Αναγνώστες

Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα εθνολαικισμός. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα εθνολαικισμός. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Τετάρτη 29 Οκτωβρίου 2025

Σαββοπουλιάδα

 Σαββοπουλιάδας επιμύθιο 


( Θα το γράφω σιγά σιγά) 

---‐'--','-----'''''..................


🦋 Σκέφτομαι πως η Σαββοπουλιάδα άλλαξε εύκολα την Ατζέντα του δημοσίου διαλόγου, ( που διεξάγεται πλεον  σχεδόν αποκλειστικά στα ΜΚΔ )


υπέρ της Δεξιάς.  

Η Γάζα εξαφανίστηκε, ο ΟΠΕΚΕΠΕ επίσης: το κύριο ζήτημα έγινε το αν η ηγεσία του ΠΑΣΟΚ και της Αριστεράς πήγε στην κηδεία.  


🦜 Προσωπικά, αν πήγαινα στην κηδεία θα θεωρούσα προσβλητικό το να βλέπω μπροστά, μπροστά στην εκκλησία, αριθμημένες θέσεις επίσημων,είτε γεμάτες είτε άδειες. Η κηδεία είναι κομμάτι του πένθους και στο πένθος είμαστε όλοι ίσοι. Φανταστείτε π.χ. να πάτε σε κηδεία φίλου ή έστω γνωστού σας και να σας βάζουν ταμπελάκι με την ιδιότητά σας, τη κοινωνική σας θέση κλπ.  

🦚 Θέλω να πω πως αυτή η αρίθμηση θέσεων επίσημων, και μάλιστα μέσα στην εκκλησία, αποτελεί και στοιχείο της Δεξιάς αντίληψης για τις κηδείες.  


🦢 Αλλά σε αυτό το σημείωμα θέλω να πω και κάτι άλλο.  


🌷 Με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, ή μάλλον και με τους δύο τρόπους, ο Σαββόπουλος υπήρξε άκρως επιδραστικός για την ελληνική κοινωνία και την Αριστερά της, και τη δεξιά της.  


🌼 Με ανάλογο αλλά και διαφορετικό τρόπο που ήταν και ο Θεοδωράκης και ο Χατζιδάκης.  


🦜 Υπήρχε μια εποχή όπου η μουσική, το έντεχνο τραγούδι, σχημάτιζε έναν νοητό δημόσιο χώρο στην Ελλάδα (όπως και ο κινηματογράφος).  

🌺 Δηλαδή όλοι τραγουδούσαν τα τραγούδια των μεγάλων συνθετών καο τα συνεδεαν με την πολιτική ζωή και τις κοινωνικές αλλαγές και αναταράξεις και τραύματα 


🦉 Συνήθως τα τραγούδια αυτά ξεκινούσαν από Αριστερά και κατέληγαν να τα  τραγουδούν και στη Δεξιά.  


🦚 Στην αρχή ήταν απαγορευμένα τραγούδια και είχαν τη γοητεία του απαγορευμένου.  


🌷 Καλά, ο Χατζιδάκης δεν απαγορευόταν επί Χούντας, αλλά θυμάμαι ακόμα και τώρα το ρίγος που αισθάνθηκα κάπου στην εφηβεία μου όταν ανακάλυψα ότι υπήρχε και μια άλλη μουσική πέρα από τα " πσιδια τα παιδια  τα φιλαράκια τα καλά του Κοινουση. "  


🦢 Τον Θεοδωράκη τον ακούγαμε στο σπίτι από ξένους σταθμούς: Ντούτσε Βελλε, ραδιόφωνο Μόσχα.  

🌼 Ήταν σκοτεινές μέρες αλλα και μέρες ραδιοφώνου. Μαζευόμασταν όλη η οικογένεια, αλλά και φίλοι, και ακούγαμε.  

🌸 Είχε την αίγλη της αντίστασης.  


🦩 Τον Σαββόπουλος με έβαλε να ακούσω στο πικάπ  ένας φίλος


🦜 Ήταν κάτι διαφορετικό και με εντυπωσίασε.

 Ήμουν νομίζω τρίτη Γυμνασίου.  


🌷 Τη Συννεφούλα την άκουσα πρώτη φορά κάπου στις διακοπές στον Σταυρό της Χαλκιδικής. Δεν είχα δώσει σημασία.  


🦚 Αργότερα μου είπαν ότι ήταν, λέει, συμβολικό για τη Δημοκρατία " να γυρίσεις σου ζητώ" 

🌼 Πολύ πολύ αργότερα έμαθα για ποίαν γράφτηκε. Και επειδή την είχα γνωρίσει  απο κοντα κσι γοητευτηκα , ξσνάκουσα το τραγούδι με άλλο ενδιαφέρον.  


🦢 Και μετά ήρθε η Μεταπολίτευση και πέσαμε με τα μούτρα στο πολιτικό τραγούδι.  

🌸 Στην αρχή Μαρκόπουλο και Σαβαρακατρανεμία.  

🦉 Αλλά πολύ γρήγορα στο "έτσι κι αλλιώς η γη θα γίνει κόκκινη" και "Μαύρα κοράκια", κλπ.  


🦚 Ο Σαββόπουλος ήταν στα πλάι, παραδίπλα.  


🌷 Αρχίσαμε να τον ακούμε πιο έντονα όταν άρχισε η κούραση και η βαρεμάρα από τα κόμματα της Αριστεράς...  


🦢 Και αυτός μας έλεγε "όχι στις μανιφεστων  τις  κλεισούρες, αλλά σε εκείνο εκεί το μπαρ που ξενυχτάει".  


🌸 Τέλος πάντων, για αυτή τη φάση έχω γράψει.τα εξης   : 


### Θυμάμαι τον Σαββόπουλο 🦢  


🦜 Θυμάμαι τον Σαββόπουλο όταν έδωσε ανοιχτή συναυλία στην Πάντειο γύρω στο 1976-1977. Τότε τον θεωρούσαμε αναρχοαυτόνομο ή κάτι τέτοιο. Όμως, αναρχικός δεν ήταν. Αναρχικός τότε ήταν ο Άσιμος.  


🌷 Ο Σαββόπουλος εξέφραζε τότε έναν ενδιάμεσο χώρο, μεταξύ ΚΚΕ εσωτ και πολιτικοποιημένων αυτόνομων.  


🦚 Ο Σαββόπουλος αργότερα είχε πει:  

«Όχι στων μανιφέστων τις κλεισούρες  

αλλά, σε κείνο εκεί το μπαρ που ξενυχτάει.»  


🌸 Ήταν η εποχή που στην Αθήνα άνοιγαν οι πρώτες "πάμπ", όπως έλεγαν τότε τα μπαράκια.  

🦜 Παρεμπιπτόντως, προηγουμένως η λέξη «μπαρ» σχετιζόταν με γυναικεία κονσομασιόν σε μοναχικούς άρρενες...  


🦩 Ο Σαββόπουλος εξέφραζε - κατά τη δεκαετία του 70 - το πέρασμα από την κουλτούρα της αυτούπέρβασης και των μεγάλων αφηγήσεων (Θεοδωράκης) στην κουλτούρα αυτοέκφρασης (και των μικρών αφηγήσεων), δηλαδή στην μεταμοντέρνα κατάσταση των επόμενων δεκαετιών.  


🌷 Το ότι πολλοί από τους πρωτοπόρους των μικρών αφηγήσεων και της αυτοέκφρασης κατέληξαν στον ακραίο συντηρητισμό είναι άκρως ενδιαφέρον.  


🦢 Ο Νιόνιος εξέφραζε ακριβώς τη γενιά της μεταπολίτευσης, δηλαδή εμάς που ήμασταν ακόμα μαθητές όταν έγινε το Πολυτεχνείο.  


🌼 Θυμάμαι το ρίγος που ένιωσα όταν άκουσα τον Μπάλο από τον δίσκο ενός φίλου μου. Ήταν το 1973 περίπου. Ήμουν Γ' Γυμνασίου.  


🦉 Ο Θεοδωράκης ήταν προηγούμενη γενιά, μνήμες Λαμπράκηδων. Το ίδιο και οι άλλοι πολιτικοποιημένοι συνθέτες. Μουσική του του αγώνα.  

🌺 " Είμαστε δύο, είμαστε τρεις" ... ✊  


🌸 Όμως, ο Νιόνιος εξέφραζε τα συναισθήματα της γενιάς μου:  

🦜 Την μοναξιά  

🌷 Την απόγνωση  

🦢 Την πληγωμένη εφηβεία  

🌼 Την ασφυξία στο πολιτισμικό κιτς περιβάλλον της Χούντας  


🦉 «Θα βγω από αυτήν την φυλακή.»  


🌺 Όταν βγαίναμε από τη Χούντα, ήμασταν, η γενιά μου, οι περισσότεροι έτσι. Είχαμε σιχαθεί τη Χούντα.  

🌸 Και... βγαίναμε από τη φυλακή.  


🦜 Και μετά;  

🦩 Ήρθαν τα κόμματα της Αριστεράς: η ΚΝΕ, το ΕΚΚΕ, τα ΜΛ (εγώ ήμουν σε δύο)... και η κουλτούρα του πολιτικού, άκρως πολιτικοποιημένου τραγουδιού.  

🦚 «Πάλης, ξεκίνημα, νέοι αγώνες, οδηγοί της ελπίδας, οι πρώτοι νεκροί.»  


🦢 Αρχίσαμε τις πορείες, τα πηγαδάκια, τις κόκκινες σημαίες. Δεν υπήρχε πολύς χώρος για κάτι άλλο.  


🌷 Ο Νιόνιος ήταν εκεί και περίμενε, μαζί με τη ροκ μουσική που ακούγαμε αρχικά και μετά την παρατήσαμε για το πολιτικό τραγούδι και το «Έτσι κι αλλιώς η γη θα γίνει κόκκινη».  

🌼 Αυτό κράτησε μερικά χρόνια. Άρχισε να κουράζει το 1977, να σπάει το '78. Τουλάχιστον στα κόμματα της εξωκοινοβουλευτικής Αριστεράς, και της Β' Πανελλαδικής, καταρρέει με πάταγο με τις διαδηλώσεις ενάντια στο Ν.815 το 1979.  


🦉 Εκεί, γύρω στο '79, θεριεύει η αναρχοαυτονομία που δεν ήταν ακριβώς αναρχισμός...  


🌺 Εκεί λοιπόν ξαναβγαίνει στη μόδα ο Σαββόπουλος, όπως και η μουσική ροκ, οι Ντόρς, η Τζάνις Τζόπλιν.  

🌸 Βγαίνει κι ο Νιόνιος με τον δίσκο για τον Κοεμτζή, το Μακρύ ζεϊμπέκικο για τον Νίκο, που συμπίπτει με την απόδοση στο κοινωνικό περιθώριο χαρακτηριστικών επαναστατικού υποκειμένου.  


🦜 Έλα όμως που ο Σαββόπουλος ετοιμαζόταν για την επόμενη στροφή του, την ελληνοορθόδοξη, με τα τραπεζάκια έξω.  

.......


🦢...


🌼 Εν πάση περιπτώσει, ήρθε η δεκαετία του 80 και το ΠΑΣΟΚ που τα ισοπέδωσε όλα σαν οδοστρωτήρας.  


🦉 Θέλω να πω, υπήρχε ένας ολόκληρος πολιτικός και πολιτισμικός μικρόκοσμος της Αριστεράς που εξαφανίστηκε κατά τη δεκαετία του 80. 

Και με τα τραπεζάκια έξω, είχα την εντύπωση πως ο Σαββόπουλος… έγινε ΠΑΣΟΚ, τουλάχιστον την πρώτη τετραετία.  

🌺 


🌸 Αν όχι πολιτικά, τουλάχιστον πολιτιστικά.  


🦜 Τι ήταν το ΠΑΣΟΚ της πρώτης τετραετίας; Ήταν ο λαός στην εξουσία,


 όχι ο φανταστικός λαός της προηγούμενης περιόδου·  


🦢 ήταν ο λαός που, επιτέλους, ΑΠΟΛΑΜΒΑΝΕ τη ζωή  


🌼 τραπεζάκια έξω.  


🦉 Και πολύ γρήγορα είδαμε και άλλες, πιο σκοτεινές πλευρές της... "λαοκρατίας".  


