Η ΓΛΩΣΣΑ ΤΗΣ …ΔΙΓΛΩΣΣΙΑΣ-Πρωτοπρεσβυτέρου π. ᾿Αθανασίου Λαγουροῦ

 

Φωτογραφία: ῾Ο πρωτοπρεβύτερος π. ᾿Αθανάσιος Λαγουρός σέ ὁμιλία

Μάρκου Σιώτου (†), καθηγ. Παν/μίου Ἀθηνῶν

 

«Οἱ ἅγιοι Πατέρες, οἱ ὁποῖοι ὡς μέλη τῆς Ἐκκλησίας τοῦ Χριστοῦ κατέστησαν διὰ τῆς ἁγιότητος τῆς ζωῆς των τὴν προσωπικήν των ὑπόστασιν «ναὸν τοῦ Ἁγίου Πνεύματος» (Α´ Κορ. γ´ 6 καὶ ϛ´ 19), ὄχι μόνον διεφυλάχθησαν ὑπ᾽ αὐτοῦ ἀπὸ πάσης πλάνης κατὰ τὴν ἄσκησιν τοῦ ἑρμηνευτικοῦ ἔργου των, ἀλλὰ καὶ ἠξιώθησαν νὰ ἀναπτύξουν ὀρθοδόξως τὰς ἀληθείας τῆς πίστεως καὶ νὰ παγιώσουν τὴν «Ὀρθοδοξίαν» τῆς Ἐκκλησίας τοῦ Χριστοῦ, διὰ τῆς θεοπνεύστου σκέψεώς των. Δι᾽ αὐτοὺς ἡ ἑρμηνεία τῶν Ἁγίων Γραφῶν ἦτο τῆς Ἐκκλησίας τοῦ Χριστοῦ λειτούργημα ἱερώτατον. Διὰ τοῦτο τὸ ἐρμηνευτικὸν ἔργον αὐτῶν συνιστᾷ τὴν ἱερὰν ἑρμηνευτικὴν παράδοσιν τῆς Ἐκκλησίας τοῦ Χριστοῦ, τὸ πνεῦμα τῆς ὁποίας, τουτέστι τὸ ὕφος καὶ τὸ ἦθος της, εἶναι πάντῃ ἀδύνατον νὰ ἀναπληρώσῃ μακρὰν αὐτῆς καὶ ἡ πλέον αὐστηρὰ ἐπιστημονικὴ ἐργασία καὶ ἑρμηνεία. Καὶ τοῦτο διότι ἡ ἀσάφεια τοῦ κειμένου τῶν Ἁγίων Γραφῶν καὶ ἡ ἐντεῦθεν δυσκολία κατανοήσεως αὐτῶν δὲν εἶναι ἁπλῶς θέμα ἀγνοίας τῶν σχετικῶν ἐπιστημονικῶν γνώσεων, ἀλλὰ κυρίως πνευματικῆς ἱκανότητος διεισδύσεως εἰς τὸ πνεῦμα τῶν ἀληθειῶν τῆς θείας γνώσεως καὶ ἐξοικειώσεως πρὸς «τὸν νοῦν τοῦ Χριστοῦ», κατὰ τὴν ἔκφρασιν τοῦ Ἀποστόλου Παύλου: «Ἡμεῖς δὲ νοῦν Χριστοῦ ἔχομεν» (Α´ Κορ. β´ 16. Πρβλ. Ρωμ. ια´ 34). Διὰ τοῦτο καὶ ἡ ἐπιστημονικὴ διακρίβωσις ὡρισμένων ἱστορικῶν κυρίως πραγμάτων, μὴ προσδιοριζομένων ὑπὸ τῆς ἑρμηνευτικῆς παραδόσεως τῆς Ἐκκλησίας, οὐδόλως θίγει τὴν διδασκαλία της περὶ τῆς θεοπνευστίας τῶν Ἁγίων Γραφῶν. Οὕτω κατανοεῖται ὅτι ἡ ὑπὸ ὅλων τῶν πιστῶν πνευματικὴ ἐξοικείωσις πρὸς τὰς ἀληθείας τῶν Ἁγίων Γραφῶν, διὰ τῆς ἐν Χριστῷ ζωῆς ἐντὸς τῶν κόλπων τῆς Ἐκκλησίας, συνιστᾷ τὴν πλέον οὐσιαστικὴν προϋπόθεσιν τῆς κατανοήσεως τῶν ἀληθειῶν τούτων.

Ἡ παρουσιαζομένη ἐκ πρώτης ὄψεως ἀσάφεια πολλῶν ἁγιογρφικῶν χωρίων δὲν εἶναι ἀντικειμενική, ὡς εὐστόχως παρετήρησαν οἱ μεγάλοι Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας, ἀλλ᾽ ἁπλῶς ὑποκειμενικὴ δυσκολία τὼν ἀναγνωστῶν τῆς Ἁγίας Γραφῆς. Αὕτη ὀφείλεται εἰς τὴν μεγάλην πνευματικὴν ἀπόστασιν, ἡ ὁποία ὑπάρχει μεταξὺ τῶν ἐν πνευματικῇ πτωχείᾳ διατελούντων ἀναγνωστῶν τῆς Ἁγίας Γραφῆς καὶ τῶν ὑψηλῶν νοημάτων τοῦ ἱεροῦ κειμένου της. Κατὰ τοὺς Τρεῖς Ἱεράρχας, ἡ ἀσάφεια αὕτη τῶν Γραφῶν αἴρεται ὁλονὲν καὶ περισσότερον διὰ τῆς αὐξανομένης κατὰ Χριστὸν πνευματικότητος τῶν Χριστιανῶν. Ἀντιστοιχεῖ δὲ ἡ ἀσάφεια αὕτη πρὸς τὸ κάλυμμα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐχρησιμοποίουν οἱ Ἑβραῖοι κατὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης… Ἡ οἱαδήποτε ἀσάφεια τῶν Ἁγίων Γραφῶν πρέπει νὰ διεγείρῃ περισσότερον τὴν προσοχὴν τῶν ἀναγνωστῶν καὶ τὴν πρὸς ἄρσιν ταύτης ἀνάλογον αὐτενέργειάν των. Ὡς λέγει καὶ πάλιν ὁ ἱερὸς Χρυσόστομος, ἀφετηρία τῆς ὀρθῆς κατανοήσεως τῶν Ἁγίων Γραφῶν εἶναι πάντοτε ἡ πίστις εἰς τὸν Ἰησοῦν Χριστόν, ὡς τὸν ἐνανθρωπήσαντα Υἱὸν καὶ Λόγον τοῦ Θεοῦ· «ταύτης ἄνευ οὐδὲ λαλῆσαι τι δύναται» (Ἑρμην. Ψαλμ. ριε´ 8. Migne Ε.Π. 55, 321).» Μάρκου Σιώτου (†), καθηγ. Παν/μίου Ἀθηνῶν, «Ἡ Ἁγία Γραφὴ εἰς τὴν ἑλληνικὴν ὀρθόδοξον Ἐκκλησίαν», σελ. 23-24, 27-28, Ἀθῆναι 1989.

 

 

Σχόλιον Πρωτοπρεσβυτέρου π. ᾿Αθανασίου Λαγουροῦ: 

Κατὰ τὰ φαινόμενα, μερικὰ σημερινὰ ὀρθόδοξα ρεύματα ἔχουν καταστεῖ ἀξιότερα τῆς γραμμῆς τῶν Ἁγίων Πατέρων, ὁρκισμένα νὰ σώσουν καὶ τὴν Ἐκκλησία καὶ τοὺς ἀνθρώπους. Γι᾽ αὐτὸ καὶ τοὺς ὑπόσχονται, κατὰ τὴν τρέχουσα ἠλεκτρονικὴ κουλτούρα, πλήρη καὶ ἄνετη κατανόηση «μὲ τὸ πάτημα ἑνὸς κουμπιοῦ», «ἄμεση πρόσβαση» στὰ νοήματα τῶν ἁγιογραφικῶν καὶ λειτουργικῶν κειμένων «μὲ ἕνα τηλεχειριστήριο “μεταφράσεως”», παραμερίζοντας μπροστὰ στὴν «φαντασμαγορία» τῆς κατανοητῆς λατρείας, ἄλλου τοτέμ, οἱανδήποτε ἄλλη ἐκκλησιαστικὴ προϋπόθεση. Ἀρκεῖ μόνον νὰ ἐπιτευχθεῖ ἡ μόνιμη λειτουργικὴ χρήση μεταφράσεως. Τίποτα ἄλλο. Νὰ μὴ κουραστοῦμε καθόλου· οὔτε ποιμένες, οὔτε ποιμαινόμενοι. Νὰ μὴ καθίσουμε νὰ ἐξηγήσουμε, νὰ μὴ ἐνδιαφερθοῦμε λιγάκι νὰ μάθουμε κάτι γι᾽ αὐτὰ τὰ δυσνόητα  νοήματα καὶ πράγματα ποὺ λένε καὶ κάνουν οἱ παπάδες, νὰ μὴ ἀσχοληθοῦμε μὲ λίγη ἐπιμέλεια, νὰ μὴ κουνήσουμε τὸ δαχτυλάκι μας, μὲ «ἀνάλογον αὐτενέργειαν»  καὶ ΕΞΟΙΚΕΙΩΣΗ, ὅπως ἀναφέρει ἀνωτέρω ὁ μακαριστὸς καθηγητής.

Πρόκειται μᾶλλον γιὰ ἕνα λογικὸ σφάλμα. Ἀπὸ τὴ μιὰ νὰ θεωροῦνται ὅλοι οἱ βαπτισμένοι ὀρθόδόξοι χριστιανοὶ ὡς «μεμυημένοι» ἢ «κεχειροτονημένοι» στὴν τάξη καὶ λειτουργία τῶν λαϊκῶν, κι ἀπὸ τὴν ἄλλη αὐτοὶ οἱ ἴδιοι οἱ “μεμυημένοι” νὰ ἀντιμετωπίζονται ὡς ἀνίκανοι νὰ “κατανοήσουν” τὴν γλῶσσα καὶ τὰ νοήματα καὶ τὰ σύμβολα τῆς ἐκκλησιαστικῆς Λατρείας, δηλ. ἀνίκανοι (ἢ ἀπρόθυμοι;) νὰ ἐνταχθοῦν οὐσιαστικὰ καὶ βιωματικὰ στὸν οἶκο τοῦ Θεοῦ, στὸν ὁποῖο διαβεβαίωσαν (μέσῳ τὼν ἀναδόχων τους) ὅτι ἐντάσσονται συντασσόμενοι μὲ τὸν Χριστό.

Αὐτὴ ἡ ἀντίφαση, τὸ λογικὸ βραχυκύκλωμα, θὰ ἀποκαθίστατο, ἂν ἀποφασίζαμε νὰ δώσουμε ἕνα τέλος στὸν ἀπροσχημάτιστο αὐτοεμπαιγμό μας μαζὶ καὶ στὴν ὠμὴ διακωμώδηση τῶν ἱερῶν τῆς Ἐκκλησίας πραγμάτων, ὅπως ἡ Κατήχηση, δηλ. ἡ Ἐξήγηση-Ἑρμηνεία τῶν Γραφῶν μαζὶ μὲ τὸ Κήρυγμα, τὴ Νηστεία, τὴν Προσευχή, ποὺ περιλαμβάνονταν στὴν Ἀρχαία Προβαπτισματικὴ Προετοιμασία (Κατήχηση). Πῶς ἄραγε καταφέρνουμε νὰ ξεγελιόμαστε τόσο ἀφελῶς; Ἐνῷ ζοῦμε, βλέπουμε, ὀσφραινόμαστε, ἀντιλαμβανόμαστε καὶ ἐνίοτε ὁμολογοῦμε ὅτι ἡ Κατήχηση τῆς Ἐκκλησίας —τὴν ὁποία ἡ Ἴδια ἡ Ἐκκλησία στὰ πλαίσια τοῦ νηπιοβαπτισμοῦ ΜΕΤΕΘΕΣΕ γιὰ μετὰ τὸ Βάπτισμα καὶ τὴν ΑΝΕΘΕΣΕ στὴν οἰκογένεια καὶ στὸν ἀνάδοχο— ἔχει συρρικνωθεῖ, περιοριστεῖ, ἀτονήσει καὶ πλέον ἀσκεῖται οὐσιαστικὰ σχεδὸν μόνον στὰ λιγοστὰ πλαίσια ἑνὸς “μικροῦ λείμματος”, ἐν τούτοις ὁμιλοῦμε γιὰ τὴν τάξη τῶν χειροτονημένων λαϊκῶν, σὰν νὰ ζούσαμε σὲ κάποιο ἰδεατὸ ἐκκλησιαστικὸ “χρυσοῦν αἰῶνα”.

