Τό μυστήριο τῆς ἐξομολογήσεως καί οἱ διανοούμενοι (Δημήτριος Παναγόπουλος)

    Πολλοί δυστυχώς από τους αυτοαποκαλούμενους «καλούς ανθρώπους» απορρίπτουν το Μυστήριο της ιεράς Εξομολογήσεως και εκφράζονται πολλές φορές και βλάσφημα εναντίον των ιερωμένων και με μία χαρακτηριστική αποστροφή μιλούν γι’ αυτούς λέγοντας: «Τι είναι αυτά που μας λέτε, να εξομολογηθούμε; Να πάμε εμείς σε παπά να πούμε τις αμαρτίες μας; Εμείς γνωρίζουμε καλύτερα από τον παπά! Εμείς είμαστε διανοούμενοι άνθρωποι. Τι μπορεί, άλλωστε, να μας προσφέρει ένας παπάς, και μάλιστα πολλές φορές κατώτερης μορφώσεως από εμάς; Εμείς πηγαίνουμε και κοινωνούμε έτσι! Λέμε, Χριστέ μας ή Παναγία μας, συγχώρεσέ μας, και είμαστε εντάξει» κτλ. Και δυστυχώς, αυτοί που τα λένε αυτά δεν είναι λίγοι, αλλά πολλοί. Και παρότι θεωρούν τους εαυτούς τους ανώτερους πνευματικά και ότι δεν έχουν ανάγκη εξομολογήσεως, αφέσεως, νουθεσίας, εντούτοις πέφτουν σε λάκκο μεγάλο, από αμάθεια και εγωϊσμό. Γι’ αυτό, αν θέλουν, ας προσέξουν τις παρακάτω διαφωτιστικές συμβουλές.

Τά μυστικά τῆς ἐξομολόγησης

«Προσεύχομαι, και την πρώτη σκέψη που έρχεται στην καρδιά μου τη δέχομαι ως λόγο Θεού, και αυτή λέω. Είναι ο Θεός που ξέρει τη ζωή σου και το μυστήριο της καρδιάς σου. Εγώ είμαι μόνο ένας πνευματικός»
ΑΓΙΟΣ ΣΕΡΑΦΕΙΜ ΤΟΥ ΣΑΡΩΦ

…Στον στρατό τα μηνύματα του αρχηγείου πρέπει να φτάσουν στους πολεμιστές προφυλαγμένα από τον εχθρό, ώστε αυτός να μην μάθει τις κινήσεις που θα γίνουν για την εξουδετέρωσή του. Έτσι υπάρχει το στρατιωτικό απόρρητο, που τηρείται με πολλή φροντίδα με την βοήθεια ειδικών υπηρεσιών, την εφαρμογή κρυπτογράφησης και άλλων συστημάτων ασφαλείας. 

Και εμείς για να ωφελούμαστε τα μέγιστα από το μυστήριο της Εξομολόγησης, πρέπει να κρατάμε τα μυστικά του, όπως μας εξηγεί ο π. Ραφαήλ Νόϊκα:

Ὄχι ἐνθύμηση ἐξομολογημένων ἁμαρτημάτων – Ὄχι ὑπερβολική λύπη γιά τίς ἁμαρτίες καί ἀπελπισία

 

 Γ. Ο ΕΞΟΜΟΛΟΓΟΥΜΕΝΟΣ

  Ὄχι ἐνθύμηση ἐξομολογημένων ἁμαρτημάτων – Ὄχι ὑπερβολική λύπη γιά τίς ἁμαρτίες καί ἀπελπισία
Νά εἴμαστε δοῦλοι ταπεινοί μπροστά στόν Θεό. Νά αἰσθανόμαστε χαρά καί εὐγνωμοσύνη γιά τήν ἄφεση τῶν ἁμαρτιῶν μας. Δέν εἶναι ὑγιές νά λυπᾶται κανείς ὑπερβολικά γιά τίς ἀμαρτίες του καί νά ἐπαναστατεῖ ἐναντίον τοῦ κακοῦ ἑαυτοῦ του φτάνοντας μέχρι τήν ἀπελπισία. Ἡ ἀπελπισία καί ἡ ἀπογοήτευση εἶναι τό χειρότερο πράγμα. Εἶναι παγίδα τοῦ σατανᾶ, γιά νά κάνει τόν ἄνθρωπο νά χάσει τήν προθυμία του στά πνευματικά καί νά τόν φέρει σέ ἀπελπισία, σέ ἀδράνεια καί ἀκηδία»[126].