🌺 Να μη τα πολυλογώ, 


Πάμε  στο "Βρώμικο '89". Εδώ να πω πως το 89 δεν ήταν μόνο βρώμικο για την Ελλάδα αλλά για όλο τον κόσμο. 


Το 89 τελειώνει ο σύντομος εικοστός αιώνας, "η εποχή των άκρων", που έλεγε και ο Χομπσμπάουμ. Ήταν η εποχή που κατέρεε η Σοβιετική Ένωση, το ανατολικό μπλοκ και... επικρατούσε η Δύση, οι ΗΠΑ, το"  τέλος της Ιστοριας " που έλεγε ο Φουκουγιάμα.  


🦜 Και στην Ελλάδα είχαμε το σκάνδαλο Κοσκωτά, τον Ανδρέα να τα φτιάχνει με τη Μιμή, τον Τομπρά, την Αυριανή και να ανατέλλει το άστρο Μητσοτάκη πατρός.  


🌷 Ας σταθούμε λίγο εδώ: 


το (εξαιρετικά ρατσιστικό) "Κωλοέλληνες" του Σαββόπουλου δεν αφορούσε - όπως ισχυρίζονται κάποιοι σήμερα - Αριστερούς και ΠΑΣΟΚ.  


🦚 Αφορούσε αποκλειστικά τους Πασόκους οπαδούς του Ανδρέα Παπανδρέου. 

Θυμίζω πως η τότε Αριστερά (που περιελάμβανε και το ΚΚΕ) ήταν το '89 αναφανδόν κατά του ΠΑΣΟΚ. 

Και ότι η λέξη λαϊκισμός στρεφόταν ως κατηγορία και από την Αριστερά τότε, ενάντια στον Ανδρέα (θυμίζω τον Κωνσταντόπουλο, πατέρα της Ζωής, να μιλά για προστασία των θεσμών, ενώ ο Ανδρέας έλεγε "δεν υπάρχουν θεσμοί, μόνο ο λαός" ή κάτι τέτοιο).  


🌼 Επιπλέον, υπήρχε και μια αισθητική απαξίωση του λαϊκισμού του ΠΑΣΟΚ εκ μέρους της τότε Αριστεράς· θεωρούσαν το ΠΑΣΟΚ και τους Πασόκους ως κάτι ΚΙΤΣ (άλλη μια τεράστια συζήτηση που ξεκινησε το περιοδικο Αντι στις αρχες της δεκαετιας του '80).  


🦉 Εκείνο που θέλω εδώ να πω είναι ότι το "Κωλοέλληνες" και το Μητσοτάκη στο " Κούρεμα"  δεν αντανακλούσε τότε μόνο τη Δεξιά απέχθεια προς τους Πασόκους αλλά και - μέρος τουλάχιστον - της Αριστεράς (ιδίως αριστερούς της μεσαίας τάξης που δεν ανέχονταν εύκολα τη ταύτιση με την... πλέμπα).  


***  


ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ ( Στο επόμενο  η δεκαετια του 90 ,η Συντηρητική επιθεση εναντισ στην ελευθερια της Τέχνης, ο Ρευστος εθνικισμός και ο Χριστόδουλος " ελάτε οπως είστε " 


ΣΥΝΕΧΕΙΑ 


``` 

Τώρα, η δεκαετία του ’90 ήταν εκείνη όπου διαμορφώθηκε ο ρευστός εθνικισμός, του οποίου τα άνθή  του Κακού θερίζουν σήμερα. Τι εννοώ με τον ρευστό εθνικισμό;


Εννοώ κάτι ανάλογο με τη ρευστή αγάπη, το ρευστό φόβο ή τη ρευστή νεωτερικότητα, όρους που χρησιμοποιούσε ο Μπαουμαν. Έναν εθνικισμό που δεν είναι από μπετόν και αυστηρή πειθαρχία, όπως ο άκαμπτος και πειθαρχημένος των αρχών του 20ού αιώνα, αλλά χαλαρό, ελιτίστικο, λείο με χιούμορ.


- Ένας ροκ εθνικισμός, διασκεδαστικός με την έννοια που έδινε ο Νηλ Πόστμαν στο βιβλίο του «Διασκεδάζοντας μέχρι θανάτου, ο Δημόσιος λόγος στην εποχή του θεάματος».

- Θέλετε ένα παράδειγμα;

- Θυμηθείτε τον Αρχιεπίσκοπο Χριστόδουλο, που σαγήνευε τη νεολαία στα μέσα της δεκαετίας του ’90 με το «Ελάτε όπως είστε (στην εκκλησία), ακόμα και με το σκουλαρίκι».

- Και πραγματικά, η νεολαία πήγε.


Σε αυτόν τον soft, μαλακό εθνικισμό (εθνολαϊκισμό, αν θέλετε), ο Σαββόπουλος έπαιξε ιδρυτικό ρόλο.


Και κομβικό σημείο ήταν η υπόθεση Φρίντα, Λιάππα...

🦖 Από άποψη τόσο ιδεολογική όσο και ελευθερίας της τέχνης, η υπόθεση Φρίντα Λιάππα είναι κομβικής σημασίας.  

🦖 Ουσιαστικά αφορούσε στην παρέμβαση του κράτους στο πώς γυρίζεται μια ταινία, τι πρέπει να προβάλλεται και τι όχι.  

🦖 Δεν τους πείραξε η δήθεν κακοποίηση, όσο το ότι μια κινηματογραφική σκηνή δείχνει ένα μωρό να βλέπει μια ερωτική σκηνη 

Το ξαναλέω: 


🦎 ΔΕΝ παρακολούθησε κανένα παιδί στην πραγματικότητα μια σεξουαλική σκηνή.  

🐍 Αυτό που φαίνεται στην ταινία της Λιάππα ήταν προϊόν μοντάζ, όπως συνήθως γίνεται στον κινηματογράφο.  

🐊 Υπήρχε η συναίνεση των γονέων και το παιδί ΔΕΝ εκτέθηκε σε κανένα τραύμα.


Τότε, γιατί ολόκληρη αυτή η ιστορία;


Ήταν μια καλή ευκαιρία για συντηρητική προπαγάνδα, να δυσφημιστεί η ίδια η ιδέα του κινηματογράφου, όπου ένα παιδί παρακολουθεί (κινηματογραφικά) μια πρωταρχική σεξουαλικη σκηνή.


🦎 Να συντριβεί η Φρίντα Λιάππα και το εργο της,

🐍 Να βρει ευκαιρία ο Δοξιάδης και ο Σαββόπουλος να προωθήσουν μια άκρως συντηρητική και εθνικιστική ιδεολογία.  

🐊 Εκεί όπου το "...κοριτσάκι που πρέπει να προστατευτεί," κατά Σαββόπουλο, ήταν η....... Ελλάδα.


Δηλαδή, πέρα από τη χυδαιότητα της υπόθεσης, είχε και χαρακτήρα του τύπου «Τι κάνεις, Γιάννη; Κουκιά σπέρνω.»


*** ``` 

Τώρα, η δεκαετία του ’90 ήταν εκείνη όπου διαμορφώθηκε ο ρευστός εθνικισμός, του οποίου τα άνθή  του Κακού θερίζουν σήμερα. Τι εννοώ με τον ρευστό εθνικισμό;


Εννοώ κάτι ανάλογο με τη ρευστή αγάπη, το ρευστό φόβο ή τη ρευστή νεωτερικότητα, όρους που χρησιμοποιούσε ο Μπαουμαν. Έναν εθνικισμό που δεν είναι από μπετόν και αυστηρή πειθαρχία, όπως ο άκαμπτος και πειθαρχημένος των αρχών του 20ού αιώνα, αλλά χαλαρό, ελιτίστικο, λείο με χιούμορ.


- Ένας ροκ εθνικισμός, διασκεδαστικός με την έννοια που έδινε ο Νηλ Πόστμαν στο βιβλίο του «Διασκεδάζοντας μέχρι θανάτου, ο Δημόσιος λόγος στην εποχή του θεάματος».

- Θέλετε ένα παράδειγμα;

- Θυμηθείτε τον Αρχιεπίσκοπο Χριστόδουλο, που σαγήνευε τη νεολαία στα μέσα της δεκαετίας του ’90 με το «Ελάτε όπως είστε (στην εκκλησία), ακόμα και με το σκουλαρίκι».

- Και πραγματικά, η νεολαία πήγε.


Σε αυτόν τον soft, μαλακό εθνικισμό (εθνολαϊκισμό, αν θέλετε), ο Σαββόπουλος έπαιξε ιδρυτικό ρόλο.


Και κομβικό σημείο ήταν η υπόθεση Φρίντα, Λιάππα...

🦖 Από άποψη τόσο ιδεολογική όσο και ελευθερίας της τέχνης, η υπόθεση Φρίντα Λιάππα είναι κομβικής σημασίας.  

🦖 Ουσιαστικά αφορούσε στην παρέμβαση του κράτους στο πώς γυρίζεται μια ταινία, τι πρέπει να προβάλλεται και τι όχι.  

🦖 Δεν τους πείραξε η δήθεν κακοποίηση, όσο το ότι μια κινηματογραφική σκηνή δείχνει ένα μωρό να βλέπει μια ερωτική σκηνη 

Το ξαναλέω: 


🦎 ΔΕΝ παρακολούθησε κανένα παιδί στην πραγματικότητα μια σεξουαλική σκηνή.  

🐍 Αυτό που φαίνεται στην ταινία της Λιάππα ήταν προϊόν μοντάζ, όπως συνήθως γίνεται στον κινηματογράφο.  

🐊 Υπήρχε η συναίνεση των γονέων και το παιδί ΔΕΝ εκτέθηκε σε κανένα τραύμα.


Τότε, γιατί ολόκληρη αυτή η ιστορία;


Ήταν μια καλή ευκαιρία για συντηρητική προπαγάνδα, να δυσφημιστεί η ίδια η ιδέα του κινηματογράφου, όπου ένα παιδί παρακολουθεί (κινηματογραφικά) μια πρωταρχική σεξουαλικη σκηνή.


🦎 Να συντριβεί η Φρίντα Λιάππα και το εργο της 


🐍 Να βρει ευκαιρία ο Δοξιάδης και ο Σαββόπουλος να προωθήσουν μια άκρως συντηρητική και εθνικιστική ιδεολογία.  

🐊 Εκεί όπου το "...κοριτσάκι που πρέπει να προστατευτεί," κατά Σαββόπουλο, ήταν η....... Ελλάδα.


Δηλαδή, πέρα από τη χυδαιότητα της υπόθεσης, είχε και χαρακτήρα του τύπου «Τι κάνεις, Γιάννη; Κουκιά σπέρν

***


🦅 Έχω να πω κι άλλα, αλλά μάλλον δεν θα τελειώσω ποτέ... Ίσως προσθέσω και άλλα αργότερα.


🌸  ας πω ότι ο Σαββόπουλος υπήρξε όχι ως μουσικός ή συνθέτης, αλλά κυρίως ως τραγουδοποιός.


🦆 Τη γενιά μου, γενιά της μεταπολίτευσης, τη σημάδεψαν οι στίχοι του και ο ρυθμός της μουσικής του. 


Και η μεταπολίτευση, πόσο κράτησε;


 Κράτησε 10-11 χρόνια, από το 1974-75 ως το 1985.


🌷 Σ’ αυτά τα χρόνια η Ελλάδα άλλαζε ταχύτατα πολιτικά, κοινωνικά και... ηθικά. 

Ραγδαίες αλλαγές σε όλους τους τομείς, ας πούμε στη σεξουαλικότητα, στο τι σημαίνει να είσαι νέος. 


Η Ελλάδα γινόταν από αγροτική χώρα αστική, με την έννοια της πόλης αλλά και της πολιτικής, κι εκείνη την εποχή πολιτική σήμαινε κάτι άλλο, πολύ διαφορετικό από την αποστεωμένη σημασία που έχει σήμερα.


🦜 Κι εμείς, οι αριστεροί μαθητές και φοιτητές, οι νέοι της μεταπολίτευσης, αισθανόμασταν την ανάγκη να είμαστε όχι μόνο πολιτική αλλά και πολιτιστική πρωτοπορία.

 Ακούγαμε  μουσική, διαβάζαμε ποίηση και κάθε καινούριο βιβλίο του Ρίτσου τότε ή του Ελύτη, συζητιώτας πλατιά στα αμφιθέατρα.


🌺 Αισθανόμασταν την αλλαγή της κοινωνίας σχεδόν σωματικά...


 Πώς να το πω; Υπήρχε απόλαυση στην αλλαγή της κοινωνίας, απόλαυση της αλλαγής.


🦋 Και μέσα σ’ αυτό το κλίμα υπήρχαν τα τραγούδια του Σαββόπουλου, τότε, ως διαρκές ζουζούνισμα, σαν μια Σωκρατική αλογόμυγα που μας έκανε να αμφιβάλλουμε την κομματική μας ένταξη (λευκέ, γαλάζιε ποντίκι), 


ως ειρωνεία και αυτοσαρκασμό  των ίδιων των ιερών μας τεράτων (Αχάρνη).


🦢 Ο Σαββόπουλος δεν ήταν ένας από μας, ήταν το διχασμένο "εμείς" της εποχής, η ψυχή της νιότης μας.


🌻 Αυτό, κατ’ εμέ, κράτησε μέχρι τα τραπεζάκια έξω. Μετά χάθηκε.


 Δεν ξέρω αν χάθηκε η έμπνευση του Διονύση, ξέρω όμως ότι δεν μας ενδιέφεραν πια τα τραγούδια του ..


 Ίσως άλλαξε η ίδια η ελληνική κοινωνία, αστικοποιήθηκε, άρχισε να βλέπει υπεροπτικά τον προηγούμενο εαυτό της: " κώλο Έλληνες, με πεσμένους κώλους, μελαμψές φυλές " κλπ.


🌼   Μια μεριδα ( ακρως ευνοημένη )της ελληνικης κοινωνιας

 αρχισε να κοροϊδεύει τα καλύτερα της χρόνια.,τη νιότης της ,τους ίδιους τους συντοπιτες και " συνελληνες" της 


🦁 Δεν άλλαξε μόνο ο Σαββόπουλος, 

άλλαξε και η κοινωνία. 

Από συμπαγής, κομματιάστηκε, έγινε φυγοκεντρική, εκκεντρική... Και αλαζονική.


🐯 Και ο Σαββόπουλος αγκαλιάστηκε από τη Δεξιά. Όμως μπορούσε η Δεξιά να τον αγκαλιάσει; Τα πιο ωραία τραγούδια του ήταν ζυμωμένα με την ψυχή της μεταπολίτευσης, και η μεταπολίτευση είχε αριστερή ψυχή!


🐸 Τι να καταλάβουν οι δεξιοί από το "Βρώμικο ψωμί";  

🦎 Τι να καταλάβουν οι Και Α και Ου της ΔΑΠ Νουφιυφούκου από τα τραγούδια του;  

🐍 Αυτοί είχαν τα πάρτυ τους με έξι ευρώ και τα τραγούδια της Γαλάζιας Γενιάς του Ρ. Ουίλιαμς. Και τον Ρουβά.  


🦚 Έτσι και τα τραγούδια του Σαββόπουλου γίνονταν όλο και περισσότερο άνευρα, άψυχα ή μάλλον ξεψυχισμένα.


🦉 Αλλά και η ίδια η ελληνική κοινωνία δεν ξεψυχά χρόνια τώρα;  


🦚 Δεν βυθίζεται όλο και πιο πολύ στον κομφορμισμό, στον πομπώδη νάρκισσισμό, εν τέλει στον φασισμό; (Ή έστω στον μεταφασισμό;)


🦇 Δεν ξέρω πώς να τελειώσω αυτό το σημείωμα... Μάλλον θα το αφήσω ανοιχτό, 


άνω τελεία ●


***