Πῶς λοιπὸν μὲ αὐτὰ τὰ δεδομένα ξεγελιόμαστε καὶ χρησιμοποιοῦμε «διπλῆ γλῶσσα», διγλωσσία; Μία «γλῶσσα», ὅταν πρόκειται γιὰ τοὺς σημερινοὺς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι δὲν κατανοοῦν τὴν «γλῶσσα τῆς 55ης προμάμμης» (ὅπως τόσο γλαφυρὰ ἐγράφη ἀπὸ ἀκαδημαϊκὴ πένα!), δηλ. τῆς Λατρείας, καὶ συγχρόνως μία ἄλλη «γλῶσσα», ὅταν πρόκειται γιὰ τοὺς ἴδιους πάλι σημερινοὺς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ἂν καὶ πανηγυρικῶς ἀκατήχητοι (πολλὲς φορὲς ἕως καὶ ἀδιάφοροι) παρ᾽ ὅλ᾽ αὐτὰ «δικαιοῦνται» τῶν λειτουργικῶν-ἐκκλησιολογικῶν «προνομίων» τῶν χειροτονημένων λαϊκῶν. Ἐδῶ φαίνεται νὰ χάνεται «ἡ τηλεπικοινωνιακὴ σύνδεση» μὲ τὴν λογικὴ συνέχεια καὶ συνέπεια. Ἄραγε αὐτὴ ἡ «διγλωσσία» γιὰ τὴν γλῶσσα τῆς Λατρείας καὶ τὰ συν­αφῆ θέματα συμβαδίζει μὲ τὴν βαπτισματικὴ καὶ μυσταγωγικὴ θεολογία τῶν Ἁγίων Πατέρων; Ἄραγε μήπως χρειάζεται νὰ διευκρινισθεῖ ποιά ἀπὸ τὶς δύο «γλῶσσες» θὰ προτιμηθεῖ γιὰ τὴν διαπραγμάτευση τοῦ θέματος τῆς γλώσσης τῆς Λατρείας; Ἡ γλῶσσα τῆς Ξεχασμένης Κατηχήσεως ἢ ἡ  γλῶσσα τῆς Λαϊκότροπης Λατρείας; Ἡ γλῶσσα τῆς προμάμμης ἢ ἡ γλῶσσα τῆς …γκουβερνάντας. Ἂς μὴ ἀστειευόμαστε.

π. Ἀθ. Σ. Λ. (24.07.10)

 

Πηγή:http://christianvivliografia.wordpress.com

ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΣΙΑ: π. ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΛΑΓΟΥΡΟΥ, ΝΑΙ Ή ΌΧΙ ΣΤΗΝ" ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ" ΤΗΣ ΛΕΙΤΟΡΓΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΗΣ

S TELEVANTOS

Τ

ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΣΙΕΣ

=====

π. Αθανασίου Λαγουρού, Ναι ή όχι στην “μετάφραση” της λειτουργικής γλώσσης, Ενα ερωτηματολόγιο, Εκδόσεις “Τήνος”, Αθήναι 2010, σσ. 62.

Του Παναγιώτη Τελεβάντου

=================

Αληθινός θησαυρός κρύβεται στο σύντομο και εξαιρετικά ευανάγνωστο βιβλίο του π. Αθανασίου Λαγουρού. Είναι εντυπωσιακό ότι ο π. Αθανάσιος κατόρθωσε να συμπυκνώσει σε τόσο λίγες σελίδες τόσο ουσιαστικά επιχειρήματα που ανατρέπουν εκ βάθρων το Νεοβαρλααμικό φρόνημα των επίδοξων μεταφραστών των λατρευτικών μας κειμένων. Και όχι μόνον κατόρθωσε κάτι το τόσο ουσιαστικό αλλά το περιεχόμενο του βιβλίου απευθύνεται με την ίδια ικανότητα και προς τον απαιτητικό και προς τον απληροφόρητο αναγνώστη.

Χωρίς να έχει πολεμικό χαρακτήρα το βιβλίο δεν διστάζει να επισημάνει σε υποσημειώσεις και να στηλιτεύσει ονομαστικά πολλούς από τους πρωτοστάτες του Νεοβαρλααμικού κινήματος και να ελέγξει το κακόδοξό τους φρόνημα.

Ομολογώ ότι με εντυπωσίασε το επίπεδο, η ποιότητα, η καθαρότητα της σκέψης, η τετράγωνη λογική και η ορθόδοξη ευαισθησία του άγνωστου αλλά τόσου σεβαστού, μετά την ανάγνωση του εξαίρετου αυτού βιβλίου, κληρικού.

Θα ήταν ευχής έργον αν αντίτυπα αυτού του βιβλίου έφταναν στα χέρια όλων των κληρικών και όλων των θεολόγων. Ευχής έργον επίσης θα ήταν αν οι Μητροπόλεις της Εκκλησίας της Ελλάδος προσκαλούσαν τον π. Αθανάσιο για να μιλήσει και να αναπτύξει το θέμα του βιβλίου σε ιερατικά συνέδρια.

http://panayiotistelevantos.blogspot.com

᾿Αρχιμανδρίτης Χρίστος Κυριαζόπουλος:Ἄς ἀ­γα­πή­σου­με σάν τά μά­τια μας τήν ἐκ­κλη­σι­α­στι­κή μας γλωσ­σι­κή πα­ρά­δο­ση.

 

ΣΚΕΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΤΩΝ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΤΗΣ ΛΑΤΡΕΙΑΣ

του Αρχιμανδρίτη Χρίστου Κυριαζόπουλου-Ph. D. Βυζαντινῆς Ἱστορίας
M. Sc. Ἀρχαίας Ἑλληνικῆς Φιλολογίας
πρ. Σχολικός Σύμβουλος Φιλολόγων
Ἀνατολικῆς Θεσσαλονίκης

 

