Ένας αντιναζιστής άγιος γιατρός

 Ο αντιναζιστής φοιτητής που μαρτύρησε για τον Χριστό 

κι έγινε Άγιος!

(Ένας ακόμα Άγιος Αλέξανδρος...)

13 Ιουλίου, γιορτή αγίου Αλέξανδρου Σμόρελ

Ο Άγιος Αλέξανδρος Σμόρελ σπούδασε Ιατρική στο Μόναχο και ήταν ιδρυτικό μέλος του Λευκού Ρόδου, της οργάνωσης που έφτιαξε μια ομάδα χριστιανών σπουδαστών κατά του Χίτλερ. 

Εκτελέστηκε σε ηλικία 25 ετών, στις 13/7/1943.

Ο χριστιανισμός είναι η θρησκεία του θάρρους και της κατάργησης του φόβου. Η πνευματική ζωή μάλιστα δεν βρίσκεται αποστειρωμένη μέσα σε τέσσερις τοίχους αλλά καλλιεργείται μέσα στη ζωή και σε επαφή με τα προβλήματα που ανακύπτουν στην καθημερινότητα. Στις 13 Ιουλίου η ορθόδοξη εκκλησία τιμά τον άγιο Αλέξανδρο Σμόρελ, έναν άνθρωπο πίστης και θάρρους, ο οποίος γίνεται σιγά σιγά γνωστός ολοένα και περισσότερο και στην Ελλάδα.

 

Ο Αλέξανδρος Σμόρελ, Ρωσικής καταγωγής ανακηρύχθηκε άγιος το 2012. Ήταν μέλος της αντιναζιστικής οργάνωσης «Λευκό Ρόδο» και αποκεφαλίστηκε από τους Ναζί εξαιτίας της αντιστασιακής του δράσης, όπως και οι συνεργάτες του. Πρόκειται για μια ομάδα φοιτητών του Πανεπιστημίου του Μονάχου, όλοι χριστιανοί, που συνεργάστηκαν με σκοπό την αφύπνιση του γερμανικού λαού και την καταδίκη της πολιτικής του Χίτλερ. Τον βασικό πυρήνα της οργάνωσης αποτελούσαν πλην του Ορθόδοξου νέου Αλέξανδρου Σμόρελ, οι Σόφι και Χανς Σολ, Βίλλι Γκραφ, Κρίστοφ Προμπστ. Υπήρχαν και μερικά ακόμη μέλη, με πιο περιφερειακό ρόλο. Μέντορας όλων των παραπάνω ήταν ο καθηγητής Κουρτ Χούμπερ, που και αυτός καταδικάστηκε σε θάνατο.

Από πού προέρχεται όμως η ονομασία της ομάδας; Πιθανόν να έχει σχέση με σχετικό κομμάτι από τους αδελφούς Καραμαζόφ του Ντοστογιέφσκι: ο Χριστός ξαναγυρνά στη γη και ανασταίνει ένα κορίτσι που σηκώνεται στο φέρετρό του κρατώντας λευκά τριαντάφυλλα.

 

Αντίχριστη εξουσία
Η οργάνωση του Λευκού Ρόδου από τον Ιούνιο του 1942 μέχρι τον Φεβρουάριο του 1943 τύπωσε και μοίρασε στο προαύλιο του Πανεπιστημίου του Μονάχου έξι προκηρύξεις ευθείας εναντίωσης στον Χίτλερ, στο ναζιστικό καθεστώς, στη ναζιστική ιδεολογία και στην ανοχή του γερμανικού λαού στα εγκλήματα του ναζισμού. Η αντίστασή τους δεν είχε μόνο πολιτικό χαρακτήρα αλλά είχε και πνευματική διάσταση. Ο Γιάννης Ζερβός, στην εισαγωγή του στο βιβλίο του Αρχιμ. Κύριλλου Κεφαλόπουλου, Ο Άγιος Αλέξανδρος Σμόρελ, εκδ. Χριστιανική, αναφέρει για τα χριστιανικά μέλη της οργάνωσης: «Έβλεπαν τη χιτλερική εξουσία ως εξουσία τυραννική και αντίχριστη, η οποία εκμεταλλεύθηκε στιγμές αδυναμίας του γερμανικού λαού για να τον πειθαναγκάσει να απαρνηθεί το θείο δώρο της ελευθερίας και να υποταχθεί στην τυραννία. Δεν καταγγέλλουν μόνο τη ναζιστική εξουσία. Στιγματίζουν την ανοχή προς αυτήν της πλειοψηφίας των Γερμανών και προφητικά τονίζουν ότι, αν οι ίδιοι οι Γερμανοί δεν ανέτρεπαν τον Χίτλερ, τα ναζιστικά εγκλήματα θα αποτελούσαν όνειδος για τις επόμενες γενιές. Οι νέοι του Λευκού Ρόδου μπόρεσαν να κάνουν τη δύσκολη υπέρβαση: να αρνηθούν ως χριστιανοί τον πειρασμό της τυραννίας. Να καταγγείλουν τον ξεπεσμό της ίδιας της πατρίδας τους σε όργανο για την εξυπηρέτηση των στόχων του τυραννικού καθεστώτος, η νίκη του οποίου στα πεδία των μαχών θα μετέβαλλε τον κόσμο σε κόλαση».
 
