«Το Νυ είναι σχετικόν με: Αναπνοήν,  ανάσα, ρίνες, ρώθωνες, ναι, νη, νόησης, νους, νοώ…κλπ.  Η εκφώνησις τούτου διεγείρει το ένδον και το εντός…».

Ο δε  Πλάτων, μεταξύ άλλων, γράφει για το Νι:

|«του δ’ αυ Νυ το είσω αισθόμενος της φωνής, τα ένδον και τα «εντός» ωνόμασεν, ως αφομοιών τοις γράμμασι τα έργα», «Κρατύλος», 427, γ ,  δηλαδή:

«Του δε γράμματος Ν πάλι, αισθανθείς τον εκ των έσω σχηματισμόν του φθόγγου, δι’ αυτού τα «μέσα» και τα εντός ονόμασε, ως μιμούμενος δια των γραμμάτων τα πράγματα-ενέργειες..»|. Αυτό σημαίνει άμεση σχέση αιτίας και αιτιατού ! Άρα όχι τυχαιότητα !

Επιπλέον δε το Νι έχει  την ιδιότητα να παράγει αυθορμήτως ήχον στον άνθρωπο  και να τον δραστηριοποιεί.  Και εδώ «αυθορμήτως»  σημαίνει παραγωγή αυτόματου ήχου με την αναπνοή του ανθρώπου, άρα και  την οξυγόνωση του εγκεφάλου του …  

Τί σημαίνει, επιπλέον,  αυθόρμητη και αυτόματη παραγωγή ήχου;

Η   λέξη  ΝΙΝΙΟΝ  ή  Νιννίον (με 4 Νι !), αλλά και Νανίον   σημαίνει Νέα Ζωή ( Νήπιον, Νέος, Νεανίας, Νεανίσκος,  Νεαρός, Νεολαίος κλπ.) και κάποιοι  φίλοι που ειρωνεύτηκαν (  είσαι  Νινί κλπ.) τους ερωτώ πρώτα και τους ενημερώνω ταυτοχρόνως,:

-Γιατί, όλοι οι άνθρωποι σε όλα τα μήκη και πλάτη του κόσμου, ευθύς ως βγαίνομε  από την Νυδήν,  δηλ. την κοιλιά της μάνας μας , αρχίζομε αμέσως, το ΝΗΝΥΡΙΖΕΙΝ, δηλ.  να κλαίμε;

-Διότι, νηνυρίζοντας,  μόλις βγούμε  από την ΜΗΤΡΑ  και  παίρνοντας αυτομάτως Αναπνοήν,  σημαίνει ότι :

- Διοχετεύομε ΑΜΕΣΩΣ  ΟΞΥΓΟΝΟ ΣΤΟΝ ΕΓΚΕΦΑΛΟ !!

Αλλιώς   θα πάθομε  ΑΝΟΞΙΑ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ, δηλ. έλλειψη οξυγόνου, με συνέπειες : Βαρειά Νοητική Καθυστέρηση ή Τετραπληγία ή και τα δύο μαζί, ή, το χειρότερο, θάνατο…

-Το Νι, επομένως,  εμπλέκεται, στον Άνθρωπο, από την πρώτη στιγμή της γεννήσεώς του:

- Αν , πάλι, αντιστρέψομε το Ν κατά 90 μοίρες δεξιά, θα μας δώσει το Ζ, δηλ. Ζωή !

Φυσικά το Νι επεκτείνεται και σε άλλα θέματα,  όπως : ναίω=κατοικώ, Νόμος, νομή, νήπιον, νέμω, νέος, νόησις  και πολλά άλλα ενδιαφέροντα, αλλά δεν είναι του θέματος.