Πρίν κἄν ἀρ­χί­σου­με νά συ­νει­δη­το­ποι­οῦ­με τί ση­μαί­νει γιά τόν κα­θέ­να μας καί γιά τήν πα­τρί­δα μας ἡ οἰ­κο­νο­μι­κή κρί­ση στήν ὁ­ποί­α ἀρ­χί­ζου­με νά δι­ο­λι­σθαί­νου­με καί ποι­ές οἱ πι­θα­νές μελ­λον­τι­κές πα­ρε­νέρ­γει­ές της στίς ποι­κί­λες πτυ­χές τοῦ ἐ­θνι­κοῦ ἀλ­λά καί τοῦ ἐκ­κλη­σι­α­στι­κοῦ μας βί­ου, βρε­θή­κα­με αἴφ­νης ἐ­νώ­πιον ἑ­νός ἄλ­λου μεί­ζο­νος προ­βλή­μα­τος. Κά­ποι­ες φω­νές, μέ­σα ἀ­πό τήν Ἐκ­κλη­σί­α, ζη­τοῦν ἐ­πι­μό­νως καί ἐ­πει­γόν­τως τή με­τά­φρα­ση τῶν ἐκ­κλη­σι­α­στι­κῶν κει­μέ­νων. Πι­στεύ­ουν μᾶλ­λον πώς, ἄν αὐ­τό συμ­βεῖ, θά γε­μί­σουν οἱ να­οί ἀ­πό κό­σμο, καί ἰ­δι­αί­τε­ρα ἀ­πό νέ­ους ἀν­θρώ­πους. Σέ ὧ­ρες πού ἡ ἐ­θνι­κή σύμ­πνοι­α εἶ­ναι ἀ­ναγ­καί­α ὅ­σο πο­τέ, ἀ­νοί­γουν ἕ­να ἐ­σω­τε­ρι­κό μέ­τω­πο ἐν­τά­σε­ων καί συγ­κρού­σε­ων. Μή­πως ἄ­ρα­γε προ­τί­θεν­ται νά θέ­σουν ὁ­σο­νού­πω ἐ­πί τά­πη­τος καί ἄλ­λα θέ­μα­τα ἐ­νώ­πιον τῶν ὁ­ποί­ων τά ζη­τή­μα­τα τά σχε­τι­κά μέ τή γλώσ­σα θά ὠ­χριοῦν; Γιά τό θέ­μα τῶν με­τα­φρά­σε­ων θά ἐκ­θέ­σου­με τα­πει­νά ἐ­λά­χι­στες σκέ­ψεις.......
Εἶ­ναι εὔ­λο­γο τέ­τοι­ες προ­τά­σεις, ὅ­ταν μά­λι­στα ἐν­τέ­χνως συ­νο­δεύ­ον­ται ἀ­πό φλύ­α­ρα καί ὑ­περ­φί­α­λα φρα­στι­κά κα­ρυ­κεύ­μα­τα καί ὕ­βρεις σέ βά­ρος ἐ­κεί­νων πού τολ­μοῦν να δι­α­φω­νή­σουν μα­ζί τους, - ἀ­πό ποῦ ἄ­ρα­γε οἱ ἄν­θρω­ποι αὐ­τοί ἀν­τλοῦν ὅ­λη αὐ­τή τήν ὑ­πε­ρο­ψί­α; - νά βρί­σκουν ἀ­πή­χη­ση σέ πολ­λούς κα­λο­προ­αί­ρε­τους πι­στούς. Ποι­ός δέν θά ἤ­θε­λε νά κα­τα­νο­εῖ ὅ­λα ὅ­σα ἀ­κού­ει στήν ἐκ­κλη­σί­α! Ὅ­μως εἶ­ναι τοῖς πᾶ­σι γνω­στό ὅ­τι ἡ με­τά­φρα­ση δέν ὁ­δη­γεῖ αὐ­το­μά­τως στήν κα­τα­νό­η­ση κα­νε­νός κει­μέ­νου, πολ­λῷ μᾶλ­λον κει­μέ­νων λει­τουρ­γι­κῶν, μέ βα­θύ­τη­τα θε­ο­λο­γι­κή καί λε­πτές δογ­μα­τι­κές δι­α­τυ­πώ­σεις. Οἱ πα­λαι­ό­τε­ροι θά θυ­μοῦν­ται τις πο­λύ­ω­ρες ἀ­να­λύ­σεις τῶν λο­γο­τε­χνι­κῶν κει­μέ­νων στο σχο­λεῖ­ο καί οἱ νε­ώ­τε­ροι γνω­ρί­ζουν ὅ­τι στό μά­θη­μα τῆς λο­γο­τε­χνί­ας γυ­μνα­σί­ου καί λυ­κεί­ου οἱ πε­ρισ­σό­τε­ρες ἐ­ρω­τή­σεις τῶν ἐ­ξε­τά­σε­ων, προ­φο­ρι­κῶν καί γρα­πτῶν, ἐ­λέγ­χουν τήν κα­τα­νό­η­ση τῶν κει­μέ­νων. Κει­μέ­νων, φυ­σι­κά, γραμ­μέ­νων στή δη­μο­τι­κή γλώσ­σα. Οἱ φι­λό­λο­γοι μπο­ροῦν νά μᾶς βε­βαι­ώ­σουν πό­σο δυ­σκο­λεύ­ον­ται σή­με­ρα οἱ πε­ρισ­σό­τε­ροι μα­θη­τές τῆς Γ΄ Λυ­κεί­ου στήν κα­τα­νό­η­ση ἑ­νός κά­πως δύ­σκο­λου δο­κι­μί­ου, κι ἄς εἶ­ναι γραμ­μέ­νο σέ ἁ­πλού­στα­τη δη­μο­τι­κή. Ἡ ἑρ­μη­νεί­α και ἡ κα­τα­νό­η­ση τῶν ἁ­γι­ο­γρα­φι­κῶν καί λει­τουρ­γι­κῶν κει­μέ­νων εἶ­ναι, κα­τά μεί­ζο­να λό­γο, πάν­το­τε ἀ­ναγ­καί­α. Σ’ αὐ­τήν στο­χεύ­ουν τά ἑρ­μη­νευ­τι­κά βι­βλί­α πού, δό­ξα τῷ Θε­ῷ, ὑ­πάρ­χουν ἐν ἀ­φθο­νί­ᾳ καί ὁ­λο­έ­να κυ­κλο­φο­ροῦν και­νούρ­για. Ἀρ­κεῖ νά τά με­λε­τοῦ­με. Σ’ αὐ­τήν ἀ­πο­βλέ­πει καί τό κή­ρυγ­μα καί ὁ ἐν γέ­νει ποι­κι­λό­τρο­πος δι­δα­κτι­κός λό­γος τῆς Ἐκ­κλη­σί­ας.
Τά Εὐ­αγ­γέ­λια εἶ­ναι γραμ­μέ­να σέ πο­λύ ἁ­πλά ἀρ­χαῖ­α ἑλ­λη­νι­κά. Ὅ­ταν στη θεί­α λει­τουρ­γί­α δι­α­βά­ζον­ται χω­ρίς κα­νέ­να λά­θος καί εὐ­κρι­νῶς, πι­στεύ­ου­με πώς εἶ­ναι ἀ­πο­λύ­τως κα­τα­νο­η­τά ἀ­πό ὅ­λους. Ἡ ἑλ­λη­νι­στι­κή κοι­νή, τῆς ὁ­ποί­ας, ὡς γνω­στόν, ἡ Και­νή Δι­α­θή­κη ἀ­πο­τε­λεῖ τήν ἁ­πλού­στε­ρη μορ­φή, ἀ­γα­πή­θη­κε καί μι­λή­θη­κε μέ­σα σέ λι­γό­τε­ρα ἀ­πό σα­ράν­τα χρό­νια ἀ­πό τόν θά­να­το τοῦ Μ. Ἀ­λε­ξάν­δρου - ἔρ­γο βέ­βαι­α τῆς Θεί­ας Προ­νοί­ας - ἀ­πό μύ­ριους ἀλ­λό­γλωσ­σους λα­ούς τῆς Ἀ­να­το­λῆς καί τῆς Με­σο­γεί­ου ὡς κα­θη­με­ρι­νή τους γλώσ­σα. Ὡ­ρι­σμέ­νοι φρο­νοῦν πώς οἱ Νε­ο­έλ­λη­νες οὔ­τε τήν ἀ­γα­ποῦ­με οὔ­τε εἶ­ναι γλώσ­σα μας. Κά­νουν τρα­γι­κό λά­θος!
Στήν ἴ­δια ἁ­πλή, σχε­τι­κά, γλώσ­σα εἶ­ναι δι­α­τυ­πω­μέ­να τά εἰ­ρη­νι­κά, οἱ συ­να­πτές, ἡ ἐ­κτε­νής, τά πλη­ρω­τι­κά. Ἡ ἐ­πα­νά­λη­ψη τά κα­θι­στᾶ πιό προ­σι­τά. Οἱ εὐ­χές, πλου­σι­ώ­τα­τες σέ νο­ή­μα­τα, θά ἄ­ξι­ζε νά ἀ­να­λύ­ον­ται ἀ­πό τούς ἁρ­μο­δί­ους. Ἡ ὑ­πο­βο­λή καί ἡ ποι­η­τι­κή χροι­ά εἶ­ναι σ’­αὐ­τές ἰ­δι­αί­τε­ρα ἔν­το­νη, γε­γο­νός πού δυ­σκο­λεύ­ει τή με­τά­φρα­σή τους.
Τά ἀ­πο­στο­λι­κά ἀ­να­γνώ­σμα­τα εἶ­ναι ἐ­πί­σης εὐ­κο­λο­νό­η­τα κεί­με­να τῆς Και­νῆς Δι­α­θή­κης. Ἀ­παγ­γέλ­λον­ται βέ­βαι­α ἐμ­με­λῶς, ἴ­σως κά­πως πε­ρισ­σό­τε­ρο ἀ­πό τά Εὐ­αγ­γέ­λια, ἀλ­λά δέν παύ­ουν νά εἶ­ναι ἀ­να­γνώ­σμα­τα. Αὐ­τό δέν πρέ­πει νά τό ξε­χνοῦν οἱ ἱ­ε­ρο­ψάλ­τες μας. Καί βέ­βαι­α πρίν τά δι­α­βά­σουν νά εἶ­ναι ἄ­ρι­στα προ­ε­τοι­μα­σμέ­νοι.
Θε­ω­ροῦ­με ἐν­τε­λῶς πε­ριτ­τή τήν ἀ­να­φο­ρά σέ μιά πι­θα­νή με­τά­φρα­ση τῶν ὑ­μνο­γρα­φι­κῶν κει­μέ­νων. Αὐ­τά εἶ­ναι ποι­ή­μα­τα, μέ­σα στά ὁ­ποῖ­α συμ­πλέ­κον­ται μέ­λος, δύ­σκο­λη με­τρι­κή καί ὑ­ψη­λή δογ­μα­τι­κή θε­ο­λο­γί­α τῆς ὁ­ποί­ας ἡ ἀ­κρί­βεια θά κιν­δυ­νεύ­σει μέ τή με­τά­φρα­ση νά δι­α­κυ­βευ­θεῖ. Ἐ­δῶ δέν νο­μί­ζου­με πώς μπο­ρεῖ κἄν νά τε­θεῖ θέ­μα συ­ζη­τή­σε­ως.
Δέν ἀ­πο­τε­λεῖ, ἐ­ξάλ­λου, ἀ­ξι­ό­πι­στο ἐ­πι­χεί­ρη­μα τό γε­γο­νός ὅ­τι οἱ ἴ­διοι οἱ Ἕλ­λη­νες με­τέ­φρα­σαν κά­πο­τε στή σλα­βι­κή τά ἐκ­κλη­σι­α­στι­κά κεί­με­να καί τά με­τα­φρά­ζουν καί σή­με­ρα στίς γλῶσ­σες τῶν λα­ῶν με­τα­ξύ τῶν ὁ­ποί­ων δρα­στη­ρι­ο­ποι­οῦν­ται ἱ­ε­ρα­πο­στο­λι­κά. Γιά τούς λα­ούς αὐ­τούς ἡ ἑλ­λη­νι­κή ἦ­ταν καί εἶ­ναι μιά ξέ­νη γλώσ­σα. Γιά μᾶς προ­φα­νῶς καί δέν εἶ­ναι!
Ὁ ἅ­γιος Γρη­γό­ριος ὁ Πα­λα­μᾶς, ὁ ἅ­γιος Νι­κό­δη­μος ὁ Ἁ­γι­ο­ρεί­της καί ὅ­λοι οἱ ἄλ­λοι ἅ­γιοι Πα­τέ­ρες τῶν ὑ­στε­ρο­βυ­ζαν­τι­νῶν χρό­νων κα­θώς καί τῶν ὕ­στε­ρων χρό­νων τῆς τουρ­κο­κρα­τί­ας δέν με­τέ­φρα­σαν τά ἱ­ε­ρά κεί­με­να γιά λα­τρευ­τι­κή χρή­ση - ἄν καί θά τούς ἦ­ταν εὔ­κο­λο - κι ἄς ἦ­ταν καί τό­τε δυσ­νό­η­τα γιά τούς πολ­λούς. Μό­νον τά ἑρ­μή­νευ­σαν. Καί οἱ ἑρ­μη­νεῖ­ες τους εἶ­ναι πο­λύ­τι­μες καί αὐ­θεν­τι­κές.
