19.8.1969 Μια πόλη που ξαναγεννιέται από την τέφρα

 

                             ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

Μια πόλη που ξαναγεννιέται από την τέφρα

Στις 19 Αυγούστου 1969 η Ελλάδα πανηγυρίζει για μια μεγαλειώδη ανακάλυψη στην Σαντορίνη. Είναι η ανακάλυψη της θαμμένης αρχαίας πόλις του Ακρωτηρίου. Ας γυρίσουμε λοιπόν στις μέρες εκείνες.

Μια πόλη που χάθηκε μέσα στην οργή του ηφαιστείου, μια πολιτεία που πάγωσε στον χρόνο για τρεις χιλιάδες χρόνια... Στη Θήρα, η γη ξανανοίγει και φέρνει στο φως δρόμους, πλατείες και σπίτια μιας εποχής που όλοι πίστευαν ότι χάθηκε για πάντα. Οι ανασκαφές που ξεκίνησαν με όραμα και πάθος, αποκαλύπτουν όχι μόνο αρχαιότητες, αλλά μια ολόκληρη καθημερινότητα, λες και οι άνθρωποι έφυγαν μόλις χθες.

Στη Θήρα, μια πόλη που ξαναγεννιέται από την τέφρα. «Σαν να άνοιξε ξανά η γη και να μας ψιθύρισε μυστικά τριών χιλιάδων χρόνων», έτσι μίλησε ο υφυπουργός Προεδρίας κ. Βοβολίνης στη χθεσινή του συνέντευξη. Η Θήρα, το ηφαιστειογενές νησί που έζησε την οργή της φύσης, φέρνει στο φως θαύματα – σπίτια, δρόμους, αυλές, ακόμη και έπιπλα, παγωμένα στη στιγμή της καταστροφής.

Ο καθηγητής Σπυρίδων Μαρινάτος, ψυχή της ανασκαφής, έγραψε στην έκθεσή του πως δεν μιλάμε πια για τυχαία θραύσματα, αλλά για μια ολόκληρη πολιτεία, σκεπασμένη από στάχτη γύρω στο 1530 π.Χ. Τα οικοδομήματα σώζονται ως τον δεύτερο όροφο, οι πόρτες στέκουν ακόμη στις κάσες τους, τα παράθυρα ανοίγουν σε πλατείες που μοιάζουν έτοιμες να γεμίσουν ξανά από βήματα. Είναι σαν να σταμάτησε ο χρόνος εκείνη τη μοιραία μέρα, και τώρα, τρεις χιλιετίες αργότερα, να ξαναρχίζει η ζωή με το φως των αρχαιολόγων.

 

Δεν είναι μόνο οι Έλληνες που σκύβουν με δέος πάνω από τα ερείπια. Ο Αμερικανός αρθρογράφος Τζόζεφ Άλσοπ, που βρέθηκε πρόσφατα στη Θήρα, έγραψε με ενθουσιασμό πως τέτοια ανακάλυψη μπορεί να συγκριθεί με ελάχιστες στην ιστορία της αρχαιολογίας. Μίλησε για «τομή» που αλλάζει την κατανόησή μας για το Αιγαίο, μια αποκάλυψη που θα δικαιώσει την Ελλάδα ως κοιτίδα του παγκόσμιου πολιτισμού.

Στην ίδια γραμμή και οι Έλληνες επιστήμονες. Το Πολυτεχνείο, με τη σπουδή και την τεχνική του, βοηθά ώστε να διασωθούν όχι μόνο τα τείχη αλλά και η ψυχή της πολιτείας. Ο καθηγητής Πίππας, Κυκλαδίτης στην καταγωγή, ονειρεύεται ήδη τον τουρισμό του αύριο, όπου οι ξένοι θα βαδίζουν στους ίδιους δρόμους που κάποτε φιλοξένησαν την καθημερινότητα ενός λαού θαμμένου από την λάβα.

Και πάνω απ’ όλα, πίσω από τα ονόματα και τις ιδιότητες, υπάρχει η ίδια η Θήρα: μια πόλη που κοιμήθηκε μέσα σε ηφαιστειακή τέφρα, για να ξυπνήσει στις μέρες μας σαν ζωντανή μαρτυρία. Οι πέτρες της δεν ανήκουν μόνο στο παρελθόν· γίνονται γέφυρα προς το μέλλον, ένα μέλλον που θα τη δει να στέκει ξανά στο κέντρο της Ιστορίας.

