«Ἡ προσευχή μέ τό ὄνομα τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ»

Πρωτ.ΣτεφάνουἈναγνωστόπουλου

Τό Ἅγιον Ὄρος εἶναι αὐτό, πού μέ τό ἔμψυχο ὑλικό του συνεχίζει τήν παράδοσι τῆς Νοερᾶς ἡσυχίας, τῆς λεγομένης Νοερᾶς Καρδιακῆς προσευχῆς. Εἶναι αὐτό, πού ἀνέδειξε στά 1000 χρόνια τῆς ἱστορικῆς πορείας του ἀναρίθμητες ὁσιακές μορφές. Καί πιστεύω πώς ὅλοι αὐτοί ὑπῆρξαν ἡ μεγαλυτέρα προσφορά στήν ζωή τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας, ὄχι μόνο στήν πατρίδα μας ἀλλά καί σ᾿ ὁλόκληρο τόν κόσμο.

Πολλοί ἀπό αὐτούς τούς ὁσίους μοναχούς, ἀναχωρητάς, ἐρημίτας καί ἡσυχαστάς, ἔγιναν γνωστοί καί εὐμενῶς ἀποδεκτοί ὡς Ἅγιοι καί ἀπό μᾶς, πού ζοῦμε μέσα στόν κόσμο, ἀπό τό ὅλο πλήρωμα τῆς Ἐκκλησίας. Πολλοί ἀπό αὐτούς ἀνεγνωρίσθησαν ἐπισήμως καί ἀπό τήν Ἐκκλησία ὡς Ἅγιοι. Ἄλλοι πάλι -κι αὐτοί ἦσαν οἱ περισσότεροι- θέλησαν νά παραμείνουν στήν ἀφάνεια, ἀκόμα καί μετά τόν ὁσιακό θάνατό τους. Κι αὐτό τό κατόρθωσαν μέ πολύ κόπο καί μέ τήν βοήθεια τοῦ Θεοῦ.

Γέροντας Ἰωσήφ ὁ Ἡσυχαστής:Ὅλοι μας μποροῦμε νά γίνουμε ἅγιοι!

Το πρώτο, πού κάνει κάθε άνθρωπος, όταν τον καλέση ο Θεός στην επίγνωσί Του, είναι να ερευνήση με ακρίβεια τον εαυτό του για να ιδή, ότι πράγματι στην ζωή του πολλές ενέργειες του ήσαν έξω από το θέλημα του Θεού. Και από αυτή την στιγμή αρχίζει το έργο της μετανοίας. Η μετάνοια αρχίζει από την κατάπαυσι της αμαρτωλής ζωής και φθάνει μέχρι αυτής της θεώσεως, η οποία δεν έχει τέλος.

Ο Θεός δεν έχει περιγραφή και τέρμα· ούτε και οι ιδιότητές Του είναι δυνατό να έχουν. Μπαίνοντας ο άνθρωπος, δια της Χάριτος του Αγίου Πνεύματος, μέσα στους κόλπους της θεώσεως, πάσχει όλες αυτές τις ιδιότητες τις ατέρμονες, τις αψηλάφητες, τις ανεξιχνίαστες, τις απέραντες. Γι’ αυτό είπα ότι η μετάνοια δεν έχει τέρμα.
Θέλω να σχολιάσω το θέμα της μετανοίας, παίρνοντας αφορμή από μερικά πράγματα πού με προεκάλεσαν και από τον προσωπικό μου βίο, αλλά και γενικώτερα.

«Τό προορατικό καί διορατικό του χάρισμα» μέρος β΄ τελευταῖο

 

 Ἀπόσπασμα ἀπό τό βιβλίο:

“Ὁ Γέροντάς μου Ἰωσήφ ὁ ἡσυχαστής καί σπηλαιώτης”

 Γέροντος Ἐφραίμ Φιλοθεΐτου

 Ἐνεργοῦσε μόνο μετά ἀπό πληροφορία ὁ Γέροντας, ποτέ δέν ἐπιχειροῦσε κάτι χωρίς προηγουμένως νά κάνῃ προσευχή. Καί γι᾿ αὐτό μποροῦσε νά πῇ: «Ἐγώ πᾶν ὅ,τι πράττω, ἐν γνώσει καί μέ φόβο Θεοῦ τό ποιῶ».
Καμιά φορά τόν ρωτούσαμε γιά κάτι, πού εἴχαμε τήν πρόθεσι νά κάνουμε στό μέλλον, κι᾿ ἐκεῖνος ἀπαντοῦσε ὅτι θά μᾶς ἔλεγε τήν ἑπομένη, γιά νά μπορέσῃ νά προσευχηθῇ πρῶτα.
Κάποτε μᾶς εἶπε ἀποβραδύς:
Παιδιά, ἑτοιμασθῆτε καί τό πρωΐ, χαράματα, πάρτε τούς ντορβάδες σας καί πᾶτε στό τάδε μέρος νά φορτώσετε ξύλα. Τό πρωΐ, ἐνῶ εἴχαμε ἑτοιμασθῆ, μᾶς εἶπε:
Δέν θά πᾶτε.
Μά, Γέροντα, δέν εἴπατε ὅτι θά πᾶμε;
Δέν ἔχω πληροφορία.
Διότι τό βράδυ ἔκανε προσευχή γι᾿ αὐτήν τήν ὑπόθεσι, ἄν πρέπει νά πᾶμε ἤ ὄχι.
Ὅ,τι ἔκανε, τό ἔκανε κατόπιν πληροφορίας ἀπό τόν Θεό καί γι᾿ αὐτό ὁ Γέροντας δέν ἔκανε κάτι καί ὕστερα νά μεταμεληθῇ. Γιά μᾶς ἦταν πηδάλιο. Μᾶς ἔλεγε ὅτι:

«Τό προορατικό καί διορατικό του χάρισμα» μέρος α΄

 

 Ἀπόσπασμα ἀπό τό βιβλίο:

“Ὁ Γέροντάς μου Ἰωσήφ ὁ ἡσυχαστής καί σπηλαιώτης”

Γέροντος Ἐφραίμ Φιλοθεΐτου

Ὁ Γέροντας Ἰωσήφ ἦταν πολύ πεπεισμένος. Ὅταν τόν ἐπισκεπτόμασταν κατά τίς νύχτες γιά ἐξομολόγησι, πολλές φορές ἔπαιρνε αὐτός τήν πρωτοβουλία καί μᾶς ἐξηγοῦσε λεπτομερῶς τό πρόβλημά μας καί τήν λύσι του, προτοῦ νά τοῦ περιγράψουμε τί μᾶς ἀπασχολοῦσε! Δηλαδή, γνώριζε τήν ἐσωτερική μας κατάστασι καί μᾶς ἐξηγοῦσε σέ τί ὀφείλεται καί πῶς πρέπει νά τήν ἀντιμετωπίσουμε, εἴτε πρόκειται γιά λογισμούς εἴτε γιά πάθη εἴτε γιά ἐνέργειες τῆς Χάριτος.
Δέν εἶχε ἀνάγκη νά ἐρωτήσῃ γιά νά ἀναλύσῃ τά προβλήματα καί ν᾿ ἀπαντήσῃ. Μέ μία ἁπλῆ ματιά διάβαζε τούς λογισμούς μας. Διότι ἀφ᾿ ἑνός μέν εἶχε τεράστια ἀσκητική ἐμπειρία, ἀφ᾿ ἑτέρου δέ εἶχε τήν Χάρι τῆς διοράσεως.
Θαυμάζαμε πῶς ἤξερε τόν ἐσωτερικό μας κόσμο τόσο καλά, ἐνῶ ἐμεῖς οἱ ἴδιοι δυσκολευόμασταν νά τόν περιγράψουμε! Ὡς τόσον ὅμως, συνήθως δέν φανέρωνε ξεκάθαρα ὅτι διάβαζε τούς λογισμούς μας. Φυσικά ἐμεῖς δέν τοῦ κρύβαμε τίποτα, ἀλλά καί νά θέλαμε, ἄλλωστε, νά τοῦ κρύψουμε κάτι, δέν μπορούσαμε, διότι μᾶς τό ἔλεγε ἐκεῖνος.

«Ἡ Ὑπακοή» μέρος δ΄ τελευταῖο

 Ἀπόσπασμα ἀπό τό βιβλίο:

“Ὁ Γέροντάς μου Ἰωσήφ ὁ ἡσυχαστής καί σπηλαιώτης” 

Γέροντος Ἐφραίμ Φιλοθεΐτου

Ὅτανἤμουνἀρχάριος, εἶχα ἕναν ἐγωϊσμό πάνω ἀπό τό κεφάλι μου. Νόμιζα ὅτι κάτι ἤμουν! ἐπειδή σάν παιδί ζοῦσα ζωή προσεκτική καί εἶχα μητέρα ἀσκήτρια. Ὁ κόσμος, πού δέν ξέρει νά ἐκτιμᾶ τήν πραγματική πνευματική κατάστασι, ἔλεγε πάρα πολλά ἐπαινετικά λόγια καί μέ θεωροῦσε ἁγιασμένο παιδί κι᾿ ἐγώ φούσκωνα τόσο πολύ, πού νόμιζα ὅτι εἶχα φθάσει μέχρι τρίτου οὐρανοῦ. Οἱ ἔπαινοι μοῦ ἔκαναν κακό χωρίς νά τό καταλαβαίνω. Κόλλησα τό μικρόβιο καί δηλητηριάσθηκα ἀπό τήν ὑπερηφάνεια καί τήν κενοδοξία.
Ὅμως οἱ διόπτρες τοῦ Γέροντος, πού ἤξεραν καλά νά βλέπουν τά πράγματα ὅπως ἔχουν, εἴδαν τί θεριό ὑπῆρχε μέσα μου καί βάλθηκε νά τό σκοτώσῃ! Πῆρε λοιπόν, τό μαχαίρι τῆς πειθαρχίας κι᾿ ἀρχισε νά ἀνοίγῃ τόν δρόμο τῆς ταπεινώσεως. Ὅλος σχεδόν ὁ χρόνος τῆς ὑποταγῆς μου δέν ἦταν τίποτε ἄλλο παρά μία σκέτη παιδεία. Ἔπεσα σέ καθηγητή, σέ ἐπιστήμονα. Μέ ψυχολόγησε πέρα ὥς πέρα καί ἀπό τήν πρώτη ἡμέρα ἄρχισε τήν θεραπεία τῆς ψυχῆς μου. Καί δέν μέ ἄφηνε σέ χλωρό κλαρί!

