Ἀββᾶς Ἰσαάκ ὁ Σύρος: «Τά αἴτια τῆς ἁμαρτίας εἶναι αὐτά: ὁ οἶνος, οἱ γυναῖκες, ὁ πλοῦτος καί ἡ εὐεξία τοῦ σώματος»

Άγιος Ισαάκ ο Σύρος

Κεφάλαια για την αμαρτία και τη μετάνοια

Όποιος δεν απομακρύνεται, με τη θέλησή του, από τα αίτια των παθών, χωρίς να το θέλει σέρνεται από την αμαρτία. Τα αίτια λοιπόν της αμαρτίας είναι αυτά: ο οίνος, οι γυναίκες, ο πλούτος και η ευεξία του σώματος.

Όχι ότι αυτά είναι αμαρτίες από τη φύση τους, αλλά η ανθρώπινη φύση επηρεάζεται απ’ αυτά και κλίνει εύκολα προς τα πάθη της αμαρτίας. Γι’ αυτό οφείλει κάθε άνθρωπος να προφυλάγεται απ’ αυτά με ιδιαίτερη φροντίδα. (19)

Αυτός που φοβάται την αμαρτία, θα διαβεί τον επικίνδυνο δρόμο της ζωής του χωρίς προσκόμματα και, όταν αρχίζει να βλέπει σκοτάδι μέσα του ή μπροστά του, θα δει φως ιλαρό. Όταν ένας άνθρωπος φοβάται τις αμαρτίες, ο Κύριος φυλάει τα βήματά του και, όταν γλιστράει στην αμαρτία, τον προλαβαίνει το έλεος του Θεού. Όποιος θεωρεί τα παραπτώματά του μικρά και ασήμαντα, πέφτει σε άλλα, μεγαλύτερα και χειρότερα, και θα τιμωρηθεί επτά φορές περισσότερο, έτσι που κάνει. (20)

Είπε ο άγιος Εφραίμ ότι το καλοκαίρι δεν πολεμάς τον καύσωνα με χειμωνιάτικα ρούχα. Καθε αρρώστια λοιπόν γιατρεύεται με τα δικά της φάρμακα. Και συ, αν τυχόν κυριεύεσαι από φθόνο, γιατί προσπαθείς να πολεμήσεις τον ύπνο;

Ὅσιος Ἡσύχιος: Μήν ἀπασχολεῖσαι μόνο μέ τή σάρκα ἀλλά ὅρισε μία ἄσκηση στά μέτρα σου καί στρέψε τόν νοῦ σου στό ἐσωτερικό σου.

   ΗΣΥΧΙΟΥ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟΥ

      ΛΟΓΟΣ 

         ΠΟΥ ΩΦΕΛΕΙ ΤΗΝ ΨΥΧΗ ΚΑΙ ΣΩΖΕΙ, 

       ΓΡΑΜΜΕΝΟΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΘΕΟΔΟΥΛΟ

(Κεφ. 65-73)

65 Λέει το στόμα του Χριστού, ο στύλος της Εκκλησίας, ο μεγάλος μας Πατήρ Βασίλειος, ότι ένα μεγάλο και καλό μέσον για να μην αμαρτάνουμε και για να μην πέφτουμε από τη μια μέρα στην άλλη στα ίδια και στα ίδια είναι να ανακρίνουμε στο δικαστήριο της συνειδήσεώς μας τον ίδιο τον εαυτό μας και τα έργα μας στο τέλος της κάθε μέρας˙ τί κάναμε λάθος; Τί κάναμε σωστά; Αυτό έκανε και ο Ιώβ και για τον εαυτό του και για τα παιδιά του (πρβλ. Ιώβ α’ 5). Η καθημερινή δηλαδή λογοδοσία φωτίζει την πράξη κάθε ώρας.

66 Άλλος πάλι σοφός στα θεία ζητήματα είπε˙ αρχή της καρποφορίας είναι το άνθος και αρχή της πρακτικής πνευματικής ζωής είναι η εγκράτεια. Ας γίνουμε λοιπόν εγκρατείς. Και φυσικά με μέτρο και όπως μας διδάσκουν οι Πατέρες. Και ας περνούμε και τις δώδεκα ώρες της ημέρας με φύλαξη του νου μας. κάνοντας έτσι θα μπορέσουμε να σβήσουμε και να μειώσουμε την κακία με επιβολή κάποιας βίας στον εαυτό μας και με τη βοήθεια του Θεού, γιατί είναι βιαστή, αποτέλεσμα δηλαδή   βίας, η ενάρετη ζωή που δια μέσου της δίνεται η βασιλεία των ουρανών (πρβλ. Ματθ. ια’ 12).