Και για να συνεχίσω, λίγο ακόμη,   στο Νι,  είναι  το μοναδικό γράμμα με την μεγαλύτερη δυνατή  «γλωσσολογική ευλυγισία», στην Γλώσσα μας, διότι:

1.γίνεται γ, πριν τα κ, γ, χ και ξ –συγγενής, εγκαίρως, εγχώριος, ελέγξω

2.γίνεται μ, πριν τα π, β, φ και ψ- συμπράττω, συμβάλλω, συμφωνώ, συμψηφίζω

3.γίνεται λ, πριν το λ—ελλειπής κλπ.

4.γίνεται  ρ, πριν το ρ- συρράπτω…

5.γίνεται σ, πριν το σ- συσσίτιον , συσσώρευση κλπ. κλπ.

Τέλος ούτε το Α τέθηκε τυχαία στην 1^η θέση του Αλφαβήτου, ούτε το Ω στην τελευταία, αλλά αυτά όμως δεν είναι του παρόντος…

3. Ισχυρίζομαι, λοιπόν, στην Μελέτη μου,  ότι «διώκτες» του Νι στην χώρα μας έχουν γίνει οι εκπρόσωποι του επίσημου κράτους, οι «νεωτεριστές» του Παιδαγωγικού      Ινστιτούτου και του υπουργείου Παιδείας, οι οποίοι στα επίσημα εγχειρίδια που διδάσκονται οι μαθητές μας στην Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση διαβάζουν στα βιβλία, π.χ.  των Μαθηματικών (ΟΕΔΒ,2006): το εμβαδό (!), ενώ τα βοηθητικά που κυκλοφορούν στο εμπόριο διατηρούν το Νι: το εμβαδόΝ. Γιατί;

Και έχω κάνει   υπομνήματα, κατά καιρούς, επισήμως στο ΥΠΕΠΘ, ευθαρσώς και επωνύμως και όχι μόνον, βέβαια, για το θέμα αυτό. Διότι υπάρχουν και πολλά άλλα παραδείγματα κακοποίησης της γλώσσας μας, αλλά  δεν υπάρχει εδώ χώρος.

Βεβαίως δεν εννοώ, με την κατάργηση του Νι, ότι πρέπει να γίνει  επαναφορά της Καθαρεύουσας! Εννοώ ότι το Νι «κόβεται» αυθαιρέτως, εκεί όπου δεν ΠΡΕΠΕΙ !

-Έγραφα στο άρθρο μου ότι η Γλώσσα μας  έχει φθάσει  σε τέτοια πληρότητα πλέον,  που δεν έχει ανάγκη από άλλες ακρότητες. Ούτε αποδέχτηκε, τελικά, και μερικές ακρότητες του Ψυχάρη, όπως  π.χ. το διάστημα = η τοποσιά, η διάλεκτος =ντοπιολαλιά κλπ. Και έχω την άποψη ότι το Γλωσσικό Ζήτημα, πριν 100 χρόνια, που δίχασε τον Ελληνικό λαό, τότε, ΔΕΝ ΕΠΡΕΠΕ ΝΑ ΕΙΧΕ ΥΠΑΡΞΕΙ ! Οι Γερμανοί που έχουν κάνει πολλές και σοβαρές μελέτες για την Γλώσσα μας, ονομάζουν την δική μας περίφημη «Καθαρεύουσα»=Reine Sprache, κατά λέξιν= Καθαρή Γλώσσα. Πράγματι, χάριν της Καθαρεύουσας, «καθαρίστηκαν» οι ξενικής προέλευσης λέξεις στην Γλώσσα μας, μετά την Απελευθέρωση και έτσι δεν λέμε σήμερα ο Μινίστρος( από το Minister), αλλά ο Υπουργός, το Σπιτάλι (από το Hospital) =το Νοσοκομείον, κ.ο.κ, χιλιάδες λέξεις, λοιπόν,  τουρκογενείς, λατινογενείς, σλαβογενείς κλπ., μεταφέρθηκαν στην Ελληνική. Ταυτόχρονα δημιουργήθηκαν άλλες νέες λέξεις, όπως : Λεωφορείον, ποδήλατο, πολυκατοικία κ.ο.κ. Και οι οπαδοί της Καθαρεύουσας, βεβαίως, προέβαιναν σε  ακρότητες, κυρίως στην διδασκαλία της Γλώσσας. Αυτά όμως είναι γνωστά πράγματα.