Συνελήφθησαν
Την επόμενη μέρα από τη ρίψη της έκτης προκήρυξης συνελήφθησαν τω πρώτα μέλη της οργάνωσης: τα αδέλφια Χανς και Σόφι Σολ, και ο Κρίστοφ Προμπστ. Δικάστηκαν προσχηματικά και εκτελέστηκαν τρεις μέρες μετά δι΄ αποκεφαλισμού. Λίγους μήνες μετά συνελήφθησαν, δικάστηκαν και εκτελέστηκαν με τον ίδιο τρόπο άλλα τρία μέλη της οργάνωσης, οι φοιτητές Αλέξανδρος Σμόρελ και Βίλλι Γκραφ καθώς και ο καθηγητής Χούμπερ.

 

Ο άγιος Αλέξανδρος Σμόρελ ήταν φοιτητής Ιατρικής και ιδρυτικό μέλος του Λευκού Ρόδου. 

Συνελήφθη τον Φεβρουάριο του 1943 και εκτελέστηκε στις 13 Ιουλίου 1943, στη φυλακή Σταντελχάιμ στο Μόναχο, σε ηλικία 25 ετών. 

Στις 5 Φεβρουαρίου 2012 ανακηρύχθηκε άγιος και μάρτυρας της ορθόδοξης Ρωσικής Εκκλησίας. 

Ο άγιος Αλέξανδρος εικονίζεται με τη λευκή ιατρική στολή, κρατά ένα σταυρό μαζί με ένα λευκό ρόδο, σύμβολο της ζωής και της ανάστασης.

 
Εκκλησιαζόνταν συχνά και είχε πάντα μαζί του την Αγία Γραφή
Η πίστη του Αλέξανδρου ήταν «βαθιά και ουσιαστική. Τακτικότατα εκκλησιαζόταν στη ρωσική ορθόδοξη εκκλησία και είχε πάντα μαζί του μία Αγία Γραφή, την οποία συνεχώς μελετούσε. Άλλωστε, ως συντάκτης των φυλλαδίων της οργάνωσης, φρόντιζε να περιλαμβάνει συχνές αναφορές στην Αγία Γραφή. Επίσης, φαίνεται ότι είχε διαβάσει Πατέρες της Εκκλησίας, όπως συμπεραίνουμε από μία αναφορά του στον Θεόδωρο τον Στουδίτη.

Ο Άλέξανδρος Σμόρελ ομολόγησε με θάρρος τη χριστιανική πίστη, πάλεψε για την ελευθερία και αξιοπρέπεια του ανθρώπινου προσώπου, αντιστάθηκε στο άθεο ναζιστικό καθεστώς και θυσίασε τη ζωή του μαρτυρώντας την αγάπη του για τον Θεό και τον πλησίον. Το σώμα του ετάφη στο κοιμητήριο Perlacher Forst, πίσω από τη φυλακή Σταντελχάιμ.
 
Μερικά αποσπάσματα από τις προκηρύξεις για την αφύπνιση του λαού
«Η μεγαλύτερη ντροπή για έναν λαό που θέλει να λέγεται πολιτισμένος είναι να ανέχεται αδιαμαρτύρητα να τον κυβερνά μια ανεύθυνη και παραδομένη στα ζοφερά της ένστικτα συμμορία εξουσιαστών. 

