Το Φρούριο και η Κοινότητα της Γραμβούσας

 

Το Φρούριο και η Κοινότητα της Γραμβούσας

Η κατασκευή και η ονομασία του φρουρίου

Η Γραμβούσα βρίσκεται στο δυτικό άκρο της Κρήτης, απέναντι από τη λιμνοθάλασσα του Μπάλου, και αποτελείται από δύο μικρά νησιά, την Άγρια και την Ήμερη Γραμβούσα. Στην Ήμερη Γραμβούσα δεσπόζει το ενετικό κάστρο, χτισμένο σε ύψος 137 μέτρων πάνω από τη θάλασσα, με εξαιρετική στρατηγική θέση και φυσική οχύρωση από τα απόκρημνα βράχια της βόρειας πλευράς.

Το κάστρο οικοδομήθηκε από τους Βενετούς την περίοδο 1579–1584, βάσει σχεδίων του Latino Orsini και κατόπιν πρότασης του Μονεμβασίτη στρατιωτικού Σοφιανού Ευδαιμονογιάννη. Είχε ακανόνιστο τριγωνικό σχήμα με ισχυρά τείχη και προμαχώνες. Το όνομα «Γραμβούσα» προέρχεται από τη βενετσιάνικη λέξη Garabuse, που σημαίνει «φυλάκιο ακρωτηρίου».

Το 1588, το φρούριο υπέστη μεγάλη καταστροφή, όταν κεραυνός χτύπησε την μπαρουταποθήκη με 350 βαρέλια εκρηκτικής ύλης. Οι Βενετοί το ανακατασκεύασαν το 1630 και διατήρησαν την κυριότητά του έως το 1692, οπότε οι Οθωμανοί το κατέλαβαν με δωροδοκία του Ενετού διοικητή, γνωστού έκτοτε ως «καπετάν Γραμβούσα».

 

Η Γραμβούσα κατά την Ελληνική Επανάσταση

Κατά τον 19ο αιώνα, το κάστρο απέκτησε ξανά πρωταγωνιστικό ρόλο. Στις 2 Αυγούστου 1824, δεκαπέντε Σφακιανοί επαναστάτες κατέλαβαν τη Γραμβούσα, καθιστώντας την το πρώτο τμήμα της Κρητικής γης που ελευθερώθηκε από τους Τούρκους. Το φρούριο εξελίχθηκε σε καταφύγιο για περίπου 3.000 Κρητικούς αγωνιστές και πρόσφυγες, οι οποίοι οργάνωσαν εκεί έναν πυρήνα αντίστασης. Από τη Γραμβούσα ξεκινούσαν οι περίφημοι «καλησπέρηδες» που επιτίθεντο τη νύχτα στους Οθωμανούς, ενώ το νησί έγινε για ένα διάστημα το μοναδικό ελεύθερο σημείο όχι μόνο της Κρήτης, αλλά σχεδόν ολόκληρης της Ελλάδας.

Η δύσκολη όμως επιβίωση, η έλλειψη τροφής και εφοδίων οδήγησαν τους κατοίκους στην πειρατεία. Η Γραμβούσα απέκτησε φήμη ως «νησί των πειρατών», προκαλώντας ανησυχία στις ευρωπαϊκές δυνάμεις και δυσπιστία στην Ελληνική Διοίκηση. Παρά ταύτα, μέσα στην απομόνωση αναπτύχθηκε μια πρωτοφανής για τα δεδομένα εποχής μορφή τοπικής αυτοδιοίκησης: η λεγόμενη Κοινότητα της Γραμβούσας ή Κρητικό Συμβούλιο, με σφραγίδες που σώζονται έως σήμερα στην Ιστορική και Εθνολογική Εταιρεία της Ελλάδος.

 

Η ίδρυση του σχολείου στη Γραμβούσα (1826)

Μέσα σε αυτές τις εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες, οι επαναστάτες προχώρησαν σε μια πράξη ελπίδας και πνευματικής αντίστασης: την ίδρυση σχολείου.

Στις 16 Νοεμβρίου 1826, η προσωρινή κυβέρνηση της Γραμβούσας αποφάσισε τη δημιουργία σχολείου στο φρούριο, προκειμένου να μορφώνονται τα παιδιά των αγωνιστών και των προσφύγων. Η απόφαση αυτή τεκμηριώνεται στα πρακτικά της κοινότητας και στα Αρχεία της Ελληνικής Παλιγγενεσίας.

Δάσκαλος του σχολείου διορίστηκε ο ιερέας Ιωάννης Μαυρογένης, μορφωμένος στη Σχολή των Χανίων, ενώ άλλες πηγές αναφέρουν τη συμμετοχή του επισκόπου Αρδαμερίου Ιγνάτιου, ο οποίος φέρεται να ίδρυσε και μικρό ναό αφιερωμένο στην Παναγία την Κλεφτρίνα, προστάτιδα των αγωνιστών και πειρατών.