Η Θήρα δεν μας δείχνει απλώς αρχαιότητες· μας προσφέρει ένα ζωντανό μάθημα για την ευθραυστότητα και τη δύναμη του ανθρώπινου πολιτισμού. Εκεί όπου κάποτε η φωτιά και η στάχτη έθαψαν τα πάντα, σήμερα η μνήμη ξυπνά και μας καλεί να αναλογιστούμε: τι αφήνουμε πίσω μας, και πώς το μέλλον θα μιλήσει για εμάς;

 

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΟΝ ΣΤΟΛΟ ΤΗΣ ΚΛΕΟΠΑΤΡΑΣ ΣΤΟ ΑΚΤΙΟ

 

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΟΝ ΣΤΟΛΟ ΤΗΣ ΚΛΕΟΠΑΤΡΑΣ ΣΤΟ ΑΚΤΙΟ

Έρευνες για τον αιγυπτιακό στόλο στη ναυμαχία του Ακτίου

ΕΤΟΣ 31 π.Χ. Στο Άκτιο, στο στενό θαλάσσιο πέρασμα στην είσοδο του Αμβρακικού Κόλπου, τα σύννεφα της μάχης απλώνονται βαριά. Σε δύο χιλιόμετρα πλάτος, στη θάλασσα, συγκρούονται δύο ισχυροί στόλοι της εποχής. Ο ρωμαϊκός υπό τον Οκτάβιο και ο στόλος της Αιγύπτου που διοικούν η βασίλισσα Κλεοπάτρα και ο Μάρκος Αντώνιος. Σήμερα, 2.092 χρόνια μετά την ήττα των Αιγυπτίων, η αρχαιολογική έρευνα αναζητεί τα ίχνη του στόλου προκειμένου να γνωρίσει περισσότερα για την εποχή εκείνη. Η πολυπόθητη επισήμανση των λειψάνων της ναυμαχίας χαρακτηρίστηκε ως μεγάλης σημασίας έρευνα για την υποβρύχια αρχαιολογία.

Η απόφαση για τη διεξαγωγή ανασκαφών στον θαλάσσιο χώρο κοντά στο Άκτιο, οροθετεί μια σειρά ερευνών, με κύριο στόχο την ανακάλυψη των χάλκινων εμβόλων που έφεραν τα πλοία της εποχής στην πλώρη τους και με τα οποία εμβόλιζαν τα αντίπαλα σκάφη.

Ας ξεκινήσουμε όμως από τη ναυμαχία του Ακτίου που θεωρείται από τις πλέον αποφασιστικές της εποχής και που το αποτέλεσμα της σηματοδότησε την πορεία των γεγονότων. Ο στόλος του Αντωνίου και της Κλεοπάτρας που αριθμούσε περίπου 500 πλοία, κατέπλευσε στις ακτές της Πρέβεζας όπου συνάντησε τον ρωμαϊκό στόλο του Οκτάβιου. Ο νικητής θα είχε τον έλεγχο των θαλασσίων οδών της Μεσογείου. 

 

 

Από την αρχή η σύγκρουση ήταν σκληρή, όμως ο ρωμαϊκός στόλος αποδείχθηκε πιο σθεναρός και επικράτησε. Ο Μάρκος Αντώνιος, του οποίου ο στρατός είχε ήδη εξασθενίσει από τις αρρώστιες και τις κακουχίες, προσπάθησε να διαφύγει με όλο τον στόλο του, αλλά ο Οκτάβιος απέκλεισε την έξοδο, εγκλωβίζοντας τον αντίπαλο του στα στενά της Πρέβεζας.

Κατά τη διάρκεια της ναυμαχίας, τα ογκώδη σκάφη του Αντωνίου προσπάθησαν να εμβολίσουν τα ρωμαϊκά. Όμως η προσπάθεια έμεινε άκαρπη. Τα πλοία του Οκτάβιου ήταν πιο γρήγορα και ευέλικτα και κατάφεραν να σχηματίσουν κλοιό. Συγχρόνως άλλα πιο μικρά πλοία σε τρεις ή τέσσερις συστάδες, χρησιμοποιούσαν φλογοβόλα, το τρομερό όπλο της εποχής.