Άραγε δεν είναι αλήθεια ότι κάθε τίμιος Γερμανός αισθάνεται σήμερα ντροπή για την κυβέρνησή του; Και άραγε ποιος ανάμεσά μας φαντάζεται τι αβάσταχτο όνειδος θα πέσει πάνω σε εμάς και στα παιδιά μας, όταν κάποτε γλιστρήσει στο έδαφος το πέπλο που μας σκεπάζει τα μάτια και έρθουν στο φως τα ανείπωτης φρίκης και έκτασης εγκλήματα; [...] Αν ο καθένας περιμένει μέχρι κάποιος άλλος να κάνει την αρχή, οι αγγελιαφόροι της Νέμεσης θα ζυγώνουν όλο και πιο κοντά ζητώντας εκδίκηση και τότε το τελευταίο θύμα θα ριχτεί βορά στα σαγόνια του ακόρεστου δαίμονα. Γι΄ αυτό πρέπει ο καθένας, έχοντας πλήρη συναίσθηση της ευθύνης του ως μέλους του χριστιανικού και του δυτικού πολιτισμού, να αμυνθεί, σε αυτή την έσχατη ώρα, με όλες του τις δυνάμεις, να αγωνιστεί ενάντια σε αυτή τη μάστιγα της ανθρωπότητας, ενάντια στο φασισμό. [...] Προβάλλετε παθητική αντίσταση, αντισταθείτε όπου κι αν βρίσκεστε, σταθείτε εμπόδιο στη λειτουργία αυτής της άθεης πολεμικής μηχανής προτού να είναι πολύ αργά» (πρώτη προκήρυξη).

Ηθικό καθήκον
«Σας ρωτώ όμως, αφού το γνωρίζετε, γιατί δεν αντιδράτε, γιατί ανέχεστε να υφαρπάζουν τούτοι οι εξουσιαστές κομμάτι κομμάτι, άλλοτε απροκάλυπτα και άλλοτε ύπουλα, τα δικαιώματά σας, το ένα μετά το άλλο, μέχρι που μια πρωία δε θα απομείνει τίποτα, τίποτα απολύτως. [...] Τόσο πολύ καταβεβλημένο είναι το πνεύμα σας από τον αδιάκοπο βιασμό του, ώστε λησμονείτε πως δεν είναι δικαίωμά σας αλλά ηθικό σας καθήκον να δώσετε ένα τέλος σε αυτό το καθεστώς; [...] Πάψτε να καμουφλάρετε τη δειλία σας κάτω από τον μανδύα μιας δήθεν σωφροσύνης. Διότι κάθε μέρα που διστάζετε, κάθε μέρα που δεν αντιστέκεστε σε αυτό το γέννημα της κόλασης, η ευθύνη σας αυξάνει... (τρίτη προκήρυξη).

«Παντού και σε κάθε εποχή οι δαίμονες παραφυλούσαν στο σκοτάδι περιμένοντας την ώρα που ο άνθρωπος γίνεται αδύναμος, την ώρα που εγκαταλείπει αυτόβουλα την ελευθερία που εξασφάλισε για εκείνον το Θεϊκό Σχέδιο, την ώρα που ενδίδει στις πιέσεις του Κακού και απομακρύνεται από τις δυνάμεις μιας υπέρτερης ηθικής τάξης. Και αφότου κάνει με τη θέλησή του το πρώτο βήμα, ωθείται στο δεύτερο και στο τρίτο και σε κάθε επόμενο με ταχύτητα που κλιμακώνεται ραγδαία. Και αντίστοιχα σε κάθε εποχή μεγάλης ανάγκης εμφανίστηκαν άνθρωποι, προφήτες και άγιοι που περιέσωσαν την ελευθερία τους, που κήρυξαν τον λόγο του ενός και μοναδικού Θεού και με τη βοήθειά Του παρακίνησαν τον λαό να μεταστραφεί. Ο άνθρωπος βέβαια είναι ελεύθερος, όμως δίχως τον αληθινό Θεό είναι ανήμπορος να αμυνθεί ενάντια στο Κακό, είναι σαν ένα καράβι χωρίς κυβερνήτη. [...] Σε ρωτώ εσένα, που είσαι χριστιανός, υπάρχει άραγε σε αυτή τη μάχη για τη διαφύλαξη των ύψιστων αγαθών σου ο παραμικρός δισταγμός, η παραμικρή επιθυμία να ξεγλιστρήσεις, η παραμικρή ταλάντευση στην απόφασή σου να αγωνιστείς, με την προσδοκία ότι κάποιος άλλος θα σηκώσει τα όπλα για να σε προστατεύσει; Δε σε έχει οπλίσει ο Θεός με τη δύναμη και το θάρρος να πολεμήσεις; Πρέπει να χτυπήσουμε το Κακό... (τέταρτη προκήρυξη).