-Γι’ αυτό, επομένως πρέπει να είμαστε με τον Αριστοτέλη, που έλεγε « η Μεσότης», δηλ. ΟΧΙ στα άκρα, αλλά ν’ ακολουθούμε την μέση οδό σε όλα τα ζητήματα στη ζωή.

 Η Γλώσσα μας, λοιπόν,  έχει ανάγκην σεβασμού, κάθε μέρα και σε όλα τα επίπεδα. 

-Γιατί να περικόπτεται, αυθαίρετα, ένα οργανικό στοιχείο, όπως εδώ το Νι, στην προαναφερθείσα  λέξη «Εμβαδόν»; Και όχι μόνον σε αυτή την λέξη.  Όταν οι πολιτικοί μας  απαριθμούν π.χ. τα επιχειρήματά τους και λένε στις ομιλίες τους:  Πρώτο…(!), Δεύτερο,… Τρίτο…κλπ, ενώ το σωστόν είναι να λένε:  Πρώτον, Δεύτερον, Τρίτον  κ.ο.κ. Σε τι ωφελεί το κόψιμο του Νι;

Είναι μόδα, εξυπνάδα ή βλακεία; Οι Γάλλοι π.χ.  γράφουν PariS, ενώ προφέρουν: Παρί. Δηλαδή γράφουν τα σύμφωνά στους στο τέλος των λέξεων κι’ ας μη τα προφέρουν.

-Άλλο παράδειγμα, κακοποίησης της Γλώσσας μας , από την επίσημη πολιτεία: οι επίσημοι   γραμματικοί κανόνες  που διδάσκονται τα παιδιά μας στα σχολεία, από το  1976 και στη συνέχεια 1982, είναι  αυθαίρετοι, σε σχέση με  το Νι και όχι μόνον.

Διατηρούσαν το Νι, εάν ακολουθούσε φωνήεν, ή τα σύμφωνα:  κ, π,  τ,   κλπ…

Π.χ. «Χθες συνάντησα στηΝ κεντρική πλατεία το (!) φίλο μου, το (!) δήμαρχο, το(!) σύμβουλο, το(!) Στέργιο, το(!) Σπύρο  κλπ. ». Διαστρέβλωση της Γλώσσας!

Η φυσική ροή της Γλώσσας   θέλει το Νι σε τέτοιες περιπτώσεις. Και  ερωτώ πάλι:

- Γιατί το καταργούν εκεί που ΔΕΝ ΠΡΕΠΕΙ; Γιατί ΔΕΝ σέβονται την ακεραιότητα  και ομορφιά της Γλώσσας μας;

-Απάντηση υπάρχει, κατ’ εμέ : Πρόκειται, προφανώς,  για βλακεία, ανευθυνότητα των «υπευθύνων» και τα  γνωστά στην χώρα αυτή. Δεν πιστεύω σε  συνομωσίες και άλλες ανοησίες! ‘Όμως υπάρχουν ανεύθυνοι άνθρωποι, αγράμματοι, άσχετοι, ανεξέλεγκτοι και κάνουν ό,τι θέλουν, όπως και σε άλλα επίπεδα, βεβαίως, της κοινωνικής, οικονομικής, πολιτικής και πολιτιστικής μας ζωής.

Και εγώ  έχω το δικαίωμα, επομένως, ως πνευματικός άνθρωπος- και ως Σχολικός Σύμβουλος ανήκω, σύμφωνα με τον Νόμο, στην πνευματική ηγεσία  αυτού του τόπου – αλλά έχω και το θάρρος και την τόλμη, να συγκρούομαι με τους σκοταδιστές  και διώκτες κάθε πνευματικής δημιουργίας σε αυτόν τον τόπο και να αντιπαλεύω για το ορθόν.