Την ίδια στιγμή η Κλεοπάτρα κατάφερε με εξήντα πλοία της να διασπάσει τον κλοιό και να δραπετεύσει στο Ιόνιο Πέλαγος. Όταν ο Αντώνιος την είδε να φεύγει, την ακολούθησε με ένα μικρό αλλά γρήγορο πλοίο. Η ναυμαχία είχε κλίνει οριστικά προς την πλευρά του Οκτάβιου. Μέσα σε λίγες ώρες ολόκληρος ο πτολεμαϊκός στόλος είχε ηττηθεί από τον ρωμαϊκό. Το αποτέλεσμα αυτής της σύγκρουσης ουσιαστικά έθετε τέλος στη μακεδόνικη δυναστεία της Αιγύπτου και άνοιξε ένα νέο κεφάλαιο στην ιστορία της Ρώμης, αφού τώρα δεν είχε κάποιον μεγάλο αντίπαλο για την κυριαρχία του κόσμου.

 

 

Στους αιώνες που ακολούθησαν πολλά άλλαξαν, όμως στα στενά της Πρέβεζας τα λείψανα της ναυμαχίας, τα ίχνη του αιγυπτιακού στόλου, εξακολουθούν να βρίσκονται εκεί. Όπως αναφέρουν οι επιστήμονες, ο εντοπισμός, η ανακάλυψη ενός πλοίου της ναυμαχίας του Ακτίου, θα αποτελούσε το σημαντικότερο εύρημα ζωής ενός αρχαιολόγου ή ενός μελετητή της αρχαίας ελληνικής ναυπηγικής.

Παράλληλα ο στόχος αυτός θεωρείται σχεδόν ανέφικτος διότι τα αρχαία πολεμικά πλοία ήταν ελαφράς κατασκευής και δεν μετέφεραν έρμα ή άλλο φορτίο που θα τα παρέσυρε στον βυθό, όπως συνέβαινε με τα εμπορικά πλοία. Μοναδικό τμήμα του σκάφους το οποίο βυθιζόταν μαζί με ελάχιστο τμήμα της πλώρης, ήταν το χάλκινο έμβολο.

Όμως μέχρι σήμερα έχει ανακαλυφθεί μόνο ένα τέτοιο χάλκινο έμβολο πριν μερικά χρόνια,στον θαλάσσιο βυθό κοντά στο Ισραήλ. Ανασύρθηκε και σήμερα εκτίθεται στο Ναυτικό Μουσείο της Χάιφας. Το έμβολο ζυγίζει 465 κιλά και ανήκε σε πολυήρη κανονικού μεγέθους του βασιλιά Πτολεμαίου Ε' ή Στ' της Αιγύπτου (204-167 π.Χ.).

Η υποθαλάσσια έρευνα στο Άκτιο αποσκοπεί στην επισήμανση κάποιων τέτοιων εμβόλων, καθώς βεβαίως και κάθε άλλου αντικειμένου που μπορεί να προέρχεται από τη ναυμαχία. Το σημαντικότερο μέχρι σήμερα εύρημα από το Άκτιο είναι ένα χάλκινο κράνος. Πρόκειται για μακεδόνικου τύπου κράνος -της δυναστείας των Πτολεμαίων - από τον στρατό της Κλεοπάτρας, που ανακάλυψε τυχαία ένας ψαράς.

 

Όσον αφορά για έμβολα είναι δύσκολο καταρχήν να φανταστεί κανείς τον αριθμό τους. Καθώς φαίνεται, ο Οκτάβιος κατέβαλε προσπάθειες για τη διάσωση των εμβόλων μετά τη ναυμαχία, αφού τότε είχαν πολύ μεγάλη αξία ως μέταλλο. Όπως αναφέρουν αρχαίοι συγγραφείς, ο Οκτάβιος αιχμαλώτισε περίπου 300 πλοία. Το μνημείο που ανήγειρε στη Νικόπολη, προς ανάμνηση της νίκης του, έφερε 30 έμβολα ενσωματωμένα σε έναν τοίχο, δηλαδή το 1/10 (τη δέκατη) των λαφύρων, όπως συνηθιζόταν την εποχή εκείνη. Οι αρχαιολόγοι επισημαίνουν ότι στην περιοχή της ναυμαχίας όπου συμμετείχαν περισσότερα από 600 πλοία και όπου ο κύριος τρόπος πολεμικής επίθεσης ήταν η χρήση φλογοβόλων, παράλληλα με τον εμβολισμό, θα πρέπει να έχουν βυθιστεί περισσότερα από 50 έμβολα.