```


Π.Θ


```


Π.Θ

Τρίτη 22 Απριλίου 2025

Ο ΓΙΑΝΝΑΡΑΣ Η ΠΑΝΤΕΙΟΣ ΚΙ ΕΓΩ

 Ο Γιανναράς ,η Πάντειος ,η απουσία μιας επιστημονικής  κοινότητας κι   εγώ ...

Πέτρος Θεοδωρίδης 

---------------------------------

Θα το γράφω σιγά σιγά 


ΜΕΡΟΣ Α .

Ίσως  δεν είναι κατανοητό ,ακόμα και σε μένα ,το γιατί ενόχλησε τόσο η , πριν σαράντα δύο χρόνια περίπου , εκλογή Γιανναρά στην σχολή όπου σπούδασα ,στην Πάντειο ( ανώτατη σχολή πολιτικών επιστημών ) 

( και γενικά το Πανεπιστημιακό στυλ Γιανναρά ) 


Θα προσπαθήσω να γινω κατανοητός ..

Πέρασα στην Πάντειο το 1976 .


 Δεν ήμουν καθόλου μα καθόλου αυτό που λέμε " καλός μαθητής 


" Ήμουν - στα χρόνια της μεταπολίτευσης - επαναστατημένος που πάσχιζε να γίνει συνειδητός επαναστάτης .


Λάτρευα βέβαια το διάβασμα ,το εξωσχολικό διάβασμα ..Και... .Την Ιστορία .


Και την έκθεση ..


Κάποιοι καθηγητές μου με ενδιέφεραν όπως ο Βώρος(  που είχε καθιερώσει  μια φορά την εβδομάδα ελεύθερη συζήτηση )

.....Πάντως ήμουν αδιάφορος για τα μαθήματα που ...δεν με ενδιέφεραν ...


Πέρασα στην Πάντειο με ενάμιση μήνα διάβασμα το καλοκαίρι του 76.  


Έγραψα πολύ καλά Ιστορία - τότε είχαμε Απεριόριστη ύλη ( παρεμπιπτόντως αυτό είναι  και μια εκ των πραγμάτων  λύση στο πρόβλημα της παπαγαλιας της Ιστορίας )   


,πολύ  καλά Έκθεση


  και ...πάτωσα φυσικά στα Αρχαία και Λατινικά ...


Δεν με ενδιέφερε  βέβαια 


και ξεκίνησα για την Πάντειο όπου το πρώτο χρόνο τον έφαγα  κάνοντας.  ..τραπεζάκι ( με μαοικα ,μαρξιστικά λενινιστικα  βιβλία  ;) )


 Εκείνη την εποχή ( όσοι τουλάχιστον ήμασταν Υπερπολιτικοποιημενοι ) 


 δεν δίναμε δεκάρα για. ...επαγγελματική αποκατάσταση ,επιστήμες και τα ρέστα.


.Αλλα μας ενδιέφεραν.  ..


Όμως τι ήταν τότε η Πάντειος ; 


Ήταν  Ανώτατη μεν σχολή αλλά τι σπουδαζες εκεί ;


 Πολιτικές επιστήμες ; 


Και τι είναι αυτό 


; Μια ξαδέλφη μου που είχε σπουδάσει στην Πάντειο παλιότερα με καθησύχασε : " θα σου αρέσει Πέτρο έχει Πλάτωνα , Αριστοτέλη που σαρεσει να τα διαβάζεις ..


( Η ξαδέλφη μου μου είχε δανείσει τα Ηθικά Νικομάχεια  και τα διάβαζα  επίμονα  και σχεδόν κάθε μέρα 


στην Τέταρτη Γυμνασίου προσπαθώντας να βρω έναν προσωπικό μπουσουλα ζωής ...) 


 Θυμάμαι τι είχε πει για μένα ένας φίλος  ενός κοριτσιού. ( που την γουσταρα - τώρα δεν θυμάμαι καν το όνομα της -  που δεν με χωνευε ) 


:"  πφφφ Πάντειος" . . ..;) 


.Αυτός είχε περάσει ΟΠΕ..


. Παρεμπιπτοντως αυτό όπως έχω γράψει άλλου είναι μεγάλο πρόβλημα στρέβλωσης  της Ελληνικής κοινωνίας :


 Το που θα περάσεις  στις εισαγωγικές στο Πανεπιστήμιο - δηλαδή μετά από μια τυχαία και στιγμιαία σχεδόν - χρονικά - επιλογή σου 


,σε κατατάσσει μια ζωή..


Και διαμορφώνει και χαρακτηροδομες 


.Ας πουμε αυτοί που είχαν περάσει Πολυτεχνείο εκείνη την εποχή ανοικοδόμησης ( αρχιτεκτονική ,Πολιτικοί Μηχανικοί κλπ  )  


 απέκτησαν ύφος ανωτερότητας  που τους συνόδευε μια ζωή ...


Αλλά και όσοι πέρασαν Φιλόλογοι - γιατί ζούμε σε μια χώρα εγκλωβισμένη στα Αρχαία και στα Λατινικά της ..


Όμως η Πάντειος ήταν Σκέτα Πάντειος ..


.Δεν έλεγες " σπουδάζω Πολιτικές επιστήμες "


 αλλά έλεγες με ένα ύφος ελαφρώς ταπεινωμένο "  ...Πάντειος " 


.." Α...Πάντειος" έλεγε ο άλλος 


κοιτώντας σε ελαφρώς υποτιμητικά... ;) 


Και αυτό συνεχιζόταν για χρόνια και ζαμανια μέχρι ...πρότινος  .


Στο σχολείο δίδασκα π.χ Ιστορία .

."/Από που κι ως πού ξέρεις Ιστορία " ...Μα.σπουδασα πολιτικές επιστήμες. ..


Που ;;


 Στην Πάντειο ..

.Ααα έκανε ο άλλος / η ,σηκώνοντας το φρύδι  με νόημα .


Διότι η Χώρα μας είναι ο παράδεισος των Μαντάμ Σουσουδων  


 και το βασίλειο της Έπαρσης .και του ανασηκωμένου Φρυδιου ..


 Τώρα κοιτάξτε : 


Στην Πάντειο τότε 


,το πρόβλημα του ελληνικού Πανεπιστημίου γενικά ήταν διογκωμένο στον μέγιστο Βαθμό.


Ποιο πρόβλημα ;  


το ότι οι Πανεπιστημιακές έδρες και θέσεις  προκηρύσσονται όχι  στη βάση ενός συνεκτικού προγραμματισμού 


συνεπούς με ένα πρόγραμμα σπουδών


 αλλά με βάση τις ομάδες συμφερόντων ,το πελατειακό σύστημα ,και την  εξουσία των ήδη καθηγητών.


Αναρωτιεσαι : 


μα τι νόημα έχει αυτό το άσχετο μάθημα  εδώ μέσα ; 


Ψάχνεις τη λογική και ....σιγά σιγά αφού περάσουν οι ...δεκαετίες  καταλαβαίνεις..


Φτιάξανε αυτό το τάδε μάθημα κομμένο και ραμμένο

 σύμφωνα με τις σπουδές του Τάδε και του Δεινα ,του Πηξου και του Δειξου 


Καταλάβατε τι εννοώ ε;


 ( δεν υπάρχει ελπίς - στην Ελλάδα ζεις ).


Ε αυτό συνέβαινε τότε στην Πάντειο ,στο Έπακρο .


.Όλες οι έδρες- και τα μαθήματα -  στα μέτρα των καθηγητών .Φιρδην Μιγδην .


..Άρτσι Μπούρτζι και Λουλας 


.Ράβδος εν γωνία αρα βρέχει .


Λίγο ( η μάλλον πολύ ) Συνταγματικό ,Οικονομικά ,Διοικητικό Δίκαιο ,Φιλοσοφία ,  Κοινωνιολογία 

( που  έκανε τότε τα πρώτα της βήματα ) ,κοινωνική ψυχολογία ,πολιτική Ιστορία ,Διεθνές Δίκαιο ( πολύ ) Διεθνείς σχέσεις  και ....και άντε να βγάλεις άκρη. .


Επιπλέον  το πρόβλημα του προσανατολισμού επιτείνονταν  από άλλες δύο περίεργες καταστάσεις 


α.Οι. υπερ .πολιτικοποιημένοι δεν ...πηγαίναμε στα μαθήματα .


.( εκτός από ορισμένα .όπως του Καράγιωργα που ,τότε ήταν Θρύλος. - 


και χτυπούσε τάκα τάκα η καρδιά μας από θαυμασμό όταν κατέβαζε με το μοναδικό δάχτυλο που είχε από μείνει στο ένα του χέρι τον συρόμενο πίνακα για να γράψει κάτι με το άλλο -) 


προτιμούσαμε να κάνουμε  πολιτικη " αντιπαράθεση στα λεγόμενα πηγαδάκια 


και να διαβάζουμε μοναχικά.. 


(. . .Κάποια στιγμή ανακάλυψα έκπληκτος  

ότι η σχολή μου είχε μαθήματα που με ενδιέφεραν απόλυτα και καθηγητές σαν τον ...Ζαχαρία Δεμαθα που είχε κάποια σχέση με την Μηνιαία επιθεώρηση  που με την σειρά της είχε σχέση με τον Μπετελεμ ..) 


Άρχισα λοιπόν να πηγαίνω όλο και πιο επίμονα στα μαθήματα 

    αλλά ..αντιμετώπιζα πρόβλημα με τους συντρόφους που το θεωρούσαν περίπου ....απαράδεκτο και γλειφτικο  (" γιατι να παρακολουθώ  μαθήματα που είχαν  σχέση  με τον Μαρξισμό αντί να διαβάζω μόνο μπροσούρες και να  επαναλάβω τσιτατα όπως  όλοι οι συνεπείς μαρξιστές λενινιστες "  ;," 


 ( και μου έκαναν και ολίγον ...μπουλιγκ  )


β.Το δεύτερο αφορούσε το περιεχόμενο των μαθημάτων που κι αυτα ενείχαν μια κλειστή λογική προσαρμοσμένη στα ενδιαφέροντα των καθηγητών - και εντελώς αδιάφορη για την συνεπή μόρφωση των φοιτητών ....


..Έτσι έμαθα με κάθε λεπτομέρεια  την Πολιτεία του Πλάτωνα και πως αυτή συνταιριαζοταν με το κομμουνιστικό ιδεώδες σύμφωνα με τον Κων/νο Δεσποτόπουλο- τι γλυκός άνθρωπος κι αυτός +;


 και μετά με έναν πηδο ,κάτι άλλο ,εντελώς διαφορετικό στη Δομή .του 


( Αυτο μου έδινε μια πολυμερεια αλλά και αποδομουσε διαρκώς την ταυτότητα μου  


καθώς δεν ήξερα καν τι ήξερα ...αυτό το  γνωσιολογικο ,θα έλεγα πρόβλημα το έχω ακόμα ) 


   ΜΕΡΟΣ Β 

Τώρα κοιτάξτε .

..Μέχρι το δεύτερο έτος δεν έδινα δεκάρα - και δεν πολύ καταλάβαινα κιόλας τι ήταν αυτή η σχολή..


Στο κάτω κάτω ήμουν φοιτητής ," επαναστάτης "  και ..δούλευα 


( τότε ήταν εύκολο να βρεις δουλειά και πολλοί δούλευαν και σπουδάζαν παράλληλα ) 


Όμως στο τρίτο έτος αρχίζει η ανησυχία..


Τι θα κάνω ; Μα τι θα κάνω ; 


Και αρχίζω να ανακαλύπτω την γοητεία των μαθημάτων και των εργασιών ..


Άρχισα να κάνω εργασίες - αξιοποιώντας  μάλιστα και τις βιωματικές  γνώσεις από το... κίνημα ...(με βοήθησε πολύ σε αυτό- με έστρωσε που λένε.   μια ....σχέση που είχα τότε ( και που έχω .. ακόμα ;) ) 