Τά λει­τουρ­γι­κά, ἀλ­λά καί ἄλ­λα κεί­με­να πού ἀ­να­γι­νώ­σκον­ται συ­χνά στήν Ἐκ­κλη­σί­α, οἱ τα­κτι­κά ἐκ­κλη­σι­α­ζό­με­νοι ἄν­θρω­ποι, κι ὅ­ταν ἀ­κό­μη εἶ­ναι ὀ­λι­γο­γράμ­μα­τοι, δέν ἀ­δυ­να­τοῦν νά τά κα­τα­νο­ή­σουν. Ἡ ἐ­πα­νά­λη­ψή τους καί ὁ συν­δυα­σμός τους μέ ἄλ­λα πα­ρεμ­φε­ρῆ ἀ­κού­σμα­τα τούς βο­η­θοῦν νά συλ­λά­βουν τό γε­νι­κό νό­η­μα. (Ἔ­τσι δέν συμ­βαί­νει κι ὅ­ταν κά­ποι­ος γλωσ­σο­μα­θής δι­α­βά­ζει ἕ­να ξε­νό­γλωσ­σο κεί­με­νο δυ­σκο­λώ­τε­ρο ἀ­πό τίς δυ­να­τό­τη­τές του;) Οἱ μο­να­χοί μά­λι­στα καί οἱ φω­τι­σμέ­νοι ἄν­θρω­ποι εἶ­ναι πο­λύ συ­χνά σέ θέ­ση νά ἐμ­βα­θύ­νουν καί σέ δύ­σκο­λα νο­ή­μα­τά τους, κι ἄς μήν εἶ­ναι ἐγ­γράμ­μα­τοι, κά­τι πού εἶ­ναι δύ­σκο­λο σέ μή ἐκ­κλη­σι­α­ζό­με­νους μορ­φω­μέ­νους. Ὅ­ποι­ος ἀμ­φι­βάλ­λει πε­ρί αὐ­τοῦ, μπο­ρεῖ νά κά­νει μια μι­κρή σχε­τι­κή ἔ­ρευ­να.
Οἱ ἱ­ε­ρεῖς μπο­ροῦν νά βε­βαι­ώ­σουν ὅ­τι κα­τά τίς ἱ­ε­ρο­πρα­ξί­ες εὐ­σε­βεῖς ἄν­θρω­ποι ὀ­λί­γων γραμ­μά­των δι­α­βά­ζουν τούς ἀ­πο­στό­λους καί κα­τα­νο­οῦν τά ἄλ­λα ἀ­να­γνώ­σμα­τα πο­λύ κα­λύ­τε­ρα ἀ­πό τούς πο­λύ μορ­φω­μέ­νους οἱ ὁ­ποῖ­οι δέν ἐκ­κλη­σι­ά­ζον­ται καί γι­’­αὐ­τό τούς λεί­πει ἡ ἐ­ξοι­κεί­ω­ση καί ἡ σχε­τι­κή ἐν τῇ πρά­ξει παι­δεί­α. Ὅ­λοι ἐ­πί­σης γνω­ρί­ζου­με πώς τά νή­πια καί τά βρέ­φη πού οἱ εὐ­λα­βεῖς γο­νεῖς τους τά παίρ­νουν μα­ζί τους κά­θε Κυ­ρια­κή στήν Ἐκ­κλη­σί­α ἀ­πο­λαμ­βά­νουν φρό­νι­μα καί μέ συ­ναί­σθη­ση τή θεί­α λει­τουρ­γί­α.
Ἡ θεί­α λει­τουρ­γί­α δέν εἶ­ναι ἁ­πλά καί μό­νο μιά τε­λε­τή στήν ὁ­ποί­α πα­ρι­στά­με­θα καί προ­σπα­θοῦ­με λο­γι­κῶς νά κα­τα­νο­ή­σου­με. Εἶ­ναι πε­ρι­ο­χή μυ­στη­ρί­ου τό ὁ­ποῖ­ο χά­ρι­τι Θε­οῦ βι­ώ­νου­με. Ἔ­χου­με συ­νη­θί­σει οἱ Ἕλ­λη­νες τή γλώσ­σα της καί μᾶς ἀ­ρέ­σει καί μᾶς ἀ­νε­βά­ζει πνευ­μα­τι­κά. Τή θε­ω­ροῦ­με κά­πως καί τήν αἰ­σθα­νό­μα­στε ὡς ἀ­να­πό­σπα­στο μέ­ρος τῆς λα­τρεί­ας τοῦ ζῶν­τος Θε­οῦ. Καί στό κά­τω κά­τω ἡ Ἐκ­κλη­σί­α μέ τή λα­τρεί­α της εἶ­ναι ὁ μό­νος θε­σμός πού συ­νε­χί­ζει ἀ­κό­μη νά μᾶς δι­δά­σκει τίς δι­α­χρο­νι­κές μορ­φές τῆς γλώσ­σας μας μέ τρό­πο φυ­σι­κό καί ἀ­βί­α­στο και εὔ­λη­πτο. Θά μπο­ρού­σα­με νά ἐ­πι­χει­ρη­μα­το­λο­γή­σου­με ἐ­π’ αὐ­τοῦ, ἀλ­λά δέν εἶ­ναι τοῦ πα­ρόν­τος. Ἄς μή τή σχε­τι­κο­ποι­οῦν οἱ δι­α­φω­νοῦν­τες οὔ­τε ὑ­περ­βο­λι­κά νά ὑ­πο­τι­μοῦν τήν ἀ­ξί­α της οὔ­τε νά τήν εὐ­τε­λί­ζουν. Θά εἶ­ναι πάν­το­τε πρω­ταρ­χι­κό στοι­χεῖ­ο ὄ­χι μό­νο τοῦ πο­λι­τι­σμοῦ μας ἀλ­λά καί τοῦ πο­λι­τι­σμοῦ ὅ­λων τῶν χρι­στι­α­νι­κῶν λα­ῶν. Μνη­μεῖ­ο, ἐν τέ­λει, ὅ­λης τῆς ἀν­θρω­πό­τη­τος! Ἄς μᾶς ἀ­φή­σουν, ἐ­πί τέ­λους, νά τή χαι­ρό­μα­στε.
Ἔ­χου­με, γιά νά τό ποῦ­με ἀ­πε­ρί­φρα­στα, τήν αἴ­σθη­ση πώς αὐ­τοί πού μέ πά­θος καί ἔ­παρ­ση ὑ­πο­στη­ρί­ζουν τόν μο­νό­δρο­μο τῆς με­τά­φρα­σης τῶν ἱ­ε­ρῶν κει­μέ­νων ἀ­κο­λου­θοῦν τή λο­γι­κή ἐ­κεί­νων πού κα­τήρ­γη­σαν ἐν μιᾷ νυ­κτί τό πο­λυ­το­νι­κό, ἀ­σκών­τας τό­τε ἕ­να δη­μό­σιο καί βί­αι­ο ἐ­ξα­ναγ­κα­σμό, πού κα­τήρ­γη­σε μιά ἱ­στο­ρι­κή πα­ρά­δο­ση αἰ­ώ­νων, κα­θώς καί ἐ­κεί­νων πού κά­πο­τε κα­μά­ρω­σαν πώς «ἔ­θα­ψαν» τήν κα­θα­ρεύ­ου­σα - ὡς δυ­να­τό­τη­τα δι­δα­σκα­λί­ας - «θά­βον­τας» μα­ζί της κι ἕ­να θη­σαυ­ρο­φυ­λά­κιο λο­γο­τε­χνί­ας καί ἐ­πι­στη­μο­νι­κῆς γνώ­σης. Εἶ­ναι κρί­μα πού στή δι­δα­κτι­κή πρά­ξη ὁ­δεύ­ουν πρός κα­τάρ­γη­ση ὁ Κάλ­βος, ὁ Βι­ζυ­η­νός, ὁ γλυ­κύ­τα­τος Ἀ­λέ­ξαν­δρος Πα­πα­δι­α­μάν­της. Θά ἦ­ταν κρί­μα μας με­γα­λύ­τε­ρο ἄν ὑ­περ­φί­α­λοι ἐ­ξο­βε­λί­ζα­με ἀ­πό τήν ἐκ­κλη­σι­α­στι­κή καί τήν ἐ­θνι­κή μας ζω­ή τούς ἁ­γί­ους Ἰ­ω­άν­νη τόν Χρυ­σό­στο­μο, Βα­σί­λει­ο τόν Μέ­γα, Ἰ­ω­άν­νη τόν Δα­μα­σκη­νό, Ρω­μα­νό τόν Με­λω­δό, Κο­σμᾶ τόν Με­λω­δό, Ἀν­δρέ­α τόν Κρή­της, Κασ­σια­νή τήν ὁ­σί­α καί τό­σους ἄλ­λους κο­ρυ­φαί­ους δη­μι­ουρ­γούς μας, οἱ ὁ­ποῖ­οι ἀ­πο­τε­λοῦν πνευ­μα­τι­κά ἀ­να­στή­μα­τα τοῦ παγ­κό­σμιου πο­λι­τι­σμοῦ. Θά ἦ­ταν σάν νά ἀ­πεμ­πο­λού­σα­με οἱ Νε­ο­έλ­λη­νες τόν ἑ­αυ­τό μας.
Θε­ω­ροῦ­με πε­ρισ­σό­τε­ρο ἀ­πό βέ­βαι­ο πώς ἄν γί­νει τό λά­θος καί τε­θεῖ ἐ­πι­σή­μως ἕ­να τέ­τοι­ο θέ­μα πρός δι­ά­λο­γο, θά μπεῖ ἡ Ἐκ­κλη­σί­α σ’ ἕ­να φαῦ­λο κύ­κλο ἀ­τέρ­μο­νων συ­ζη­τή­σε­ων, προ­τά­σε­ων, πει­ρα­μα­τι­σμῶν, δι­α­φω­νι­ῶν καί ἀν­τεγ­κλή­σε­ων καί θά προ­κύ­ψουν πολ­λά, ἴ­σως και τε­λεί­ως ἀ­πρό­βλε­πτα προ­βλή­μα­τα, τά ὁ­ποῖ­α δέν θά θέ­λα­με οὔ­τε νά φαν­τα­σθοῦ­με. Θά πρέ­πει νά ἀ­να­λο­γι­σθεῖ ὁ κα­θέ­νας πο­λύ σο­βα­ρά τίς προ­σω­πι­κές του εὐ­θύ­νες γιά τήν ἀ­πώ­λεια τῆς εἰ­ρή­νης τῶν ψυ­χῶν καί τόν σκαν­δα­λι­σμό και τή δι­αί­ρε­ση τοῦ πλη­ρώ­μα­τος τῆς Ἐκ­κλη­σί­ας. Πι­στεύ­ου­με ὅ­τι ἡ Ἱ­ε­ρά Σύ­νο­δος, τῆς ὁ­ποί­ας ἡ ἁρ­μο­δι­ό­τη­τα εὐ­θέ­ως τί­θε­ται ὑ­πό ἀμ­φι­σβή­τη­ση ἀ­πό ὡ­ρι­σμέ­νους ὑ­πέρ­μα­χους τῆς ἀλ­λα­γῆς, δέν θά ὑ­πο­κύ­ψει στίς πι­έ­σεις οἱ ὁ­ποῖ­ες τῆς ἀ­σκοῦν­ται.
Ἄς συ­νε­χί­σου­με νά ἐρ­γα­ζό­μα­στε ὅ­λοι μα­ζί, μη­δε­νός ἐ­ξαι­ρου­μέ­νου, γιά τήν κα­λύ­τε­ρη κα­τα­νό­η­ση τῶν κει­μέ­νων τῆς λα­τρεί­ας ἀ­πό ὅ­λους τους πι­στούς. Τό ἐγ­χεί­ρη­μα δέν εἶ­ναι εὔ­κο­λο, ἀλ­λά ἀ­πο­τε­λεῖ χρέ­ος τῆς Ἐκ­κλη­σί­ας. Ὁ Κύ­ριος θά βο­η­θή­σει πλού­σια. Ὅ­ταν πο­νᾶ­νε τά μά­τια μας, δέν τά βγά­ζου­με. Πα­σχί­ζου­με νά τά θε­ρα­πεύ­σου­με. Ἄς ἀ­γα­πή­σου­με σάν τά μά­τια μας τήν ἐκ­κλη­σι­α­στι­κή μας γλωσ­σι­κή πα­ρά­δο­ση. Ὁ ἀ­σκός τοῦ Αἰ­ό­λου ἀ­νοί­γει εὔ­κο­λα. Τό πρό­βλη­μα εἶ­ναι πώς δύ­σκο­λα κλεί­νει.

