«Αντιγράφουν» τους καθηγητές τους, το θέλουν οι γονείς για έλεγχο ή είναι απλώς μόδα; Μια ματιά στο περιεχόμενο της σχολικής τσάντας μαθητών Γυμνασίου και Λυκείου ίσως μας οδηγήσει στη διαπίστωση απουσίας... μολυβιών και τετραδίων, κινητού τηλεφώνου όμως ποτέ! Από τους μαθητές που έχουν αποκτήσει κινητό τηλέφωνο σχεδόν κανείς δεν εφαρμόζει σήμερα τον Νόμο του 2006 ο οποίος απαγορεύει τη χρήση του σε σχολικό χώρο. Στα διαλείμματα, μηνύματα, παιχνίδια, «σερφάρισμα» στο Ιnternet αποτελούν την πραγματικότητα που προβληματίζει. Είναι αλήθεια ότι η χρήση κινητών τηλεφώνων από τους νέους και οι παρενέργειές της αποτελούν «γκρίζα» ζώνη για τη διεθνή επιστημονική κοινότητα. Πολλές φορές μάλιστα εμφανίζονται συσκευές ακόμη και στα χέρια μαθητών του Δημοτικού. Την ίδια στιγμή η χρήση του κινητού ως φωτογραφική μηχανή ή κάμερα έχει ξεσηκώσει σάλο και στην Ελλάδα. Στο φως του Διαδικτύου «αναδύθηκαν» στιγμές που χαρακτηρίζονται πορνογραφικές ή ακόμη έχουν χρησιμοποιηθεί για εκδικητικούς σκοπούς ή για εκβιασμό. Είναι πάντως γνωστό ότι η φωτογράφιση, η βιντεοσκόπηση και η ηχογράφηση μαθητών ή καθηγητών χωρίς τη σχετική συγκατάθεσή τους αποτελούν ποινικό αδίκημα.
«Θεωρώ απαράδεκτη τη χρήση κινητού τηλεφώνου από παιδιά» τονίζει στο «Βήμα» η κυρία Μίνα Ασημομύτη, μητέρα του 8χρονου Νικήτα, ο οποίος ξέρει από νωρίς ότι τα κινητά... βλάπτουν σοβαρά την υγεία. «Στο σχολείο η χρήση του κινητού τηλεφώνου δεν ωφελεί σε τίποτα. Αν ένα παιδί θέλει για σοβαρούς λόγους να επικοινωνήσει με την οικογένειά του, υπάρχουν και τα τηλέφωνα του σχολείου» προσθέτει. «Τα κινητά προκαλούν εθισμό στα μικρά παιδιά με τα παιχνίδια που έχουν και τη συνεχήανταλλαγή μηνυμάτων, με αποτέλεσμανα μειώνεται η προσοχή τους στο σχολείο αλλά και η διάθεσήτους για άθληση και παιχνίδι» καταλήγει η κυρία Ασημομύτη.
Πάντως, σε πρόσφατες καταλήψεις σχολείων της πρωτεύουσας, οι μαθητές είχαν καταγγείλει τη χρήση κινητού τηλεφώνου από καθηγητές τους μέσα στην τάξη και είχαν ζητήσει «ίσα δικαιώματα».
«Φυσικά και δεν χρησιμοποιούμε κινητά μέσα στις τάξεις» εξηγεί στο «Βήμα» ο κ. Ηλίας Θεοδώρου, καθηγητής στο 3ο Γυμνάσιο και στο 4ο Λύκειο Χαλανδρίου. «Δεν θέλουμε να αποτελούμε κακό παράδειγμα. Για τους μαθητέςη χρήση του κινητούαπαγορεύεται αυστηρά μέσα στον σχολικό χώρο. Στο δικό μας σχολείοένα 20% των μαθητών το φέρνει μαζί του» αναφέρει ο κ. Θεοδώρου. «Βέβαια δεν το εμφανίζουν παρά στο διάλειμμα των μαθημάτων τους και δεν μπορώ να πω ότι το φαινόμενοβρίσκεται σε έξαρση. Είναι όμως γεγονός. Πολλές φορές μάλισταπρόκειται για πολιτική των γονέωντους καθώς θέλουν να βρίσκονταισε επαφή με τα παιδιά τους» συνεχίζει ο κ. Θεοδώρου. Ωστόσο επιβάλλονται κυρώσεις στους μαθητές; «Κατά βάση το θέμα αυτό χειρίζονταιοι διευθυντές των σχολείων» απαντά. Αναφέρει ότι στο σχολείο του, όπως και στα περισσότερα σχολεία, υπάρχουν τηλέφωνα τα οποία μπορείς να χρησιμοποιήσεις με κάρτα, ενώ την ίδια στιγμή οι μαθητές διαθέτουν πρόσβαση και στα τηλέφωνα του συλλόγου καθηγητών, αν παραστεί ανάγκη να επικοινωνήσουν με τους γονείς τους.