Θυμάμαι που έκανα εργασία για.." .την Πολιτιστική Επανάσταση στην Κίνα ,την Σινοσοβιετικη Διένεξη  Δ.την επανάσταση στο Γουδί ,την σχολή της Φραγκφούρτης κ.α " 

κλπ  Μου άρεζε και μου έδινε μια συνοχή στην γνωσιολογική ταυτότητα μου


 .Ήμουν βέβαια μαοικος


 και το προφίλ του καλού φοιτητή και συγχρόνως πολιτικοποιημένου το είχαν οικειοποιηθεί  τότε οι Ρηγάδες που με αντιμετώπιζαν ως ...παρείσακτο .....


Από την άλλη - νομίζω πως και οι σύντροφοι μου οι...Πιπηδες με αντιμετώπιζαν με καχυποψία ( καθώς άρχισα να ...φλερτάρω και με άλλες παρατάξεις ) 


( με ...Ποσαδικους Τροτσκιστές ,εκκετζηδες ,αναρχικούς κλπ κλπ ) 


..Αυτό το αίσθημα  του  γνωστικά και πολιτικά  εξόριστου  και περιθωριακού το έχω ακόμα..


Όμως όπως σας έλεγα


 άρχισα μια με τις εργασίες μια με την όλο και πιο πολύ αφοσίωση μου στο διάβασμα ,μια με το ότι, γύρω στο 79 με το κίνημα κατά του νόμου 815 πεφτανε τα κομματικά τείχη και γινόμασταν όλοι ...ένα κίνημα ( αναρχοαυτονομο  ως επί το πλείστο) 


 άρχισα να αποκτώ μια ταυτότητα ...


Και ...εκείνη τη στιγμή ,γύρω στο Γ με τέταρτο έτος 


ήρθε και ο ...ΦΙΛΙΑΣ .


Τώρα ανοίγω μια ακόμα παρένθεση για να πω ότι ,εκείνη την εποχή ,τέλη δεκαετίας 70 υπήρχαν τρεις όψεις της Κοινωνιολογίας στην Πάντειο


 ( η ότι νομίζαμε τότε ως Κοινωνιολογία.) 


Η του Τσαούση δεν με ενδιέφερε τότε ..Πολύ Αμερικανική ..


Η του Βελτσου ; μου φαινότανε πολύ Δηθενια 


..Ο Βελτσος τότε ακολουθούσε ένα σχήμα διδασκαλίας που το είδα αργότερα και σε άλλους  " ακαδημαϊκούς " δασκαλους : .


Εντελώς Αυτοαναφορικο...


.Ο Δάσκαλος πρέπει να  αποκαλύπτει και να χειραφετει και όχι να. εμφανίζει  ταχυδακτυλουργικά -  όπως ο Βελτσος   ναρκισσιστικά - και να επιδεικνύει  γνώσεις .


Ο Βελτσος  ..εντυπωσίαζε κάποιους η κάποιες  συμφοιτήτριες μου. 


 Εμένα με τσατιζε .....


Ο Φιλίας όμως ...


Ο Φιλιας τότε είχε καταφέρει να φτιάξει μια συνεκτική αφήγηση για την Κοινωνιολογία που ταίριαζε σχεδόν απολύτως  με ότι με ενδιέφερε.:


 Ιστορική Κοινωνιολογία .Συνεκτική.


.Ένα πάντρεμα   Μαρξ και Μαξ Βέμπερ μάλλον δικής του επινόησης..


. Πάντως το σχήμα έπιασε σε εμένα τουλάχιστον - που το ρουφούσαν άπληστα -  


και ...Μου έδωσε επιτέλους ένα corpus κάτι που γνωστικά να νιώθω ότι το ξέρω αρκετά καλά και το τέλειοποιώ με τον χρόνο...


- ανοίγω πάλι μια παρένθεση   .Δεν έκανα μεταπτυχιακό στην Κοινωνιολογία 


.Έκανα τρία μεταπτυχιακά ,ένα στη Φλωρεντία και δύο στην Ελλάδα ,στη Νομική τουωΑ.Π.Θ 


ή .Και τα τρία σε αντικείμενα που δεν με πολύ ενδιέφεραν ( Διεθνές Δίκαιο ,διεθνείς σχέσεις,Συνταγματικό και Δημόσιο  Δίκαιο και Πολιτική Επιστήμη ..) 


Άχρηστα όλα στην επαγγελματική μου εξέλιξη 


.Το μόνο που με...ωφέλησε ήταν ένα εξάμηνο στην εντελώς αδιάφορη και ...Ανόητη τότε ΣΕΛΕΤΕ


 που μου έδωσε αργότερα την δυνατότητα για έναν σωτήριο διορισμό στην Εκπαίδευση


 και η 

..Κοινωνιολογία του Φιλια ....


Όχι γενικά η Κοινωνιολογία .


Και θα εξηγήσω γιατί . 


χάρη στην Κοινωνιολογία του Φιλια  και στα μεταλυκειακα του 82


 όπου μπήκε για πρώτη φορά η Κοινωνιολογία στα Λύκεια - πρώτα σε μεταλυκειακα επίπεδο - μπόρεσα να διδάξω το περίφημο  βιβλίο του.... Φιλια( και συνεργατών του ) ...


Ήταν δύσκολο και πυκνό βιβλίο αλλά ,διδάσκοντας το γραμμή γραμμή - γιατί μόνο έτσι διδάσκεται για Πανελλαδικό  επίπεδο-  εξετάσεων 


, το  έμαθα σε βάθος ,απέκτησα αυτοπεποίθηση και. ...όνομα .


.Και έβγαλα και λεφτά εκεί στην Δεκαετία του 80 διδάσκοντας το στα Φροντιστήρια 


( πρώτα και μετά στο σχολείο ) 


Μια χαρά ..

Επιτέλους είχα αποκτήσει μια ταυτότητα και εσωτερική γνωστική συνοχή ..

Και με αγαπούσαν  και παραδέχονταν οι μαθητες μου 


Αργότερα βέβαια ήρθαν οι ειδικευμένοι κοινωνιολόγοι στο σχολείο κι εγώ απέκτησα μια νέα ..ταυτότητα


 διότι είχα διοριστεί ως Νομικός - πολιτικός ( επιστήμων)


 και για συντομία καθιερώθηκε το Νομικός και πάλι για συντομία το δικηγόρος 


και


 Άντε να εξηγείς πάλι στον κάθε επηρμενο συνάδελφο φυσικό μαθηματικό η φιλόλογο το τι ακριβώς έχεις σπουδάσει και να ανασηκώνει το φρύδι .


..Αργότερα βέβαια  μου δίνανε να κάνω Ιστορία 


( σύγχρονη Ιστορία ) - για περίπου   είκοσι χρόνια και έγινα....ιστορικός .


Ενδιάμεσα μου δίναν Δίκαιο και τα παιδιά ανάμεσα στα άλλα παρατσούκλια  που πιθανότατα είχα - με αποκαλούσαν " Ο Δίκαιος " 


 .Όλα αυτά μου άφησαν πάμπολλα απωθημένα και ένα ίζημα πολλαπλής ταυτότητας που ακόμα έχω .

Κλείνει η παρένθεση ) 


ΜΕΡΟΣ Η .

Η δεκαετία του 80 ...

--------------------------

...Ξέρετε αντιλαμβάνομαι τις δεκαετίες ως τι μεγάλο ψάρι που τρώει το μικρό  η ως  ως ...οδοστρωτήρες  των προηγούμενων  ..


.Ας πούμε η δεκαετία του 70 και κυρίως το δεύτερο μισό της ισοπέδωσε την ιδεολογία της χούντας. ..


.Η δεκαετία του 80 ήταν η δεκαετία του ΠΑΣΟΚ που ισοπέδωσε τις πολυάριθμες ομάδες  της αριστεράς απορροφώντας τις 


Επίσης  ήταν η δεκαετία της τηλεόρασης του βολεματος  και της καριέρας ...


Για μένα ήταν μια δεκαετία άγχους και επαγγελματικής αποκατάστασης  


όπου ήμουν  τυχερός 


καθώς το ΠΑΣΟΚ  όχι μόνο  έφερε την Κοινωνιολογία αλλά και έφτιαξε και επετηρίδα  για εμάς τους προερχόμενους από μη καθηγητικές σχολές. που είχαμε ΣΕΛΕΤΕ και έτσι ...διορίστηκα..


Επαγγελματικά καλά πήγαινα 


 όμως γνωσιακά - ιδεολογικά κινηματικά όχι και τόσο...


Κατά την δεκαετία του 80 έμεινα μόνος αλλαξα πόλη και περιβάλλον..δεν είχα συντρόφους ..,..

 Άρα ένιωσα   έντονα  - την πρώτη μεγάλη  θα μπορούσα να πω Ιδεολογική  και Γνωσιακή  μοναξιά 

Τι εννοώ ; 


Βρέθηκα.σε διάφορα περιβάλλοντα ( Αθήνα Θεσσαλονίκη Καβάλα)

Όπου ούτε η ιδεολογία μου  τα ιδεολογικά μου μέχρι τότε  εφόδια. ( Μαρξισμός Λενινισμός  κλπ ) 

Ούτε οι καθαυτό σπουδές μου ήταν ....αναγνωρίσιμες  

Αυτό με παρακινούσε σε διαρκή αναζήτηση ,διάβασμα και επινόηση μιας  και επαγγελματικής   ταυτότητας .

Δεν ήταν μόνο..υπαρξιακό ζήτημα η ταυτότητα,μου


Ήταν και ζήτημα επιβίωσης. .Έπρεπε να πειθω για να βρω δουλειά( σε φροντιστήρια) 

Που τότε έδιναν τα μαθήματα πακέτο : Κοινωνιολογία - Ιστορία 


Και έτσι έκανα πολύ Κοινωνιολογία.  και 

,μάλιστα  για ένα διάστημα έκανα και ιστορία ( για την Μικρασιατική καταστροφή από το βιβλίο του παλιού μου καθηγητή του. Θεοφίλου Βωρου )  

 Η Δεκαετία του 80 ο Γιανναράς  οι νεοορθοδοξοι κι εγώ ..


------------

Επειδή μου φαίνεται ότι ..πλατειαζω  θα μπω  στο ζουμί 


.Παραλείπω μερικά όπως το πέρασμα μου από την Φλωρεντία για ένα μεταπτυχιακό (  που - από ιδεολογική μεν άποψη  ήταν ένα άλμα στο. Χρόνο. καθώς η Ιταλία τότε ήταν Δέκα χρόνια μπροστά από την κατάσταση του κινήματος στην Ελλάδα. ( ήταν τα ..μολυβένια χρόνια ,μετά την εξέγερση του 70 ) μελαγχολία και απόσυρση ) .

Όσο και γνωσιακά ( εκεί για πρώτη φορά  άκουσα για τον Βιτγκεσταιν ...)


 τέλος πάντων άλλο κεφάλαιο αυτό ..


Και ...επιστρέφοντας στην Ελλάδα.  πέφτω πάνω στην εκλογή....Γιανναρά. ..


Ήταν. το.....Συμβάν η η αρχή ενός ...Συμβάντος ( πλάκα κάνω ) 


Κατ αρχάς να σας πω ότι έπαιρνα για χρόνια - παρόλο που ήμουν πια εκτός. ..χώρου - σαν να παίρνω τη δόση μου. Δύο περιοδικά της Αριστεράς. Το ένα.πιο μαζικό το περιοδικό Αντί 


Το άλλο πιο  στενό. ,πιο κουκουεσωτερικαδικο  τον περιοδικό"  ο Πολίτης " 


.Τον Πολίτη  τον βλέπαμε.τοτε - και ήταν - ως πιο ελιτίστικο