Ο θαλάσσιος χώρος γύρω από τον οποίο θα είναι θαμμένα είναι τα στενά του Ακτίου που έχουν πλάτος δύο χιλιόμετρα. Ο Οκτάβιος, έχοντας αποκλείσει την έξοδο στον Αντώνιο, με 400 πλοία σε απόσταση 30 μέτρων το ένα από το άλλο, σχημάτισε μια σειρά μήκους 12 χιλιομέτρων με ακτίνα δράσης πέντε χιλιόμετρα. Συμπερασματικά η περιοχή της υποβρύχιας έρευνας οροθετείται μεταξύ των ακρωτηρίων Μύτικα προς βορρά και Τυράπετρα της νήσου Λευκάδας προς τον νότο.

 

 

Η αρχαιολογική έρευνα άρχισε το καλοκαίρι του 1994. Αποτελεί συνεργασία της Εφορείας Εναλίων Αρχαιοτήτων με το εργαστήριο θαλάσσιας Γεωλογίας και Φυσικής Ωκεανογραφίας του Πανεπιστημίου Πατρών και με τα αμερικανικά Πανεπιστήμια του Μαϊάμι και Νότιας Φλώριδας.

Στόχος είναι ο εντοπισμός μεγάλων μεταλλικών, μη σιδηρούχων, αντικειμένων. Στην υπηρεσία της αρχαιολογίας τίθενται η νέα τεχνολογία και ένας υπερσύγχρονος εξοπλισμός με πειραματικό ηλεκτρομαγνητικό ανιχνευτή μη σιδηρούχων μετάλλων, δορυφορικό σύστημα προσδιορισμού θέσεων, ηχοβολιστικό πλευρικής σάρωσης τηλεκατευθυνόμενο υποβρύχιο, διαφορικό δορυφορικό σύστημα με ναυτιλιακούς ηλεκτρονικούς υπολογιστές κ.ά.

Η έρευνα στο μέλλον ενδεχομένως να επεκταθεί και στην ξηρά, αφού οι γεωλογικές μεταβολές που έχουν συμβεί στο πέρασμα του χρόνου μπορεί να έχουν μεταφέρει εκεί ένα μέρος των αντικειμένων που απέμειναν από τη ναυμαχία του Ακτίου. Η σκαπάνη και η έρευνα στον βυθό ίσως φέρουν στο φως ίχνη από τον περίφημο στόλο της Κλεοπάτρας, της περήφανης βασίλισσας του Νείλου.

 

Τα Rostra, μνημείο της αρχαίας Ρώμης. Οι "θήκες" για τα έμβολατρόπαια φαίνονται κάτω αριστερά στην εικόνα

Το μνημείο του Αυγούστου στην Νικόπολη

Στους αρχαιολόγους και τους ιστορικούς ήταν ήδη γνωστό από τον Δίωνα Κάσσιο ότι «ο Οκταβιανός ανήγειρε Μνημείο το οποίο κόσμησε με τα χάλκινα έμβολα των αιχμαλωτισθέντων πλοίων, στον χώρο όπου είχε στρατοπεδεύσει». Επίσης ο Στράβων μνημονεύει τον λόφο της Σμυρτούλας, ως «ιερό λόφο του Απόλλωνα».

Πριν από εκατό περίπου χρόνια, περίπου 1.500 μέτρα βόρεια από τη Νικόπολη, σε μια πλαγιά κάτω από τους λόφους της σημερινής κοινότητας Νικόπολη (Σμυρτούλα) βρέθηκε το κρηπίδωμα του Βωμού -ή Μνημείου- του Αυγούστου, πού χτίστηκε αφιερωμένο στους θεούς Άρη και Ποσειδώνα. Το Μνημείο ανασκάφτηκε το έτος 1911 από τον Αλέξανδρο Φιλαδελφέα. Κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, δυστυχώς τα Ιταλικά στρατεύματα λεηλάτησαν τον χώρο αυτό, είτε με σκοπό την κατασκευή οχυρωματικών έργων στον λόφο, είτε με σκοπό την αρχαιοκαπηλία. 

 

 

Πέραν αυτού, πολλές αμμοληψίες πού έγιναν στην περιοχή, είχαν ως αποτέλεσμα να υποστεί καθίζηση όλο το Μνημείο. Πρόσφατα, τα έτη 1995-2007, με τη χρηματοδότηση Ευρωπαϊκών προγραμμάτων όπως το Interreg ΙΙ, η ΙΒ' Εφορεία Αρχαιοτήτων Ιωαννίνων υπό την εποπτεία του καθηγητή Δρ. Κων. Ζάχου πραγματοποίησε στο Μνημείο Αυγούστου έργα ανασκαφών, αναστήλωσης και τεκμηρίωσης.

