Πατήρ ᾿Επιφάνιος Θεοδωρόπουλος: Δέν τά ἄφήνεις· σ᾿ ἀφήνουν!

῾Ο πατήρ Πορφύριος καί ὁ πατήρ ᾿Επιφάνιος (δεξιά)

Κάποτε πῆγε νά τόν συμβουλευθῆ ἕνας εὐκατάστατος ἡλικιωμένος κύριος πῶς νά διαθέση τήν περιουσία του συντάσσοντας τή διαθήκη του. ῏Ηταν ἄτεκνος.

  ῾Ο Γέροντας τόν συμβούλευσε ν᾿ ἀρχίση νά διαθέτη τήν περιουσία του -ἡ ὁποία ἦταν ἀρκετή-, ὅσο ἀκόμη θά βρισκόταν στή ζωή. ᾿Εκεῖνος ἀντιδροῦσε μέ τή δικαιολογία, ὅτι τά χρειάζεται γιά τά γεράματά τοῦ ἰδίου καί τῆς συζύγου του.

   -῞Αμα ἀρρωστήσει ἡ γυναίκα μου, πάτερ, τοῦ ἔλεγε,τί θά γίνει;

  -῾Ο Θεός θά δεῖ τήν ἀγαπῶσα καρδία σου καί δέν θά δώσει ἀσθένεια, ἀπάντησε ὁ Γέροντας.

   Αὐτός παρά ταῦτα δέν ὑπάκουσε. Μετά τό θάνατο τῆς συζύγου του ὁ Γέροντας τόν προέτρεπε ἐκ νέου νά δώση ἐλεημοσύνη.

  -Πάτερ, ἔλεγε ἐκεῖνος, θά τά ἀφήσω μέ διαθήκη σέ φιλανθρωπικά ἱδρύματα!

   _Τότε δέν «θά τ᾿ ἀφήσης»· θά σέ ἀφήσουν ἐκεῖνα! τοῦ εἶπε ὁ Γέροντας χαριτολογώντας.

 -Μά πῶς, πάτερ μου; ᾿Αφοῦ θά τά γράψω ἐγώ στή διαθήκη μου!

 -῎Οχι, ἀγαπητέ μου. ῎Αν τά δώσεις τώρα, τότε πράγματι  τά ἀφήνεις. ῎Αν ὅμως τά διαθέσεις μετά θάνατον, τότε σέ ἀφήνουν. Καί γιά νά καταλαβης τί ἐννοῶ, σοῦ λέω τό ἑξῆς: Σοῦ ἐπιτρέπω νά τά πάρεις μαζί σου. Μπορεῖς;

   -Βεβαίως ὄχι!

   -Βλέπεις λοιπόν; ῎Αρα αὐτά σέ ἀφήνουν! Δέν τά ἀφήνεις ἐσύ!

Καί ὁ συνομιλητής του πείσθηκε.

Πηγή: ΥΠΟΘΗΚΕΣ ΖΩΗΣ.

 ᾿Από τή ζωή καί τή διδασκαλία τοῦ πατρός ᾿Επιφανίου ᾿Ι. Θεοδωροπούλου, ῾Ιερόν ῾Ησυχαστήριον ΚΕΧΑΡΙΤΩΜΕΝΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ, σελ. 137-138, 1991, (᾿Επιμέλεια κειμένων:π. ᾿Ιωάννης Κωστώφ).

᾿Αντιγραφή:᾿Οδυσσεύς

῾Ο π. ᾿Επιφάνιος Θεοδωρόπουλος γιά τήν Λειτουργική Γλῶσσα

Σχόλιο ᾿Οδυσσέως: Εἶναι ἀπορίας ἄξιον πῶς,  ἐνῶ ὁ μακαριστός π. ᾿Επιφάνιος Θεοδωρόπουλος ἦταν καταπέλτης στίς ὅποιες ἀλλαγές στήν γλῶσσα τῆς λατρείας μας, ὁρισμένοι κληρικοί (ἀρχιερεῖς καί καί ἱερεῖς),  πού προέρχονται ἀπό τόν ἄμεσο ἤ ἔμμεσο κύκλο του,  ΤΟΛΜΟΥΝ ΚΑΙ ΑΥΘΑΔΙΑΖΟΥΝ ΣΤΗΝ ΜΝΗΜΗ ΤΟΥ ΕΙΣΑΓΟΝΤΑΣ ΚΑΚΟΓΟΥΣΤΕΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΕΙΣ. Τουλάχιστον, αὐτοί οἱ ἐπίδοξοι ἑρμηνευτές,  ἄς σεβαστοῦν τήν μνήμη τοῦ Γέροντά τους καί τήν νοημοσύνη μας. ῾Η ὑπομονή ἔχει καί τά ὅριά της!