 Αφορούσε την Πανεπιστημιακή Αριστερά και μεις οι ..αριστεριστές το βλέπαμε ολίγον αφ' υψηλού ( Αργότερα μέσω του φίλου μου του Γ.Πάσχου γνώρισα και τον Ελεφάντη κι έγραψα κι εγώ ένα άρθρο εκεί αρχές του 90 ) 


τι έλεγα ; α ..ναι 


.Εκεί στον Πολίτη.


 Διάβασα μοναχικός και εξόριστος και εκτός ".Χώρου " για  την περίπτωση Γιανναρά ...


Και τώρα θα προσπαθήσω να περιγράψω αναδρομικά το δικό μου ,προσωπικό παράπονο .


Λέω αναδρομικά. διότι θέλω να ανακατέψω σκέψεις και βιώματα και εμπειρίες  που απέκτησα.  


Αργότερα και που έχουν να κάνουν με την " πανεπιστημιακή  ζωή εν Ελλάδι " 


Με όσες σκέψεις και συναισθήματα  θυμάμαι να είχα - περίπου τότε ..


Λοιπόν. το δικό μου παράπονο ήταν ότι χρειαζομουν μια επιστημονική κοινότητα 

Ένα. συνεκτικό ιστό πως το λένε 


η Πάντειος  είχε τότε - ιδίως μετά το 78 ,79 πολύ ενδιαφέροντα και πρωτοπόρα μαθήματα

 Αλλά δεν είχε Συνοχή .

Πως να το πω. : Οι μαθηματικοί έχουν τους άλλους μαθηματικούς .Οι αρχιτέκτονες τους άλλους αρχιτεκτονες κλπ .  

Εμείς οι παντειακοι - όσοι τουλάχιστον ,λίγοι ,αγαπούσαν την σχολή και τα μαθήματα της ,τι είχαμε ; ποια κοινή βάση ;


Ποια επιμέρους κοινότητα; ; 


Να σε τι με πείραξε  η εκλογή Γιανναρά :


 Το ότι σε μια σχολή με ηδη τεράστιο πρόβλημα συνοχής και επιστημονικού προσανατολισμού 

Όπου όπως είπα ηταν εξαρχής ορατό πως οι έδρες φτιάχνονταν εξαρχής όχι για να εξυπηρετήσουν επιστημονικούς προσανατολισμούς αλλά  για να βολεύουν καθηγητές ..


Σε μια τέτοια σχολή και με ήδη πρόβλημα επαγγελματικό για τους αποφοίτους. ( Για τους οποίους δεν νοιαζόταν κανείς) ....


Βρήκαν ευκαιρία για να εκλεγει καθηγητής ένας σαν τον Γιανναρά που ολοφάνερα ανήκε σε ΑΛΛΟ επιστημολογικό πεδίο ...


Και αυτή ήταν η.  ουσία της διαφωνίας μου με τον Antonis Liakos 


Όχι. για το αν άξιζε να εκλεγεί καθηγητής ο Γιανναράς 

...

Φυσικά και άξιζε ...

.Όχι όμως στου Κασιδη το. κεφάλι. 


Όχι σε μια σχολή που πάσχιζε τότε να βρει κατεύθυνση...


Που τέλος πάντων οι φοιτητές της έπρεπε να ξεκαθαρίσουν τι είναι η Φιλοσοφία και πιο συγκεκριμένα η Πολιτική Φιλοσοφία ...


Και όχι να βρεθούν αντιμέτωποι με έναν θεολόγο  Φιλοσοφο η φιλοσόφου τα.  - γοητευτικό μεν και προσηνή -  

Που όμως αμφισβητουσε εξαρχής την έννοια της νεωτερικής φιλοσοφίας ,του Διαφωτισμού κλπ 


Ας  γινόταν ο Γιανναράς καθηγητής.στην Θεολογική 


Η ας γινόταν - μιας και διεκδικούσε έδρα φιλοσοφίας στην Φιλοσοφική ..- 


όπου μπορούσαν να τον κρίνουν καθηγητές Φιλοσοφίας ..


Και όπου μπορούσε να.γινει και μια - κατά το δυνατόν - ουσιαστική  συζήτηση για το έργο του 


Και όχι να γίνεται κλωτσοπατιναδα  με κύριο επιχείρημα των υποστηρικτών του τότε - ότι τάχα δεν τον θέλουν γιατί ....δεν ήταν  Μαρξιστής ( όπως περιγράφει το άρθρο του Μηλιου στις θέσεις που  θα βάλω στα σχόλια ) 


Ε ίσως μου πει κανείς : 


Και τι σε ένοιαζε εσένα ρε Πέτρο ; 

Αφού επαγγελματικά είχες βρει τον δρόμο σου .


..


Αυτό ακριβώς όμως προσπαθώ να εξηγήσω 


..Είναι ένα πρόβλημα που σκάει διαρκώς και το βρίσκουμε διαρκώς μπροστά μας ..Ακόμα και τώρα ,σαράντα δύο χρόνια αργότερα 

Την απουσία της Κοινότητας ( των πολιτικών και κοινωνικών επιστημών ) 

( Ανοίγω πάλι παρένθεση 

Τι σημαίνει πολιτική επιστήμη ; 


Τι σημαίνει ...πολιτειολογια ( ξέρετε αργότερα βρέθηκε αποσπασμένος κατά την δεκαετία του 90   στη Νομική του ΑΠΘ  για το μάθημα Πολιτικής Επιστήμης.   Εκεί λοιπόν  η πολιτική επιστήμη θεωρούνταν ως.  Θεραπαινίδα του Συνταγματικού και Δημόσιου Δικαίου ..( ως συνώνυμο περίπου της Πολιτειολογιας ) 


κλείνει η παρένθεση 

..

Με ένοιαζε λοιπόν πολύ η εξέλιξη της Παντείου τότε..

Όπως περίπου με ένοιαξε και με πόνεσε πολύ ΥΠΑΡΞΙΑΚΑ  ο εξοστρακισμός όλων των Πολιτικών ,κοινωνικών και νομικών μαθημάτων από το Λύκειο .

Παρολο που είμαι συνταξιούχος 

Γιατί αυτά τα .

Μαθήματα ήταν η ζωή μου 


.Τα αγαπούσα..


Υπήρχα από μέσα τους...


Έτσι αγαπούσα και τοτε την Πάντειο 

Ήταν η σχολή μου 


Και έβλεπα να την αντιμετωπίζουν ως του. Κασιδη το κεφάλι ( αυτό μου φαινεται το ...ξαναειπα )  ;)

..

Όπως γίνεται με όλα σχεδόν στην Ελλάδα 

και όπου δεν την γλιτώνει κανείς


 αν δεν σηκωθεί να φύγει Έξω..


( ΔΙΑΛΕΙΜΜΑ γιατί έχω ανάψει ...Ας κάνω λιγο Διάολο γισμο ) 


....Τώρα ας δούμε και το δεύτερο  ζήτημα που σχετίζεται με έναν μυστήριο τρόπο -κατα την γνώμη μου - με το. πρώτο..


Το ζήτημα  του σχηματισμού της κυρίαρχης πια ιδεολογίας του ΕΘΝΟΛΑΙΚΙΣΜΟΥ .


.και του ρόλου του Γιανναρά σε αυτό 


Λοιπον. με πολλές επιφυλάξεις και χωρίς να βάζω το xερι στη φωτιά....

υποθέτω 

οτι η εκλογή του Γιανναρά ως καθηγητή σε μια εντελώς άσχετη Σχολή Πολιτικών επιστημών 


Αντί για μια θέση που σίγουρα θα του άξιζε σε ένα τμήμα θεολογικό η και  Φιλοσοφικό ...


Έπαιξε ρόλο στην επιλογή του Γιανναρά να γίνει  διαμορφωτης Ιδεολογίας ...


Διότι αν βρισκόταν σε μια Κοινότητα ομοτεχνων του ( π.χ στη Θεολογική )


που  θα μπορούσε να εκτιμήσουν πραγματικά τι έργο του..


Ίσως να  ευρισκε  περισσότερο  απόλαυση στον διάλογο η και σύγκρουση μαζί τους ...


Αντί να βρεθεί στη δυσάρεστη θέση να παίζει εν ου παικτοις σε μια σχολή που Δεν τον καταλάβαινε-  εκ των πραγμάτων-  μιας και ανήκε σε άλλη επιστημολογικη  κοινότητα ..


- οπότε δεν θαχε  -  ισως λέγω ..- την ανάγκη ,να διοχετεύσει την εκρηκτική προσωπικότητα του και τις γνώσεις του 


σε ρηχές και οργιλες  επιφυλλίδες και να πηγαίνει από δω κι από κει να δίνει διαλέξεις  σχολεία και εκθέσεις βιβλίων κλπ κλπ σε ένα κοινό που δεν καταλάβαινε μεν 


εντυπωσιάζονταν εύκολα δε 


Τώρα ... Υπάρχει μια ακόμα διάσταση  του θέματος που θα πω κι αυτήν και κλείνω ( που  λένε και στην τηλεόραση ;) ...Να ολοκληρώσω ) 


 - Εκείνο που λέω είναι ότι ,εκεί που πήγε  να αποκτήσει η Πάντειος  ένα Προσανατολισμό ως σχολή Πολιτικών ( και Κοινωνικών ) επιστημών ,-


 κάτι που αναπόφευκτα την συνδέει με την 

νεωτερικοτητα ( η Κοινωνιολογία π.χ είναι η κατ εξοχήν Νεωτερική επιστήμη μιας και ο πατέρας της είναι ο Αύγουστος Κοντ ( 1820 )


 ( Αλλά ακόμα πιο νεωτερική είναι η Πολιτική Επιστήμη ) 


Ήρθε ο Γιανναράς και - με την αμφισβήτηση Όλης της Νεωτερικότητας ως " Δυτικής " άνοιξε ένα τεράστιο ρήγμα στην Σχολή που τις συνέπειες του τις ενιωσα

 κατά τις δεκαετίες που ακολούθησαν . 


Εξηγούμαι 


Κατά την δεκαετία του 80 οι φιλοσοφικές πιρουετες του Γιανναρά και άλλων Νεοορθοδοξων  της εποχής ( του Ζουράρη ας πούμε ,η το φλερτ του Σαββόπουλου με των Ελλήνων τις κοινότητες  που φτιάχνουν άλλο γαλαξία )


φαίνονταν ακόμα ως διασκεδαστικές και Αθώες 


.Όμως εκεί ,στα Ενενήντα είχαμε την έκρηξη των εθνικισμών .Και λόγω Γιουγκοσλαβίας και εμφυλίου πολέμου και λόγω Μακεδονικου..


Εκεί λοιπόν - γύρω στις αρχές της  δεκαετίας  του ενενήντα ήταν που  ξεκίνησα  μαζί με τον εκλεκτό μου φίλο  Nicolas Demertzis  


και νυν καθηγητή Πολιτικής Κοινωνιολογίας στο ΕΚΠΑ  και Πολιτικης.  Κοινωνιολογίας των συναισθημάτων .


 να προσπαθώ να κατανοήσω το κατεξοχήν Νεωτερικό φαινόμενο του Εθνικισμού..


Φυσικά ανατρέχοντας και διαβάζοντας εξονυχιστικως την διεθνή βιβλιογραφία ...


Και για μένα ,  


η  συνομιλία με τον Νίκο  πάνω στο αντικείμενο της κατανόησης του εθνικισμού ως ταυτόχρονα παγκόσμιου και μοναδικού φαινομένου ενείχε στιγμές σχεδόν ευτυχισμένες ...


Θυμάμαι π.χ που συνομιλούσαμε  γι'αυτό.  σε έναν βράχο  δίπλα στη θάλασσα στην Χαλκιδικη..Σχεδόν ευτυχία..