Το Μνημείο Αυγούστου ήταν κτίριο μήκους 62 μ. και πλάτους 45 μ. όπου ο Αύγουστος είχε δώσει εντολή να τοποθετηθούν, σε ειδικά λαξευμένες «θήκες», 36 πραγματικά ακρόπρωρα (έμβολα) διαφόρων μεγεθών από πλοία της Κλεοπάτρας και του Αντώνιου. Τα έμβολα αυτά έχουν συληθεί ή αφαιρέθηκαν μεταγενέστερα για να κοπούν νομίσματα ή να κατασκευασθούν άλλα μεταλλικά αντικείμενα, επί Θεοδοσίου. Σύμφωνα με αρχαίες πηγές η διακόσμηση μνημείων με έμβολα πλοίων ύστερα από νικηφόρα ναυμαχία αποτελούσε παλαιά συνήθεια των Ρωμαίων. Το πιο φημισμένο μνημείο αυτού του είδους ήταν το βήμα της Αγοράς (Forum) στην Αρχαία Ρώμη γνωστό ως Rostra (έμβολοι). Το μνημείο αυτό, που είχε ανακαινισθεί πολλές φορές και είχε μετακινηθεί από την αρχική του θέση, έφερε δύο παράλληλες σειρές εμβόλων.

 

 

Επίσης πέραν του Μνημείου Αυγούστου πού είχε 36 έμβολα, υπάρχουν αρχαίες πηγές πού αναφέρουν ότι έμβολα από τη Ναυμαχία του Ακτίου τοποθετήθηκαν από τον Αύγουστο και μπροστά από τον Ναό του Ιουλίου Καίσαρα στη Ρώμη (Rostra Aedis Divi Julii).

ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΜΕΝΗ Τ.307/1994

https://el.wikipedia.org/wiki/Ναυμαχία_του_Ακτίου

https://www.prevezanews.gr/allnews/ipiros/preveza/9898-i-naymachia-toy-aktioy-apo-tis-simantikoteres-polemikes-sygkroyseis-tis-archaiotitas/

https://navaldefence.gr/31-09-02-bc-aktion-battle/

 

Στο φως το ανάκτορο που γεννήθηκε ο Μέγας Αλέξανδρος

 

Στο φως το ανάκτορο που γεννήθηκε ο Μέγας Αλέξανδρος

Το θαύμα της αρχαιολογικής σκαπάνης:

Εφόσον όλα κυλήσουν ομαλά, από το ερχόμενο καλοκαίρι οι Έλληνες αλλά και επισκέπτες από όλον τον πλανήτη θα έχουν την δυνατότητα να επισκεφθούν το μέρος όπου γεννήθηκε ο Μέγας Αλέξανδρος, καθώς πλέον η επιστημονική κοινότητα είναι βέβαιη για το ανάκτορο στο οποίο ήρθε στον κόσμο και στη συνέχεια μεγάλωσε ο μεγάλος στρατηλάτης.

Φυσικά μιλάμε για την Πέλλα, την πρωτεύουσα του Μακεδονικού κράτους μετά την απόφαση για μεταφορά της από τις Αιγές, μια περιοχή που τότε ήταν παραθαλάσσια και στέγασε την βασιλική οικογένεια πριν και μετά το μεγάλο ταξίδι του Αλεξάνδρου μέχρι την άκρη του γνωστού –τότε- κόσμου και ακόμη παραπέρα.

Μέρος των ανακτόρων είχε έρθει στο φως από την αρχαιολογική σκαπάνη ήδη από το 1957, με την διαφορά ότι ουδείς τότε γνώριζε ότι επρόκειτο για κάτι τόσο σημαντικό. Άλλωστε οι αλλαγές στην μορφολογία της περιοχής σε αυτά τα περίπου 2.500 χρόνια που μεσολάβησαν ήταν τεράστιες. Η Πέλλα σήμερα δεν βρέχεται από θάλασσα και στην πορεία του χρόνου οι παρακείμενοι ποταμοί κατέβασαν φερτά υλικά τα οποία μετέτρεψαν τον κάποτε κόλπο της σε λίμνη που στη συνέχεια αποξηράνθηκε.

