Δημοσιεύτηκε στο RED Notebook
του Δημήτρη Μπελαντή
Τα όσα συμβαίνουν τα τελευταία χρόνια στο ελληνικό κοινοβούλιο
μαρτυρούν μια ριζική καμπή στο ιστορικό πρότυπο του κοινοβουλευτισμού,
σε ελληνική ιδίως, αλλά και σε ευρωπαϊκή κλίμακα. Πρέπει να τα
αξιολογήσουμε τόσο σε σχέση με το ουσιαστικό περιεχόμενο των αποφάσεων
που λαμβάνονται, όσο και σε σχέση με την διαδικασία που τηρείται.
Γνωρίζουμε καλά ότι η μετάβαση από τον ολιγαρχικό φιλελεύθερο
κοινοβουλευτισμό του 18ου και 19ου αιώνα στον μαζικοδημοκρατικό
κοινοβουλευτισμό του 20ου αιώνα σήμανε μια πραγματική μετατόπιση του
κέντρου χάραξης των αστικών πολιτικών από το κοινοβούλιο προς την
εκτελεστική εξουσία και την διοικητική γραφειοκρατία (Λουίτζι Φεραγιόλι,
Πουλαντζάς). Όπως έχει δείξει, επίσης, το «λαμπρό παιδί» του
γερμανικού 1968, ο Γιοχάνες Ανιόλι, σε όλα τα χρόνια της φορντιστικής
καπιταλιστικής κυριαρχίας (ιδίως 1945-1980), τα κοινοβούλια λειτούργησαν
περισσότερο ως ιμάντες μεταβίβασης και νομιμοποίησης των πολιτικών της
διοίκησης, η οποία κρατά και την βασική σχέση με τους μονοπωλιακούς και
καπιταλιστικούς ομίλους και συμφέροντα.
Την ίδια στιγμή αλλοιώνεται ο
πολιτικός λόγος που εκφέρεται στο κοινοβούλιο και ο νόμος που ψηφίζεται
από αυτό, μεταβαίνοντας από το γενικό, αφηρημένο και καθολικό στις
τεχνικές, συγκεκριμένες και συγκυριακές ανάγκες μιας σύνθετης δράσης της
εκτελεστικής εξουσίας, η οποία ενσωματώνει και διαχειρίζεται
αντιμαχόμενα αλλά και κατακερματιζόμενα συμφέροντα. Οι βουλευτές
διαχωρίζονται σε «ηγέτες» και «υπεύθυνους», εκλεκτούς της εκτελεστικής
εξουσίας και σε «πεζικάριους των πίσω εδράνων» (“Hinterbaenkler”), οι
οποίοι μηχανικά επικυρώνουν τις γραφειοκρατικές πολιτικές. Σε ένα
επόμενο στάδιο, οι βουλευτές των πίσω εδράνων γίνονται απλώς manager της
ατομικής τους προβολής και ευημερίας.