Το τελευταίο γράμμα στους γονείς του από τη φυλακή

Μόναχο, 13 Ιουλίου 1943

Αγαπητοί μου πατέρα και μητέρα,
Τώρα δεν θα γίνει τίποτε άλλο από αυτό, και με το θέλημα του Θεού, σήμερα η επίγεια ζωή μου θα κλείσει για να πάω σε μια άλλη, η οποία δεν θα έχει τέλος και στην οποία όλοι μας θα ξανασυναντηθούμε. 

Ας είναι αυτή η μελλοντική συνάντηση η παρηγοριά και η ελπίδα σας. 

Δυστυχώς, αυτό το χτύπημα θα είναι πολύ βαρύτερο για σας παρά για μένα, διότι φεύγω με τη βεβαιότητα, ότι με βαθιά πεποίθηση υπηρέτησα την αλήθεια. 

Όλα αυτά με αφήνουν με ήρεμη συνείδηση, παρόλο που η ώρα του θανάτου μου πλησιάζει. 

Σκεφτείτε τα εκατομμύρια των νέων που έχασαν τη ζωή τους έξω στα πεδία των μαχών. 

Η μοίρα τους είναι εξίσου και δική μου. 

[...] Σε λίγες ώρες θα βρίσκομαι σε μία καλύτερη ζωή, και δεν πρόκειται να σας ξεχάσω. 

Θα ζητήσω από τον Θεό να σας παράσχει παρηγορία και ειρήνη. 

Και θα σας περιμένω! 

Ένα πράγμα, προ πάντων, επιτρέψτε μου να αφήσω στις καρδιές σας: 

Ποτέ μην λησμονείτε τον Θεό!!!

Ο δικός σας Schurik

 

Ο Άγιος Αλέξανδρος Σμόρελ δεν αντιμετώπισε το θάνατο ως το χειρότερο που μπορούσε να του συμβεί. 

Δεν έδωσε χώρο στην καρδιά του για έκπτωση από τις εντολές του Θεού και γι’ αυτό δεν έφυγε μακριά από τον Χριστό θλιμμένος όπως ο νεανίας του Ευαγγελίου. 

Έφυγε με ενθουσιασμό, για να είναι κοντά στον Χριστό, σε αυτή και στην ερχόμενη Ζωή.

_________

Σοφία Χατζή
δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα
ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΑΛΗΘΕΙΑ, 10.07.2019 

ΥΓ. Ακούστε το Γιώργο Μπάρλα
να μιλά στο ραδιόφωνο της Πειραϊκής Εκκλησίας
για τον άγιο Αλέξανδρο 

Δείτε και την ταινία για τη δράση τους

Sophie Scholl - Οι Τελευταίες Μέρες

Ιστορική 2005 | Έγχρ. | Διάρκεια: 117'

Γερμανική ταινία, σκηνοθεσία Μαρκ Ρόθεμουντ με τους: 

Γιούλια Γιεντς, Αλεξάντερ Χελντ, Φαμπιάν Χίρνικς 

Η Σόφι Σολ, μέλος της παράνομης αντιναζιστικής φοιτητικής οργάνωσης Λευκό Ρόδο, 

συλλαμβάνεται μαζί με τον αδελφό της το Φεβρουάριο του 1943

καθώς μοιράζουν αντιπολεμικές προκηρύξεις. 

Ανακρίνεται από την Γκεστάπο και μέσα σε τέσσερις ημέρες καταδικάζεται σε θάνατο. 

Αργυρή άρκτος σκηνοθεσίας και γυναικείας ερμηνείας 

στο Φεστιβάλ Βερολίνου 2005.
  

|πρωτοδημοσιεύσαμε στις 13/7/2020

* Η χριστιανική άσκηση δεν είναι πρωταθλητισμός στη μιζέρια

Η χριστιανική άσκηση δεν είναι πρωταθλητισμός στη μιζέρια ή βασανιστήριο. 
Καλείται να είναι μια έκπληξη εξαιτίας της παρουσίας του Χριστού στον οποίο σε οδηγεί η άσκηση. 

«Το σώμα, λέει ο Γάλλος ορθόδοξος μοναχός Ιωάννης*, δεν είναι ύλη προς καταστροφή, είναι ύλη που πρέπει να μεταμορφώσουμε. Το σώμα είναι ο Ναός του Πνεύματος. 

Αγαπώ το σώμα μου γιατί μέσα του υπάρχει μια αγάπη μεγαλύτερη από μένα, μια Αγάπη που με ωθεί να πάω πολύ παραπέρα από την ανθρωπινότητά μου. 