«Ἡ Ὑπακοή» μέρος γ΄

 

  Ἀπόσπασμα ἀπό τό βιβλίο:

“Ὁ Γέροντάς μου Ἰωσήφ ὁ ἡσυχαστής καί σπηλαιώτης”

Γέροντος Ἐφραίμ Φιλοθεΐτου

«Πραγματική ὑπακοή, μᾶς δίδασκε ὁ Γέροντας, δέν λογίζεται νά ἐκτελῇς τήν ἐντολή μόνον ἐξωτερικά καί τυπικά. Πραγματική ὑπακοή σημαίνει νά ἐκπαιδεύσῃς τόν ἑαυτό σου νά πιστεύῃ καί νά φρονῆ ὅπως πιστεύει καί φρονεῖ ὁ Γέροντάς σου. Ἀλήθεια, ποιός εἶναι ὁ σκοπός τῆς ὑπακοῆς; Μήπως δέν εἶναι νά διδαχτοῦμε τά τῆς πνευματικῆς ζωῆς; Ἄν ὁ μαθητής δέν πιστεύη τόν διδάσκαλό του, τότε ποιό τό ὄφελος;»
Κρατώντας, λοιπόν, αὐτή τήν διδασκαλία, προσπάθησα ταπεινά καί ἁπλά νά τόν ἀκολουθήσω στίς σκέψεις του, στό τί πιστεύει, στό τί φρονεῖ, νά τόν ἀκολουθήσω, ὅσο μοῦ ἦταν δυνατόν. Πίστευα ὅτι τά λόγια του εἶναι χρυσός καί διαμάντια. Κράτησα πολύ ἁγνά τίς συμβουλές του. Καί εἶπα μέσα μου:
«στή ζωή μου δέν θά πρέπει νά βάλω μέσα μου κανέναν ἄλλον ἄνθρωπο ὡς πνευματικό ὁδηγό».

«Ἡ Ὑπακοή», μέρος β΄

 “Ὁ Γέροντάς μου Ἰωσήφ ὁ ἡσυχαστής καί σπηλαιώτης”

 Γέροντος Ἐφραίμ Φιλοθεΐτου

 

Ἄν καί ὁ ἴδιος ἦταν ἡσυχαστής, μᾶς ἔλεγε:
Ἕναν καλό ὑποτακτικό τόν βάζω πάνω ἀπό ἐρημίτες καί ἡσυχαστές.
Γιατί Γέροντα;
Διότι ὁ ἡσυχαστής κάνει τό δικό του θέλημα, κινεῖται ὅπως αὐτός θέλει.
Ποιός τόν ἐμποδίζει; Ποιά ἡ δυσκολία του; Καμμία.
Ὁ καλός ὑποτακτικός ὅμως δέν ἦρθε, γιά νά κάνῃ τό δικό του θέλημα, ἀλλά τό θέλημα τοῦ Γέροντος. Στή ἐκκοπή τοῦ θελήματος βρίσκεται ὅλη ἡ δυσκολία, διότι περιορίζεται καί στριμώχνεται ἡ ἐλευθερία, πού εἶναι τό βασίλειο τοῦ ἀνθρώπου. Κατά τούς Πατέρες οἱ καλοί καί εὐλογημένοι ὑποτακτικοί ὡς ἔνδοξοι ἀθλητές, ἦσαν διπλά στεφανωμένοι· γι᾿ αὐτό καί προέτρεπαν:
«Τρέξατε, τέκνα, ὅπου ἐστί ὑπακοή. Ἐκεῖ πού ὑπάρχει ἐλευθερία καί ὁ δρόμος εἶναι ἀνοιχτός. Ἐκεῖ ὅπου βασιλεύει ἀγάπη, ὁμόνοια, εἰρήνη, ἔλεος καί θεία Χάρις».

Φόβος Θεοῦ (Γέροντος Ἰωσήφ Ἡσυχαστοῦ)

 Λοιπόν, όταν εσύ δεν αμαρτάνεις, δεν ψεύδεσαι, δεν κατακρίνεις, δεν πονηρεύεσαι κατά του πλησίον σου, τότε έχεις φόβο Θεού. Τότε είσαι σοφός και κατανοείς το Θεό, και για να μην Τον λυπήσεις δεν αμαρτάνεις. Και αυτή είναι η όραση του Θεού, και ο Θεός που βλέπει τα πάντα σε σκεπάζει από τις παγίδες του σατανά.