-Διότι με  την λογική όσων αυθαιρετούν σε βάρος της γλώσσας μας, και κόβουν ό,τι, όπου και όποτε τους αρέσει,  ας πάμε, αύριο το πρωί,  να κόψομε όλοι μας, από ένα κομμάτι μάρμαρο του Παρθενώνα!  Θα είναι σωστό και δίκαιο αυτό;

-Αυτή είναι  η μεγάλη και συνεχής παρανομία και απρέπεια, πρωτίστως,  των «υπευθύνων», διαχρονικά, δηλ. της πολιτικής εξουσίας, που νομοθετεί σε αυτήν την χώρα…..

Τέλος και κάτι γελοίο που συνέβη με το ΥΠΕΠΘ και δεν ξέρω, εάν το προσέξατε εσείς.

-Εγώ, όμως, το πρόσεξα, διότι με ενδιαφέρει κάθε λεπτομέρεια και διότι εργάστηκα σε αυτό, επί 5-ετίαν (1985-89 και 1993-94):

-Το 2005,  επί υπουργίας Μαρ. Γιαννάκου, έγινε η  μεταφορά του ΥΠΕΠΘ, από την Μητροπόλεως 15, στο Κέντρο Τύπου, στο Μαρούσι,  ΑΝΔΡΕΑ ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ 37.

Στην μεγάλη επιγραφή, πάνω από την  Κεντρική είσοδο, έγραφε : ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΝ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ .  Το Ν, λοιπόν,  υπήρχε στην λέξη ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΝ  και είναι σωστό αυτό,  αφού  ακολουθεί φωνήεν (το Ε).

-Όταν, όμως, τον Οκτ. 2009, ανέλαβε η Α. Διαμαντοπούλου και έγινε η «μετονομασία» του ΥΠΕΠΘ, η επιγραφή  άλλαξε και έγραφε: ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ (!) ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ.  Το Νι δηλ.  κόπηκε από την λέξη ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ. Επομένως, επιβεβαιώνεται η άποψή μου ότι «διώκτης» της Γλώσσας μας, κυρίως,  είναι  το επίσημον κράτος,  δηλ.  ράβε-ξήλωνε ! Είναι σοβαρά πράγματα αυτά;   Σε ποια σοβαρή χώρα θα συνέβαινε κάτι τέτοιο;  Απολύτως σε καμμία !

- Ερωτώ και πάλι απλώς κάθε λογικά σκεπτόμενο άνθρωπο σε αυτόν τον τόπο:

-Είμαι «συνομωσιολόγος»  όταν διαμαρτύρομαι για την  βάναυση και συνεχή κακοποίηση της γλώσσας μου; Κακοποίηση διαρκής και  στα απλά πράγματα !

-Δεν σας ενοχλεί εσάς η άλλη αυθαίρετη βλακεία, στην μεταφορά ονομάτων στις ξένες γλώσσες; : AGGELOS, ή στις πινακίδες των Εθνικών οδών: EVAGGELISMOS;

-Το σωστό, βεβαίως, είναι: ANGELOS,  EVANGELISMOS. Αυθαιρεσίας το μεγαλείον!

Βλέπετε ότι  στην ξένη γλώσσα το Νι διατηρείται, διότι έτσι είναι το σωστό….

Θα ήταν αδιανόητο στις ευρωπαϊκές χώρες να υπάρχει τέτοια αυθαιρεσία, εκ μέρους της πολιτείας. Προσέχουν και σέβονται και την παραμικρή λεπτομέρεια στην Γλώσσα τους. Και δεν επιτρέπουν, ακόμα και  στον κάθε ιδιώτη να γράφει, σε  δημόσιες πινακίδες ή φίρμες,  λανθασμένα τις λέξεις, όπως, προανέφερα, π.χ. . AGGELOS. Και αυτό είναι ένα μόνον παράδειγμα, διότι υπάρχουν πολλά άλλα, σε αυτήν την χώρα.