Ας πάρουμε ένα παράδειγμα, έναν χορευτή, που θέλει να ζήσει την ομορφιά του χορού. Προσπαθεί να γνωρίσει καλά το σώμα του, να το κυβερνήσει, να το τιθασεύσει. Το κάνει με αγάπη, από αγάπη για το χορό, όχι με βιαιότητα η σκληρότητα. Δεν θέλει να το υποδουλώσει η να το απαρνηθεί. Στόχος του είναι να το μεταμορφώσει, να το κάνει πιο ευλύγιστο, πιο αρμονικό. Δεν το αποκηρύσσει, αντίθετα το μεταμορφώνει με τρυφερότητα. 

[...] 

Η νηστεία σκάβει μέσα μας έναν λάκκο, για να ριζώσει ο Θεός. Νηστεύοντας, βιώνω την έλλειψη τόσο έντονα, ώστε το σώμα μου πια να ουρλιάζει από πείνα και δίψα για τον Θεό...». 

* Μοναχός Ιωάννης, Διψώ για ένα ζωντανό νερό, έκδ. Εν πλω 2018.

(Απόσπασμα από το βιβλίο
Μία μολυβιά χαράς του Γιώργου Μπάρλα,
εκδ. Γρηγόρη)

Για να το παραγγείλετε, κάνετε κλικ πάνω στην εικόνα

* Ψάχνοντας για ένα κριτήριο αλήθειας ...

Οἱ ἄθεοι ἐνῷ ἁπλῶς πιστεύουν
ὅτι δὲν ὑπάρχει Θεός,
συχνότατα καμώνονται
πὼς τὸ ξέρουν κιόλας,
ὅτι εἶναι βέβαιοι γι’ αὐτό.

Τόσο βέβαιοι
ποὺ θὰ μποροῦσαν νὰ ἀποδείξουν
ὅτι δὲν ὑπάρχει Θεός.

Ὁ Στῆβεν Χόκινγκ ἔλεγε
ὅτι γιὰ νὰ ὑπάρξει τὸ σύμπαν
δὲν χρειαζόταν κανένας Θεός.
Ὅτι αὐτὸ τὸ ἔχει ἀποδείξει,
πράγμα ἀναπόδεικτο.

Ἐνῷ οἱ χριστιανοὶ
ποὺ ξέρουν ὅτι ὑπάρχει Θεὸς
συχνὰ λένε ἁπλῶς ὅτι πιστεύουν…

Ἂν θέλαμε νὰ ψάξουμε
γιὰ ἕνα κριτήριο ἀλήθειας
στοὺς μὲν καὶ στοὺς δέ,
θὰ ἦταν ἴσως ἡ χαρὰ
ποὺ χρωμάτιζε τὴ ζωὴ τῶν μὲν καὶ τῶν δέ…
Ἡ ἀπάντηση ἀνήκει στὸν καθένα μας.

Γιῶργος Μπάρλας
περ. Πειραϊκή Εκκλησία
Τεῦχος 315,Ἰούνιος 2019

* Το τελευταίο κέρασμα

Η Σοφία Χατζή διαβάζει αποσπάσματα από το βιβλίο της  
Το τελευταίο κέρασμα,
ενώ ο Στέφανος Δορμπαράκης τη συνοδεύει με τη μουσική του. 

 

 

 

Οι εκδόσεις Θύρα διοργάνωσαν μια ανοιξιάτικη σύναξη στη φιλόξενη αίθουσα της Κυπριακής εστίας στην Πλάκα (Κέκροπος 3), τη Δευτέρα 13 Μαΐου 2019, ώρα 20:00 μ.μ.
Από την Κρήτη ο αγαπητός π. Χαράλαμπος Παπαδόπουλος (π. Λίβυος) έρχεται να δώσει με τον ποιητικό του λόγο μια βαθύτερη προσέγγιση στα διηγήματα της δημοσιογράφου και συγγραφέως.
Η εικονογράφος Αγγελική Δελεχά που φιλοτέχνησε με τα σχέδιά της την έκδοση βρίσκεται επίσης στη συντροφιά.
Ο Γιώργος Μπάρλας συντονίζει την εκδήλωση.

Ευχαριστούμε τον Κώστα Καρατζογιάννη για τις φωτογραφίες

* Το τελευταίο κέρασμα της Σοφίας Χατζή (βιβλιοπαρουσίαση)

* Σήμερα, 12 Απριλίου, ώρα 4:10 μ.μ. στο Ραδιόφωνο της Πειραϊκής Εκκλησίας

Μην το χάσετε,
γιατί θα χάσετε !