Πηγή: ΕΠΟΜΕΝΟΙ ΤΟΙΣ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΑΣΙ, http://thriskeftika.blogspot.com

῾Ο ῎Ανθιμος ξεσπάθωσε: Κάτω τά χέρια ἀπό τή γλῶσσα τῆς λατρείας μας!

῎Ανθιμος: «῾Ιεροσυλία ἡ ἀλλαγή τῶν λειτουργικῶν κειμένων. Νά φτιάξει δικά του ο ἅγιος Πρεβέζης»

Συνέντευξη στον Νίκο Παπαχρήστου Αντίθετος με την απόδοση της Θείας Λειτουργίας στη δημοτική εμφανίζεται ο Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης Άνθιμος. Σε συνέντευξή του στο Amen.gr ο δυναμικός Ιεράρχης εκφράζει την απορία του για την πρωτοβουλία του Μητροπολίτη Πρεβέζης και καθιστά σαφές πως τα λειτουργικά κείμενα τα πρέπει να παραμείνουν αναλλοίωτα. Προτρέπει δε όλους εκείνους που υποστηρίζουν την απόδοσή τους στη δημοτική να γράψουν καινούργια λειτουργικά κείμενα και να μην καταστρέψουν τον γλωσσικό θησαυρό που διαφύλαξε η Εκκλησία. O κ.Άνθιμος, μάλιστα,  εκτιμά ότι τυχόν αλλαγή στη γλώσσα των λειτουργικών κειμένων ενδέχεται να θέσει σε κίνδυνο την ενότητα της Εκκλησίας. Η συνέντευξη του Μητροπολίτη Θεσσαλονίκης Ανθίμου έρχεται να προστεθεί στις απόψεις, και από τις δύο πλευρές, που διατυπώθηκαν στο δημόσιο διάλογο που ξεκίνησε πριν δέκα ημέρες το Amen.gr. Ευχαριστούμε θερμά γιατί η προσπάθεια αυτή έτυχε της θερμής υποδοχής σας και ήδη είναι πολλά τα κείμενα λαμβάνουμε από κληρικούς, ακαδημαϊκούς και απλούς πιστούς οι οποίοι εκφράζουν την άποψή τους για το σημαντικό αυτό ζήτημα που απασχολεί και την Ιεραρχία της Εκκλησίας. Τις επόμενες ημέρες, στο πλαίσιο του διαλόγου αυτού, θα συνεχίσουμε να δημοσιεύουμε συνετεύξεις και σχετικα άρθρα. Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της ενδιαφέρουσας συνέντευξης που παραχώρησε ο Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης Άνθιμος στον Νίκο Παπαχρήστου:  Νίκος Παπαχρήστου: Σεβασμιώτατε, η Διαρκής Ιερά Σύνοδος έλαβε μια απόφαση αναφορικά με το ζήτημα της απόδοσης της Θείας Λειτουργίας στη δημοτική. Θα ήθελα την γνώμη σας για ένα τέτοιο ενδεχόμενο… Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης Άνθιμος: Επειδή συνέβη στη ζωή μου και η πρώτη επιστήμη μου να είναι η φιλολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, θα πρέπει να σας πως εξ υπαρχής ότι είμαι τελείως αντίθετος στην απόπειρα αυτή που γίνεται για την μετάφραση των εκκλησιαστικών κειμένων, τα λατρευτικών κειμένων της Εκκλησίας μας, έτσι ώστε, τάχα, να γίνουν πιο αντιληπτά τα κείμενα από τον λαό που δεν γνωρίζει την αρχαία ελληνική κοινή διάλεκτο. Και για να μπορέσουμε να καταλάβουμε όλο αυτό το ζήτημα πρέπει να γνωρίζουμε ότι υπάρχουν μεγάλοι σταθμοί στον μεγάλο αυτό πνευματικό πλούτο του ελληνισμού που είναι η γλώσσα του, από των χρόνων του Ομήρου, των κλασικών χρόνων, των ρωμαϊκών χρόνων, της πρώτης και της δευτέρας περιόδου του Βυζαντίου και στη συνέχεια του νεοτέρου Ελληνισμού, που ξεκινάει από την περίοδο της μεγάλης περιπέτειας, δηλαδή της υποδουλώσεως του Ελληνισμού στους Οθωμανούς, και που εξελίσσεται μέχρι την σημερινή, σύγχρονη γλώσσα. Τα μεγάλα βραβεία που πήραν οι μεγάλοι μας λογοτέχνες, όπως γνωρίζετε, τα πήραν για έργα που ήταν  γραμμένα στην γλώσσα που ίσχυε τουλάχιστον μέχρι πριν τριάντα χρόνια όποτε επεβλήθη μια καινούργια «φορεσιά» στην ελληνική γλώσσα χωρίς τονισμούς και άλλα στοιχεία της. Δεν πιστεύω ποτέ ότι θα αλλοιώσουμε αυτόν τον μεγάλο πνευματικό θησαυρό της εκκλησιαστικής γλώσσας για να το υποκαταστήσουμε με τα σημερινά γλωσσικά μορφώματα, τα οποία ακόμα δεν έχουν αποκρυσταλλωθεί και που εμπάση περιπτώσει δεν είναι ικανά να υποκαταστήσουν αυτό που λέμε εκκλησιαστική γλώσσα της λειτουργίας, των ύμνων και των τελετών της Ορθοδόξου Εκκλησίας μας. Ν.Π.:  Σεβασμιώτατε, γιατί υπάρχει αυτή η επιφυλακτικότητα με τη δημοτική γλώσσα. Και το ρωτώ αυτό γιατί ήδη έχουν μεταφραστεί τα Ευαγγέλια και η θεία λειτουργία και αποδίδονται σε ξένες γλώσσες. Εδώ αναφερόμαστε στην σύγχρονη έκφραση της ίδιας γλώσσας… Μητρ.Θεσσαλονίκης: Η Εκκλησία αυτή την στιγμή έχει στα χέρια της ένα μεγάλο πνευματικό όπλο που λέγεται αυτή η γλωσσική κληρονομιά της Ορθοδόξου Εκκλησίας… Ν.Π.: Αυτή η πνευματική κληρονομιά, Σεβασμιώτατε, αυτός ο πνευματικός θησαυρός υπάρχει μόνο στην ελληνιστική κοινή και δεν υπάρχει στην σύγχρονη ελληνική γλώσσα ή στις άλλες, τις ξένες, γλώσσες που έχουν μεταφραστεί τα λειτουργικά κειμένα; Μητρ.Θεσσαλονίκης: Ναι, αυτό θα ήθελα να το εξηγήσω… Ν.Π.: Δηλαδή, γιατί δίνουμε τόση μεγάλη βαρύτητα στην γλώσσα που είναι γραμμένα τα κείμενα… Μητρ. Θεσσαλονίκης: Ακριβώς αυτό είναι το σημείο που θέλω να σας επισημάνω ότι για να φτιάξουμε μια καινούργια δημιουργία σε ότι αφορά την γλώσσα και την απόδοση των εννοιών της πίστεως θα το κάνουμε για να έχει γνησιότητα με το γλωσσικό υλικό που έχουμε σήμερα. Δεν θα πάρουμε να καταστρέψουμε εκείνο που διαμορφώθηκε μέσα σε δύο χιλιάδες χρόνια. Ν.Π.: Άρα εσείς προτείνετε να διατυπωθούν, να γραφτούν από την αρχή λειτουργικά κείμενα και να παραμείνουν ως έχουν τα υφιστάμενα; Μητρ.Θεσσαλονίκης: Τα ήδη υπάρχοντα θα μείνουν ανέπαφα και αν μερικοί νομίζουν ότι μπορούν να υποκαταστήσουν αυτόν τον γλωσσικό θησαυρό με βάση την νεοτέρα ελληνική γλώσσα, αυτή που μιλάμε σήμερα, και η οποία δυστυχώς έχει καταντήσει σε πολλά σημεία να είναι ερείπιο κυρίως μετά απλοποίησή της, τότε ας το κάνουν με το σημερινό υλικό… Ν.Π.: Δηλαδή να γράψουν από την αρχή μια νέα θεία λειτουργία; Μητρ.Θεσσαλονίκης: Ε, αν την γράψουν και αν την γράψουν και μουσικά… Είναι διττό το ζήτημα… Ν.Π.: Με λίγα λόγια, Σεβασμιώτατε, προτείνετε να παραμείνουν ως έχουν τα λειτουργικά κείμενα και όποιος θέλει και νομίζει ότι μπορεί ας γράψει μια εξολοκλήρου νέα θεία λειτουργία στη σύγχρονη γλώσσα… Μητρ.Θεσσαλονίκης:  Όχι ότι μας είναι ανάγκη ή έχει αντιμετωπίσει ένα τέτοιο ενδεχόμενο η Εκκλησία αλλά αν θέλουν μερικοί να τα φτιάξουν στην σύγχρονη γλώσσα και με μουσική επένδυση, ας το επιχειρήσουν να δουν τι είναι… Όχι όμως να πάρουμε την κοινή ελληνιστική και να την καταστρέψουμε και να αγωνιστούμε για να φτιάξουμε τις λέξεις έτσι ώστε να μπορέσει να χρησιμοποιηθεί και η υπάρχουσα μουσική επένδυση… Πως θα γίνουν αυτά τα πράγματα; Μπορούμε να χαλάσουμε τον Παρθενώνα; Είδατε να χαλάσουν κανένα κίονα; Δηλαδή, ο Παρθενώνας ή τα μεγάλα μνημεία που έχουμε από τους κλασικούς χρόνους για να τα καταλάβουμε πρέπει να τα χαλάσουμε; Ή πρέπει οπωσδήποτε να φτιάξουμε δίπλα κάτι άλλο όμοιο; Το επιχείρησαν οι αμερικανοί, έκαναν μερικά αντίγραφα στην Ουάσιγκτον… ε, έμειναν και αυτά είναι τα νεότερα μνημεία των αμερικανών, δεν είναι του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού… Δηλαδή, η γλώσσα έχει μνημειακό χαρακτήρα και συγχρόνως είναι εύχρηστη γλώσσα γιατί ο λαός την βιώνει χρόνια και την αντιλαμβάνεται. Βέβαια, χρειάζεται μια επιπλέον παιδεία από την πλευρά της Εκκλησία και νομίζω ότι αυτό έχει καλυφθεί από το πλήθος των μεταφράσεων που υπάρχουν σε όλα τα εν χρήσει λειτουργικά εκκλησιαστικά κείμενα… Ν.Π.: Είπατε ότι η γλώσσα έχει ένα μνημειακό χαρακτήρα. Δεδομένου όμως ότι η λειτουργική γλώσσα συνδέεται άμεσα με την λατρεία δεν σας προβληματίζουν οι δυσκολίες κατανόησής της ιδιαιτέρως από τους νέους; Μητρ. Θεσσαλονίκης: Εγώ σας λέω, πιστεύω, ότι αντιλαμβάνονται.  Και γιατί έχουμε επαφή με τον κόσμο αλλά και γιατί περάσαμε και εμείς από τέτοια στάδια. Όσοι ήμασταν πιο δεμένοι με την Εκκλησία… Αλλά σας λέω ότι, η λειτουργία του Ιωάννου του Χρυσοστόμου είναι μεταφρασμένη από πολλούς, δικούς μας, συγχρόνους θεολόγους. Η θεία λειτουργία του Μεγάλου Βασιλείου είναι μεταφρασμένη από δικούς μας θεολόγους. Πάρα πολύ καλή. Παίρνει κανείς το βιβλιαράκι του όταν είναι στην Εκκλησία, και είναι πολλοί, παρακολουθεί στην αριστερή σελίδα το κείμενο της Θείας Λειτουργίας έτσι όπως τελείται σήμερα και δεξιά έχει τη μετάφραση. Ολόκληρος ο Ακάθιστος ύμνος, οι Χαιρετισμοί όπως λέμε, είναι μεταφρασμένος. Και ό,τι δεν υπάρχει μπορούμε να το συμπληρώσουμε. Για να χαλάσουμε; Να φτιάξουμε! Αλλά όχι να χαλάσουμε αυτό που είναι παλαιό. Βλέπετε ότι, οτιδήποτε παλαιό προσπαθούμε να το συντηρήσουμε με ειδικές νομοθεσίες μέσα στο Κράτος και συγχρόνως δανειοδοτεί το Κράτος τους ιδιοκτήτες για να τα αποκαταστήσουν όπως ήταν παλιά. Ν.Π.: Σεβασμιώτατε, φοβάστε ότι με την απόδοση της θείας λειτουργίας στην σύγχρονη γλώσσα θα αλλοιωθούν το νόημα και οι έννοιες της; Μητρ.Θεσσαλονίκης: Εάν γίνουν οι μεταφράσεις όπως έχουν γίνει προς χρήση, όχι. Αλλά εάν θέλουμε στα “ειρηνικά” για παράδειγμα, να αποδώσουμε το «Εν ειρήνη του Κυρίου δεηθώμεν»  σε «Ελάτε να παρακαλέσουμε τον Κύριο με ειρηνικές ψυχές», αυτό δεν το δεχόμαστε. Διότι, πρώτα-πρώτα είναι αντιληπτό το κείμενο. Της λειτουργίας το κείμενο είναι αντιληπτό. Τα παιδιά στα σχολεία που έχουν εκπαιδευτικούς, θεολόγους και άλλους που ξέρουν να κάνουν τη δουλειά τους, αυτά τα γνωρίζουν τέλεια. Ν.Π.: Είστε βέβαιος ότι έτσι όπως είναι σήμερα η Παιδεία τα παιδιά είναι σε θέση να κατανοήσουν τη θεία λειτουργία; Μητρ.Θεσσαλονίκης: Είπα όπου γίνεται καλή δουλειά… Ν.Π.: Όπου...το όπου είναι σχετικό… Μητρ.Θεσσαλονίκης: Όταν έρχεται το υπουργείο της Παιδείας και λέει θα βγάλω τα θρησκευτικά από την μέση ή δεν θα είναι διδασκαλία της ορθοδόξου πίστεως αλλά θα είναι μόνο θρησκειολογικό μάθημα, βέβαια τα πράγματα θα δυσκολέψουν περισσότερο… Έτσι όμως εμείς χαλάμε την κληρονομιά μας και εμείς νοθεύουμε την μεγάλη περιουσία που μας άφησαν οι πρόγονοί μας. Αυτή η γλώσσα είναι η κοινή γλώσσα των Αλεξανδρινών χρόνων. Ποιος θα έρθει να την χαλάσει…να πάει να φτιάξει κάτι δικό του… Ν.Π.: Όμως Σεβασμιώτατε, οι Αλεξανδρινοί χρόνοι μάλλον παρήλθαν ανεπιστρεπτί… Μητρ.Θεσσαλονίκης: Ναι αλλά ζήσαμε δύο χιλιάδες χρόνια με όλα αυτά των Αλεξανδρινών χρόνων και ακόμη στη δουλεία των τετρακοσίων χρόνων που δεν υπήρχε Παιδεία οργανωμένη από ελεύθερο Κράτος αλλά όλα γινόντουσαν από την Εκκλησία και φωτισμένους ανθρώπους, λαϊκούς δασκάλους. Αυτά κρατήσαμε και με αυτά αγωνιστήκαμε για την ελευθερία. Αλλά αν εγώ σας βάλω αριστερά τα κείμενα της λειτουργίας του Χρυσοστόμου και δεξιά αυτά που προτείνουν μερικοί είναι αστείο πράγμα. Χαλάμε το έτοιμο τάχα για να επιτύχουμε να το καταλάβουν. Μα το έχουμε μεταφράσει. Ας πάρουν στα χέρια τους τα βιβλία και οι διδάσκοντες και οι διδασκόμενοι και να το διδαχθούν και ο λαός να το διδαχθεί. Αλλά στη λειτουργία, δεν μπορούν να καταλάβουν μερικοί, ότι η διαίσθηση του πιστού είναι εκείνη η οποία τον φέρει σε επαφή με την τέλεση του μυστηρίου. Δεν είναι ένα τεχνικό μέσο, δηλαδή ο φωτισμός ή επί παραδείγματι εάν βάζαμε κάποτε και κλασικά όργανα μουσικά… δεν είναι αυτό… Η αίσθηση του μυστηρίου που είναι πλέον επενδεδυμένο με συγκεκριμένη γλωσσική μορφή, δεν μπορεί να αντικατασταθεί. Είναι ιεροσυλία η αλλαγή αυτών. Να πάει να φτιάξει δικά του και ο άγιος Πρεβέζης και όποιος θέλει. Όχι να χαλάσει αυτά που έχουμε εμείς. Μια κληρονομιά τόσων χιλιάδων χρόνων και σε ποίηση και σε μορφή και σε περιεχόμενο, σε δογματική διδασκαλία, σε παρηγοριά ανθρώπων… Για πέστε μου, το «Σοφία Ορθοί», τι θα αλλάξουμε δηλαδή; Σας ερωτώ; Δεν ξέρει ο κόσμος που είναι στην Εκκλησία ότι ο παπάς λέει «Σοφία», το Ευαγγέλιο, «Ορθοί», πρέπει να είμαστε όρθιοι για να σεβαστούμε την έλευση του Ευαγγελίου εν μέσω των πιστών στη Μικρά Είσοδο; Ή δεν καταλαβαίνουν το «Δεύτε Προσκυνήσωμεν και Προσπέσωμεν Χριστώ»; Είναι δύσκολο; Πάμε στο Ευαγγελικό κείμενο. Δεν έκανε απόπειρα ο Χριστόδουλος και διάβαζε τα κείμενα του Ευαγγελίου και του Αποστόλου στα νεοελληνικά και όταν είδε την αποτυχία το κατήργησε; Κανείς δεν το δέχθηκε… Ν.Π.: Αναφερθήκατε στον Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη Πρεβέζης. Είναι προφανές ότι δεν συμφωνείτε μαζί του… Μητρ.Θεσσαλονίκης: Δεν συμφωνώ καθόλου. Καθόλου. Και απορώ πως, που οι άνθρωποι σε μεγάλη ηλικία γίνονται συντηρητικότεροι απ’ ότι είναι στα νιάτα τους… Εγώ εξακολουθώ να έχω μια συγκεκριμένη γραμμή, είναι ο τύπος μου, ο χαρακτήρας μου, η σύσταση μου τέτοια η πνευματική… Αλλά… Ο άγιος Πρεβέζης είναι άνθρωπος πνευματικός, ξέρει πολλά πράγματα είναι διαβασμένος… πως του ήρθε αυτό τώρα; Την Πρέβεζα θα σώσει; Τον κόσμο; Μεταφέροντας την νεκρώσιμη ακολουθία στη δημοτική; Αυτό το αριστούργημα της πίστεως του Ιωάννη του Δαμασκηνού θα το μεταφράσεις εσύ; Με ποιο δικαίωμα δεν είναι δικό σου… Είναι της Εκκλησίας. Και πρέπει σε ένα τέτοιο εγχείρημα, πρέπει να πάρεις… δεν μπορεί να κάνει ο καθένας μας ό,τι θέλει στις Μητροπόλεις. Θα πρέπει να πάρει απόφαση όλη η διοικούσα Εκκλησία για να συμβεί κάτι… Ν.Π.: Κινδυνεύει η ενότητα της Εκκλησίας όπως άφησε να εννοηθεί η Διαρκής Ιερά Σύνοδος; Μητρ.Θεσσαλονίκης: Είναι ενδεχόμενο αν επεκταθεί αυτό να γίνει κάτι όπως έγινε με το ημερολόγιο, το παλαιό και το νέο. Είναι πολύ, πολύ επικίνδυνο. Γι’ αυτό πρέπει πάση θυσία να σταματήσει κάθε τέτοια ενέργεια… Ν.Π.: Οπότε, Σεβασμιώτατε, θα πρέπει να ξεκινήσει ένας διάλογος με την συμμετοχή όλων,  για το ζήτημα;  Να αποφασίσουμε όλοι μαζί για μια πιθανή γλωσσική μεταρρύθμιση; Μητρ.Θεσσαλονίκης: Εγώ προσωπικά δεν θα έθετα ποτέ ένα τέτοιο ζήτημα. Θα προσπαθούσα και το προσπαθώ και το κάνω, γιατί έχω αστικό πληθυσμό στη Θεσσαλονίκη και μπορώ και το κάνω, προσπαθώ να γίνει αντιληπτό το περιεχόμενο των κειμένων, των Ευαγγελίων και των Αποστόλων όπως το ερμηνεύουμε και ταυτόχρονα με ειδικές ομιλίες, μεταφέρουμε τους ύμνους της Εκκλησίας ερμηνευμένους σε νεοελληνική γλώσσα, για να γίνονται αντιληπτά από τον κόσμο και να μην υπάρχει κανένα απολύτως πρόβλημα. Ποιος θα αντικαταστήσει, κύριε Παπαχρήστου, το «Τη Υπερμάχω»; Και ποιος δεν το καταλαβαίνει το «Τη Υπερμάχω»; Είναι, είναι …ακατανόητο… δεν θέλω να χρησιμοποιήσω βαρύτερο όρο. Ν.Π.: Βλάσφημο; Μητρ.Θεσσαλονίκης: (γελάει)… Γι’αυτό λέω… όχι… δεν θέλω να χρησιμοποιήσω βαρύτερο όρο… Είναι απαράδεκτο, δεν γίνεται, είναι Ιεροσυλία… Οι λέξεις μέσα στις Θεία Λειτουργία, τουλάχιστον στις δύο μεγάλες του Χρυσοστόμου και Μεγάλου Βασιλείου, έχουν πάρει μια ιερότητα. Τα κείμενα των Ευχών είναι όλα από την Καινή Διαθήκη… Όλα είναι μεταφρασμένα. Δεν δυσκολεύτηκε ποτέ κανείς. Δεν βγήκαν ποτέ Χριστιανοί να μας πούνε «Ε, δεν καταλαβαίνουμε τι λέτε βρε παιδί μου απλοποιήστε τα…». Ν.Π.: Δηλαδή το θέμα ανακινούν άνθρωποι που δεν πηγαίνουν στην Εκκλησία ενώ αντιθέτως δεν απασχολεί όσους εκκλησιάζονται; Μητρ.Θεσσαλονίκης: Ναι, ακριβώς όπως το λέτε. Είναι ένα είδος υποκρισίας. Λένε, «δεν πάω γιατί δεν καταλαβαίνω». Αλλά ο κόσμος που εκκλησιάζεται, τακτικά ή περιοδικά, δεν έχει πει ποτέ «δεν έρχομαι γιατί δεν καταλαβαίνω» . Έχω ακούσει να λένε ότι δεν έχουν χρόνο, θέλουν να πάνε εκδρομή, θα ήταν σεβαστό εάν λόγοι πίστεως δεν τους επέτρεπαν αλλά δεν μου έχει πει κανείς ότι «θέλω αλλά δεν έρχομαι γιατί δεν καταλαβαίνω». Τι θα λέω τώρα εγώ στον κόσμο; «Σοφία Ορθοί, ακούσωμεν του Αγίου Ευαγγελίου, ειρήνη πάσι». Τι θα πω; Δεν βγαίνει, δεν γίνεται… Υπάρχουν όλα μεταφρασμένα. Ας κρατήσουμε λοιπόν την γλώσσα μας, είναι ο θησαυρός μας και η παράδοσή μας. Ν.Π.: Σεβασμιώτατε, σας ευχαριστώ θερμά για την συζήτηση που είχαμε. Μητρ.Θεσσαλονίκης: Και εγώ ευχαριστώ για την ευκαιρία που μου δώσατε να επικοινωνήσουμε μέσω του Αmen.gr. Πηγή:http://www.amen.gr