Ἅγιος Ἰσαάκ ὁ Σύρος: «Κάθε προσευχή στήν ὁποία δέν μοχθήσει τό σῶμα καί δέν ἔχει θλίψη ἡ καρδιά, ἔκτρωμα θεωρεῖται. Διότι γίνεται χωρίς ψυχή αὐτή ἡ προσευχή».

ΛΟΓΟΣ ΟΣΤ’: ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΠΑΛΑΙΟΥ ΓΕΡΟΝΤΟΣ

Άλλοτε πάλι πήγα σε έναν παλιό γέροντα, καλό και ενάρετο που με αγαπούσε πολύ. Ήταν φωτισμένος στη γνώση και με βάθος καρδιάς και έλεγε αυτά που του χορηγούσε η Θεία Χάρη. Δεν έβγαινε συχνά από το κελί του παρά μόνο στις άγιες συνάξεις. Ζούσε δε ησυχαστικά προσέχοντας τον εαυτό του.

 Σε αυτόν είπα κάποτε: «Πάτερ μου, μού ήρθε ένας λογισμός να πάω την Κυριακή στη στοά της Εκκλησίας και εκεί να καθίσω από νωρίς, ώστε ο κάθε εισερχόμενος και εξερχόμενος βλέποντάς με να με εξευτελίσει.

 Σε αυτά μου απάντησε ο γέροντας:

«Έχει γραφτεί ότι ο καθένας που δημιουργεί σκάνδαλο στους κοσμικούς δεν θα δει φως». Εσένα κανένας δεν σε γνωρίζει στη χώρα αυτή, ούτε γνωρίζουν τη ζωή σου αλλά θα πούνε ότι να οι μοναχοί από το πρωί τρώνε. Και μάλιστα βρίσκονται εδώ μοναχοί αρχάριοι, οι οποίοι είναι ασθενείς στους λογισμούς τους και πολλοί που σου έχουν εμπιστοσύνη και ωφελούνται από σένα, όταν σε δούνε να κάνεις αυτά θα ζημιωθούν.

Ὁ Ἀββᾶς Κασσιανός ταξιδεύει στήν ἔρημο τῆς Αἰγύπτου καί συνομιλεῖ μέ τούς πατέρες τῆς ἐρήμου. Ρωτᾶ τόν Ἀββά Μωυσῆ γιατί ἡ ψυχή μοιάζει μέ τή μυλόπετρα;

ΣΥΝΟΜΙΛΙΑ ΜΕ ΤΟΝ ΑΒΒΑ ΜΩΥΣΗ

Η ψυχή μοιάζει μέ τη μυλόπετρα.

Αυτή την εσωτερική εργασία την καταλαβαίνουμε καλύτερα αν παρομοιάσουμε την ψυχή μέ μια μυλόπετρα, την οποία γυρίζει τό ρεύμα τού νερού συνεχώς γύρω από τον άξονά της, καί η οποία ποτέ δεν σταματάει να γυρίζει ενόσω τό νερό τρέχει. Αλλά ο μυλωνάς έχει τη δυνατότητα να αποφασίσει αν θα αλέσει σιτάρι, βρώμη ή ζιζάνια. Ο μύλος υποχρεώνεται να αλέσει ότι του ρίχνει ο μυλωνάς.

Το ίδιο συμβαίνει καί στην ψυχή του ανθρώπου. Μέσα στις δοκιμασίες της ζωής μπαίνει η ψυχή σε κίνηση από τούς χειμάρρους των πειρασμών πού την κατακλύζουν καί δεν μπορεί πια να ελευθερωθεί από τό ρεύμα των λογισμών. Η ίδια όμως η ψυχή, μέ τον αγώνα της καί μέ την προσοχή της, φροντίζει για τό είδος των λογισμών πού πρέπει να δέχεται ή να απορρίπτει. 

«….. ὁ μοναχός πού πίνει κενοδοξία, πίνει ἀπό τήν ἴδια τή ζωή του, καί ἀπό τήν προσωρινή γλυκύτητα πού νιώθει δέν καταλαβαίνει τή ζημιά του»

Τοῦ ἀββᾶ Ἰσαάκ

Τό σκυλί γλείφει τή λίμα πίνει τό αἷμα του, ἀπό τή γλυκύτητα ὅμως δέν καταλαβαίνει τή ζημιά πού παθαίνει.