* Νηστίσιμες λιχουδιές και σαρακοστιανές απολαύσεις ή συμμετοχή στο Σταυρό του Χριστού ;

Ο θεολόγος Γιώργος Μπάρλας αναλύει ορισμένα καίρια θέματα για τη Μεγάλη Σαρακοστή και το νόημα της εγκράτειας

Η πρώτη σκέψη των περισσότερων χριστιανών, όταν πρόκειται να διανύσουμε τις ημέρες της νηστείας που προτείνει η Εκκλησία είναι ότι θα καταργηθεί η ελευθερία να τρώμε απ’ όλες τις τροφές. Ο περιορισμός του φαγητού σε είδη και ποσότητα είναι μια κίνηση που πάει κόντρα στην φύση του ανθρώπου. Από την αρχή της ζωής πάνω στη γη, η τροφή είναι συνδεδεμένη με την επιβίωση. Επιστήμονες διαπίστωσαν ότι οι πρωτόγονοι προγονοί μας έτρωγαν όσο περισσότερο μπορούσαν όταν έβρισκαν φαγητό για να αντέξουν στις περιόδους του λοιμού που ήταν αρκετές στο παρελθόν. Με αυτή την κληρονομιά έχουμε να παλέψουμε. Ο πιστός καλείται από την Εκκλησία να παραβλέψει το ένστικτο της επιβίωσης και έτσι να πεινάσει. Καταργείται η λογική και ο άνθρωπος εισέρχεται με την θέλησή του σε άλλη διάσταση. Κι εδώ αρχίζει το ταξίδι. Με εισιτήριο την νηστεία κινήσαμε για το δρόμο προς την πατρίδα, την Ανάσταση. Με αυτή την αφορμή συζητάμε με τον Θεολόγο Γιώργο Μπάρλα μερικά καίρια θέματα για τη Μ. Σαρακοστή και κυρίως τη νηστεία.

Είμαστε στην περίοδο της Μ. Σαρακοστής. Θεολογικά τι είναι η Σαρακοστή;

Ειδικά η περίοδος της Σαρακοστής είναι μια μελέτη του Πάθους του Χριστού. Λέμε ότι για να φτάσουμε στην Ανάσταση πρέπει να περάσουμε από τον Σταυρό του Χριστού πρώτα. Δεν γίνεται Ανάσταση χωρίς Σταυρό, αλλά δεν υπάρχει και Σταυρός του Χριστού χωρίς Ανάσταση. Προσέξτε, λέμε Σταυρός του Χριστού. Συχνά οι άνθρωποι λέμε «αυτός σηκώνει τον σταυρό του». Αυτό αληθεύει. Αλλά κάθε σταυρός δεν είναι και Σταυρός του Χριστού. Μπορεί να είναι μια συνηθισμένη δοκιμασία από τις τόσες που έχει η ζωή. Η δοκιμασία μπορεί να αντιμετωπιστεί όμως με τέτοιο τρόπο που να αποδειχθεί Σταυρός του Χριστού και όχι ένας απλός σταυρός-δοκιμασία. Αν, με άλλα λόγια, αντιμετωπίσουμε τη δοκιμασία με υπομονή, εγκαρτέρηση, προσευχή ή ακόμη και δοξολογία, τότε ο σταυρός που μας βρήκε θα μας οδηγήσει στην ανάστασή μας. Σε κάτι θετικό πνευματικά για τη ζωή μας. Αν αντιθέτως αρχίσουμε να γκρινιάζουμε, να γογγύζουμε, να τα βάζουμε με τον Θεό κλπ τότε αυτό που μας βρήκε δεν θα σχετιστεί με τον Σταυρό του Χριστού και θα μας εγκλωβίζει σε μια κατάσταση κυριολεκτικά αδιέξοδη.

Η νηστεία έχει σχέση με όλα αυτά;

Η Σαρακοστή έχει ως ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της τη νηστεία και τις ακολουθίες αυτής της περιόδου. Η νηστεία λοιπόν είναι μια μετοχή στον Σταυρό του Χριστού, όπως είναι όλος ο χριστιανικός ασκητισμός: προσευχή, ακολουθίες, γονυκλισίες, νηστεία κοκ. Ο Χριστός ανήλθε στον Σταυρό για να μας σώσει από την αμαρτία. Εμείς ευγνωμονούμε τον Χριστό για τη θυσία Του κάνοντας, μεταξύ άλλων, και νηστεία. Συμμετέχουμε κατά κάποιον τρόπο στο Πάθος του Χριστού.