Στην πορεία όμως και καθώς οι ανασκαφές προχωρούσαν βγήκαν στην επιφάνεια τα στοιχεία που δεν χωρούσαν αμφισβήτησης, με αποτέλεσμα σήμερα να γνωρίζουμε το σημείο όπου γεννήθηκε και ανδρώθηκε ο Μέγας Αλέξανδρος, σε μια επιφάνεια κτηριακών συγκροτημάτων που φτάνει στα 70 στρέμματα γης,

Μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Πέλλας, Ελισάβετ Τσιγαρίδα εξηγεί: «Οι διαστάσεις αυτές μπορούν να γίνουν αντιληπτές αν ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι η Πέλλα ήταν τότε η πρωτεύουσα του Μακεδονικού Βασιλείου. Το ανάκτορο ξεκίνησε πιο μικρό, αλλά επεκτάθηκε μετά την εκστρατεία του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Η περίοδος από το 320 ως το 250 π.Χ. ήταν μια εποχή τεράστιας ακμής για τη Μακεδονία, ενώ ήταν γνωστός και ο πλούτος του ανακτόρου. Δεν ξεχνάμε ότι σε όλο τον τρίτο και τον δεύτερο π.Χ. αιώνα, η Πέλλα ήταν το κέντρο του Μακεδονικού Βασιλείου, ένα από τα σπουδαιότερα κράτη της εποχής».

 

 

Οι εργασίες οι οποίες χρηματοδοτούνται από τα ευρωπαϊκά προγράμματα ΕΣΠΑ συνεχίζονται με πυρετώδεις ρυθμούς ώστε να γίνει επισκέψιμο το μεγαλύτερο μέρος αυτής της έκτασης και να μπορεί ο ταξιδιώτης να βιώσει το πρωτόγνωρο συναίσθημα του να ξεναγηθεί και να περπατήσει στα βήματα του Μακεδόνα βασιλιά. Να δει με τα μάτια του τα απομεινάρια της παλαίστρας όπου γυμναζόταν, το ανάκτορο στο οποίο μεγάλωσε ή ακόμη και την κολυμβητική δεξαμενή που λειτουργούσε ως αρχαίου τύπου πισίνα για τους βασιλικούς γόνους.

Παράλληλα τρέχει και ένα δεύτερο πρόγραμμα, που αναμένεται να υλοποιηθεί μέχρι το 2023. Ουσιαστικά αφορά την ψηφιακή αποτύπωση του συνόλου των οικοδομημάτων ώστε να είναι δυνατή μια εικονική «ξενάγηση» στους χώρους, με μια όσο το δυνατόν πιο πιστή αναπαράσταση των επτά βασικών κτηρίων αλλά και των τρόπων ή των οδών που αυτά συνδέονταν μεταξύ τους με εσωτερικούς διαδρόμους, αυλές, σκάλες και διάφορες στοές.

Εκείνο που είναι αδύνατο να μεταφερθεί επαρκώς στο «σήμερα» είναι ο πλούτος ως ένδειξη δύναμης και ισχύος που υπήρχε στο παλάτι. Μετά την ήττα των Μακεδόνων από τους Ρωμαίους το 168 π.Χ, οι κατακτητές μετέβησαν άμεσα στην Πελλα, στην καρδιά δηλαδή του βασιλείου των Μακεδόνων. Αν και δεν προχώρησαν σε καταστροφές των κτηριακών εγκαταστάσεων, λεηλάτησαν ανελέητα τα ανάκτορα αποσπώντας αμύθητους θησαυρούς, νομίσματα, πολύτιμους λίθους, καλλιτεχνήματα και κάθε λογής αντικείμενα και ένα μέρος εξ αυτών κατέληξε είτε στις τσέπες τους είτε πίσω στη Ρώμη.

Ανάλογη τύχη είχαν και τα μέλη της βασιλικής οικογένειας των Μακεδόνων. Οι τελευταίοι στην γραμμή αίματος του Αλέξανδρου που μεταφέρθηκαν ως σκλάβοι εκεί όπου τους περίμενε τραγική μοίρα και τέλος. Μετά από αυτό το γεγονός τα ανάκτορα δεν χρησιμοποιήθηκαν ποτέ ξανά ως τέτοια παρά το γεγονός ότι η Πέλλα παρέμεινε σημαντικό κέντρο κατά τους ρωμαϊκούς χρόνους αφού περνούσε από εκεί η περίφημη Εγνατία Οδός που ένωνε την Ανατολή με την Δύση.