«Φούρνος του Χότζα»

—  Γέροντα, αφού οι ιαμβικοί κανόνες είναι δύσκολοι και δεν είναι κατανοητοί στον κό­σμο, γιατί η Εκκλησία τους διατηρεί και δεν κρατάει μόνο τους πεζούς;

—  Η Εκκλησία δεν μπορεί να αλλάζη σαν τον φούρνο του Χότζα ή σαν τους ανεμόμυ­λους και να γυρίζη κάθε φορά κατά που φυσά­ει ο άνεμος. Οφείλει να κρατήση ως κόρην οφθαλμού τους ανεκτίμητους θησαυρούς που παρέλαβε μέσα στην λατρεία της. Δεν πρέπει να τους απεμπολήση. Σήμερα καταργούμε τους ιαμβικούς κανόνες επειδή δεν τους κατα­λαβαίνουμε. Αύριο τους πεζούς. Μεθαύριο θα πετάξουμε και τους αίνους. Διότι σε λίγα χρό­νια, με την γλώσσα που διδάσκεται σήμερα στα σχολεία, δεν θα είναι κατανοητοί ούτε οι αίνοι, που είναι απλούστερα τροπάρια.

Με την ίδια λογική, λοιπόν, θα καταργή­σουμε και την υπόλοιπη λατρεία της Εκκλη­σίας. Και τότε τι θα βάλουμε στη θέσι αυτών; Αντί να λέμε: «Τας κεφάλας ημών τω Κυρίω κλίνομεν», θα λέμε: «Σκύψτε στον αφέντη τις κούτρες σας»; Ή «Σκύψτε στον αφέντη τα κε­φάλια σας»; Τι είδους λατρεία θα γίνη, αν τη γράψουμε στη δημοτική;

Αυτά δεν μεταβάλλονται

Κάποιοι μετέφρασαν την Καινή Διαθήκη σε τελείως σύγχρονη γλώσσα. Χρησιμοποίη­σαν μάλιστα και μονοτονικό. Εκεί μέσα μετα­φράζουν το «Λάβετε, φάγετε» = «Πάρτε και φάτε». Συγχωρήσατέ με, αλλά έτσι εκχυδαΐζονται τελείως και χάνουν την ιερότητα τους τα λόγια του Κυρίου. Λες και δίνουμε να φάνε μπριζόλες ή τυρόπιττες! Αυτά τα λόγια θα μείνουν όπως τα έγραψαν οι Ευαγγελισταί. «Λάβετε φάγετε. Πίετε εξ αυτού πάντες». Αυτά δεν μεταβάλλονται.

Δεν θα μεταφράσουμε τα λόγια της λατρεί­ας σ' αυτό το γλωσσικό εξάμβλωμα, το οποίο ακούμε από τα μέσα της λεγομένης μαζικής ενημερώσεως. Θα καταντήσουν να μην έχουν «είδος ουδέ κάλλος». Τα κείμενα αυτά είναι κλασσικά και δεν μπορούν να αποδοθούν, δεν μπορούν να μεταφρασθούν. Και οι εργασίες οι μεταφραστικές που γίνονται, υστερούν απεί­ρως από το κάλλος του πρωτοτύπου. Αλλά προκειμένου να μη το καταλαβαίνη κανείς, τι να κάνουμε; Δεν θα έχη το προνόμιο κάποιος να το χαρή στο πρωτότυπο, εφ' όσον δεν ξέρει αρχαία ελληνικά^. τουλάχιστον ας το κατανοή­ση. Ας πάρη μία ιδέα με τη βοήθεια της μετα­φράσεως. Αλλά τα κείμενα αυτά καθ' εαυτά, ας μείνουν, διότι επαναλαμβάνω, είναι κλασ­σικά. Δεν μπορούμε να εισαγάγουμε στην λα­τρεία την γλώσσα στην οποία ομιλούμε.

Πόσο φτωχά!

Κάποιος κυκλοφόρησε βιβλίο με μετάφρασι πολλών ύμνων στη δημοτική. Και μάλιστα ποιητική μετάφρασι^. στα μέτρα των ύμνων, για να ψάλλεται στην Εκκλησία. Και νόμισε ότι έκανε κάποιο σπουδαίο κατόρθωμα. Δια­βάζοντάς το θα αισθανθήτε, ως εάν από το ένα μέρος έχετε ένα βαρύτιμο κόσμημα, από αδά­μαντες και πολύτιμους λίθους (το αρχαίο κεί­μενο), και από το άλλο μέρος ένα «τενεκέ», ένα «μπάφιλα». Αυτή είναι η διαφορά μεταξύ των δύο υμνογραφικών κειμένων.

Σκεφθήτε δε ότι αυτός ο ευλογημένος δεν τα δημιούργησε μόνος του. Απλώς μετέφρασε. Δηλαδή, είχε έτοιμα μπροστά του τα υψηλά νοήματα. Διότι εμείς μόνοι μας δεν μπορούμε να αναχθούμε στα ύψη στα οποία ανήχθησαν οι υμνογράφοι. Δεν έχουμε αυτή την δύναμι. Αυτοί ήσαν μεγαλοφυείς και, το κυριώτερο, άγιοι. Δεν έκανε, λοιπόν, κάτι εξ αρχής, κάτι δικό του, για το οποίο να πούμε, «Αι, φτωχός ήταν ο άνθρωπος, φτωχά κείμενα μας έδωσε». Είχε ενώπιόν του τα μεγαλειώδη εκείνα κείμε­να των παλαιών υμνογράφων. Και αν δήτε πώς τα αποδίδει!... Πόσο φτωχά είναι!...

Προφάσεις

—  Είναι λοιπόν καλύτερο να πηγαίνουμε στην Εκκλησία και να μη καταλαβαίνουμε τι λέει ο ιερεύς ή ο ψάλτης;

—  Αυτά είναι προφάσεις. Υπάρχουν αρκε­τές αξιόλογες ερμηνευτικές εργασίες, τις οποίες ο ενδιαφερόμενος πιστός μπορεί να έχη στο σπίτι του και να τις διαβάζη. Υπάρχουν βιβλία, που με όμορφο και απλό τρόπο μιλούν για τα Μυστήρια: την Θεία Ευχαριστία, το Βά­πτισμα κ.λπ. Τόσες ώρες χάνουμε χαζεύοντας στην τηλεόρασι, ή ξεφυλλίζοντας περιοδικά και εφημερίδες. Ας αφιερώσουμε, λοιπόν, όχι πολύ, αλλά μία ώρα κάθε εβδομάδα, το βράδυ π.χ. του Σαββάτου, να διαβάσουμε τα βιβλία τα οποία ερμηνεύουν τα δύσκολα τουλάχιστον κείμενα της Εκκλησίας μας, ή ακόμη τον Απόστολο και το Ευαγγέλιο. Την άλλη ημέρα, που θα πάμε στον ναό, θα κατανοούμε πολλά από αυτά που θα ακούμε. Υπάρχουν άλλωστε και ιερείς που κάνουν λειτουργικά κηρύγμα­τα. Εξηγούν τη θεία Λειτουργία, εξηγούν τα Μυστήρια.

Επομένως μπορούμε να αναπληρώσουμε τις ελλείψεις μας με ερμηνευτικές εργασίες, με ερμηνευτικά βιβλία. Όσοι θέλουν, μπορούν να μάθουν τα της Εκκλησίας. Λίγο ενδιαφέ­ρον χρειάζεται και κάποια συνέπεια στη χρι­στιανική μας ζωή. Γι’ αυτό βλέπει κανείς ανθρώπους ολιγογράμματους να καταλαβαί­νουν πάρα πολλά απ' όσα τελούνται, να απο­λαμβάνουν κυριολεκτικά τη λατρεία. Αλλά δυστυχώς ο περισσότερος κόσμος δεν ενδιαφέ­ρεται.

(Από το βιβλίο: Αρχιμ. Επιφανίου Θεοδωροπούλου, "Χριστώ τω Θεώ παραθώμεθα", εκδ. Ι. Ησυχ. Κεχαριτωμένης Θεοτόκου Τροιζήνος, Τροιζήνα 2003 σσ. 150-153)

(Περιοδικό "Παρακαταθήκη", Τεύχος 39, Δεκέμβριος 2004)

(Πηγή ηλ. κειμένου: "Ιερά Μονή Παντοκράτορος Μελισσοχωρίου")

http://www.alopsis.gr

Finis Grecia! – «Η ΣΠΟΥΔΑΙΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ» (Γέροντας ᾿Επιφάνιος Θεοδωρόπουλος)

 

Φωτό: ᾿Οδυσσεύς τοῦ klision

 

    Γέροντα, ακούγεται όλο και συχνότερα το επιχείρημα ότι λόγω της δυσκολίας της ελληνικής γλώσσης, οι μαθητές αφιερώνουν πολύ χρόνο και κόπο για την εκμάθησί της, ενώ θα μπορούσαν να διδάσκωνται τα αγγλικά και άλλες επίκαιρες γνώσεις πιο χρήσιμες για την επιβίωσί τους στην εποχή μας.

    - Εάν αρνηθούμε και καταργήσουμε την ελληνική γλώσσα, κόβουμε κάθε γέφυρα με το παρελθόν μας. Αποσπώμεθα από τις ρίζες μας. Μετά από μερικές δεκαετίες θα εμφανιζώμεθα ως ένας λαός νομάδων, που απέκτησε κρατική υπόστασι και εθνική οντότητα το σωτήριον έτος 1976! Ιστορία τριών χιλιάδων χρόνων ελληνισμού, κλασσικού και βυζαντινού, χριστιανικού, διαγράφεται με μία μονοκονδυλιά. Φαντάσου την κοινωνία μας μετά από 20 και 30 χρόνια, που τα παιδιά τα σημερινά θα είναι τότε η ιθύνουσα τάξις της κοινωνίας. Δεν θα μπορούν να διαβάσουν ούτε Παπαρρηγόπουλο.

    Όλη η γραμματεία η μέχρι σήμερον γραφείσα, θα είναι για πολτοποίησι. Αι, τί μεγαλύτερη εθνική συμφορά μπορεί να γίνη απ' αυτό; Η Μικρασιατική; Είναι μικρή μπροστά σ' αυτό. Η Κυπριακή; Είναι μικρή επίσης. Το ότι μετά από δύο-τρεις γενεές θα εμφα νιζώμεθα τελείως αποκομμένοι από το παρελθόν μας^. το παρελθόν μας θα είναι ένα ερμητικά κλεισμένο ντουλάπι, το οποίο κανείς δεν θα μπορή ν' ανοίξη και να πλησίαση^. μία γραμματεία τριών χιλιάδων ετών θα είναι απρόσιτη. Αυτό είναι ασύλληπτα χειρότερο!

    Μας πήραν την Μικρά Ασία. Εθνική τραγωδία! Ο ελληνισμός όμως, δόξα τω Θεώ, έμεινε. Θα έλεγα ότι και μεγαλούργησε το 1940-41. Καταλήφθηκε ένα μέρος της Κύπρου. Πονάμε βαθύτατα. Μας πνίγει η αδικία. Δεν χάθηκε όμως ο ελληνισμός. Ο ελληνισμός τείνει να χαθή μ' αυτά που κάνουμε τώρα. Σ' αυτή την χοάνη, που λέγεται Ε.Ε., σ' αυτή την πανσπερμία των εθνών, μετά από λίγο θα μας αφομοιώσουν τελείως. Μετά από λίγο θα καθιερώσουν φωνητική ορθογραφία. Και το επόμενο βήμα θα είναι το λατινικό αλφάβητο. Οπότε, όπως έλεγαν και στο Ζάλογγο, θα ισχύση το «έχετε γεια βρυσούλες, λόγγοι, βουνά, ραχούλες». Finis Grecia!

 

    Από το βιβλίο του μακαριστού αρχιμανδρίτου Επιφανίου Θεοδωροπούλου
Χριστώ τω Θεώ παραθώμεθα, έκδ. Ι. Ησυχ. Κεχαριτωμένης Τροιζήνος, 2003, σ. 149-150.

 

  Πηγή: http://www.pmeletios.com