Μητροπολίτης ᾿Ηλείας Γερμανός: Τό μεγάλο ποιμαντικό πρόβλημα τῆς ᾿Εκκλησίας μας σήμερα δέν εἶναι ἡ ἁπλούστευσις τῆς λειτουργικῆς της γλώσσης, ἀλλά ἡ ἀναθέρμανσις τῆς πίστεως καί τῶν καρδιῶν Κληρικῶν καί Λαϊκῶν καί ἡ ἔλλειψις συνεποῦς χριστιανικῆς ζωῆς

Σχόλιο klision: Χαιρετίζουμε τήν στροφή τοῦ amen.gr, τό ὁποῖο μετά ἀπό καταιγισμό ἄρθρων τά ὁποῖα εἰσηγοῦνται τήν μετάφραση γιά λειτουργική χρήση, φιλοξενεῖ σήμερα ἕνα οὐσιαστικό ἄρθρο τού Σεβ. ᾿Ηλείας κ. Γερμανοῦ. ᾿Ελπίζουμε τό  amen.gr νά συνεχίσει πρός αὐτήν τήν κατεύθυνση.			Η απλούστευσι της γλώσσης της Λατρείας μας
Τελευταία Ενημέρωση: Apr 28, 2010 Hits: 382
τοῦ Μητροπολίτη ᾿Ηλείας Γερμανοῦ Συμμετέχων στη συζήτησι της ανάγκης απλουστεύσεως ή μη της γλώσσης της Ορθοδόξου Λατρείας μας, θα σταθώ σε μια άλλη πρακτική πλευρά του θέματος, η οποία δεν έχει συζητηθή, που όμως την θεωρώ ουσιώδη. Στο αν δηλαδή ο σκοπός της ορθοδόξου Λατρείας, επιτυγχάνεται ή όχι μόνον με την απλούστευσι της γλώσσης. 1. Είναι αλήθεια ότι αν ο Θεάνθρωπος Κύριος θα ήρχετο και πάλι σήμερα στην ανθρωπότητα θα μιλούσε την γλώσσα μας. Γιαυτό και κατά την ημέραν της Πεντηκοστής "... Ιουδαίοι, άνδρες ευλαβείς από παντός έθνους των υπό τον ουρανόν ήκουον εις έκαστος τη ιδία διαλέκτω ... Πάρθοι και Μήδοι και Ελαμίται και οι κατοικούντες την Μεσοποταμίαν, Ιουδαίαν τε και Καππαδοκίαν, Πόντον και την Ασίαν, Φρυγίαν τε και Παμφυλίαν, Αίγυπτον και τα μέρη της Λιβύης της κατά Κυρήνην και οι επιδημούντες Ρωμαίοι, Ιουδαίοί τε και προσήλυτοι , Κρήτες και Άραβες , ακούομεν λαλούντων αυτών ταις ημετέραις γλώσσαις τα μεγαλεία του Θεού ..." (  Πράξεις  Β  9-13 ). Όμως δεν πρέπει να λησμονούμε, ότι δια να καταλάβη κάποιος όσα ακούει δεν αρκεί μόνον να καταλαβαίνη τι ακούει, αλλά χρειάζεται κυρίως να έχη και την διάθεσιν να ακούση. Διότι άλλως ομιλούμε "εις ώτα μη ακουόντων". Δια τούτο θέλω ιδιαίτερα να υπογραμμίσω την φράσιν στο παρπάνω κείμενο των Πράξεων• "ήσαν άνδρες ευλαβείς". Γιατί αυτοί μόνον κατάλαβαν όσα ήκουσαν. Οι άλλοι εχλεύαζαν τους Αποστόλους γιαυτά που έλεγαν και τους ενόμισαν μεθυσμένους. Εκ τούτου δε να τονίσω, ότι και στην Ορθόδοξη λατρεία για να κατανοή κανείς τα εν αυτή λεγόμενα και πραττόμενα, πρέπει πρώτον να συμμετέχη με διάθεσι ευλαβείας. Άλλως ούτε να καταλάβη ούτε να ωφεληθή μπορεί από την συμμετοχή. 2. Η συμμετοχή μας στην θεία Λατρεία έχει σκοπό την συνάντηση του ανθρώπου με τον Θεόν• Την αίσθησι της υψίστης αγάπης του Θεού στον αμαρτωλόν άνθρωπον και την δημιουργία διαθέσεως μετανοίας και  καθάρσεως σε αυτόν, όπως συνέβη με τον Προφήτην Ησαίαν, όταν ευρέθη ενώπιον του θρόνου του Θεού ( Ησαίου ΣΤ 1 -7). Γιατί μόνον τότε ο άνθρωπος μπορεί να μείνη κοντά στον Θεό θεούμενος κατά χάριν, δοξάζοντας  και υμνολογώντάς Τον. Με άλλα λόγια η συμμετοχή μας στην θεία Λειτουργία σκοπόν έχει τελικά την κατάλληλη προπαρασκευή μας, ώστε να μετάσχωμε της θείας κοινωνίας. Μόνον όσοι ευρίσκονται σε σχετικό επιτίμιο θα απέχουν αυτής. Ερωτώ• Οι χριστιανοί που εκκλησιάζονται σήμερα συμμετέχουν στην θεία κοινωνία; Ασφαλώς ΟΧΙ. Μήπως η μη κατανόησις κάποιων, ολίγων, λέξεων της θείας Λειτουργίας είναι αυτό που κυρίως τους εμποδίζει; Ασφαλώς ΟΧΙ.  Τότε μήπως συμβαίνει αυτό που στην συνέχεια αναφέρει ο Προφήτης Ησαίας στο παραπάνω όραμά του • Γράφει σχετικά• "Πορεύθητι και ειπόν τω λαώ τούτω• ακοή ακούσετε και ου μη συνήτε και βλέποντες βλέψετε και ου μη ίδητε • επαχύνθη γαρ η καρδία του λαού τούτου και τοις ωσίν αυτών βαρέως ήκουσαν και τους οφθαλμούς αυτών εκάμμυσαν μήποτε ίδωσι τοις οφθαλμοίς και τοις ωσίν ακούσωσι και τη  καρδία συνώσι και επιστρέψωσι και ιάσομαι αυτούς" ( Ησαία ΣΤ  9-10 ). Άραγε στον Ναό που ο ιερέας της Μητροπόλεως Πρεβέζης τελεί την θεία Λειτουργία σε απλούστερη γλώσσα, τώρα έρχονται περισσότεροι στην Εκκλησία• Και όσοι συμμετέχουν, κοινωνούν; Η  μήπως και αυτοί  που ήρχοντο έφυγαν; Ας μας δώσουν μίαν ειλικρινή απάντησι οι ως άνω ιερείς. 3. Επίσης είναι γνωστόν, ότι πολλοί χριστιανοί μας συμμετέχουν στα μυστήρια του γάμου και της βαπτίσεως δια κοινωνικούς κυρίως λόγους. Γιαυτό και συνήθως έρχονται άπρεπα ενδεδυμένοι, είναι απρόσεκτοι και θορυβούν, στους γάμους δε δημιουργούν και απρέπειες. Ερωτώ λοιπόν όσους εκ των ιερέων της Μητροπόλεως Πρεβέζης τελούν τα παραπάνω μυστήρια σε απλούστερη γλώσσα• Βλέπουν διαφορά στην συμπεριφορά των συμμετεχόντων Χριστιανών, τώρα που κατανοούν τα λεγόμενα; Η γελάνε και γιαυτό;    4. Τέλος θα ερωτήσω•  Εις τον Κύριον, που μίλησε στην γλώσσα των ανθρώπων, πόσοι από τους ακροατές του επίστευσαν; Ούτε οι Μαθηταί του. Γιατί ; Γιατί  δεν είχαν ζήσει  την Ανάστασίν Του και δεν είχαν λάβει τον φωτισμόν του Παναγίου Πνεύματος. Όταν αυτά έζησαν, τότε   κατεννόησαν τας Γραφάς και τα υπ’ αυτού λεχθέντα. Δια τούτο πιστεύω, ότι το μεγάλο ποιμαντικό πρόβλημα της Εκκλησίας μας σήμερα δεν είναι η απλούστευσις της λειτουργικής της γλώσσης, αλλά η αναθέρμανσις της πίστεως και των καρδιών  Κληρικών και Λαϊκών  και η έλλειψις συνεπούς χριστιανικής ζωής.  Όταν αυτά προηγηθούν τότε, αν υπάρξη πρόβλημα απλουστεύσεως της γλώσσης της Λατρείας, θα αντιμετωπίσωμε ασφαλώς και αυτό.  Διότι και η Παπική Εκκλησία άλλαξε την λειτουργική της γλώσσα, αλλά οι Εκκλησίες της άδειασαν και εγέμισε σκάνδαλα. Και ακόμη• Συνήθως εκείνοι που ζητούν αλλαγές στην Εκκλησία μας, είναι αυτοί που δεν είναι ζωντανοί χριστιανοί και δεν εκκλησιάζονται συνήθως. Ζητούν δε την απλούστευσι της λειτουργικής γλώσσης δια να δικαιολογούν την ασυνέπειά τους. Είναι αυτοί, οι << προοδευτικοί>> και <<φωτισμένοι>> που δεν ενδιαφέρονται δια την ιδική τους κάθαρσι και σωτηρία, αλλά δια την λύτρωσι των άλλων από τον δήθεν μεσαίωνα της Εκκλησίας μας. Δια τούτο θεωρώ, ότι η πρόσφατος απόφασις της Διαρκούς Ιεράς Συνόδου υπήρξεν ορθή και  πρέπουσα δια τους καιρούς μας.

