Αναδημοσιεύουμε από iskra.gr
Του ΣΤΑΘΗ ΚΟΥΒΕΛΑΚΗ*
Η ιστορική εμπειρία αλλά και θεωρητικές αναλύσεις το έχουν καταδείξει με σαφήνεια: όσο πλησιάζουν στην κυβερνητική εξουσία, σε συνθήκες κοινοβουλευτισμού, τα κόμματα που εκπροσωπούν τις εργαζόμενες τάξεις τείνουν να αποκτούν μια μιμητική σχέση με τα αστικά κόμματα.
Ας συνοψίσουμε τις βασικές διαστάσεις αυτής της διαδικασίας:
1. Η εσωτερική ζωή του κόμματος αφυδατώνεται, οι συλλογικές διαδικασίες, οι οργανώσεις βάσης και η συμμετοχή των μελών ατονούν σε όλα τα επίπεδα. Οι αντιθέσεις στο εσωτερικό του αφορούν όλο και λιγότερα ιδεολογικά και πολιτικά επίδικα και επικεντρώνονται σε διαμάχες για την κατανομή θέσεων και μηχανισμών.
2. Οι σχέσεις με τις κινηματικές δραστηριότητες χαλαρώνουν, αντίθετα η κοινοβουλευτική του παρουσία αποκτά όλο και μεγαλύτερο βάρος. Με δυό λόγια, το κόμμα γίνεται όλο και περισσότερο ένας εκλογικός-κοινοβουλευτικός μηχανισμός, παύει να είναι ένας χώρος που «παράγει» πολιτική και συμβάλλει στην οργάνωση του αγώνα των υποτελών τάξεων .
3. Η εσωτερική λειτουργία μεταλλάσσεται δραματικά: τα καθοδηγητικά όργανα δεν έχουν παρά μια τυπική λειτουργία: συνέρχονται αραιά, οι συνεδριάσεις τους έχουν ένα τελετουργικό και, στην καλύτερη περίπτωση, επικυρωτικό χαρακτήρα. Οι αποφάσεις παίρνονται από αυτονομημένα κέντρα, μεταξύ των οποίων αυτό που περιστοιχίζει τον ηγέτη αποκτά τον πρωταρχικό ρόλο. Το κόμμα μετατρέπεται σε έναν συγκεντρωτικό μηχανισμό και αποκτά έναν αρχηγοκεντρικό χαρακτήρα.
4. Το είδος της παρέμβασης του κόμματος αλλάζει: ο λόγος του «στρογγυλεύεται» διαρκώς, αποϊδεολογικοποιείται και αποκτά έναν «πολυσυλλεκτικό» χαρακτήρα, που συγκαλύπτει τις αντιθέσεις και απευθύνεται σε ένα παθητικό ακροατήριο εξατομικευμένων ψηφοφόρων. Αυτό το είδος λόγου συνάδει απόλυτα με την κεντρικότητα της εκλογικής-κοινοβουλευτικής του πρακτικής και την κυριαρχία της «επικοινωνιακού» είδους πολιτικής που ασκείται από την αυτονομημένη ηγεσία.