Πώς τοποθετείται επί του θέματος το υπουργείο Παιδείας; Καμία αλλαγή δεν αναμένεται στον νόμο με τον οποίο η χρήση των κινητών απαγορεύεται ρητά σε κάθε χώρο του σχολείου. Μάλιστα κατά καιρούς αποστέλλονται σχετικές εγκύκλιοι.
«Ολοι ίσοι» σημειώνει η κοινοτική επίτροπος
Το θέμα επανήλθε στη δημοσιότητα έπειτα από έκθεση της κυπρίας επιτρόπου για τα Δικαιώματα του Παιδιού κυρίας Λήδας Κουρσουμπά. Σε πρόσφατη έκθεση κατέληξε στο συμπέρασμα ότι μαθητές και δάσκαλοι έχουν τα ίδια δικαιώματα και υποχρεώσεις. Σύμφωνα με την επίτροπο δεν μπορεί να απαγορευτεί τελείως η χρήση κινητών από τους μαθητές. Είναι όμως υποχρεωμένοι να τα έχουν κλειστά στη διάρκεια του μαθήματος. Η κυρία Κουρσουμπά μάλιστα επαναλαμβάνει ότι η φωτογράφιση, η βιντεοσκόπηση και η ηχογράφηση μαθητών ή καθηγητών χωρίς τη σχετική συγκατάθεση συνιστούν ποινικό αδίκημα. «Αυτό είναι θέμα πρόληψηςτης νεανικής παραβατικότητας» υποστηρίζει. Η ίδια συστήνει να εγκαθίστανται τηλεφωνικοί θάλαμοι στα σχολεία, σε περίπτωση κατά την οποία τα παιδιά θελήσουν να μιλήσουν με το οικογενειακό περιβάλλον τους για οποιοδήποτε θέμα.
Ακτινοβολία και διαταραχές προσοχής
Οι ψυχολόγοι απαγορεύουν «διά ροπάλου» τη χρήση κινητών τηλεφώνων στον χώρο των σχολείου. «Οι διεθνείς επιστημονικές έρευνες κάνουν λόγο, εκτός από την εκπομπή ηλεκτρομαγνητικήςακτινοβολίας για την οποία έχει γίνει πολύς λόγος, για διαταραχήτης προσοχής και της συγκέντρωσηςμε άμεσο αποτέλεσματις χαμηλές επιδόσεις στο σχολείο»δηλώνει στο «Βήμα» η ψυχολόγος κυρία Μίνα Χριστοπούλου. «Τα παιδιά που έχουν διαρκώς μαζί τους κινητό τηλέφωνο δεν αναπτύσσουν την ικανότητα προγραμματισμού του χρόνου τους, αφού στηρίζονται στη δυνατότητα εντοπισμού τους οποιαδήποτε στιγμή» υπογραμμίζει η κυρία Χριστοπούλου. «Και για τους γονείς όμως το κινητό τηλέφωνο λειτουργεί τελικά ως υποκατάστατο της πραγματικής παρουσίας και του ενδιαφέροντόςτους καθώς συνηθίζουν να θέτουν μέσω αυτής της μεθόδου τα συνήθη ερωτήματα:“Διάβασες;”,“Εφαγες;”, “Πώς πέρασεςστο σχολείο;”» συνεχίζει.
Οπως εξηγεί η κυρία Χριστοπούλου το παιδί βιώνει έτσι έναν συνεχή έλεγχο και αισθάνεται ότι το παρακολουθούν παντού, αλλά ταυτόχρονα αναπτύσσει και εξάρτηση γιατί αντιλαμβάνεται ότι μπορεί ανά πάσα στιγμή να τηλεφωνήσει στους γονείς του για να του λύσουν οποιοδήποτε πρόβλημα. «Ετσι δεν μαθαίνει να παίρνει πρωτοβουλίες, να είναι αυτόνομο και να έχει εμπιστοσύνηστον εαυτό του» καταλήγει η κυρία Χριστοπούλου.
Κυκλοφορώ στην πιάτσα και βλέπω: μαγαζιά που πήγαιναν σαραντάρηδες και άνω είναι τα περισσότερα έρημα - ενώ μπαρ και κέντρα που πάει η νεολαία είναι συνήθως γεμάτα.
Το πράγμα περιέχει μιαν αντίφαση: πώς εκείνοι που λογικά διαθέτουνε λεφτά, οι μεσήλικες, έχουνε αποσυρθεί, και οι νέοι που δεν έχουνε το ρίξανε στο γλέντι; Είναι απλό: τρώνε τα χαρτζιλίκια απ’ τη φαμίλια, που, κάνει μεν οικονομία, αλλά ακόμα δεν θέλει να στερήσει τίποτα στον καλομαθημένο κανακάρη. Κι αυτό είναι μια άλλη ασθένεια, η πιο βαριά, στην ελληνική οικογένεια, που τυγχάνει, συχνά, να είναι ο πιο σοβαρά ασθενής στην ελληνική πραγματικότητα και ταυτόχρονα ο σωτήρας. Σωτήρας, αλλά όχι χωρίς ανταλλάγματα, εφόσον σ’ αυτόν τον χθαμαλό και ανώμαλο βίο όλα πληρώνονται, και η οικογενειακή κάλυψη πληρώνεται με έλεγχο, χειραγώγηση και επικυριαρχία των γονέων στα παιδιά, ακόμα κι όταν αυτά έχουν παρακάμψει τα τριάντα χρόνια, οπότε και είναι πια κανονικά μαμμόθρεφτα. Μαματζήδες.
Η μανία του συνήθους έλληνα γονέα (όχι όλων) είναι ο έλεγχος πάνω στα τέκνα, η προστασία, ή η δήθεν προστασία, η υπερβολική εξασφάλιση και μάλιστα πέραν της λογικής ηλικίας των δέκα οχτώ - όλα αυτά, μερικές φορές, ως παραλλαγές της μανίας του δικού του “εγώ” για χειραγώγηση των άλλων. Φαίνεται ως γενναιοδωρία, αλλά συχνά είναι καταστροφή. Προκαλεί ευνουχισμό, αφοπλισμό και αρρωστημένη προσκόλληση του τέκνου, αν όχι εξέγερση, άρνηση και, κάποτε, φυγή.
Και όλα αυτά συμβαίνουνε περισσότερο στη μεσαία και την ανώτερη τάξη όπου υπάρχει οικονομική επάρκεια - συνήθως η φτώχεια δρα λυτρωτικά για πολλά παιδιά που αυτονομούνται για να επιβιώσουν και ενηλικιώνονται φυσιολογικότερα. Ειδικά η νέα μεσαία τάξη, που συχνά διαπνέεται από αυταπάτες πλούτου και αιωνιότητας έχει καλομάθει πολλά παιδιά, που τώρα μάλλον θα υποφέρουνε περισσότερο από τους γονείς - γιατί οι γονείς τους είχανε μάθει και στα δύσκολα, παλιότερα, και έχουνε κάποια παλιά αίσθηση οικονομίας και χρημάτων. Αλλά οι νέοι που γεννήθηκαν σε ένα περιβάλλον (ψευδούς) ευδαιμονίας και επάρκειας πώς θα εξοικειωθούν τώρα, αίφνης, με λιγότερα; Και οι γονείς, αυτοί κυρίως, πώς θα δυσαρεστήσουνε τον μονάκριβο; Είναι ένα δραματικό ζήτημα.
Όταν όμως και αν τα πράγματα χειροτερέψουν, τότε αναγκαστικά θα αρχίζουν να βιώνουνε την όντως κατάσταση και οι νεότεροι, που τώρα, το ίδιο αμέριμνοι με πριν, παίρνουνε το ίδιο χαρτζιλίκι και δεν έχουν βιώσει τίποτε - απλώς ακούνε για κρίση στην τηλεόραση, την οποία οι καλοί γονείς τους προτιμούν να την υποστούν οι ίδιοι, και τα παιδιά να μη νιώσουνε τη δυσκολία. Αυταπάρνηση, υποτίθεται.
Γνωρίζω οικογένειες που δρούνε ακόμα και ζούνε κάπως έτσι. Με την κεκτημένη, ή στα απόνερα μιας ψευδούς ευδαιμονίας, επιμένοντας -όπως λίγο πολύ όλοι μας- ότι όλα είναι ακόμα ίδια και ότι εντέλει θα περάσουμε το εγκεφαλικό ξυστά. Και ότι οι αγαπημένοι μας δεν πρέπει να νιώσουνε τη διαφορά - αλλά, μάλλον, το αντίστροφο πρέπει να συμβεί: για πολλά παιδιά, είναι μια ευκαιρία συνειδητοποίησης πως τα πολλά κασέρια τελείωσαν. Ότι τίποτε, εντέλει, δεν είναι εξασφαλισμένο. Και ότι είναι καλύτερα να είσαι προπονημένος όταν, ενδεχομένως, έρθει κάνας χειρότερος νταμπλάς. Αφού, τελικά, οι κυκλικοί νταμπλάδες είναι μάλλον ο κανόνας.
Αν ένα παιδί ζει μέσα στην κριτική,