 Ἔτσι καί ὁ μοναχός πού πίνει κενοδοξία, πίνει ἀπό τήν ἴδια τή ζωή του, καί ἀπό τήν προσωρινή γλυκύτητα πού νιώθει δέν καταλαβαίνει τή ζημιά του.

 Ἡ κοσμική δόξα εἶναι ἕνας ὕφαλος, σκεπασμένος ἐντελῶς ἀπό τά νερά, καί ὁ ναυτικός πού περνᾶ ἀπό ἐπάνω δέν τόν καταλαβαίνει μέχρι νά χτυπήσει σέ αὐτόν τό πλοῖο, νά κάνει ρήγμα, νά γεμίσει νερά καί νά πάει στόν βυθό.

«Ὅ,τι καί ἄν κάνομε, ἄς λέμε πάντοτε κι ἐμεῖς μέ χαρά γιά τή δόξα τοῦ Θεοῦ, ἐκεῖνο πού ἔλεγε ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Βαπτιστής: «Ἐκεῖνος πρέπει νά δοξάζεται, ἐνῶ ἐμεῖς νά μικραίνομε»1.»

Ἅγιος Διάδοχος Φωτικῆς

 Λόγος ἀσκητικός χωρισμένος σέ 100 πρακτικά κεφάλαια

πνευματικῆς γνώσεως καί διακρίσεως

  9. Ἡ σοφία καί ἡ γνώση εἶναι χαρίσματα τοῦ ἑνός Ἁγίου Πνεύματος. Τό κάθε ὅμως χάρισμα ἐνεργεῖ μέ διάφορο τρόπο. «Σέ ἄλλον δίνεται σοφία, σέ ἄλλον γνώση, ἀπό τό ἴδιο Πνεῦμα»², ὅπως μαρτυρεῖ καί ὁ Ἀπόστολος Παῦλος. Καί ἡ γνώση ἑνώνει μέ τήν πείρα τόν ἄνθρωπο μέ τό Θεό, ἀλλά δέν κινεῖ τήν ψυχή σέ λόγους γιά τά ὄντα. Γι᾿ αὐτό καί μερικοί πού ἀσκοῦν τό μοναχικό βίο, φωτίζονται ἀπό τή γνώση μέ νοερή αἴσθηση, ἀλλά ἡ ψυχή τους δέν κινεῖται σέ θείους λόγους. Ἡ σοφία ὅμως, ὅταν δοθεῖ μέ φόβο σέ κάποιον μαζί μέ τή γνώση (καί αὐτό εἶναι σπάνιο), φανερώνει τίς ἴδιες τίς ἐνέργειες τῆς θείας γνώσεως· γιατί ἡ γνώση συνηθίζει νά φωτίζει τόν νοῦ μέ τήν ἐμπειρία, ἐνῶ ἡ σοφία μέ τόν πνευματικό λόγο.

«Κάθε ἀθέλητη θλίψη νά σοῦ γίνεται ἀφορμή νά θυμᾶσαι τό Θεό, καί ποτέ δέ θά σοῦ λείψη ἀφορμή πρός μετάνοια»

   Ἅγιος Μᾶρκος ὁ Ἀσκητής

Περί πνευματικοῦ νόμου

 42. Τά αἰώνια ἀγαθά θά δοθοῦν στούς ἀνθρώπους ἀφοῦ θά ὑποστοῦν θλίψεις¹. Ὁμοίως καί τά κακά σέ ὅσους περνοῦν μέ κενοδοξία καί ἡδονή.

 43. Ἐκεῖνος πού ἀδικεῖται ἀπό τούς ἀνθρώπους γλυτώνει ἁμαρτίες καί βρίσκει βοήθεια ἀνάλογη μέ τή θλίψη.

53. Φανέρωνε νοερά τόν ἑαυτό σου στόν Κύριο. Γιατί ὁ ἄνθρωπος βλέπει στό πρόσωπο, ἐνῶ ὁ Θεός στήν καρδιά².

 54. Τίποτε νά μήν σκέφτεσαι οὔτε νά κάνεις, χωρίς σκοπό σύμφωνο μέ τό θέλημα τοῦ Θεοῦ. Γιατί ἐκεῖνος πού βαδίζει ἄσκοπα, ματαιοπονεῖ.