Ο Νίκος έβγαλε ένα βιβλίο σχετικά ..


Τον Λόγο του Εθνικισμού. 1996  Εκδόσεις Σάκκουλα. ...Εξαιρετικό ...Ψάξτε το ...


Κι εγώ -  παρόλο που κατέληξε σε σχετικά συμπεράσματα που μπορείτε να δείτε στα σχόλια σε σχετικό λινκ - ήδη από το 1994  -


 έβγαλα το σχετικό μου βιβλίο ( οι Μεταμορφώσεις της Ταυτότητας ,Έθνος νεωτερικότητα ,εθνικιστικός λόγος )


 δέκα χρόνια αργότερα ,το 2004 ..


Όλα καλά ; 


όχι .

Διότι κύκλους κάνουμε ..


Διότι μια συζήτηση από απο πλευράς Κοινωνικών / πολιτικών επιστημών  για τον εθνικισμό 


δεν μπορεί παρά να πατα στις Νεωτερικές κοινωνικές επιστήμες .

ας πούμε στον Μπενυ Άντερσον .

Και εδώ αρχίζει ένα Μαγγανοπηγαδο που είναι η ελληνική περίπτωση ..


Διότι εν Ελλάδι ΔΕΝ μπορεί να γίνει μια τέτοια συζήτηση ακόμα και εντός των Πολιτικών/ κοινωνικών επιστημόνων 


όταν ανακυκλώνεται διαρκώς το ζήτημα της Εγκυρότητας της θεωρίας περί  Νεωτερικοτητας του έθνους...


Υπάρχει μια σχετική συζήτηση μεταξύ Νίκου Δεμερτζή και Νάσου Βαγενά .


 Κάποτε στο Βήμα  Ψάξτε την ..Ίσως την βρω κι εγώ .


Πάντως κάπου κολλάμε 


 ..Διότι ακόμα και πρόσφατα όταν επικαλέσθηκα σε έναν πολύ σοβαρό  Πολιτικο Επιστήμονα  και φίλο ,


τον Μπένι Άντερσον  μιλώντας για την νεωτερικότητα του Έθνους  


επικαλέσθηκε  με την σειρά του τον Γιανναρά .


Είχε το ( επιστημολογικό ) δικαίωμα ; Φυσικά το είχε 


μιας και ο Γιανναράς καθιερώθηκε ως καθηγητής Φιλοσοφίας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο Πολιτικών επιστημών ..άρα ..

Προχωράει όμως έτσι η Πολιτική / κοινωνική Επιστήμη ; 


Όχι βέβαια .


.Για φανταστείτε ας πούμε στα Μαθηματικά να έριζουμε ακόμα  Όχι για  την εγκυρότητα  ης θεωρίας της Σχετικότητας 


αλλά 


για τα στοιχειώδη ..


Για το είδος των αριθμών που θα υιοθετήσουμε ,.


Για το αν θα εισάγουμε το Μηδέν ας πούμε.....


Τρέλα 


  ..Αυτό βέβαια είναι μια απειροελάχιστη παράπλευρη απώλεια που αφορά στην θεωρία ,την μελέτη του εθνικιστικού φαινομένου ,ως κοινωνικού φαινομένου...


Υπάρχουν άλλες πολύ σοβαρότερες .


Διότι ,αν ρίξετε μιας μάτια π.χ στα σχόλια αυτών που υπερασπίζονται με νύχια και με δόντια τις θεωρίες του Γιανναρά


 θα δείτε να ξεφυτρώνει και η γνωστή Θεωρία περί"  Εθνομηδενισμου " που ...Μηδενίζει


 όχι μόνο τους αντιεθνικιστες αλλά κάθε μα κάθε απόπειρα μελέτης του Έθνους  ως κοινωνικού φαινομένου.


Και αυτό με την σειρά του στρώνει τον δρόμο 


σε έναν σκοταδιστικό εθνολαικισμο σαν αυτόν που ζουμε ακριβώς τώρα στην χώρα


 και που σύμπτωμα του ήταν η κατάργηση ΟΛΩΝ των κοινωνικών επιστημών από το Λύκειο χωρίς να κουνηθεί φύλο


 γιατί κανείς πια δεν αντιλαμβάνεται τι χρειάζονται οι Κοινωνικές επιστήμες στα Λύκεια ενώ θεωρούν  ως αυτονόητο  Όλοι πλέον ότι τα παιδιά μας έχουν ανάγκη να κάνουν Δώδεκα ώρες Αρχαία και Λατινικά την Εβδομάδα. ( Όπως κάνουν στην Γ Λυκείου ) 


  και ότι δεν μπορούν χωρίς αυτά 


Σταματώ για Διάολο γισμο . 


Συνεχίζεται 

.(Αλλά τώρα σχολιαστε ότι θέλετε ..Έβγαλα τον κύριο όγκο των όσων ήθελα να πω ...) 


Υ.Γ   Ειδα λίγο  τηλεόραση στο κανάλι της Βουλής μια παλιότερη συνέντευξη  του Γιανναρά σε μια γοητευτική ( και μάλλον. Γοητευμένη ) δημοσιογράφο ...


Δεν θα σχολιάσω  τώρα πολλά σημεία της  όντως γοητευτικής συνέντευξης του  ( θα παραπέμψω σε  παλιότερη ανάρτηση μου

 για τους δασκάλους ..)


 Θα σταθώ μόνο σε ένα σημείο προς το παρόν  : Λέει σε κάποια στιγμή ο Γιανναράς ότι τον. Θεό. τον αντιλαμβανόμαστε από τα ίχνη του .


..Κάπως όπως τον Μότσαρτ από   την μουσική του Μότσαρτ ...


Και μέχρι εδώ καλά ....Και λέει παρακάτω " Για παράδειγμα βλέπω μια   πολύ. Ωραία. Γυναίκα. " ..εννοώντας να. ένα. Ίχνος του Θεού .." ..


Και όταν  βλέπετε μια πάρα πολύ άσχημη  Γυναίκα ; " τον ταπωσε η εξυπνη δημοσιογράφος .


.Και ο Γιανναράς γέλασε μάλλον αμήχανα ...

Ε λοιπόν αυτά Δεν μου φαίνονται  πολύ .....χριστιανικά ..Πλατωνικά ναι ..


Αλλά όχι Χριστιανικά και Ορθόδοξα .


Αλλά πάλι πού ξέρεις. .; Μπορεί όντως  ο Θεός  κάνει διακρίσεις  και να αφήνει ως ίχνος του μόνο 

. Πολύ

 Όμορφες Γυναίκες  


Ενώ οι άσχημες γυναίκες. 


να είναι το  ίχνος ενός. Κατώτερου  θεού ...


ολιγον κομπογιαννιτικα  μου φαίνονται  αυτά και συγνώμη. .


.

Πέμπτη 3 Φεβρουαρίου 2022

ΝΟΣΤΑΛΓΙΑ και εθνολαικισμος . Πέτρος Θεοδωρίδης

 ΝΟΣΤΑΛΓΙΑ και εθνολαικισμος . Πέτρος Θεοδωρίδης

Στις μέρες μας η νοσταλγία αναδύεται και πάλι και μάλιστα περισσότερο έντονα: είτε θετικά ως ανάμνηση αξιών και αναζήτησης μιας θετικής ουτοπίας είτε, πιο συχνά αρνητικά,ως βίαιη, καταστροφική άρνηση του παρόντος.
«Ο,τι χαρακτηρίζει τη σύγχρονη εποχή είναι η αδυναμία να παραμείνεις στη θέση σου. «Δεν επιλέγεις να είσαι σε κίνηση, τίθεσαι σε κίνηση. Πρέπει να επιταχύνουμε, να γίνουμε "ευκίνητοι", "εύκαμπτοι", να δείξουμε περισσότερη “ευελιξία”, να "προσαρμοσθούμε"». Η σύγχρονη, μετανεωτερική κοινωνία που αποτελεί επιτάχυνση της νεωτερικότητας, σε βαθμό εξαΰλωσης, όπου κάθε τι το σταθερό -όπως έλεγε κάποτε ο Μαρξ- «εξαχνώνεται». Κι η νοσταλγία αναλαμβάνει διαρκώς να μετατρέπει σε νοσταλγικά αντικείμενα τις περασμένες δεκαετίες: Νοσταλγία της δεκαετίας ’70, του ’80 του ’90. Κάθε τι, πριν προλάβει να εξατμιστεί, περιβάλλεται στα γρήγορα από την εμπορευματοποιημένη αύρα της «Νοσταλγίας».
Όμως όπως είπαμε και πιο πάνω η Νοσταλγία δεν είναι μνήμη, αλλά συναίσθημα και επιθυμία. Και στις μέρες μας καταλήγει πολύ εύκολα σε κάθε λογής φονταμενταλισμούς: καθώς η ανοχή γίνεται σχεδόν αβάσταχτη στις συνθήκες της ύστερης νεωτερικότητας, της παγκοσμιοποίησης και των μεγάλων κρατικών μορφωμάτων. καθώς οι κοινότητες πολλαπλασιάζονται ,καθώς εγείρουν διαφορετικές και συχνά αντιφατικές απαιτήσεις πίστης το άτομο βρίσκεται διαρκώς σε μια κατάσταση αμφιθυμίας. Έτσι συχνά βρίσκει καταφύγιο στην ''κατασκευασμένη, ενεργητική, συνειδητή εγκατάλειψη της αμφιβολίας'' . Εγκαταλείπει την ανοχή, που σε συνθήκες διαρκούς αβεβαιότητας μοιάζει να μετατρέπεται σε κινούμενη άμμο, και βυθίζεται στη θαλπωρή είτε του εθνικισμού είτε του θρησκευτικού φανατισμού για να ανακουφισθεί κατά κάποιο τρόπο η ένταση των διλημμάτων που αντιμετωπίζει. Η σύγχρονη αναβίωση εθνικισμών και φονταμενταλιστών μοιάζει να σφραγίζεται από αυτή την -εκ των υστέρων- εγκατάλειψη.
Η μάταιη επιθυμία της εναρμόνισης του κόσμου και η Νοσταλγία μιας υποτιθεμένης παραδείσιας κατάστασης πλήρους ενότητας είναι και μια από τις αίτιες για τα περισσότερα δεινά του σύγχρονου κόσμου. Αν δεν αποδεχτούμε την καταστατική διαίρεση της κοινωνίας, το ενύπαρκτο σχίσμα που σημαδεύει πάντα το κοινωνικό και πολιτικό, θα θεωρούμε πάντα ανυπόφορη την κάθε ένταση, θα ψάχνουμε πάντα για αυτόν που υποτίθεται προκαλεί τον διχασμό: τον «Εβραίο, τον κομμουνιστή, τον ταραχοποιό, τη συνωμοσία». Όμως ο κόσμος μας βάδιζε πάντα σε τεντωμένο σχοινί και ήταν εξαρχής διχασμένος. Ποτέ δεν υπήρξε Παράδεισος, και η Νοσταλγία (που όπως είπαμε δεν είναι Μνήμη) οδηγεί σχεδόν πάντα στην επιλεκτική και επινοημένη μνήμη.
οι

Για τον Ορο Εθνολαικισμο μερος Β/ Η διακριση απο τον εθνικισμο με βαση το κυριαρχο μεσο

 

 

α) με βάση  το  κυρίαρχο  μέσο

 Να πω  εξαρχής  πως το έθνος   και  εθνικισμος  με  ) μετασχηματισμό   των παραδοσιακών κρατών και αυτοκρατοριών της Ευρώπης σε   έναν  νεωτερικο κοσμο   εθνων- κρατων

 