Θα μπορούσε κανείς να μιλήσει με ορθολογικά επιχειρήματα για το περιεχόμενο και το νόημα της νηστείας;

Ό,τι και να πει κανείς για τη νηστεία δεν μπορεί με λογικά επιχειρήματα να καταστήσει το νόημα και τη χρησιμότητά της σαφή στον χριστιανό. Κατά τον ίδιο τρόπο που και ο Σταυρός του Χριστού δεν επιδέχεται λογικής θεμελίωσης. Θα είναι πάντα σκάνδαλο και μωρία για τους ανθρώπους. Διά του Σταυρού όμως οδεύουμε προς την Ανάσταση, η οποία ασφαλώς ξεπερνά ολωσδιόλου την ανθρώπινη λογική. Παρεμπιπτόντως η Ανάσταση είναι ένα γεγονός που ξεπερνά αυτό που λέμε «ιστορικό γεγονός». Με άλλα λόγια δεν εξακριβώνεται μέσω της λογικής ή των αποδείξεων (όπως τα ιστορικά γεγονότα) αλλά αποκαλύπτεται από τον Θεό στους πιστούς. Ο αναστημένος Χριστός εμφανίστηκε στους Μαθητές Του, χωρίς να μπορεί να τον δει κανείς άλλος. Δεν μπορεί κανείς να αποδείξει λογικά-επιστημονικά την Ανάσταση του Χριστού. Η Ανάσταση βιώνεται. Το ίδιο και η νηστεία. Αν κάποιος δεν μπει στη διαδικασία να νηστέψει δεν πρόκειται να καταλάβει τι είναι νηστεία και ποια η ωφέλεια που προκύπτει από αυτήν για την ψυχή.

Δεν χρειάζεται να εκλογικεύσουμε λοιπόν τη νηστεία…

Η νηστεία ξεπερνά κάπως τη λογική του ανθρώπου. Αν προσπαθήσουμε να την εκλογικεύσουμε οπωσδήποτε θα καταλήξουμε σε μια νηστεία-δίαιτα ή νηστεία-πρωταθλητισμό. Αλλά η νηστεία δεν είναι δίαιτα, αν και πολλοί λέμε ότι έχει και ευεργετικές ιδιότητες στο σώμα. Ενδέχεται. Ενδέχεται όμως και να μην έχει. Γιατί αν νηστεία είναι συμμετοχή στο Σταυρό, τι είδους ωφέλεια μπορεί να έχει στη σωματική υγεία; Είναι δυνατόν ο σταυρός να βελτιώνει τις σωματικές μας επιδόσεις;

Η ανάγκη για ουράνια τροφή και η αίσθηση αδυναμίας που μας οδηγεί κοντά στον Θεό. Άρα η νηστεία είναι μια διακινδύνευση…

Τηρουμένων των αναλογιών είναι μια διακινδύνευση, εφόσον είναι μια σταυρική μέθοδος. Βέβαια ο Θεός δεν θέλει να μας εξοντώσει, γι΄ αυτό και η νηστεία δεν είναι σωματοκτόνος αλλά παθοκτόνος. Η νηστεία, ωστόσο, η αυστηρή νηστεία της Σαρακοστής και της Μ. Εβδομάδας, καταβάλει τον οργανισμό, γι΄ αυτό και δεν ενδείκνυται για τους ασθενείς ή τους ηλικιωμένους. Γιατί; Γιατί η ίδια η ασθένεια και η ίδια η ηλικία αποτελούν σταυρό και δεν χρειάζεται επιπλέον νηστεία. Η νηστεία, που εν πολλοίς τη Σαρακοστή είναι και άλαδη για τις καθημερινές, δεν μπορεί παρά να καταβάλει τις σωματικές και διανοητικές δυνάμεις του ανθρώπου, ο οποίος τότε νιώθει ότι δεν είναι η υλική τροφή αυτή που θα τον στηρίξει και θα τον ζωογονήσει αλλά η ουράνια τροφή. Η υλική τροφή, όσο απαραίτητη κι αν είναι, δεν σώζει. Από τη μία θρέφει και από την άλλη προκαλεί διάφορες ασθένειες στον άνθρωπο. Η ουράνια τροφή είναι η απολύτως αναγκαία.

Η αίσθηση αδυναμίας δηλαδή οδηγεί στον Θεό;

Ο πιστός λοιπόν όσο νηστεύει, όσο δηλαδή πεινάει και όσο αισθάνεται αδύναμος, τότε καταφεύγει στην αγκαλιά του Θεού. Η αδυναμία του είναι ακριβώς εκείνη που του λέει ότι από μόνος του δεν είναι πλήρης, χάνει την αίσθηση της παντοδυναμίας που έχει συνήθως ο υγιής και χορτασμένος, και διαπιστώνει την μόνη αληθινή πείνα που είναι η πείνα για τον Θεό. Η ίδια η πείνα εξάλλου τον κάνει να θυμάται ότι νηστεύει συμμετέχοντας στο Πάθος του Χριστού και προετοιμαζόμενος για την Ανάσταση. Την Ανάσταση του Χριστού αλλά και τη δική του. Μιλάμε για την πνευματική ανάσταση, την ανάσταση της ψυχής. Αυτή πρέπει να χαριστεί στον πιστό σε τούτη τη ζωή. Μια ματιά στη ζωή των αγίων θα μας πει κάτι για τον αναστημένο άνθρωπο. Αυτόν που ζει ήδη μέσα στη χαρά της βασιλείας του Θεού, όχι χωρίς τα προβλήματα αυτής της ζωής, αλλά ξεπερνώντας τα με τη χάρη του Θεού, όπως ακριβώς συμβαίνει και με τον φόβο του θανάτου.

Έχει τέτοια αντίληψη ο μέσος πιστός για τη νηστεία σήμερα; Προβάλλεται και διαφημίζεται ως κάτι που μπορεί κανείς να απολαύσει, που κάνει καλό στην υγεία και ενδεχομένως αδυνατίζει. Μπορεί για κάποιους να αποτελεί εναλλακτικό τρόπο διατροφής και για άλλους να είναι μια νέα εμπειρία. Υπάρχουν δεκάδες διαφημίσεις για …νηστίσιμες λιχουδιές και …σαρακοστιανές απολαύσεις

Όλα τούτα τα είπαμε και γιατί η νηστεία προβάλλεται και διαφημίζεται ως κάτι που μπορεί κάποιος να απολαύσει, ως δίαιτα που κάνει καλό στην υγεία και ενδεχομένως αδυνατίζει. Μπορεί για κάποιους να αποτελεί εναλλακτικό τρόπο διατροφής, τόσο επίκαιρο σήμερα. Για άλλους να είναι μια νέα εμπειρία, στην οποία καλό είναι να μη λέμε όχι, όπως και σε κάθε νέα ή παλιά προσφερόμενη εμπειρία. Ο σημερινός άνθρωπος δεν λέει σχεδόν σε τίποτε όχι. Δυσκολεύεται να κάνει διακρίσεις, τα δοκιμάζει όλα. Οι ταμπέλες του καλού και του κακού τον απωθούν. Δεν λέει όχι στη νηστεία σαν πρόταση. Βλέπουμε να υπάρχουν δεκάδες διαφημίσεις για «νηστίσιμες λιχουδιές» και «σαρακοστιανές απολαύσεις». Αλλά ποτέ αυτές οι εκφράσεις δεν μπορούν να προσδιορίζουν τον Σταυρό, που θα είναι πάντα ένα όργανο οδύνης και θανάτου, το οποίο όμως, παραδόξως, οδηγεί στην Ανάσταση.

Με τον τρόπο των ασκητών

Η συζήτηση αυτή με τον Γιώργο Μπάρλα για την νηστεία, μας φέρνει στη μνήμη πρόσωπα στην ιστορία του Χριστιανισμού που κίνησαν στα σοβαρά για το ταξίδι της Ανάστασης: 

 Tους ασκητές οι οποίοι τρώνε μόνο βρεγμένα παξιμάδια που τους στέλνουν τα κοινόβια και ασκητεύουν στη νηστεία και την ακτημοσύνη, την οσία Μαρία την Αιγυπτία, η οποία δεν έτρωγε για χρόνια στην έρημο, τον μεγαλύτερο νηστευτή άγιο Ιωάννη τον Πρόδρομο και τον Ρουμάνο σαλό γέροντα Ηρωδίωνα που όταν του έφερναν τρόφιμα τα πετούσε μακριά για να τα φάνε τα πουλάκια και δεν κρατούσε τίποτα για τον εαυτό του. 

Λένε ότι ήταν άγριος στην όψη, αλλά όταν επέτρεπε ο Θεός, κάποιοι συνασκητές έβλεπαν το πρόσωπό του να λάμπει από το Άγιο πνεύμα, Αυτό για το οποίο νήστευε.

___________

Σοφία Χατζή

δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα

ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΑΛΗΘΕΙΑ, 27.03.2019

"Καρδιά μάνας" της Μαρίας Μουρζά... (Διαβάζουν ο ιερόμοναχος Νεκτάριος Κοβιλιάτης και η Σοφία Χατζή).

~ Από τον Γιώργο Μπάρλα...

(η φωτογραφία από εδώ...)