Όλες τις θλίψεις, παιδί μου, αν τις υπομένουμε, βρίσκουμε Χάρη παρά Κυρίου. Γι αυτό μας αφήνει ο Κύριος να πειραζόμαστε, για να μας δοκιμάζει και να μας πλέξει στεφάνους.
Παραιτήσου από το δικό σου θέλημα, για να βρεις ειρήνη ψυχής. Γιατί το θέλημα του ανθρώπου έχει γίνει χάλκινο τείχος και εμποδίζει το φωτισμό και την ειρήνη Όντως μέγα είναι, στ αλήθεια, το μυστήριο της υπακοής! Αφού ο γλυκύς μας Ιησούς πρώτος χάραξε το δρόμο και έγινε παράδειγμα για μας, πόσο μάλλον εμείς είμαστε οφειλέτες να Τον μιμηθούμε.Ο μοναχός δεν αλλάζει τόπο κατοικίας, χρώμα ενδυμάτων και ιδίως νοημάτων.

Ο ΘΥΜΟΣ ΣΚΟΤΩΝΕΙ (Ἡσυχασμὸς καὶ Ἰατρικὴ “συμφωνοῦν”)

«Ὅταν σοῦ ἔλθει θυμός,
κλεῖσε τὸ στόμα δυνατά».
(Γέρων Ἰωσὴφ ὁ Ἡσυχαστὴς)

(ἀποσπάσματα σὲ νεοελληνικὴ ἀπόδοση
ἀπὸ τὸ βιβλίο: «Ἔκφρασις Μοναχικῆς ἐμπειρίας»,
ἔκδ. Ἱ. Μ. Φιλοθέου, Ἅγ. Ὄρος)

.                  Γράφεις γιὰ τὸ θυμὸ στὴν καρδιὰ τοῦ ἀνόητου. Ὁ θυμὸς ἀπὸ μόνος του, εἶναι φυσικός. Ὅπως τὰ νεῦρα στὸ σῶμα. Εἶναι καὶ αὐτὸς νεῦρο ψυχῆς. Καὶ ὀφείλει νὰ τὸν μεταχειρίζεται ὁ καθένας ἐναντίον τῶν δαιμόνων, ἀνθρώπων αἱρετικῶν, καὶ σὲ ὅσους τὸν ἐμποδίζουν ἀπὸ τὸν δρόμο τοῦ Θεοῦ. Ἐὰν δὲ θυμώνεις κατὰ τῶν ὁμοψύχων ἀδελφῶν ἢ γίνεσαι ἐκτὸς ἑαυτοῦ, χαλᾶς τὰ ἔργα τῶν χεριῶν σου, γνώριζε ὅτι πάσχεις ἀπὸ κενοδοξία καὶ κάνεις παράχρηση τοῦ νεύρου τῆς ψυχῆς. Ἀπαλλάσσεσαι δὲ μὲ τὴν ἀγάπη πρὸς ὅλους καὶ τὴν ἀληθινὴ ταπείνωση.
.                  Γι’ αὐτό, ὅταν σοῦ ἔλθει θυμός, κλεῖσε τὸ στόμα δυνατὰ καὶ μὴ μιλήσεις σ’ αὐτὸν ποὺ σὲ βρίζει ἢ σὲ ἀτιμάζει ἢ σὲ ἐλέγχει ἢ μὲ πολλοὺς τρόπους καὶ χωρὶς λόγο σὲ πειράζει. Καὶ αὐτὸς σὰν τὸ φίδι θὰ στρίψει μέσα στὴν καρδιά, θὰ ἀνέβει μέχρι τὸ λαιμό, καὶ ἀφοῦ δὲν θὰ τοῦ δώσεις διέξοδο θὰ πνιγεῖ καὶ θὰ σκάσει. Καί, ὅταν αὐτὸ ἐπαναληφθεῖ λίγες φορές, θὰ λιγοστέψει καὶ θὰ πάψει τελείως.

Γέρων Ἰωσήφ ὁ ἡσυχαστής: Περί Πλάνης

 