 

Γ. Ο ΕΞΟΜΟΛΟΓΟΥΜΕΝΟΣ

Ἐξομολόγηση μέ θάρρος, ἀπομακρύνοντας τήν δαιμονική ντροπή

Ἡ ἁμαρτία, ἔλεγε ὁ ἀγαπών τόν Θεό Ἅγιος Γέροντας Πορφύριος, δέν πρέπει νά μᾶς χωρίζει ἀπό τόν Θεό. Ἀντίθετα, θά πρέπει νά προστρέχουμε μέ παρρησία, μέ οἰκειότητα, μέ ἐμπιστοσύνη. Δέν πρέπει νά «αἰσθανόμαστε ξένοι καί χωρισμένοι ἀπ’ Αὐτόν οὔτε ὅταν ἁμαρτάνομε»[112].

Ὁ Θεός δέν ἀλλάζει ποτέ διαθέσεις ἀπέναντί μας. Ἐμεῖς ἀλλάζουμε. Ἐκεῖνος δέν παύει ποτέ νά μᾶς ἀγαπάει ὅ,τι καί ἄν Τοῦ κάνουμε. «Ἔχομε ἐξασφαλίσει τήν ἀγάπη Του καί, ὅπως καί νά φερθοῦμε, ξέρομε ὅτι μᾶς ἀγαπάει»[113].

Ὅταν ἁμαρτάνουμε νά μήν διστάζουμε, ἀλλά νά προσερχόμαστε λέγοντας: «Κύριε, τό ἔκανα, ἔπεσα, συγχώρεσέ με»[114].

Ὁ Χριστός μᾶς ἀγαπάει πάντα καί «εἶναι τό πᾶν»[115], διεκήρυττε ὁ Ὅσιος.

Χιοῦμορ

   

 Β. Ο ΕΞΟΜΟΛΟΓΟΣ-ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΠΑΤΕΡΑΣ

Χιοῦμορ

«Αὐτό ποὺ ἴσως ἕνας δὲν θὰ μποροῦσε εὔκολα νὰ ὑποθέσει», διηγεῖται πνευματικό του παιδί, «εἶναι τὸ πηγαῖο χιοῦμορ, ποὺ εἶχε ὁ Γέρων Πορφύριος∙ κάτι ποὺ ἔσπαζε καὶ τὸ τελευταῖο κομμάτι πάγου, ποὺ μπορεῖ νὰ ὑπῆρχε στὴν σχέση, ἀλλὰ πού κυρίως ἦταν ἕνα σπουδαῖο μέσον γιὰ νὰ σὲ βγάλει ἀπὸ τὴν κατήφεια καὶ τὴ μελαγχολία. Ἡ εὐθυμία, ἡ ἱλαρότητα καὶ ἡ καλοσύνη του εἵλκυαν κοντά του τὶς ψυχές». Καί συνεχίζει:
«Πολλὲς φορὲς γέλασα μαζί του σὰν μικρὸ παιδί. Κι ἦταν αὐτὸ τὸ γέλιο τὸ φάρμακο ποὺ χρειαζόμουν στὴν δεδομένη ἐκείνη στιγμή, τὸ βάλσαμο ποὺ γλύκαινε τοὺς πόνους τῆς ψυχῆς. Τὸ φάρμακο αὐτὸ τὸ χρησιμοποιοῦσε πολὺ στὶς τηλεφωνικὲς συνομιλίες μας. Μιὰ ἀπὸ τὶς πιὸ ὄμορφες καὶ τρυφερὲς ἀναμνήσεις μου ἀπὸ τὸν Γέροντα ἦταν ἡ φορὰ ἐκείνη, ποὺ ἔμεινα στὸ κελλάκι του πάνω ἀπὸ μισὴ ὥρα.

«Ἡ θεία ψυχανάλυση», Γ μέρος

Α. ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΕΞΟΜΟΛΟΓΗΣΕΩΣ

Γενική ἐξομολόγηση: «Ἡ θεία ψυχανάλυση»

Δεῖτε ἐδῶ το B μέρος

 Ἐξωτερικά ἡ Γενική Ἐξομολόγηση, ὅπως τήν περιγράφει ὁ Ὅσιος γέροντας Πορφύριος, μοιάζει μέ τήν ψυχανάλυση. Στήν πραγματικότητα εἶναι κάτι πάρα πολύ ἀνώτερο καί ἀποτελεσματικότερο.

Στήν «κοσμική ψυχανάλυση» γίνεται μία ἀναμόχλευση τοῦ συνειδητοῦ καί τοῦ λεγόμενου ἀσυνειδήτου τοῦ ἀνθρώπου, χωρίς ὅμως δυνατότητα θεραπείας. Εἶναι μία «ἀτέλειωτη κουβέντα» πού δέν ὁδηγεῖ πουθενά, ἀλλά, ἀντίθετα, μπορεῖ καί νά βλάψει.

Διά τῆς «κοσμικῆς ψυχανάλυσης» γίνεται καί ζημία, ἀφοῦ, ὅταν κανείς: α) θυμᾶται τό παρελθόν καί β) ἀσχολεῖται μέ τά ὄνειρα (καί τά δύο αὐτά οἱ ἅγιοι Πατέρες μᾶς ἀπαγορεύουν νά τά κάνουμε), δέν κάνει τίποτε ἄλλο ἀπό τό νά ἀνακατεύει τόν «βοῦρκο» πού ὑπάρχει στήν ψυχή, ὅσο ὁ ἄνθρωπος εἶναι ἀμετανόητος καί ἀνεξομολόγητος. Ὡς ἀποτέλεσμα ἔχουμε τό θόλωμα τῆς ψυχῆς καί τήν ἀνάδοση δυσωδῶν «ψυχικῶν ἀναθυμιάσεων», πού μολύνουν ἀκόμη περισσότερο τόν ἄνθρωπο.

Κάθαρση ἀπό τά πάθη διά τοῦ Μυστηρίου τῆς Ἱερᾶς Ἐξομολογήσεως.

Α. ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΕΞΟΜΟΛΟΓΗΣΕΩΣ
«Μέ τήν ἐξομολόγηση», δίδασκε ὁ Ὅσιος γέροντας Πορφύριος, «καθαριζόμαστε ἀπό τά πάθη». «Δεύτερο βάπτισμα», ἔλεγε «εἶναι ἡ ἐξομολόγηση, μέ τήν ὁποία γίνεται ἡ κάθαρση ἀπό τά πάθη, ἡ ἀπονέκρωση. Ἔτσι ἔρχεται ἡ θεία χάρη μέσῳ τῶν μυστηρίων»[10].

Ἡ Ἱερά Ἐξομολήγηση εἶναι ἀναγκαία γιά τήν ἐξάλειψη παλαιῶν, ξεχασμένων, «ἀπωθημένων» βιωμάτων καί ἁμαρτημάτων.

Διηγεῖται πνευματικό παιδί τοῦ Ἁγίου: «Κάποτε ὁ Γέροντας μοῦ εἶπε: “Πολλὲς ἀπὸ σᾶς τὶς γυναῖκες ὅ,τι κατεστραμμένο καὶ ἄχρηστο ἔχετε, παλιὰ καὶ τρύπια κατσαρολικά, ἔπιπλα, παπούτσια καὶ ἄλλα φθαρμένα πράγματα, πᾶτε καὶ τὰ πετᾶτε σὲ κάποια ἀπόμερη ἀποθήκη σας, κλειδώνετε τὴν πόρτα καὶ ἡσυχάζετε. Δὲν ξέρετε ὅμως, ὅτι θὰ ἔρθει στιγμή, ποὺ αὐτὸ τὸ παλιατζίδικό σας θὰ τὸ βροῦν καὶ θὰ ἐκτεθεῖτε”.

Ἡ Μετάνοια-Ἐξομολόγηση ἀποκαθιστᾶ τήν ψυχή κάνοντάς την δεκτική τῆς ἀγάπης τοῦ Χριστοῦ.

  Α. ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΕΞΟΜΟΛΟΓΗΣΕΩΣ

  Ἔλεγε ὁ Ἅγιος Γέροντας  Πορφύριος ὅτι ὁ Χριστός δέν θέλει «χοντρές» ψυχές κοντά Του, δηλαδή χωρίς ἀγάπη πρός Αὐτόν καί πρός τόν συνανθρωπο. Ἡ μετάνοια ἡ ἀληθινή εἶναι αὐτή πού λεπταίνει τήν ψυχή καί τήν ἁγιάζει. Ἐπισήμαινε ὅτι ἄν ἁμαρτήσει ὁ ἄνθρωπος, «ἄν στραπατσαρισθεῖ ἡ ψυχή καί γίνει ἀνάξια τῆς ἀγάπης τοῦ Χριστοῦ, διακόπτει ὁ Χριστός τίς σχέσεις, διότι ὁ Χριστός «χοντρές» ψυχές δέν θέλει κοντά Του. Ἡ ψυχή (ἔλεγε) πρέπει νά συνέλθει πάλι, γιά νά γίνει ἄξια τοῦ Χριστοῦ, νά μετανοήσει «ἕως ἑβδομηκοντάκις ἑπτά»[8].

Προετοιμασία γιά τήν Ἐξομολόγηση Α΄- Προσευχή

 Πρίν ἐξομολογηθεῖς προετοιμάσου μέ:

1) Προσευχή

2) Αὐτοεξέταση

3) Νοερή ἐξομολόγηση

 Μερικές ἡμέρες πρίν τήν ἐξομολόγησή του ὁ πιστός θά πρέπει νά προετοιμαστεῖ κατάλληλα γιά νά προσέλθει στό μεγάλο καί φιλανθρωπότατο αὐτό μυστήριο. Καλό εἶναι νά βρεῖ ἕναν ἥσυχο τόπο, εἴτε στό ὕπαιθρο (ἄν αὐτό εἶναι δυνατόν), εἴτε καί μέσα στό δωμάτιό του. Ἐκεῖ, μέ ἄνεση χρόνου, ἄς συγκεντρωθεῖ στόν ἑαυτό του καί ἄς τόν δεῖ μέ εἰλικρίνεια, κατάματα, χωρίς προσπάθεια δικαιολόγησής του.

Μέ λίγα λόγια:

Ἄς «ἐπισκεφθεῖ ἑαυτόν», πραγματοποιώντας μιά αὐτοεξέταση-αὐτοκριτική «ἐφ’ ὅλης τῆς ὕλης».

Ἀρχίζοντας τήν αὐτοεπίσκεψή του ὁ πιστός, τό πρῶτο πού θά πρέπει νά κάνει εἶναι νά ἡσυχάσει, ἀποθέτοντας κάθε ἄλλον λογισμό καί βιωτική μέριμνα. Ἄς διαβάσει ἕνα κομμάτι ἀπό τήν Ἁγία Γραφή καί μετά ἄς προσευχηθεῖ.

Μετανοοῦμε πραγματικά;

 

«Μετανοεῖτε», εἶπε ὁ Κύριος.
Μετανοεῖτε συνεχῶς, ἐξακολουθητικά… Ἄς ἀλλάζετε, ἄς διορθώνεστε, ἄς προοδεύετε στήν ὁμοίωσή σας μ΄ Ἐμένα· πορεύεσθε πρός τήν Βασιλεία Μου…
«Μετανοεῖτε»…
Δεν εἶπε μετανοεῖστε μία φορά μόνο, ἤ μόνο γιά μία ὥρα, ἤ γιά μία ἡμέρα, ἤ γιά ἕναν μῆνα, ἤ γιά ἕναν χρόνο, ἀλλά συνεχῶς! Τό ρῆμα εἶναι σέ χρόνο Ἐνεστῶτα.
«Μετανοεῖτε».
Ὄχι μόνο νά ἐξομολογηθεῖτε, ὄχι μόνο νά διηγηθεῖτε τά λάθη σας, ὄχι μόνο νά ἀπαριθμῆστε ψυχρά τίς πτώσεις σας, ὄχι μόνο νά καταθέσετε τήν ἁμαρτωλότητά σας, ἀλλά…
…Πονέσετε καρδιακά, κλάψετε, ἀλλάξετε νοῦ…
Μεταβληθεῖτε, μεταποιηθεῖτε, ἀποφασίστε καλλίτερα νά πεθάνετε παρά νά ξανααμαρτήσετε…«Πολλοί ἐξομολογοῦνται, ἀλλά λίγοι μετανοοῦν», ἔλεγε κάποιος.
Ἐξομολογούμαστε ἐνδεχομένως τακτικά, συχνά…
  Πόσο ὅμως μετανοοῦμε;