πηγή: menshouse.gr

https://kefaloniamagazine.gr/koinonia/to-thayma-tis-archaiologikis-skapanis-sto-fos-to-anaktoro-poy-gennithike-o-megas-alexandros-pics/

 

 

Ανασκαφικός οργασμός σε Ελλάδα Κύπρο στα 1994

Η πρόσοψη της Γαλλικής Σχολής Αθηνών στην οδό Διδότου, το 1874. Ο κήπος δεν έχει ακόμη διαμορφωθεί. [ΓΑΛΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΘΗΝΩΝ]

Ανασκαφικός οργασμός σε Ελλάδα  Κύπρο στα 1994

Οι εργασίες της Γαλλικής Αρχαιολογικής Σχολής από τη Μακεδονία μέχρι και την Κρήτη

Η Γαλλική Αρχαιολογική Σχολή Αθηνών είναι η παλαιότερη ξένη αρχαιολογική Σχολή στην Ελλάδα -ιδρύθηκε την εποχή του Ι. Κωλέττη- και έχει στο ενεργητικό της λαμπρές ανασκαφές στους Δελφούς (από το 1884), στη Δήλο, στα Μάλια της Κρήτης, στη Θάσο, στο Αργός κ.ά.δ. Διατηρεί μια εξαιρετικά πλούσια βιβλιοθήκη, που έχουν το προνόμιο να τη χρησιμοποιούν όχι μόνο τα μέλη της Σχολής, αλλά και οι ξένοι συνάδελφοι τους. Χρειάζεται να εξαρθεί πως με τις έρευνες τους οι Γάλλοι αρχαιολόγοι έφεραν στο φως σημαντικά Ιερά (στους Δελφούς και τη Δήλο), το μινωικό ανάκτορο των Μαλίων στην Κρήτη, την Αγορά και τα πέριξ της στη Θάσο και μια μεγάλη περιοχή στο αρχαίο Αργός. Το σημαντικότερο είναι ότι, εκτός από πλήθος μνημεία σημαντικότατα που έφερε στο φως η αρχαιολογική σκαπάνη, τα σημαντικά πορίσματα των ετήσιων ερευνών δημοσιεύονται στο επιστημονικό περιοδικό της Γαλλικής Σχολής, το BULLETIN DE CORRESPONDANCE HELLENIQUE, αλλά και έχουν καθιερωθεί ιδιαίτερες σειρές μονογραφιών, σχεδόν για κάθε τόπο που ερευνάται επί χρόνια ολόκληρα (για τα Μάλια, τη Θάσο, τη Δήλο, το Αργός και φυσικά τους Δελφούς).

Στη διάρκεια της περιόδου 1992-1994 έληξε η θητεία του καθηγητού Oilivier Picard ως Διευθυντού της Σχολής και στη θέση του ήρθε ο καθηγητής Roland Etienne, που υπήρξε παλαιότερα για μερικά χρόνια μέλος της Σχολής. Ακόμη, στα 1994 γιορτάστηκε με λαμπρότητα η εκατονταετηρίδα των ανασκαφών των Δελφών και οργανώθηκε έκθεση - αφιέρωμα στους δύο αιώνες φιλίας ανάμεσα στο Αργός και τους Γάλλους επιστήμονες.

Στη Κύπρο

Aκρόπολη της Αμαθούντας

 

Το 1992 και 1993 η Γαλλική Σχολή πραγματοποίησε ανασκαφές σε πέντε χώρους στην Ελλάδα και στην Αμαθούντα της Κύπρου.

Στην τελευταία, εξαιρετικής σημασίας ήταν η αποκάλυψη του τείχους της πόλης -αναγνωρίστηκαν δύο πύλες του Ελληνιστικού τείχους, η Βόρεια και η Δυτική- κοντά στη θάλασσα. Στην ακρόπολη της Αμαθούντας ένας θησαυρός νομισμάτων που αποκαλύφθηκε -χρονολογούνται γύρω στο 70 μ.Χ- βοήθησε στην επιβεβαίωση της χρονολόγησης του ναού που βρίσκεται εκεί. Τεράστιο ενδιαφέρον παρουσίασε ο Σιλλουρόκαμπος, όπου εντοπίσθηκε κατοίκηση από την όγδοη χιλιετία π.Χ., φάση δηλ. παλαιότερη της προκεραμεικής Νεολιθικής, που δεν αντιπροσωπευόταν ως τώρα στην Κύπρο. Η θέση αυτή δίνει την ευκαιρία να κατανοηθεί η μετάβαση από το κυνηγετικό στάδιο ζωής στην κοινωνία των καλλιεργητών.

 Κρήτη 

 

Στα Μάλια της Κρήτης αποκαλύφθηκαν στοιχεία για τη σημαντική μυκηναϊκή εγκατάσταση στον χώρο. Η σπουδαιότερη όμως προσφορά των δύο τελευταίων ετών είναι η αποκάλυψη προανακτορικών και παλαιοανακτορικών επιπέδων. Έτσι αποδεικνύεται πως ο προσανατολισμός των κτιρίων είχε αποκρυσταλλωθεί από την προανακτορική φάση και ότι η μορφή του πρώτου ανακτόρου δεν είχε διαφορά από τη μορφή του δεύτερου. Στην παλαιοανακτορική περίοδο ακόμη χρονολογούνται τα εργαστήρια της συνοικίας, που συμβατικά ονομάζεται Μ. και έχει ολοκληρωθεί η μελέτη τους. Στα Μάλια έγιναν και εργασίες για τη διευθέτηση των λειψάνων, ώστε να προστατευθούν και να γίνουν καλύτερα προσιτά στον κοινό.

Δελφοί

Στους Δελφούς ανανεώθηκαν οι γνώσεις μας για τα γεωμετρικά και τα αρχαϊκά στρώματα, με τις ανασκαφές στη ζώνη του άρματος των Ροδίων. Η κλιμακωτή -διάταξη των σπιτιών από τον 8ο και 7ο αιώνα π.Χ.- τα στρώματα φτάνουν ως τον 10ο αιώνα, -δίνει την ευχέρεια να τεθεί και πάλι το πρόβλημα συνέχισης της λατρείας. Ο πρώτος περίβολος του Ιερού χρονολογείται με βεβαιότητα στον Πρώτο Ιερό Πόλεμο (το 570 π.Χ.).

Στα νότια του Ιερού μελετήθηκαν νεώτερα οικοδομήματα και υπάρχει η ευχέρεια να αποκατασταθεί ένα ωραίο σπίτι των Παλαιοχριστιανικών χρόνων με ορόφους και ιδιωτικά λουτρά.

Στη Μακεδονία

 

Στο Ντικιλί Τας της Ανατολικής Μακεδονίας, σε συνεργασία με την Αρχαιολογική Εταιρεία, γίνονται ανασκαφές στα επίπεδα της Υστερης και Μέσης Νεολιθικής περιόδου, με πλούσια ευρήματα σε κεραμεική και άλλα αντικείμενα. Μελέτες σχετικές με τα εδάφη και τη χλωρίδα δίνουν τη δυνατότητα να αποκατασταθεί η εικόνα όλων των περιβαλλοντικών συνθηκών των εποχών αυτών.

 

Στη Θάσο εξακολούθησαν οι ανασκαφές, σε συνεργασία με την Αρχαιολογική Εφορεία Καβάλας, στο θέατρο. Από την πλευρά της Διόδου των Θεωρών αποκαλύφθηκε διπλός τοίχος πάχους 5 μ., που θα ήταν δυνατόν να αποτελεί μέρος της οχύρωσης της πρώιμης Θάσου. Αυτή η διαπίστωση είναι πολύ ενδιαφέρουσα, για την τοπογραφία της πόλης και για την ερμηνεία της Διόδου των Θεωρών. Στον άξονα του δρόμου που οδηγεί από τη Δίοδο στο Ιερό του Ηρακλέους υπάρχει η Αψίδα του Καρακάλλα, που αποκαταστάθηκε από 200 λιθοπλίνθους. Πρόκειται για μια επιβλητική κατασκευή, με τρία τόξα, η οποία οροθετούσε ένα σημαντικό σημείο της θασιακής πολεοδομίας.

Η ανασκαφή της Αψίδας έδωσε την ευκαιρία για μια προσπάθεια παρουσίασης του χώρου, σε συνεργασία με την Εφορεία Καβάλας. 

 

 

Εξάλλου, στο Αργός ολοκληρώθηκε η πρόσοψη της οικίας του στρατηγού GORDON, μιας από τις τελευταίες νεοκλασικές οικίες. Το σπίτι αυτό μπορεί πολιτιστικές εκδηλώσεις.

Χάρη στο Ίδρυμα Λεβέντη αναστηλώθηκαν το βάθρο του Άρματος των Ροδίων και η στήλη των Πλαταιέων.

Οι δραστηριότητες της γαλλικής Σχολής έχουν και ποικιλία, όπως μπορεί να διαπιστώσει κανείς, αγγίζουν όλες τις περιόδους του Ελληνισμού και πρέπει να υπογραμμιστεί ότι αφορούν όχι μόνο ανασκαφές, επιφανειακές έρευνες, αναστηλώσεις, αλλά και εκθέσεις.

Από το άρθρο «Ανασκαφές σε Ελλάδα  Κύπρο» Της ΑΘΗΝΑΣ Γ. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΥ που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Καθημερινή» στις 9.4.1994