-Σεβασμός στον Πολιτισμό σου σημαίνει να προσέχεις και την παραμικρή λεπτομέρεια!

-Έζησα επί 18 έτη, κατά διαστήματα, στην Γερμανία.  Από Μεταπτυχιακός φοιτητής το 1974 έως Μετακλητός Διπλωμάτης στην Πρεσβεία στο Βερολίνο, το 2002.

Στο διάστημα αυτό έγινε και  εκεί-όπως και στην Γαλλία-   μία μεγάλη γλωσσική μεταρρύθμιση. Επί μίαν 10-ετία διαφωνούσαν οι Ειδικοί για ένα ενδιάμεσο σίγμα (s) στην σύνθετη λέξη : VORORTSBAHNHOF, δηλ. Προαστιακός Σταθμός ή κατ’ άλλους VORORTBAHNHOF.  Τελικά με Νόμο της Βουλής  διατηρήθηκε το  ενδιάμεσο (S) στην λέξη αυτή και  αυτό γίνεται σεβαστό απ’ όλους. Η Βουλή ασχολήθηκε με ένα γράμμα (με έναν φθόγγο, για την ακρίβεια) σε μία λέξη !

-Με την ευκαιρία να προσθέσω ότι στο διάστημα των τελευταίων 30-35 ετών η γερμανική γλώσσα εμπλουτίστηκε με χιλιάδες όρους από την Αρχαία Ελληνική, που δεν υπήρχαν πριν, ενώ υπήρχαν άλλες χιλιάδες λέξεις,  όπως : Epagoge ( επαγωγή ) , Epanalepse (επανάληψις), Epanodos , Epexegese (επεξήγησις) κ.ο.κ.  και φυσικά πολλοί ιατρικοί  όροι, όπως  Erethismus =Ερεθισμός κλπ. Και φυσικά συνεχίζει να παίρνει και άλλους όρους, ακόμη και στην Βιομηχανία , όχι μόνον στις Επιστήμες!

-Γιατί όμως συμβαίνει αυτό;

-Θα απαντήσω με τα λόγια της μεγάλης Ελληνίστριας Γαλλίδας: Ζαγκλίν ντε Ρομιγύ, που είπε  το 2004, λίγα χρόνια πριν πεθάνει:

-« Όλοι ανατρέχουν στα Ελληνικά για να ονομάσουν τις σύγχρονες ανακαλύψεις και εφευρέσεις. Από την «ευθανασία» μέχρι τον «μεταβολισμό». Αναπνέομε τον αέρα της Ελλάδας κάθε στιγμή, χωρίς να το ξέρομε..».

-Μήπως και η  Ντε Ρομιγύ ανήκει στους «Ελλαδέμπορους ; » !

-Έχω επίσης γράψει ότι, εκτός του Νι, επιχειρείται, τα τελευταία χρόνια,  και ο εξοβελισμός του τελικού Σίγμα (ς), κυρίως στον προφορικό λόγο.

Μερικοί δημοσιογράφοι, αναλυτές, πολιτικοί κλπ.  λένε  ήδη στον δημόσιο λόγο τους:

 η σύνοδο(!),  η μέθοδο(!), η επαρκή(!) διευκρίνιση, η πλήρη (!) εικόνα  κ.τ.ό.

Για ποιον λόγο συμβαίνει αυτό; Γιατί διαστρεβλώνουν, κακοποιούν και ΦΤΟΧΩΠΟΙΟΥΝ ΤΗΝ ΓΛΩΣΣΑ , κατ’ αυτόν τον τρόπο; Πάλι για λόγους βλακείας-κατά την γνώμη μου- και  ελλείψεως σεβασμού στους ισχύοντες κανόνες της Γλώσσας μας…

-Έχει άδικο ο Ρίτσος που λέει: «.. Και οι λέξεις φλέβες είναι . Μέσα τους αίμα κυλάει; » (!!)