-        Ο εθνικισμός  δεν είναι μόνο  μια   ιδεολογία    ; (  εδώ  υπάρχουν και  διάφοροι που ισχυρίζονται  ότι δεν είναι καν   ιδεολογία )  Είναι και ένα  ιστορικό επεισόδιο που  απόκτα  διαφορετικές εκφάνσεις   σε διαφορετικό χώρο καιχρόνο

-         

-         Ο Εθνικισμος και το εθνος     συνδέεται  με τον έντυπο  καπιταλισμό ( Αντερσον )Τυπογραφία, την  εφημερίδα και το νεωτερικο μυθιστόρημα

Ο  σύγχρονος εθνολαικισμος  με την γενικευμένη διάδοση  της τηλεόρασης   (ιδιωτικη)-και των μεσων  κοινωνικής δικτυωσης   - 

 

  ο όρος έθνος   με  εθνικισμό  αναδύεται  ταυτόχρονα

Με  άλλες ιδεολογίες     και  με τον  μετασχηματισμό   των παραδοσιακών κρατών και αυτοκρατοριών της Ευρώπης σε κατι  νεωτερικο  :Το έθνος – Κράτος

.

η φαντασιακή κοινότητα του έθνους είχε ως μια από  τις προϋποθέσεις της τον έντυπο λόγο ...

Την εφημερίδα το βιβλίο το μυθιστόρημα.. 

,Για τον Μπ  Αντερσον είναι ο έντυπος καπιταλισμός που οδηγεί στη συνάρθρωση των ποικίλων προφορικών γλωσσών και τη δημιουργία, μέσω αυτών, έντυπων γλωσσών, που χάρη στη μηχανική αναπαραγωγή τους, διαδίδονται ευρύτατα μέσω της αγοράς.[1]

   Αυτές οι έντυπες γλώσσες θέτουν τώρα τα θεμέλια της εθνικής συνείδησης δημιουργούν ενιαία πεδία ανταλλαγής και επικοινωνίας

Δημιουργείται έτσι μια κοινότητα συναναγνωστών,το έμβρυο της κοινότητας που αυτό -κατανοείται φαντασιακά ως εθνική.

Ο έντυπος καπιταλισμός προσδίδει μια σταθερότητα στη γλώσσα, γεγονός που συμβάλλει αργότερα στη συγκρότηση της  ιδεας   ,μιας  αιώνιας και άφθαρτης οντότητας που είναι κεντρική στην υποκειμενική σύλληψη του έθνους.

Παράλληλα ο ‘Αντερσον τονίζει ότι η αστική τάξη είναι η πρώτη άρχουσα τάξη που δημιουργεί τη συνοχή της μέσα από την έντυπη γλώσσα σε αντίθεση με τις προ-αστικές άρχουσες τάξεις που θεμελίωναν τους δεσμούς αλληλεγγύης τους στη βάση της συγγενείας..

  Τώρα   η εθνική ταυτότητα  γίνεται  στην  νεωτερική εποχή   μια σταθερή     κεντρική ταυτότητα   που ενορχηστρώνει  ιεραρχικά τις άλλες – ταυτότητες  φύλου επαγγέλματος  θρησκεία κλπ. -  καΙσταθερά όπως το τυπογραφικό στοιχείο

  

υφίστανται  δυο  μορφές   εντύπου λογοΥ  σύμφωνα με τον Άντερσον  που    μορφοποιούν το έθνος 

 α) η Εφημερίδα  ως η  καθημερινή   προσευχή του μη θρησκευόμενου ατομου

 

  και  β)  το Μυθιστόρημα

ευρύτερα, η κινητικότητα, η ανωνυμία και η εξατομίκευση που γεννά ο καπιταλισμός επιβάλλουν έναν και μοναδικό, μεταδιδόμενο με τη γραφή και διαδιδόμενο μέσω της εκπαίδευσης κώδικα στον όποιο θα διεξάγεται η επικοινωνία στα πλαίσια της εκάστοτε κοινότητας.(βλ Έ. Γκελνερ ,Εθνικισμός. Πολιτισμός .πίστη και εξουσία  ,μτφ Λύδια Παπαδάκη, εκδ Αλεξάνδρεια, Αθήνα 2002, σελ 52-53).)

 

  Ο εθνολαικισμος    από την άλλη  είναι  ένας  λόγος , μια  ρητορική που  συνδέεται  με από- ιεραρχημένες  ταυτότητες  με  Ξεκολλημένες  ταυτότητες   που διαμορφώνεται διάμεσο της τηλεόρασης και του Ιντερνέτ

Και όπως  επισημαίνει ο Νηλ  Ποστμαν στο κλασσικο εργο του  Διασκέδαση μέχρι θανάτου η Τηλεόραση οδηγεί στη Αποπλαισίωση του Κόσμου

χρησιμοποιείται  συνήθως στα δελτία ειδήσεων  του ραδιοφώνου  της τηλεόρασης  φράση « και τώρα …ας περάσουμε  σε άλλο θέμα» γιαν α δηλώσει ότι  αυτό που μόλις  ακούσαμε  η  είδαμε  δεν έχει καμμιά  σχέση με αυτό που πρόκειται να ακούσουμε η να  δούμε Η φράση  αυτή  είναι ένας τρόπος   γνωστοποίησης  του γεγονότος ότι ο κόσμος  όπως καταγράφεται από τα όλο και ταχύτερα  ηλεκτρονικά μέσα, δεν έχει αλληλουχία η νόημα και δεν πρέπει να λαμβάνεται  σοβάρα υπόψη

Στην τηλεόραση, σχεδόν κάθε μισή ώρα παρουσιάζεται ένα ξεχωριστό γεγονός, με διαφορετικό περιεχόμενο, πλαίσιο και συναισθηματική χροιά από εκείνο που προηγείται και έπεται

Τα προγράμματα είναι δομημένα με τέτοιον τρόπο  ώστε , σχεδόν  κάθε οκταλεπτο να μπορεί να σταθεί  αυτοτελώς.  Σπάνια απαιτείται  από τους τηλεθεατές να συνεχίσουν μια  σκέψη η ένα συναίσθημα  από μια  χρονική  στιγμή σε μίαν άλλη…

στην τηλεοπτική παρουσίαση των ‘’δελτίων ειδήσεων’’ ί δεν εμφανίζονται μόνο αποσπασματικές   ειδήσεις . αλλά ειδήσεις χωρίς πλαίσιο, χωρίς  αξία, κατά συνέπεια χωρίς ουσιαστική σοβαρότητα. Δηλαδή παρουσιάζονται   οι ειδήσεις  σαν είδος διασκέδασης

Έχουμε τώρα έναν πολιτισμό του οποίου  οι ιδέες  και η επιστημολογία  διαμορφώνεται από τις εικόνες της τηλεόρασης και όχι από τυπωμένες λέξεις (τα αποσπάσματα από το Διασκέδαση μέχρι θανάτου)

 

Παραδειγμα  η εργαλειακή χρήση του συναισθήματος-ως τηλεοπτικού μελό-που συνοδεύει τον σύγχρονο εθνολαικιστικο λόγο: το πάθος του Π Ψωμιαδη όταν ύψωνε τον τεράστιο μακεδονικό αετό του, το ευτυχισμένο χαμόγελο  του Καραζαφερη ,όταν λευκά περιστέρια του τσιμπολογούσαν τους κολλημενους στο στο κεφάλι του σπορους ,σε μια τελετή ρίψης του σταυρού. 

Πετρος Θεοδωριδης

[1]

Για τον όρο Εθνολαικισμός .μερος Α. Του Πετρου Θεοδωρίδη



Η   ΕΠΙΝΟΗΣΗ ΤΟΥ ΟΡΟΥ

 Ο Ορός εθνολαικισμος ήταν μια  πολεμική  επινόηση  Ένα  καινούριο  σημαίνον -που είχε μια πολιτικαενδιαφέρουσα  όσο και παράξενη  Περιπέτεια-

έχει -ως όρος - αριστερή καταγωγή  και Σαλονικια  καταγωγη  : Το 2005 είχαμε να αντιμετωπίσουμε 2 παράλληλα φαινόμενα που σήμερα έχουμε ξεχάσει .

Το πρώτο είχε να κάνει με την εισβολή της Εκκλησίας στη Πολιτική ζωή του τόπου . Ήταν η εποχή του Αρχιεπισκόπου Χριστοδούλου και των περιβόητων Λαοσυνάξεων ( του 2000) αλλά και των τρομερών σκανδάλων της εκκλησίας που έσκαγαν το ενα μετά το άλλο ( το 2005)

2ον Ήταν η εποχή του Παναγιώτη Ψωμιάδη του ...Νομάρχη της καρδιας μας - και ατού της Τότε Νέας Δημοκρατίας .

Ο Ορός λοιπόν ΕΘΝΟΛΑΙΚΙΣΜΟΣ - που δεν ήταν απλώς μια λέξη αλλά συνοδευόταν από πολύ συγκεκριμένη ανάλυση και τεκμηρίωση - γεννήθηκε στη Σαλονικη  για να αναφερθεί στα συγκεκριμένα φαινόμενα που είχαν Οσμή Δεξιάς και ακροδεξιάς ... Έγιναν τρεις εισηγήσεις στα πλαίσια της τότε συνεργασίας Οικολόγων και τότε Συνασπισμού

Παρακάτω παραθέτω μια πρόσκληση από εκείνη την εποχή

.(:Σας προσκαλούμε την Τετάρτη 20.4.05 και ώρα 7.30 μ.μ. στην αίθουσα της ΕΔΟΘ (Προξ. Κορομηλά 51) στην εκδήλωση με θέμα «Εθνολαϊκισμός και Θεσσαλονίκη».
Εισηγητές θα είναι ο πολιτικός επιστήμονας Πέτρος Θεοδωρίδης, ο πανεπιστημιακός (Θεολογική Σχολή ΑΠΘ) Νίκος Μαγγιώρος, ο εκπαιδευτικός, πρόεδρος της Γ' ΕΛΜΕ Τριαντάφυλλος Μηταφίδης και ο νομαρχιακός σύμβουλος Μιχάλης Τρεμόπουλος.)

------------------------------

Κάπως αργότερα ο Καθηγητής του Α. Π. θ Αντρέας Πανταζοπουλος εισήγαγε τον ορο Εθνικολαικισμος (που αναφερόταν στον Σύριζα και θεωρήθηκε ως ορος που χρησιμοποιεί το λεγόμενο ακραιο κεντρο )..

Παρακάτω  παραθέτω  τμήματα  από την εισήγηση  μου για τον όρο Εθνολαικισμος  ( άρθρο στο περιοδικό Αντι τετράδια της Εκπαίδευσης – υπάρχει και στο διαδίκτυο-

 

Ο Εθνο-Λαϊκισμός, η Εκκλησία και η Θεσσαλονίκη

του Πέτρου Θεοδωρίδη

1 Διαλέξαμε τον όρο «εθνολαϊκισμός» ψάχνοντας στα σκοτεινά για να εξετάσουμε καινούρια και μάλλον ανείπωτα ακόμη ζητήματα.

Mε τον όρο αυτό προσπαθούμε να σημάνουμε την συνάντηση δυο ιδεολογιών.

O εθνικισμός, , κατέληξε να σημαίνει την υπερβατική σχεδόν λατρεία του έθνους ως φετίχ.

O λαϊκισμός, από την άλλη πλευρά, ως ιδεολογία ενέχει ως κεντρικό σημείο αναφοράς το λαό, όχι με τη νομική έννοια, αλλά μάλλον με μια συναισθηματική έννοια πού αφορά όσους αισθάνονται τον εαυτό τους ως μη προνομιούχοι και αδικημένοι.