Ἀρχ. Σαράντη Σαράντου Μετάφραση τοῦ Ἀποστολικοῦ καί Εὐαγγελικοῦ ἀναγνώσματος

Στό Συνέδριο πού διοργανώθηκε στό Ἀριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (Α.Π.Θ.) ἀπό τό τμῆμα Ποιμαντικῆς καί Κοινωνικῆς Θεολογίας, σέ συνεργασία μέ τήν Ἑταιρεία Ὀρθοδόξων σπουδῶν ἀπό τίς 20 ἕως 25 Σεπτεμβρίου 2004 μέ θέμα: "Οἰκουμενισμός: γένεση, προσδοκίες, διαψεύσεις" ἀκούστηκαν ἑξήντα περίπου ἐνδιαφέρουσες εἰσηγήσεις. Ἡ εἰσήγησή μας εἶχε ὡς θέμα: Οἰκουμενισμός καί ἐκκοσμίκευση. Μέσα στά σχέδια τοῦ Οἰκουμενισμοῦ ἦταν πάντοτε ἐκτός τῶν ἄλλων καί ἡ χρήση τῶν μεταφράσεων τῶν Λειτουργικῶν κειμένων. Στίς μέρες μας οἱ πιέσεις εἶναι περισσότερες, ἀφοῦ ὁ σκοπός τοῦ οἰκουμενισμοῦ, ἀδελφοποιημένου πιά μέ τή Nέα Ἐποχή εἶναι ἡ πανθρησκειοποίηση, στήν ὁποία πολύ βοηθοῦν οἱ μεταφράσεις τῶν λειτουργικῶν κειμένων. Διευρυμένο ἀπόσπασμα τῆς εἰσηγήσεώς μας γιά τή μετάφραση Ἀποστολικοῦ καί Εὐαγγελικοῦ ἀναγνώσματος καταδεικνύει τή σύγχρονη ἐκκοσμικευτική νοοτροπία πού ὑφέρπει στήν Ὀρθόδοξη λατρεία μας ἐπιβαλλομένη ἄνωθεν. 

Ταπεινῶς φρονοῦμε ὅτι δέν ἐνδείκνυται ἡ εἰσαγωγή μεταφράσεων τοῦ Ἀποστολικοῦ καί Εὐαγγελικοῦ ἀναγνώσματος τῆς Θείας Λατρείας γιά τούς ἑξῆς λόγους:

·         Θά προκαλέσει διάσπαση στό σῶμα τῆς Ἐκκλησίας τοῦ Χριστοῦ, διότι καί κληρικοί ὅλων τῶν βαθμῶν, ἀλλά καί λαϊκοί ἀντιδροῦν στίς μεταφράσεις.

·         Σχόλια, κρίσεις καί κατακρίσεις συνοδεύουν τίς συζητήσεις, πού βλάπτουν σοβαρά τήν ἐν Χριστῷ πνευματική ζωή τοῦ Ὀρθοδόξου ποιμνίου.

·          Ἡ διοίκηση τῆς Ἐκκλησίας φαίνεται στά μάτια τῶν πιστῶν αὐταρχική, ἀφοῦ ἐπιθυμεῖ νά περάσει τό μέτρο αὐτό διά τῆς βίας.  Ὁ Ὀρθόδοξος λαός δέν εἶναι συνηθισμένος νά ἀποδέχεται τετελεσμένες ἄνωθεν ἀποφάσεις.  Ἡ κομματική πειθαρχία εἶναι ἄγνωστη στήν Ἐκκλησία τοῦ Χριστοῦ. 

·         Ἡ διοίκηση τῆς Ἐκκλησίας πέφτει στό ἐπίπεδο τῆς κοσμικῆς ἐξουσίας πού χρησιμοποιεῖ ὡς ἐπί τό πλεῖστον τίς γνωστές μεθόδους ἐπιβολῆς ἀντιλαϊκῶν μέτρων.  Ἡ Ἐκκλησία τοῦ Χριστοῦ εἶναι φιλόστοργη μητέρα πού ἀκούει τά παιδιά της καί Συνοδικῶς ἀποφασίζει. 

·         Μέ τήν ἐπιβολή τοῦ παραπάνω μέτρου παύει ἡ ἐπί αἰῶνες θεσμοθετημένη σταθερότητα τοῦ Ὀρθοδόξου Λειτουργικοῦ Τυπικοῦ καί εἰσάγεται ἡ ρευστότητα, ἡ ὑποκειμενικότητα καί ἡ κοσμική μεταβλητότητα.  Συσχηματιζόμενη ἡ Ἐκκλησία μέ τήν  κοσμική ὑποκειμενικότητα, ἐνισχύει τή σύγχρονη ἀντιπαιδαγωγική προωθουμένη ἀντίληψη μέσα στήν ἐθνική μας Παιδεία πού ἐγκρίνει τήν "αὐτοοριζόμενη νεανική προσωπικότητα".  Μέ ἁπλούστερα λόγια εὐνοεῖται ὁ αὐταρχισμός τῶν νέων καί ἡ ἔντονη ἀκύρωση τῆς ἐμπειρίας τῶν μεγαλυτέρων.  Πλατύνεται ἔτσι μεθοδευμένα τό χάσμα τῶν γενεῶν. 

·         Ὑποτιμᾶται, ὡς μή ὤφειλε, τό πλήρωμα τῶν νέων τῆς Ἐκκλησίας μας καί χαρακτηρίζεται ἀντιπαιδαγωγικά ὡς ἀμόρφωτο.  Ἐπί αἰῶνες ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία μας ὑπῆρξε ἄριστη παιδαγωγός, πού ἀκόμα καί στά δύσκολα χρόνια τῆς Τουρκοκρατίας δέν ἄλλαξε τήν Παιδαγωγική ἐπίπονη ἀγωγή της, ἀλλά μόρφωνε τή νεολαία της μέ τά πλουσιώτατα σέ γλωσσικό καί χριστοχαρισματικό πλοῦτο ἁγιογραφικά καί λειτουργικά κείμενά της. 

Θαυμάσιος εἶναι ὁ ζωγραφικός πίνακας τοῦ Γύζη, "τό Κρυφό Σχολειό" πού παρουσιάζει τήν ἀκένωτη παιδαγωγική διάθεση τῶν καλογήρων καί τῶν παπάδων νά μυήσουν προσωπικά τά πνευματικά τους παιδιά, τά Ἑλληνόπουλα στούς ἀρχαιοελληνικούς θησαυρούς τῆς θείας Λατρείας μας.  Ποτέ δέ διανοήθηκαν οὔτε δάσκαλοι οὔτε μαθητές νά εὐτελίσουν τή Λατρεία μέ εὐκολότερα μόνο κτιστά μαθησιακά σκευάσματα οὑμανιστικῆς εὐρωνοησιαρχικῆς προελεύσεως.  Ἡ ἀρχαιο-γλωσσική δυσκολία καί ἡ διά τῆς θείας Χάριτος ἀποκάλυψη στούς νέους καί στούς μεγαλυτέρους τῶν ἁγιογραφικῶν μηνυμάτων εἶναι ἀπόλυτα συμβατές μέ τήν ἀσκητική καί ἀγωνιστική πορεία, πού ζητάει ἀπό ὅλους μας ὁ Χριστός.

·         Τό παραπάνω μέτρο ἐγγίζει τή Βαρλααμική ἀντορθόδοξη νοησιαρχική νοοτροπία, ἀφοῦ δίνει προτεραιότητα στή νόηση γιά τήν κατανόηση τῶν Ἀναγνωσμάτων, μειώνοντας ἔτσι τόν παράγοντα τῆς θείας Χάριτος πού ἐνυπάρχει στά Ἀρχαῖα κείμενα τῶν Ἀναγνωσμάτων καί φωτίζει μικρούς καί μεγάλους πρός κατανόησή τους. 

Οἱ Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας μας γνωρίζουν τρία ἐπίπεδα ἀνάγνωσης τῶν Ἁγίων Γραφῶν:

α.  Τό πρῶτο εἶναι τό ἀρχικό ἀκουστικό, δηλαδή ὅ,τι προσλαμβάνει ἡ ἀκοή.

β.  Τό δεύτερο ἐπίπεδο εἶναι τό διανοητικό.  Γίνεται προσπάθεια ἀπό τούς ἀκροατές τῶν Ἁγίων Γραφῶν κατανοήσεως τοῦ Λόγου τοῦ Θεοῦ.  Ἡ νόηση εἶναι τό ἐργαλεῖο πού χρησιμοποιεῖ ὁ ἄνθρωπος γιά νά ἐννοήσει σωστά τό γνωστικό του ἀντικείμενο.  Ὅμως ὁ Λόγος τοῦ Θεοῦ δέν μπορεῖ νά θεωρηθεῖ ὡς ἀντικείμενο τῆς νοήσεως.  Δέν εἶναι δυνατόν ὁ κτιστός νοῦς νά εἶναι κατάλληλος πρός κατανόηση, ἀφοῦ μεταπτωτικά εἶναι διασπασμένος, ἐμπαθής καί ἀφώτιστος.  Γι’αὐτό ὁ Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνός συνιστᾷ τή διέγερση τῆς λεπτῆς προσοχῆς καί τήν κάθαρση τοῦ νοῦ ἀπό τό μεταπτωτικό πλέγμα τῶν λογισμῶν, γιά νά μπορέσει νά κατέβει ὁ Λόγος τοῦ Θεοῦ ἀπό τό νοῦ στή καρδιά.

γ.  " Ἔλλαμψον ἐν ταῖς καρδίαις ἡμῶν, φιλάνθρωπε Δέσποτα, τό τῆς Σῆς Θεογνωσίας ἀκήρατον φῶς..."  λέγει ἡ Χρυσοστομική εὐχή, πού μυστικῶς ἀναφέρει ἱκετευτικά ὁ λειτουργός στό Χριστό πρίν ἀπό τήν ἀνάγνωση τοῦ Ἀποστολικοῦ καί Εὐαγγελικοῦ κειμένου.  Κατά τό διάβα ὅλης τῆς ζωῆς μας μέσα στή στρατευομένη Ἐκκλησία καί μέ τίς ἐπανειλημμένες ἀκροάσεις τῶν ἁγιογραφικῶν περικοπῶν ὁ Λόγος τοῦ Θεοῦ γίνεται μεθεκτός φωτίζοντας καί ἁγιάζοντας μικρούς καί μεγάλους.

·         Αὐξάνει ἐπικίνδυνα ὁ χρόνος τῶν Ἀναγνωσμάτων καί ἑπομένως συνολικά ὅλης τῆς θείας Λειτουργίας μέ προβλεπόμενη συνέπεια τήν ἀπομάκρυνση τοῦ ἀρχαιοελληνικοῦ κειμένου καί τήν ἀντικατάστασή του ἀπό τίς μεταφράσεις ὅπως δυστυχῶς συνέβη κατά τό παρελθόν μέ τά ἀρχαῖα Ἑλληνικά στήν Ἐθνική Παιδεία μας. 