-Και, φυσικά, στο άρθρο μου,   δεν εννοώ την γλώσσα  των ποιητών, που εκφράζουν τον λαό και μπορούν «ποιητική αδεία» να γράψουν ό,τι θέλουν και καλώς γράφουν…

Αν είναι δυνατόν! Αυτά είναι γνωστά και αυτονόητα πράγματα !

Και ο  Διον. Σολωμός , π.χ. της Ζάκυνθος, ο Καβάφης κ.ά.

(Όμως ο Οδυσσέας Ελύτης, ως μεγάλος Ποιητής,  είναι γνωστό ότι αντέδρασε στην αυθαίρετη και κακόγουστη (κατ ’ εμέ) αφαίρεση του τελικού Ν, σε πολλές επιγραφές, μετά το 1976 και έγραψε εκείνο το ωραίο: « Για μίαν οπτικήν  του ήχου» , όπου μιλάει για «σφαγή» του …Ηρώδη στο γράμμα Ν… κλπ. κλπ. ).

Εννοώ την επίσημη, δημόσια γλώσσα των Σχολείων μας, των Πανεπιστημίων, των πολιτικών, των δημοσιογράφων ή Αναλυτών .

-Δυστυχώς, όμως,   και στα πανεπιστήμιά μας οι φοιτητές διδάσκονται ΨΕΥΔΗ ΓΝΩΣΗ και ανακρίβειες, π.χ. στο μάθημα της Γλωσσολογίας, την γνωστή θεωρία του Ferdinand De Saussure -1916- που προανέφερα.  Ακόμη και σε «ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ», 2005,  Ελληνικού Πανεπιστημίου, που έχω μπροστά μου, αναγράφει :

« Τα γλωσσικά σημεία αποτελούν συμβατικό συνδυασμό ορισμένης μορφής (σειράς ήχων/φθόγγων) με ορισμένο περιεχόμενο (σημασία/έννοια).

Αυτό σημαίνει ότι δεν υπάρχει κανενός είδους αιτιατή σχέση που να συνδέει τη φωνητική (ηχητική) μορφή μίας λέξης με τη σημασία της…»!

 -Αυτές, όμως, οι δύο σειρές,  αποτελούν μέγα ψέμα! Για την Ελληνική γλώσσα ΔΕΝ ΙΣΧΥΕΙ Η ΣΥΜΒΑΤΙΚΟΤΗΤΑ του SAUSSURE. Μπορεί να ισχύει για άλλες γλώσσες, όχι όμως για την Ελληνική.

Στην Γλώσσα μας ισχύει η Άμεση Σχέση Σημαίνοντος και Σημαινομένου.

(Ένα μόνον παράδειγμα με την  αρχαιώτατη λέξη ΥΔΩΡ:Υ (υγρόν στοιχείον), Δ (από το Δάσος) Ω (στον ωκεανό ή άπειρο χώρο) Ρ (ρέει) , σχεδόν είναι αρκτικόλεξο.! )

Ο δε Πλάτων, στον  «Κρατύλο» απορρίπτει a priori την θεωρία του Γαλλο-Ελβετού Σεσύρ, διότι εδώ και 2.500 χρόνια τα έχει πει όλα και, λογικά, θα έπρεπε αυτός να ήταν ο πατέρας της Γλωσσολογίας, καθότι:

«… Έτσι και εμείς θα βάλουμε τα στοιχεία στα πράγματα ή ένα-ένα όπου νομίζουμε  ότι χρειάζεται, ή πολλά μαζί φτιάχνοντας αυτό που ονομάζεται συλλαβή, στη συνέχεια με την σύνθεση των συλλαβών, απ’ όπου προέρχονται οι λέξεις και οι εκφράσεις…Από τις λέξεις και τις εκφράσεις μετά θα φτιάξομε κάτι μεγάλο, ωραίο και ενιαίο, όπως στην Ζωγραφική  απεικονίζεται το ζώον, εμείς με την Τέχνη της Ονοματοδοσίας ή της Ρητορικής , θα φτιάξομε τον λόγο».   Πλάτωνος «Κρατύλος, 424. ε – 425».