Όπως βλέπουμε και οι δυο όροι κατέληξαν πια να σημαίνουν όχι κάτι που αναλύεται με πολιτική ορολογία αλλά κυρίως με συναισθήματα:Tο αίσθημα της υπέρμετρης αγάπης για την πατρίδα στον εθνικισμό, το αίσθημα της πικρίας και μνησικακίας στο λαϊκισμό.

Έτσι, με τον όρο εθνολαϊκισμός προσπαθούμε να δείξουμε την συνάντηση αυτών των δυο ιδεολογιών δυο ρητορικών.

Nομίζουμε ότι έχουμε να κάνουμε με ένα πρωτότυπο φαινόμενο που συνθέτει νέου τύπου ταυτότητες: Συνθέτει την ιδέα της αγάπης του έθνους με τα λαϊκά στρωματά ως αναπλήρωσης αυτού που νομίζουν ότι τους έχουν στερήσει. Συνθέτει μια νέα ηθική όπου η επίδειξη μικροαστικής κακομοιριάς και παράπονου συμπλέει με την επίδειξη ενός καταναλωτικού νεοπλουτισμού. Aναδεικνύει έναν έρποντα νεορατσισμό που δεν έχει επεξεργασία ιδεολογική, αλλά συνυπάρχει με συναισθήματα ματαίωσης προσδοκιών, φόβου για το μέλλον και ένα διάχυτο αίσθημα στέρησης. Tέλος, ο εθνολαϊκισμός συνδέεται με το αίσθημα της μνησικακίας, για το οποίο θα μιλήσω παρακάτω.

Συναισθημα

Στον εθνολαϊκισμό, πιστεύω, ότι το κυρίαρχο συναίσθημα είναι μια ειδική στάση, αλλά αυτό που ο Mαξ Σέλλερ ορίζει ως μνησικακία. (   Νικος  Δεμερτζης) μόνιμη” βρισιά, που διαφεύγει από τη βούληση του υβριζόμενου,»

Ένα κύριο χαρακτηριστικό της μνησικακίας είναι η σχέση της με τη μνήμη. H μνησικακία μηρυκάζει, αναθυμάται και ανασυνθέτει άλλα πικρά συναισθήματα ο Mαξ Σέλλερ γράφει «ο κακεντρεχής εκδικείται(...) ο μισητής βλάπτει τον εχθρό του(...), ο φθονερός πασχίζει να αποκτήσει το αντικείμενο του φθόνου του(...) όλοι αυτοί αγνοούν τη μνησικακία. Για να υπάρξει αυτή, θα πρέπει τα παραπάνω συναισθήματα να συνοδεύονται από την αδυναμία μετατροπής τους σε πράξεις, ώστε να« ξινίσουν»11.

, θα ήθελα να θυμίσω μερικά χαρακτηριστικά της σχέσης του εθνολαϊκισμού με τη μνησικακία:

1. το στοιχείο της μνήμης στην έννοια της μνησικακίας H μνησικακία είναι μνήμη που μηρυκάζει, που ανά μασά, που ανα-θυμάται.

2. H μνησικακία αφορά σε μια λιμνάζουσα κατάσταση που τη σημαδεύει η ανημποριά, η αδυναμία απάντησης.

3. Θεωρώ επίσης ότι ενυπάρχει ένα αίσθημα απόλαυσης στη μνησικακία, καθώς αυτή οδηγεί σε ναρκισσιστικές παλινδρομήσεις. Έτσι, η εικόνα του έθνους μεταφράζεται σε μια φαντασιακή αγκαλιά, σε μια φάτνη, όπου ο πληγωμένος ναρκισσισμός βρίσκει καταφύγιο.

4. Aκόμη η μνησικακία συνδέεται με την αδυναμία εκφορτισης,.

Kαθώς το σημερινό διεθνές περιβάλλον(2005) δεν επιτρέπει την ανάδυση ενός φανερού εθνικιστικού, ρατσιστικού λόγου, ο σύγχρονος (και ελληνικός) εθνικισμός ξεδιπλώνεται ως μνησίκακος λόγος. Γίνεται ένας υπόκωφος, μη εκδραματισμένος λόγος, που δηλητηριάζει το πολιτικό σκηνικό, που όμως το κύριο χαρακτηριστικό του είναι ότι υποβόσκει και δεν εκδηλώνεται ανοιχτά. .

 

 

4. O τηλελαϊκισμός της Eκκλησίας

Σε αυτό το σημείο θα ήθελα να πω δυο λόγια για την πρόσφατη κρίση στην εκκλησία και τη σχέση

Στην Eλλάδα, το θρησκευτικό φρόνημα κατά τη δεκαετία του ’90 και τις αρχές του 2000, αναβίωσε μέσω της τηλεόρασης..

Tη συνταγή του αμερικάνικου τηλεευαγγελισμού ακολούθησε και ο αρχιεπίσκοπος Xριστόδουλος. Aπλουστεύσεις, διχοτομικά σχήματα, χρήση άτυπου λεξιλογίου της αργκό, ανέκδοτα επιδεικτική αδιαφορία για την αντίφαση όπου αλλά λέγονται τη μια φορά και αλλά την άλλη, «επικοινωνιακό» Xριστόδουλο. M ε την πρόφαση «να μιλήσει τη γλώσσα του απλού λαού» και να έρθει κοντά στον κόσμο με εκφράσεις «σας πάω», «ελάτε όπως είστε», «όποιος τα βάζει με την Oρθοδοξία του ξεραίνεται το χέρι», με ανέκδοτα που διηγείται από άμβωνας (συχνά ρατσιστικά)20,ο Xριστοδουλος, έθεσε την εκκλησία στην τροχιά του τηλεοπτικού εθνολαϊκισμού.

6. O εθνολαϊκισμός της εκκλησίας στη Θεσσαλονίκη

H Θεσσαλονίκη, είναι η πόλη και των θρησκευτικών οργανώσεων,( Η Πολη Των προσφυγων – Ιωαννου ) η πόλη όπου ο Aρχιεπίσκοπος Xριστόδουλος απηύθυνε την περίφημη ομιλία κατά τη μεγάλη λαοσύναξη της Θεσσαλονίκης το έτος 2000, που κατά τη γνώμη μου μπορεί να θεωρηθεί ως ο πανηγυρικός ελόγος του εθνολαϊκισμού.

Θυμίζω ότι πρόκειται για ένα λόγο εν μέσω της διαμάχης για την αναγραφή του θρησκεύματος στις ταυτότητες. Σε αυτήν ο εκκλησιαστικός λόγος ξεδίπλωσε τις πτυχές του ως εθνολαϊκό λόγος ( λαος   ¨εκκλησιαστική ): Στο μεταφορικό εκκλησιαστικό λόγο η δήλωση της ιδιότητας του πιστού στην αστυνομική ταυτότητα γίνεται ταυτόχρονα και ομολογία πίστης διότι  σύμφωνα με ένα σύγχρονο απολογητή της εκκλησίας, «οποίος ομολογεί πίστη χωρίς να πιστεύει είναι υποκριτής, οποίος πιστεύει χωρίς να ομολογεί είναι δειλός»25.

. Στη διαμάχη για τις ταυτότητες, ο εκκλησιαστικός λόγος ξεδίπλωσε τις πτυχές του ως ιδεολογικός λόγος: α) Tην αναγνώριση: «Nαι, η παράδοσή μας περνά μέσα από Oρθοδοξία, εθνικότητα και γλώσσα» (Aρχιεπίσκοπος Xριστόδουλος 2000)11, διαπίστωση που μπορούμε να αντιμετωπίσουμε μόνο αναφωνώντας: είναι προφανές! βεβαίως! αυτό είναι! πράγματι26! β)Tην υποταγή στο Yποκείμενο: «H Eκκλησία είναι η πνευματική Mητέρα του πιστού λαού και είναι θεματοφύλακας της παράδοσης και των αξιών του πολιτισμού μας» (Aρχιεπίσκοπος Xριστόδουλος 2000:16). γ)Tην αναγνώριση του υποκειμένου από τον εαυτό του(Aτλτουσερ Λ., 1977:116) «Θα μείνουμε αυτό πού είμαστε: πρώτα Έλληνες και Xριστιανοί και μετά Eυρωπαίοι» (Aρχιεπίσκοπος Xριστόδουλος 2000:11).

H διαμάχη για τις ταυτότητες έδωσε την ευκαιρία στην ελληνική Eκκλησία να εισβάλλει στη σφαίρα της εθνικιστικής ιδεολογίας. Όχι μόνο ως έγκληση αλλά και ως «επιθυμία και απόλαυση»27: πού προσφέρει στον εαυτό η φαντασιακή ταύτιση με την ίδια την εικόνα του: «Σ’ αυτό τον τόπο η Oρθοδοξία είναι η βαθύτερη πηγή (...) Eλλάδα και Oρθοδοξία είναι δίδυμο αδιάσπαστο. Όλους τους αγαπάμε και για όλους προσευχόμαστε. Aς ψάλλουμε τώρα όλοι μαζί το, “Tη Yπερμάχω”28 (Aρχιεπίσκοπος Xριστόδουλος 2000:21,22).

Πέμπτη 20 Ιανουαρίου 2022

Ιδού ο Εθνολαικισμος

 Ιδού ο Εθνολαικισμος                                               Έχω κι άλλες. φορές γράψει  σχετικά αλλά μου δίδεται η ευκαιρία να  το επαναλάβω : Η  διαφορά της δικής μου προσέγγισης στον από τον. εθνι -κο -Λαϊκισμό ως όρο που καθιέρωσε ο Ανδρέας Πανταζόπουλος , δεν είναι απλώς  λεκτική :  Στη δική μου προσέγγιση ο Εθνολαικισμος διαφέρει από τον Εθνικισμό του 19ου και 20 ου αιώνα  γιατί - μεταξύ άλλων , εκείνος συνδεόταν κατά κύριο λόγο με τον Έντυπο λόγο ( βλ και Άντερσον , Κατά Φαντασίαν κοινότητες ) ενώ ο Εθνολαικισμος με τον Τηλε- οπτικό( με τον τρόπο που έδειξε καθαρά ο Νηλ Ποστμαν στο Διασκέδαση Μέχρι Θανάτου ,ο Δημόσιος λόγος στην εποχή του Θεάματος )  αλλά και τον Παροντισμο και την επιτάχυνση του χρόνου. . ( κατά την άποψη μου  η προσέγγιση του Ανδρέα Πανταζοπούλου αφήνει  απ' έξω  το ζήτημα του μέσου επικοινωνίας   ( έντυπος η τηλεοπτικός λόγος ) και επικεντρώνεται στο περιεχόμενο του λόγου , την σύνδεση του σημαίνοντος Έθνος με το σημαίνον Λαός.)      Τώρα για δείτε  την τηλε -επίδειξη των Ραφαλς με το σηματακι του κυβερνώντος κόμματος  και την πομπώδη προβολή του " εξοχότατε " κλπ . Δεν είναι Εθνολαικισμος με περικεφαλαία , ένας εξαιρετικά αβαθής , τηλεοπτικός , ιδιωτικοποιημενος  νεοφιλελεύθερος    " εθνικισμός " που  θυμίζει Άρτον και θεάματα ; Οι φιλελεύθεροι που για χρονια ταύτιζαν  τον Εθνολαικισμο  κυρίως με τον ΣΥΡΙΖΑ  ας το ξανασκεφτούν.

Μπιουγκ Τσουλ Χαν : ΓΙΑ ΤΗΝ. ΕΞΑΦΑΝΙΣΗ ΤΩΝ ΤΕΛΕΤΟΥΡΓΙΩΝ

 Μπιουγκ Τσουλ Χαν  ΓιΑ ΤΗΝ ΕΞΑΦΑΝΙΣΗ ΤΩΝ ΤΕΛΕΤΟΥΡΓΙΩΝ η κυριαρχία του Σημαινοντος και το Μάτι  Στην επικράτεια των σημείων του Ιαπωνέζικου ...