«Ὅταν περιπέσομε σέ θλίψη, σέ ἀπόγνωση καί ἀπελπισία, τότε πρέπει νά κάνομε ὅ,τι ἔκανε καί ὁ Δαβίδ»

  Ἅγιος Ἡσύχιος

 «Συμβουλές γιά τό ἦθος τῶν ἀνθρώπων

 καί τήν ἐνάρετη ζωή…»

  135. Ὅταν περιπέσομε σέ θλίψη, σέ ἀπόγνωση καί ἀπελπισία, τότε πρέπει νά κάνομε ὅ,τι ἔκανε καί ὁ Δαβίδ, δηλαδή νά ξεχύνομε τήν δέησή μας μπροστά στό Θεό καί νά ἀναγγέλλομε τή θλίψη μας στόν Κύριο1. Πρέπει νά ἐξομολογούμαστε στό Θεό, ἐπειδή μπορεῖ μέ σοφία νά ρυθμίσει τίς ὑποθέσεις μας καί νά ἐλαφρώσει τή θλίψη μας, ἄν μᾶς συμφέρει, καί νά μᾶς γλυτώσει ἀπό τήν ὀλέθρια καί καταστρεπτική λύπη.

«Ἡ ἀγάπη πρός τόν Θεό – Ὑπέροχες συμβουλές» (ἀββᾶ Ἰσαάκ)

 Ἡ ψυχή πού ἀγαπάει τόν Θεό βρίσκει ἀνάπαυση μόνο κοντά Του. Μόλις ἐλευθερωθεῖς ἀπό τά δεσμά τῆς ἁμαρτίας, ἡ καρδιά σου θά συνδεθεῖ μέ τόν Θεό. Ὅπως τά βρέφη τρέφονται πρῶτα μέ τό γάλα καί μετά μέ τό ψωμί, ἔτσι καί οἱ ἀρχάριοι στή χριστιανική ζωή πρῶτα πρέπει νά κόψουν αὐτά πού τούς συνδέουν μέ τόν κόσμο καί μετά νά ἑνωθοῦν μέ τόν Θεό. Ἡ σωματική ἐργασία προηγεῖται ἀπό τήν ψυχική.

Ὅπως ὁ Θεός στή δημιουργία τοῦ ἀνθρώπου πρῶτα ἔφτιαξε τό χωμάτινο σῶμα καί μετά φύσηξε καί τοῦ ἔδωσε «πνοήν ζωῆς», ἔτσι καί στά πνευματικά, πρῶτα θ᾿ ἀρχίσουμε μέ τούς σωματικούς κόπους καί κατόπιν θά προχωρήσουμε στή συστηματική καλλιέργεια τῶν ἀρετῶν. Πρῶτα βάζει στό σπίτι κανείς θεμέλια καί μετά τό χτίζει. Ἀλλιώτικα δέν γίνεται. Ἡ ψυχική ἐργασία γεννιέται ἀπό τή σωματική, ὅπως τό στάχυ βγαίνει ἀπό τόν γυμνό κόκκο τοῦ σταριοῦ.Οἱ κόποι πού κάνουμε γιά τήν ἀγάπη τοῦ Θεοῦ δέν συγκρίνονται μέ τήν ἀπόλαυση τῶν αἰωνίων ἀγαθῶν.

«Ἡ καθαρότητα τῆς ψυχῆς»

   

Ἀββᾶ Ἰσαάκ τοῦ Σύρου

Ὁ ἄνθρωπος, γιά νά διατηρήσει τήν ψυχική του καθαρότητα, πρέπει ν᾿ ἀποφεύγει ὅλα ἐκείνα τά κακά πού τρέφουν τά πάθη, νά κόψει δηλαδή τίς αἰτίες τῶν παθῶν.
Πρέπει ἀκόμη μέ τήν προσευχή καί τή μελέτη τῶν θείων Γραφῶν, νά διώχνει τούς ρυπαρούς καί βρωμερούς λογισμούς πού τόν μολύνουν. Τό κακό βέβαια δέν θά ὑποχωρήσει. Ἀλλά καί ἐμεῖς δέν πρέπει νά ὑποχωροῦμε γιατί ἔχουμε μαζί μας τόν Παντοδύναμο Θεό. Ποιά δύναμη ἔχει ὁ σατανᾶς μπροστά στή δύναμη τοῦ Θεοῦ; Κι αὐτή πού ἔχει, τοὺ τήν παραχωρεῖ ὁ Θεός, μόνο γιά νά μᾶς δοκιμάζει. Ὅταν ἀγωνίζεται κανείς γιά τήν καθαρότητα τῆς ψυχής του, δέν πρέπει νά σκέφτεται τί θά ποῦν οἱ ἄνθρωποι, ἀλλά τί θά πεῖ ὁ Θεός. Οἱ ἄνθρωποι ἔχουν κριτήρια διαφορετικά ἀπό τά κριτήρια τοῦ Θεοῦ.