Υπάρχει μεγαλύτερη σαφήνεια  και αποστομωτική απάντηση από τον λόγο αυτόν  του Πλάτωνα;

Κλείνοντας να τονίσω ότι, ενώ στο άρθρο μου ανέφερα και άλλα πολύ σημαντικά πράγματα, όπως την Παγκόσμια  επιρροή που έχει ασκήσει/ασκεί το Ελληνικόν  Αλφάβητον, εδώ και χιλιάδες χρόνια, με την καθιέρωση των 5 γνωστών φωνημάτων ( α, ε, ι, ο, ου), δεν έγινε κάποια αναφορά σε αυτό το θέμα…

Τέλος έχω διατυπώσει την δική μου, πρωτότυπη,  θεωρία για τα γράμματα (Νι ) και Σίγμα (Σ), σε σχέση με την γνωστή φράση που λέγεται σε αυτόν τον τόπο εδώ και χιλιάδες χρόνια: «Τα είπε με Νι και με το Σίγμα», η οποία δεν έχει «αντικρουσθεί» ακόμη με επιστημονικά επιχειρήματα, αφού έχομε και άλλες καταλήξεις στην Γλώσσα μας, πλην των Νι και Σίγμα.

Με δύο λόγια μόνον:

Το Νι ενεργοποιεί τον εγκέφαλο, με την διοχέτευση οξυγόνου, όπως απέδειξα παραπάνω, ο Νους γίνεται διαυγής και καθαρός.  Μιλάει  κανείς με ακρίβεια, αυτοσυγκέντρωση, χωρίς οργή, αλλά με επιχειρήματα, χωρίς να παραλείψει κάτι,  και στο τέλος με το Σίγμα (Σ) ηρεμεί ο ψυχισμός του, διότι έπραξε το καθήκον του και μίλησε υπεύθυνα, στον Δημόσιο Λόγο του.

Δηλαδή είπε όλα, όσα ΕΠΡΕΠΕ: ΤΑ ΕΙΠΕ ΜΕ ΤΟ ΝΙ ΚΑΙ ΜΕ ΤΟ ΣΙΓΜΑ !

( Είναι ευνόητο, ότι δεν έκανα στο άρθρο μου την σαφή διάκριση των όρων «φθόγγος-γράμμα», σε μερικά σημεία, απλώς για διευκόλυνση του μέσου αναγνώστη, στο να κατανοήσει δηλ. τί  ακριβώς εννοούσα…).

Τέλος  είναι βαθύς και ο συμβολισμός, για την σπουδαιότητα αυτών των δύο φθόγγων- και γραμμάτων-  στην Γλώσσα μας, που εμπεριέχεται στην φράση αυτή.

Σας ευχαριστώ για την ανταπόκρισή σας

Μετά τιμής

Σπύρος Μάρκου

Επίτιμος Σχολικός Σύμβουλος

Ένα φιλί κάτω απ’ τη συκιά (Δημήτρης Σαραντάκος) αναδημοσιευση απο το Μπλογκ του Νικου Σαραντακου

Ένα φιλί κάτω απ’ τη συκιά (Δημήτρης Σαραντάκος)