Ὁ ἐμπνευστής τῆς ἐκπαιδευτικῆς μεταρρυθμίσεως Εὐάγγελος Παπανοῦτσος εἶδε νά καταργεῖται τό ἀρχαῖο Ἑλληνικό κείμενο καί νά μένει μόνο ἡ μετάφραση γιά τή διδασκαλία τῶν Ἀρχαίων Ἑλληνικῶν στή δευτεροβάθμια ἐκπαίδευση, ἐνῶ ὁ ἴδιος εἶχε προτείνει παράλληλη χρήση κειμένου καί μεταφράσεως. Οἱ τότε ἐκσυγχρονιστές τῆς Παιδείας τόν περιφρόνησαν καί προχώρησαν στά ἐκθεμελιωτικά σχέδιά τους.  Φοβούμεθα ὅτι τό ἴδιο θά συμβεῖ καί στή θεία Λατρεία μας.

·         Ποιές μεταφράσεις θά χρησιμοποιοῦνται; Εἶναι γνωστό καί στούς εἰδικούς ἀλλά καί στό λαό μας ὅτι ὅλοι οἱ αἱρετικοί ἀνά τούς αἰῶνες ἐπεδίωκαν τήν κυκλοφορία τῶν ἁγιογραφικῶν μεταφράσεων πού περιεῖχαν τίς κακοδοξίες τους.

Ἐπίσης εἶναι γνωστή ἡ διγλωσσία ἤ ἡ πολυγλωσσία τῶν ὀπαδῶν τῆς νέας Ἐποχῆς.  Χρησιμοποιοῦν λέξεις καί ὅρους παραδοσιακούς, πού τούς ἀλλάζουν τό περιεχόμενο γιά νά σημάνουν τίς νεοεποχίτικες ἰδέες καί τίς αἱρετικές δοξασίες, κρυμμένες κάτω ἀπό τίς παραδοσιακές ὁρολογίες.  Ἔτσι παραπλανοῦν τούς ἀφελεῖς, μπερδεύουν τούς μή συνειδητούς Χριστιανούς καί ἀπαξιώνουν τήν παράδοση τοῦ πολιτισμοῦ μας. 

·         Ὁ ἐπιστημονικός κλάδος τῆς γλωσσολογίας, πού ὀνομάζεται σημειολογία, ὑποστηρίζει, ὅτι τό πρόβλημα τῶν μεταφράσεων γενικῶς εἶναι ὀξύ, ἀφοῦ ὁ μεταφραστής θά πρέπει νά εἶναι ἐγκρατής γνώστης ὁλοκλήρου τοῦ φάσματος τῆς γλώσσης.  Ὀξύτερο γίνεται τό πρόβλημα τῶν μεταφράσεων τῶν ἱερῶν κειμένων, ἀφοῦ ὁ μεταφραστής πρέπει νά διαθέτει τήν ἐν Χριστῷ κάθαρση καί τό φωτισμό τοῦ Ἁγίου Πνεύματος.

·         Τά κείμενα τῶν μεταφράσεων θά θεωροῦνται ἱερά κείμενα ;  Ἰσότιμα μέ τό χριστοκαταξιωμένο ἀρχαῖο κείμενο ; ἐλάσσονος σημασίας ; Ἤ κείμενα πού τυφλά, ἀβασάνιστα, μαγικά, ὡς ταμποῦ θά πρέπει νά διαφυλάσσουμε καί νά χρησιμοποιοῦμε ;  Ποτέ ἡ Ἐκκλησία μας δέ χρησιμοποίησε στή Θεία Λατρεία της πειραματικά, μή αὐθεντικά κείμενα.  

·         Ὁπωσδήποτε δημιουργεῖται ἀλλαγή τοῦ δοκιμασμένου ρυθμοῦ τῆς θείας Λειτουργίας, χαλάρωση τῆς προσοχῆς τῶν πιστῶν καί τῶν νέων καί τῶν μεγαλυτέρων, πού θά δυσκολεύει στήν περαιτέρω προσοχή γιά νά ἀπωθήσουν " πᾶσαν τήν βιοτικήν μέριμναν" καί νά ἀφοσιωθοῦν στό καθαυτό Μυστήριο τῆς θείας Εὐχαριστίας.

·         Κάθε " ἐκσυγχρονιστική" ἀλλαγή στό Τυπικό τῆς θείας Λατρείας μας στερουμένη ἰσχυρῶν θεολογικῶν καί Ἐκκλησιολογικῶν κριτηρίων θά ἐπιφέρει σύγχυση, ψυχρότητα καί τελικά ἀπομάκρυνση τῶν πιστῶν ἀπό τή μεταλλαγμένη θεία Λατρεία, πρᾶγμα τό ὁποῖο ἔγινε στή Λατρεία τῶν Παπικῶν.

·         Γι’αὐτό καί ἡ μακραίωνη Λειτουργική Παράδοση τῆς Ἁγίας Ὀρθοδοξίας μας ἦταν: πάγια χρήση τῶν ἀρχαιοελληνικῶν κειμένων, μή χρήση μεταφράσεων, ἀλλά πλούσια ἑρμηνευτική ἐκ τῶν Ἁγίων Πατέρων Διδασκαλία.

·         Σύμφωνα μέ τήν ἐκτίμηση τῶν εἰδικῶν ἐπιστημόνων τῆς γλωσσολογίας καί δή τοῦ μεγάλου γλωσσολόγου Χατζηδάκι, ἡ ἀρχαία Ἑλληνική Κοινή διάλεκτος τοῦ Εύαγγελίου ἐλάχιστα ἀπέχει ἀπο τή Νεοελληνική.  Σ' ἐμᾶς τούς Ὀρθοδόξους Ἕλληνες δέν ἰσχύει τό ἴδιο ὅπως π.χ. μέ τούς Σέρβους πού ἀναγκάστηκαν νά κάνουν μετάφραση ὁλόκληρης τῆς θείας Λειτουργίας ἀπό τή Σλαβωνική στή Σερβική, ἀφοῦ ἡ διαφορά τῶν δύο γλωσσῶν εἶναι μεγάλη, ἤ ὅπως σέ ἄλλες γλῶσσες ἐντελῶς διαφορετικές.

·         Ἡ Παιδαγωγική Ἐπιστήμη μέ τή μακρά Ἑλληνοχριστιανική της ἐμπειρία φρονεῖ ὅτι ὁ νέος ἄνθρωπος ἀπό τήν πολύ μικρή του, προσχολική ἡλικία, δέν εἶναι tabula rasa δηλ ἄγραφη πλάκα, ἀλλά εἶναι γεμάτος μέ πλούσια ἀρχέτυπα μαθήσεως, τά ὁποῖα, ἄν ἀξιοποιηθοῦν ἀπό τόν Ἐπιστήμονα Παιδαγωγό ἀποδίδουν πολλαπλασίους μαθησιακούς καρπούς πολύ πρώιμα.

·         Ἐπί προσθέτως, ὑποστηρίζει ἡ Ἐπιστήμη τῆς Παιδαγωγικῆς ὅτι τά παιδιά ἤδη ἀπό τήν προσχολική ἡλικία διαθέτουν μιά ἐκλεκτή προσθετική καί ἀφαιρετική ἱκανότητα, πού μπορεῖ κάλλιστα νά καλλιεργηθεῖ ἀπό τόν ἔμπειρο παιδαγωγό γιά ἐμπέδωση καί τοῦ πιό δυσκόλου μαθήματος.  Σχετικά μέ τήν ἐκμάθηση τῶν ἀρχαίων Ἑλληνικῶν ὑπάρχει στήν ἱστορία τῆς  " εἰδικῆς διδακτικῆς τῶν ἀρχαίων Ἑλληνικῶν" τεράστια μαθησιακή ἐμπειρία, πού μπορεῖ νά χρησιμοποιηθεῖ καί γιά τό παρόν.  Ποίου ἐπιπέδου ὑπῆρξε τό κρυφό σχολειό καί ποιά τά ἀποτελέσματά του;

·          Ἡ ἐνθουσιώδης ὑποδοχή τοῦ ὡς ἄνω μέτρου ἀπό τό CNN καί τόν Γαλλικό τύπο μᾶς ἐνισχύει τήν ἄποψη, ὅτι τό μέτρο ἔχει ἐκκοσμικευτικό χαρακτήρα καί μᾶς ἐμβάλλει καί πολλούς ἄλλους λογισμούς.

 Ποιμαντική ἀποτυχία ἀποδεικνύεται ἡ προσθήκη τῆς μεταφράσεως πλάι στό αὐθεντικό Θεόπνευστο κείμενο.  Οἱ πολλές ἀντιδράσεις ἐπωνύμων καί μή πιστῶν δέν προέρχονται καθόλου ἀπό ἀντιπολιτευτική διάθεση κατά τοῦ προσώπου τοῦ Μακαριωτάτου. Προέρχονται ἀπό τήν πνευματική εὐαισθησία τῶν πιστῶν, οἱ ὁποῖοι δέ διανοοῦνται χειρουργικές ἐπεμβάσεις τῆς στιγμῆς στή Λατρεία μας.  

Ποιμαντική ἐπιτυχία τῶν μάχιμων ἐφημερίων θά εἶναι ἡ φιλοπονότερη παράθεση τῆς ἁγιοπατερικῆς ἑρμηνευτικῆς ἐμπειρίας καί ἐντός τῆς θείας Λατρείας καί ἐκτός αὐτῆς σέ πολλές ποιμαντικές εὐκαιρίες. Κατά τόν ἅγιο Πατέρα Ἰουστῖνο Πόποβιτς ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ εἶναι Ἀλήθεια καί Ζωή. Οἱ μεταφράσεις ἐγκλωβίζουν τούς ἀναγνῶστες στίς εὔκολες λέξεις στερώντας τους τήν ἀναζήτηση γιά τήν Ἀλήθεια καί τή Ζωή πού εἶναι ὁ Χριστός.

Συνυπογράφουν:

Πρωτοπρεσβύτεροι:

π. Ἰωάννης Νηριανάκης                                 ἐφ. Ἱ. Μ. Ἁγ. Σκέπης Δροσιᾶς

π. Ἰωάννης Χατζηθανάσης                             ἐφ. Ἱ. Ν. Ἁγ. Παρασκευῆς Ἀττικῆς

π. Ἰωάννης Φωτόπουλος                                 ἐφ. Ἱ. Ν. Ἁγ. Παρασκευῆς Ἀττικῆς

π. Ἀντώνιος Μπουσδέκης                             ἐφ. Ἱ. Ν. Ἁγ. Νικολάου Νικαίας

π. Ἐμμανουήλ Μαθιουδάκης                          ἐφ. Ἱ. Ν. Ἁγ. Ἰωάννου Μαδύτου

Πρεσβύτεροι:

π. Νικόλ. Πουρσανίδης                                  ἐφ. Ἱ. Ν. Παμμεγίστων Ταξιαρχῶν Ἀχαρνῶν

π. Ἀθανάσιος Μηνᾶς                                     ἐφ. Ἱ. Ν. Ἁγ. Ἐλευθερίου Γκύζη

π. Βασ. Κοκολάκης                                          ἐφ. Ἱ. Ν. Ὑψώσεως Τιμίου Σταυροῦ Χολαργοῦ

π. Πέτρος Πανταζῆς                                       ἐφ. Ἱ. Ν. Μεταμορφώσεως Χαλανδρίου

π. Σταῦρος Τρικαλιώτης                               ἐφ. Ἱ. Ν. Ἁγ. Παρασκευῆς Ἀττικῆς

π. Γεώργιος Ἀφθίνος                                     ἐφ. Ἱ. Ν. Ἁγ. Ἐλευθερίου Κάτω Χαλανδρίου

π. Σωτήριος Γκίκας                                        ἐφ. Ἱ. Ν. Ἁγ. Δημητρίου Ἁγ. Παρασκευῆς

π. Εὐστάθιος Ἀθανασόπουλος                       ἐφ. Ἱ. Ν. Ἁγ. Ἀννης Κηφισιᾶς

π. Εὐθύμιος Μουζανίτης                               ἐφ. Ἱ. Ν. Ἁγ. Ἐλευθερίου Ἀμαρουσίου

π. Ἀθανάσιος Γεραμάνης                               ἐφ. Ἱ. Ν. Ἁγ. Ἰωάννου Καλυβίτου Αὐλίδας

π. Βασίλειος Σπηλιόπουλος                           ἐφ. Ἱ. Ν. Κοιμήσεως Θεοτόκου Ν. Ἰωνίας

π. Γεώργιος Διαμαντόπουλος διάκονος         Ἱ. Ν. Ἁγ. Νικολάου Ἠλιουπόλεως