Διερωτάται κανείς, όταν με αυτού του είδους τα θέματα πρόκειται να ασχοληθεί, πώς θα τα βγάλει πέρα, ή τι είδους συμπεράσματα θα επισημάνει, αφού πρόκειται να πλησίαση στην άβυσσον των βαθέων και σκοτεινών νοημάτων του σατανά, οπού ο γνόφος των ακατονόμαστων του δόλων και πονηριών. Στο βιβλίον του Ιώβ σκιαγραφείται η εικόνα αυτού του δράκοντος. «Τις αποκαλύψει πρόσωπον ενδύσεως αυτού; εις δε πτύξιν θώρακος αυτού τις αν εισέλθοι; πύλας προσώπου αυτού τις ανοίξει; Κύκλω οδόντων αυτού φόβος. Τα έγκατα αυτού ασπίδες χάλκεαι, σύνδεσμος δε αυτού ώσπερ σμυρίτης λίθος… Εν πταρμώ επιφαύσκεται φέγγος, οι δε οφθαλμοί αυτού είδος Εωσφόρου. Εκ στόματος αυτού εκπορεύονται ως λαμπάδες καιόμεναι και διαρριπτούνται ως εσχάραι πυρός. Εκ μυκτήρων αυτού εκπορεύεται καπνός καμίνου καιομένης πυρί ανθράκων. Η ψυχή αυτού άνθρακες, φλόξ δε εκ στόματος αυτού εκπορεύεται. Εν δε τραχήλω αυτού αυλίζεται δύναμις, έμπροσθεν αυτού τρέχει απώλεια…»

«Ἀνέπαυσες τόν Γέροντα σου! Ἀνέπαυσες τόν Θεό. Δέν ἀνέπαυσες τόν Γέροντα; οὔτε τόν Θεό ἀνέπαυσες!»

 

“Τό πρῶτο μου μάθημα γιά τήν Εὐχή:

Γέροντας Ἐφραίμ Φιλοθεΐτης”

Τό χαριτωμένο γεγονός στάθηκε ἡ πρώτη μου γνωριμία μέ τόν πνευματικό πλοῦτο τοῦ πατρός Ἀρσενίου πού ἦταν μέν ἁπλός, ἀλλά ἁγιασμένος.
Εἶχαν περάσει μόλις λίγες μέρες πού εἶχα ἔρθει ἀπό τόν κόσμο καί μοῦ λέει ὁ Γερο-Ἀρσένιος:

• Ἔλα νά σέ μάθω νά κάνῃς προσευχή, κούτσικο.

Ἐγώ δέν ἤξερα τήν Νοερά προσευχή.

• Ἔλα στό κελλάκι τό δικό μου.

Ἀλλά τό κελλί του ἦταν μικρό σάν τάφος. Ποῦ νά μᾶς χωρέσῃ καί τούς δυό; Γι᾿ αὐτό μοῦ εἶπε:

• Ἐγώ θά εἶμαι ὄρθιος στό πάτωμα κι᾿ ἐσύ πάνω στά σανίδια τοῦ κρεββατιοῦ ὄρθιος. Θά βάλουμε τόν νοῦ μας στήν καρδιά καί θά λέμε: «Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ, ἐλέησόν με», καί νά δοῦμε τί θά γίνῃ. Κατάλαβες;
• Κατάλαβα!
• Ἀλλά πρόσεξε, μέ τόν νοῦ σου, ὄχι μέ τό στόμα σου. Ὄρθιοι καί σύ καί ἐγώ. Κοίταξε καλά μή νυστάξῃς!
• Ὄχι, δέν θά νυστάξω.

«Γέροντα, πές τώρα νά ἔχω προσευχή… Ἄντε, θά ᾿χῃς πλημμύρα προσευχῆς»

 

  Η ΔΕΥΤΕΡΗ ΕΞΟΔΟΣ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ

 ΚΑΙ Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΓΥΝΑΙΚΕΙΑΣ

 ΑΔΕΛΦΟΤΗΤΟΣ

Τό 1929, πέρασε ἀπό τήν Θεσσαλονίκη, ὅπως ἀνεφέρθῃ προηγουμένως, ὁ Γέροντας Ἰωσήφ, γνώρισε κάποιες ἐνάρετες χῆρες, Μικρασιάτισσες, πού εἶχαν μεγάλο πόθο καί δίψα Θεοῦ. Ἀπό τότε ἀλληλογραφοῦσε μαζί τους καί προσπαθοῦσε νά τίς καθοδηγήσῃ στήν τελειότητα τῆς προσευχῆς, στήν πλήρη ἀφοσίωσι καί στή λατρεία τοῦ Θεοῦ. Κι᾿ ἐκεῖνες, γευόμενες τούς γλυκεῖς καρπούς τῆς προσευχῆς, ἄρχισαν νά ἐπιζητοῦν τό ἅγιο καί ἀγγελικό Σχῆμα.
Τά γράμματα τοῦ Γέροντος ἦσαν ἁπλά καί ἀνεπιτήδευτα, ἀλλά γεμάτα σοφία καί πολλή ἀγάπη. Σέ κάποια ἀπ᾿ αὐτά ἔγραφε:
«Ἐζητήσατε, τέκνον τοῦ ἀγαθοῦ μας Θεοῦ, ἐάν θέλῃ ὁ Κύριος νά λάβῃς τό ἅγιον Σχῆμα. Ἐσύ, ἀδελφή μου, ἀφ᾿ ὅτου εἶδες τόν κόσμον βαδίζεις εἰς τόν δρόμον τοῦ Θεοῦ, καί ποτέ σου ἄλλο δέν ζήτησες ἀπό τό θέλημα τοῦ Κυρίου. Λοιπόν, μήν ἀμφιβάλλῃς ὅτι εἶναι καιρός νά φορέσῃς καί τό ἅγιον Σχῆμα, ἀφοῦ καί χωρίς Σχῆμα ἤδη εἶσαι καλόγρια, καί τώρα πού ἐγήρασες τί ἔργα ζητεῖς;»1.

«Ἡ Εὐχή – Προφορική καί Νοερά»

   Ὁ Γέροντας δέν μᾶς ἔκανε πολλές διδασκαλίες ἤ διαλέξεις περί Νοερᾶς προσευχῆς. Ὄχι ὅτι δέν μποροῦσε, ἀφοῦ ἦταν πραγματικός ἐπιστήμων τῆς Νοερᾶς προσευχῆς, διάδοχος καί συνεχιστής τῆς Νηπτικῆς παραδόσεως, ἀλλά ἐπειδή ἦταν ἐπιφυλακτικός, γιά νά μήν φουσκώσῃ τά μυαλά μας μέ φαντασίες καταστάσεων πού δέν εἴχαμε φθάσει. Ὀλιγόλογες λακωνικές συμβουλές μᾶς ἔδινε κατά τήν διάρκεια τῶν νυκτερινῶν μας ἐξαγορεύσεων, ὑπό τήν μορφή ὑποδείξεων περισσσότερον, μά ἦσαν πάντα μεστές ὠφελείας.

 Ἡ στάσις του ἦταν «προχώρα καί ἐγώ σέ παρακολουθῶ». Καί ὁ λόγος ἐγίνετο πρᾶξις. Μέ τήν εὐχή τοῦ Γέροντα κοπιάζαμε στήν προσευχή.

Μέ πόνο καί δάκρυα θά λάβεις τή χάρη – Γέροντας Ἰωσήφ ὁ Ἡσυχαστής

 

   Να, έμαθες ότι είσαι πηλός, πτωχός και γυμνός. Τώρα ζήτησε απ’ αυτόν που μπορεί να αναπλάσει τη φύση να σε πλουτίσει. Και, αν σου δώσει πολύ ή λίγο, αναγνώρισε τον ευεργέτη σου. Και μη σφετερισθείς τα ξένα ως δικά σου. Με πόνο και δάκρυα θα λάβεις τη χάρη. Και πάλι με δάκρυα χαράς και ευχαριστίας, με φόβο Θεού θα την κρατήσεις. Με θέρμη και ζήλο ελκύεται· με ψυχρότητα και αμέλεια χάνεται.

Δεν σου ζητεί περισσότερο ο Χριστός για να σου δώσει τα άγιά Του χαρίσματα· μόνο να αναγνωρίζεις ότι, ό,τι καλό και αν έχεις, είναι δικό Του. Και να συμπαθείς αυτόν που δεν έχει. Να μην τον κρίνεις ότι δεν έχει· ότι είναι αμαρτωλός, φαύλος, πονηρός, φλύαρος, κλέπτης, πόρνος και ψεύτης. Εάν αποκτήσεις αυτή την επίγνωση, δεν μπορείς ποτέ να κρίνεις κανένα, έστω και αν τον βλέπεις να αμαρτάνει θανάσιμα· γιατί αμέσως θα λες·

«Δεν έχει, Χριστέ μου, τη χάρη σου, γι’ αυτό αμαρτάνει.

Πῶς μέ τήν προσευχή γίνεσαι, καθαρός, ἐλαφρύς, διαυγής, χαριέστατος, γλυκύς, μαλακός σάν βαμβάκι, πλήρης σοφίας καί γνώσεως. Γέροντος Ἰωσήφ Ἡσυχαστοῦ

 

  Επιστολή Εικοστή Πέμπτη

Καταπαύουν οι αισθήσεις και αρπάζεται

ο ευχόμενος εις θεωρίαν

Αυτό που γεύτηκες παιδί μου στην προσευχή σου εκείνο το βράδυ είναι η ενέργεια της Χάρης. Αυτό γύρευε να σου το δώσει πάλι  ο Κύριος, όταν θελήσει.

Γνωρίζω έναν αδελφό που μία μέρα συνάντησε πολλούς πειρασμούς και  πέρασε όλη την ημέρα εκείνη με δάκρυα χωρίς καθόλου να γευτεί (τη χάρη).

Καθισμένος λοιπόν σε μία πέτρα κατά τη Δύση του ηλίου έβλεπε στην κορυφή το Ναό της Μεταμορφώσεως και κλαίγοντας παρακαλούσε, λέγοντας με πόνο:

    Κύριε, καθώς μεταμορφώθηκες στους μαθητές Σου μεταμορφώσου και στην ψυχή μου! Πάψε τα πάθη, ειρήνευσε την καρδιά μου! Δώσε ευχή στον ευχόμενο και κράτησε τον ακράτητο νου μου!

Ξεστομίζοντας με πόνο τέτοια (λόγια), ήλθε από εκεί από τον Ναό, μία πνοή σαν αέρας λεπτός γεμάτος ευωδία.

Θέλει, ὅπου σέ βρεῖ ἡ Χάρις, ἐκεῖ νά σταθεῖς. Γέροντος Ἰωσήφ Ἡσυχαστοῦ

 

Αποσπάσματα από 35 και 36^η Επιστολή

Πρόσεξε λοιπόν αυτό το  μαθηματάκι «ΤΗΣ ΠΡΑΞΕΩΣ»:

Όταν βλέπεις την Χάριν να ενεργεί και ευφραίνεται η ψυχή σου και σταλάζουν χωρίς βία τα δάκρυα – για τα ελέη που σου χάρισε  ο Θεός – αν είσαι στην προσευχή ΣΤΑΣΟΥ.

ΟΡΘΙΑ όταν είσαι ΜΗΝ ΚΙΝΕΙΣΑΙ.

Όπου κάθεσαι ΚΑΘΟΥ.

Εάν εύχεσαι ΕΥΧΟΥ χωρίς νηπιακό λογισμό και να δέχεσαι τη ραγδαία βροχή του Πνεύματος σε σένα όσο κρατήσει.

Διότι και στην εργασία  αν σου έρθει, αν σηκωθείς για την ευχή ΔΙΑΚΟΠΤΕΤΑΙ.

Τό δογματικό ὑπόβαθρο τῆς ἀσκητικῆς ζωῆς καί διδασκαλίας τοῦ Γέροντος Ἰωσήφ τοῦ Ἡσυχαστή

 

  ΤΟ ΔΟΓΜΑΤΙΚΟ ΥΠΟΒΑΘΡΟ ΤΗΣ ΑΣΚΗΤΙΚΗΣ ΖΩΗΣ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ 

ΤΟΥ ΓΕΡΟΝΤΑ ΙΩΣΗΦ ΤΟΥ ΗΣΥΧΑΣΤΗ*

Καθηγητή Δημητρίου Τσελεγγίδη | Τμήμα Θεολογίας Α.Π.Θ.

---

Εισαγωγικά

Ευθύς εξαρχής θα πρέπει να υπενθυμήσουμε, ότι τα κείμενα του γέροντα Ιωσήφ απευθύνονται σε πιστούς, που είναι συνειδητά ενταγμένοι στην Εκκλησία, και επομένως είναι δεδομένη μυστηριακή ζωή τους.

Από τη μελέτη των κειμένων του γέροντα Ιωσήφ προκύπτει σαφώς, ότι η ασκητική ζωή και διδασκαλία του Αθωνίτη Ησυχαστή είναι θεμελιωμένη στη δογματική διδασκαλία της Εκκλησίας. Κύρια χαρακτηριστικά της διδασκαλίας του είναι, ότι αυτή εναρμονίζεται απόλυτα με το Ορθόδοξο δόγμα και ότι αναδύεται μέσα από την προσωπική βιωματική εμπειρία του. Ο ίδιος εμφανίζεται ως άριστος διδάσκαλος και καθοδηγητής της εν Χριστώ ασκητικής ζωής ως «εν πείρα και πράξει διδάκτορας»1, ο οποίος έμαθε εμπειρικώς και βιωματικώς, αφού «έπαθε» θεοπρεπώς τα θεία, οπότε και αναδείχθηκε αληθινά θεοδίδακτος2. Ο λόγος του έχει αποδεικτικό χαρακτήρα3 και ταυτίζεται με το φρόνημα των διαχρονικώς «φερομένων υπό του Αγίου Πνεύματος»4. Επ’ αυτού είναι διαφωτιστική και η μαρτυρία του ίδιου, ότι τα κείμενά του γράφονταν μετά από πολύωρη νοερά προσευχή5.

«Τά δάκρυα»

«Ὅσο ἀγωνίζεστε στή σιωπή καί στόν ἀπαρρησίαστο τρόπο συμπεριφορᾶς, τόσο καί τά δάκρυα θά σᾶς ἐπισκέπτωνται. Ἡ εὐχή μετά πόνου γεννάει τό πένθος. Τό πένθος φέρνει τά δάκρυα. Τά δάκρυα γεννοῦν καθαρωτέρα εὐχή. Διότι τό δάκρυ ὡσάν μύρο εὐῶδες ἀποπλύνει τόν ρύπο καί καθαρίζεται ἡ ψυχή».

«Γέροντας Ἰωσήφ ὁ ἡσυχαστής καί σπηλαιώτης»
 ΣΤΗ ΜΙΚΡΑ ΑΓΙΑ ΑΝΝΑ
 Σ᾿ ὅλη του τή ζωή ὁ Γέροντας Ἰωσήφ ἔχυνε ποτάμια τά δάκρυα μέ φοβερή ἔντασι. Χαρακτηριστικό τῆς ἐντάσεως τοῦ κλαυθμοῦ του ἦταν τό ἐπόμενο περιστατικό.
Μιά φορά, ὅπως καθόταν ἔξω στήν ἐρημιά μόνος του, ἔκλαιγε ὡς συνήθως. Ξαφνικά ἄκουσε βήματα, κάποιος ἔτυχε νά περνάῃ ἀπό ᾿ κεῖ καί θέλησε νά συγκρατήσῃ τά δάκρυά του. Προσπάθησε νά ἀνακόψῃ τούς κρουνούς τῶν δακρύων, ἀλλά δέν τά κατάφερε, διότι ἔτρεχαν μέ τόσην ὁρμή, σάν νά τόν εἶχε πληγώσει κάποιος θανάσιμα.
Ἀπό τήν προσωπική του πείρα γιά τά δάκρυα ἔλεγε: «ὅσο ἀγωνίζεστε στή σιωπή καί στόν ἀπαρρησίαστο τρόπο συμπεριφορᾶς, τόσο καί τά δάκρυα θά σᾶς ἐπισκέπτωνται.

«Λόγος περί λογισμῶν»

  «Ὅταν ἀντιστέκεστε καί κρατᾶτε τό μέτωπο γερά, καί δέν χάνετε τό θάρρος σας, τά πάντα ὑποχωροῦν!»

 “ Γέροντας Ἰωσήφ ὁ ἡσυχαστής καί σπηλαιώτης” 

    ΣΤΗ ΜΙΚΡΑ ΑΓΙΑ ΑΝΝΑ
Ὅταν ἤμουν ἀρχάριος, ἄρχισαν νά δουλεύουν οἱ λογισμοί φυγῆς. Ἕνας λογισμός μοῦ θύμιζε τό σπίτι μου, ἄλλος τόν πνευματικό μου, πού ἤθελε νά κάνουμε μοναστήρι, ἄλλος λογισμός μοῦ ἔλεγε νά γυρίσω πίσω. Πώ-πώ-πώ! Ἀσταμάτητη ροή! Ἐγώ ἀγωνιζόμουν καί ἀντιστεκόμουν ἐναντίον τῶν λογισμῶν. Μοῦ ἔλεγε ὁ Γέροντας:

• Ἐντάξει, ὅλα καλά. Μήν ἀφήνεις τά καθήκοντά σου, τήν ἀγρυπνία σου, τόν κανόνα σου, τήν προσευχή σου καί τότε δέν θά ἐπικρατήσῃ ποτέ ὁ διάβολος τῆς φυγῆς.

Κράτησα τά καθήκοντά μου ἐπιμελῶς καί πράγματι, ὅπως τό εἶπε ὁ Γέροντας, ἦλθε μιά στιγμή πού ὅλοι οἱ λογισμοί ἔφυγαν καί ξαφνικά ἔγινε τόσο ὄμορφη καί ἀγαπητή ἡ “ ἔρημος”, πού πρῶτα μοῦ φαινόταν μαύρη καί σκοτεινή, γιατί πήγαινε τό μυαλό μου πρός τά ἔξω.Μέ τίς εὐχές τοῦ πατρός μου, μέ βοήθησε ἡ Χάρις τοῦ Θεοῦ καί ἀπαλλάχθηκα ἀπό τόν πόλεμο αὐτόν τῶν δαιμόνων καί ἄλλαξαν τά πάντα μέσα μου.
Πήγαινα καμιά φορά καί στόν Γέρο-Ἀρσένιο:

«Δύο μῆνες κάθισα κοντά στόν γερο-Ἰωσήφ, τόν Ἡσυχαστή, καί βρῆκα τή χάρη»

  Δυο μήνες κάθισα κοντά στον γερο-Ιωσήφ (τον Ησυχαστή) και βρήκα τη χάρη. Ένα βράδυ προσευχόμουν όρθιος στο κελλί μου. Για μια στιγμή σαν να άνοιξε ο απέναντι τοίχος, και είδα να με πλησιάζουν τρεις μορφές. Η ψυχή μου άνοιξε τα χέρια της και αγκάλιασε τη μεσαία. Τί αισθάνθηκα δεν λέγεται. Η πνευματική μου αίσθηση με πληροφορούσε ότι ήταν ο Χριστός συνοδευόμενος από δύο αγγέλους. Μόλις συνήλθα, πήρα το φαναράκι μου και μεσάνυκτα ξεκίνησα για τον Άγιο Βασίλειο. Καθ΄ οδόν περικύκλωσαν την ψυχή μου οι δαίμονες. Φόβος και τρόμος με κατέλαβε. Έφθασα επιτέλους, αγωνιών και ασθμαίνων, στον Άγιο Βασίλειο.Είπα στον πάτερ Αθανάσιο: «Ειδοποίησε τον γέροντα ότι θέλω επειγόντως να τον συναντήσω». Με δέχθηκε αμέσως. Κάθισε. «Τί έχεις;» μου λέει. «Περίμενε, γέροντα, λίγο να συνέλθω και θα σου πω».