Αναρτήθηκε από τον/την sarant στο 4 Δεκεμβρίου, 2012

Tο σημερινό είναι το εικοστό τρίτο απόσπασμα από τα “Εφτά ευτυχισμένα καλοκαίρια”, το ανέκδοτο αυτοβιογραφικό πεζογράφημα του πατέρα μου, του Δημήτρη Σαραντάκου. Δημοσιεύτηκε την Παρασκευή που μας πέρασε στο Εμπρός της Μυτιλήνης, την εφημερίδα με την οποία συνεργαζόταν για πολλά χρόνια ο πατέρας μου. Το προηγούμενο απόσπασμα μπορείτε να το βρείτε εδώ. Βρισκόμαστε στο καλοκαίρι του 1944 και ο πατέρας μου, σύνδεσμος της ΕΠΟΝ, έχει πάει σε αποστολή από την Αγία Παρασκευή, την πρωτεύουσα ας πούμε της ελεύθερης Λέσβου, δηλαδή του κομματιού του νησιού που δεν το έλεγχαν πια οι Γερμανοί, σε ένα άλλο χωριό, το Ψηλομέτωπο.
Το βραδάκι πήγα στο καφενείο του Στρατή, μήπως είχε να μου δώσει τίποτα.
«Συναγωνιστή, είσαι άτυχος», μου λέει. «Συνεδρίαση θα έχουμε μεθαύριο το βράδυ. Αναγκαστικά θα πρέπει να μείνεις άλλες δύο μέρες, γιατί δεν έχω σύνδεσμο να στείλω την απόφαση κάτω.»
Γύρισα και ανακοίνωσα τα νέα στον κυρ-Στέλιο και την κυρία Ανθούλα. Χάρηκαν αληθινά που θα με είχαν τρεις μέρες μαζί τους. Η παρουσία μου ήταν ίσως μια ποικιλία στην καθημερινή τους ρουτίνα. Το βράδυ μετά το φαΐ, πιάσαμε συζήτηση, αυτήν τη φορά για την εξέλιξη του πολέμου, για τις ειδήσεις που μας είχε φέρει ο συναγωνιστής Οικονόμου από την Ελεύθερη Ελλάδα, για τις μάχες στις συνοικίες της Αθήνας, για τους ΕΠΟΝίτες που σκοτώθηκαν στην οδό Μπιζανίου στην Καλλιθέα και στο κάστρο του Υμηττού και με την ευκαιρία τούς έμαθα τα δυο τραγούδια του αγώνα που ήξερα: το «Στ’ άρματα, στ’ άρματα» και τον «Ύμνο τής ΕΠΟΝ». Μ’ ακούγανε με μεγάλη συγκίνηση. Είδα τα μάτια της Αγλαΐας, που παρακολουθούσε τη συζήτηση χωρίς να μιλά, να λάμπουν. Ο κυρ-Στέλιος μερακλώθηκε κι άρχισε να τραγουδά τον παλιό ύμνο της Δημοκρατίας: «Από τα βάθη των αιώνων Δημοκρατία ξεκινάς» κι ένα σατιρικό τραγουδάκι που έλεγε «Της Αμύνης τα παιδιά διώξανε το Βασιλιά».
Το πρωί, η Αγλαΐα μού πρότεινε να πάμε να μαζέψουμε σύκα από τις συκιές τους και η κυρία Ανθούλα συμφώνησε. Πήραμε ένα καλάθι κι οπλισμένοι με την κατζουρίδα, ένα μακρύ ραβδί που κατέληγε σε αρπάγη σαν τις αγκλίτσες, κινήσαμε. Οι συκιές ήταν λίγο έξω από το χωριό. Σκαρφαλώσαμε κι οι δυο στα δέντρα και με την κατζουρίδα τραβούσαμε κοντά τα κλαδιά που είχαν σύκα, για να κόψουμε τους καρπούς. Σε λίγο είχαμε γεμίσει το καλάθι.
Μου άρεσε πολύ η Αγλαΐτσα. Ήταν όμορφο κορίτσι, που ξεχείλιζε από ζωή και χαρά. Γελούσε με το παραμικρό. Ένιωθα ζωηρή επιθυμία να την αγκαλιάσω και να της φιλήσω τα ροδοκόκκινα μάγουλά της, που θυμίζανε μήλα.
Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »