του Anselm Jappe
Σας έχω νέα.
Κάποια καλά, κάποια κακά. Τα καλά νέα είναι ότι ο παλιός και γνώριμος
εχθρός μας, ο καπιταλισμός, μοιάζει να διέρχεται βαθύτατη κρίση. Τα κακά
νέα είναι ότι μέχρι στιγμής καμία μορφή χειραφέτησης δεν φαίνεται
πραγματικά πρόσφορη και τίποτε δεν εγγυάται ότι το τέλος του
καπιταλισμού θα οδηγήσει σε κάποια καλύτερη κοινωνία. Είναι σαν να
διαπιστώνουμε ότι η φυλακή στην οποία έχουμε εγκλωβιστεί εδώ και καιρό
έχει πιάσει φωτιά, οι φύλακες έχουν πανικοβληθεί, αλλά οι πύλες
παραμένουν κλειστές.
Η κρίση του
καπιταλισμού είναι πια αδιαμφισβήτητη.Δεν οφείλεται ωστόσο στη δράση των
αντιπάλων του. Όλα τα σύγχρονα επαναστατικά κινήματα και σχεδόν το
σύνολο της κριτικής στον καπιταλισμό τον έχουν φανταστεί να
εξαφανίζεται, ηττημένο από οργανωμένες δυνάμεις που αποφάσισαν να τον
κατεδαφίσουν και να τον αντικαταστήσουν με κάτι καλύτερο. Το δύσκολο
είναι τάχα να πολεμήσουμε την τεράστια εξουσία του καπιταλισμού που
βρίσκεται τόσο στην ισχύ των όπλων του, όσο και ριζωμένη βαθιά στα ίδια
μας τα μυαλά…Άπαξ όμως και τον νικήσαμε, η λύση ξεπροβάλλει εμπρός μας –
ιδού η εναλλακτική πρόταση για την κοινωνία κι αυτή σε τελική ανάλυση
γεννά τις επαναστάσεις! Σήμερα αντιμετωπίζουμε την κατάρρευση του
συστήματος, την αυτοκαταστροφή, την εξάντληση, το ναυάγιό του. Έφτασε
επιτέλους στα όριά του, στα όρια της αποτίμησης της αξίας που ήταν
εξαρχής στον πυρήνα του. Ο καπιταλισμός είναι πρωταρχικά παραγωγή αξίας,
της αξίας που αντιπροσωπεύει το χρήμα. Η καπιταλιστική παραγωγή
ενδιαφέρεται μόνον για ό,τι αποδίδει χρήμα. Αυτό δεν οφείλεται
αποκλειστικά στην «απληστία των μοχθηρών καπιταλιστών». Οφείλεται στο
γεγονός ότι η εργασία και μόνον μπορεί να προσδώσει«αξία» στα
εμπορεύματα. Κι αυτό συνεπάγεται επίσης ότι ούτε η τεχνολογία δεν μπορεί
να προσδώσει επιπλέον αξία στα εμπορεύματα: Όσο περισσότερο
χρησιμοποιεί κανείς μηχανές κι άλλα τεχνικά μέσα στην παραγωγή, τόσο
λιγότερη αξία έχει το εμπόρευμα που παράγεται.