Το σχολείο λειτουργούσε μέσα σε έναν προσαρμοσμένο χώρο του φρουρίου, με στοιχειώδη εξοπλισμό και ελάχιστα βιβλία. Διδάσκονταν γραφή, ανάγνωση, αριθμητική και εκκλησιαστική μουσική, σε περίπου 50–60 παιδιά — κυρίως ορφανά αγωνιστών. Παρά την πενία, η ίδρυση αυτού του σχολείου αποτέλεσε σύμβολο ελευθερίας και εθνικής συνείδησης, αποδεικνύοντας ότι ακόμη και μέσα στη φωτιά της επανάστασης, η ελληνική παιδεία δεν έπαψε να αποτελεί προτεραιότητα.

 

 

Η παρακμή και το τέλος της Κοινότητας

Η απομόνωση της Γραμβούσας και η συνεχιζόμενη πειρατική δράση προκάλεσαν έντονες αντιδράσεις. Στις 19 Ιανουαρίου 1828, αγγλο-γαλλικές ναυτικές δυνάμεις, με τη σύμφωνη γνώμη της κυβέρνησης του Ιωάννη Καποδίστρια, επιτέθηκαν στο φρούριο, κατέλαβαν πλοία και συνέλαβαν πολλούς από τους πειρατές.

Η τάξη αποκαταστάθηκε με την παρέμβαση του Νικολάου Κριεζώτη και του ναυάρχου Ανδρέα Μιαούλη, και το φρούριο τέθηκε υπό τον έλεγχο του νεοσύστατου Ελληνικού Κράτους. Ωστόσο, η Κρήτη δεν συμπεριλήφθηκε στα σύνορα της πρώτης ελληνικής επικράτειας, και έτσι, το 1830, το φρούριο παραδόθηκε σε δυνάμεις των Ευρωπαίων Συμμάχων για λογαριασμό του Μεχμέτ Αλή της Αιγύπτου. Το 1831 πέρασε οριστικά υπό αιγυπτιακή διοίκηση και σταδιακά εγκαταλείφθηκε, οδηγούμενο σε ερήμωση.

 

 

Τα κατάλοιπα του φρουρίου σήμερα

Στο εσωτερικό του φρουρίου σώζονται ακόμη τμήματα των τειχών, δύο μεγάλες θολοσκέπαστες δεξαμενές συλλογής βρόχινου νερού, τα ερείπια στρατώνων, του διοικητηρίου, καθώς και ο ναός του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου (γνωστός και ως «Παναγία της Κλεφτρίνας»). Από την κορυφή, ο επισκέπτης αντικρίζει το απαράμιλλο τοπίο του Μπάλου και το απέραντο γαλάζιο, μάρτυρες μιας ένδοξης αλλά και τραγικής ιστορίας.

Η Γραμβούσα, περισσότερο από ένα φρούριο, υπήρξε σύμβολο ελευθερίας, αντοχής και μορφωτικής αναγέννησης μέσα στις πιο αντίξοες συνθήκες. Η ίδρυση του σχολείου το 1826 αποτελεί κορυφαία στιγμή αυτής της ιστορίας — μια πράξη πολιτισμού στην καρδιά του πολέμου, που διασώζει τη βαθύτερη ουσία του ελληνικού αγώνα: την πίστη στην παιδεία ως δύναμη ελευθερίας.

Πηγές

«Αρχεία της Ελληνικής Παλιγγενεσίας», τόμος Γ΄, Γραμβούσα, 1825–1828.

Σπ. Τρικούπης, Ιστορία της Ελληνικής Επαναστάσεως, τόμος Ε΄.

Γ. Δερμιτζάκης, Η Επανάσταση της Κρήτης 1821–1830, Ηράκλειο, 1998.

Κ. Παπαγεωργίου, Η Κοινότητα της Γραμβούσας και το σχολείο της, Κρητικά Χρονικά, τ. 23 (1983).

https://www.kastra.eu/castlegr.php?kastro=gramvousa

http://odysseus.culture.gr/h/2/gh251.jsp?obj_id=15341

 https://agonaskritis.gr/

https://agonaskritis.gr/

Η σύγκρουση του Κ. Κάραμανλή με το Παλάτι

 

Η σύγκρουση του Κ. Κάραμανλή με το Παλάτι

Μια αντιπαράθεση που οδήγησε στην παραίτηση του πρωθυπουργού και άσκησε καθοριστική επίδραση στις πολιτικές εξελίξεις της χώρας μας

Η σύγκρουση του πρωθυπουργού Κ. Καραμανλή με τον βασιλέα Παύλο και, ίσως ακόμη περισσότερο στην ουσία, με τη βασίλισσα Φρειδερίκη, που οδήγησε τελικά στην παραίτηση του Κ. Καραμανλή από την πρωθυπουργία στις 11 Ιουνίου 1963, είναι ένα από τα γεγονότα που άσκησαν καθοριστική επίδραση στις πολιτικές εξελίξεις της χώρας μας. Η προσωρινή αναχώρηση του Κ. Καραμανλή στο εξωτερικό στις 18 Ιουνίου 1963 έως τον Σεπτέμβριο του ίδιου έτους, επισφραγίζεται με την πολύ πιο μακρόχρονη απομάκρυνση του από την Ελλάδα στις 9 Δεκεμβρίου 1963, μετά την ήττα της ΕΡΕ στις εκλογές της 3ης Νοεμβρίου της χρονιάς αυτής.  

Σάββατο, 8 Ιουνίου 1963. Ο πρωθυπουργός Κ. Καραμανλής μεταβαίνει στα ανάκτορα. Τον επόμενο μήνα οι βασιλείς Παύλος και Φρειδερίκη πρόκειται να μεταβούν για επίσημη επίσκεψη στο Λονδίνο, αλλά ο Κ. Καραμανλής έχει αντίθετη γνώμη. Κρίνει ότι η πολιτική συγκυρία επιβάλλει την αναβολή της επίσκεψης. Δεν είναι μόνο η πρόσφατη δολοφονία του βουλευτή της ΕΔΑ Γρηγόρη Λαμπράκη που έχει δημιουργήσει εξαιρετικά βαρύ κλίμα κατά της ελληνικής κυβέρνησης και του παλατιού, ειδικά στη Βρετανία. Είναι και τα όσα έχουν διαδραματιστεί πριν από ενάμιση μήνα, στις 20 Απριλίου 1963, όταν η βασίλισσα Φρειδερίκη και η πριγκίπισσα Ειρήνη πήγαν ανεπίσημα στο Λονδίνο για να παραστούν στους γάμους της πριγκίπισσας Αλεξάνδρας του Κεντ.

Κατά την άφιξη τους στο ξενοδοχείο «Κλάριτζ» τους περίμεναν εκατοντάδες Ελληνες και Κύπριοι διαδηλωτές, οι οποίοι με επικεφαλής την Αγγλίδα σύζυγο του Αντώνη Αμπατιέλου, στελέχους του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδας και πολιτικού κρατουμένου, ζητούσαν την αποφυλάκιση των εκατοντάδων πολιτικών κρατουμένων που υπήρχαν τότε στην Ελλάδα. Το απόγευμα της ίδιας μέρας οι διαδηλωτές αποδοκίμασαν έντονα τη βασίλισσα και την πριγκίπισσα. Όταν μάλιστα έριξαν στο έδαφος τον μοναδικό Βρετανό αστυνομικό που τις συνόδευε, η Φρειδερίκη με τη θυγατέρα της κατέφυγαν τρέχοντας σε ένα αδιέξοδο δρομάκι και πανικόβλητες ζήτησαν προστασία σε κάποιο τυχαίο σπίτι, παρ' όλο που δεν είχαν υποστεί επίθεση.

 

 

Στις 26 Απριλίου ο υπουργός  Εξωτερικών  Ευ.  Αβέρωφ έκανε έντονο διάβημα στον σύμβουλο της βρετανικής πρεσβείας Μ. Ρ. Μπαρνς, το οποίο και δημοσιοποίησε την επομένη με ανακοίνωση του. Ο Βρετανός υπουργός Εξωτερικών λόρδος Χιουμ έστειλε μάλιστα και επιστολή προς τη Φρειδερίκη, εκφράζοντας την «ειλικρινή λύπη» του, προκαλώντας την οργή του βρετανικού Τύπου. Ο «Ομπζέρβερ» χαρακτήρισε «σκάνδαλο» την ύπαρξη πολιτικών κρατουμένων στην Ελλάδα, ο «Νιου Στέιτσμαν» ζήτησε «να μη γίνουν δεκτοί οι βασιλείς της Ελλάδας στη Μ. Βρετανία αν δεν αποκατασταθεί στη χώρα η δημοκρατία», ενώ η «Ντέιλι Χέραλντ» χαρακτήρισε «ηλίθια» την επιστολή Χιουμ.

Στις 2 Μαΐου, σε συνεδρίαση της Βουλής των Κοινοτήτων, βουλευτές του Εργατικού κόμματος επέκριναν τον λόρδο Χιουμ για την επιστολή του προς τη βασίλισσα Φρειδερίκη. Ταυτόχρονα ο αρχηγός του κόμματος Χάρολντ Ουίλσον ζήτησε να γίνουν ανακρίσεις για το θέμα των πολιτικών κρατουμένων στην Ελλάδα, ενώ βουλευτές του κόμματος του πρότειναν να συζητήσει η αγγλική Βουλή το θέμα της παροχής αμνηστίας στους Έλληνες πολιτικούς κρατούμενους, ως προϋπόθεση πραγματοποίησης της ελληνικής βασιλικής επίσκεψης στη Βρετανία.

Έχοντας, λοιπόν, αυτά κατά νου, ο Κ. Καραμανλής πηγαίνει στις 8 Ιουνίου στο παλάτι για να πείσει τον Παύλο ότι η αναβολή της επίσκεψης είναι πολιτικά επιβεβλημένη, όπως διηγείται στο αρχείο του:

«Ανέπτυξα εις τον βασιλέα την κυβερνητικήν άποψιν περί αναβολής του ταξιδιού, τονίσας ότι η αναβολή επιβάλλεται   διά   δύο   λόγους. Πρώτον, διότι τα επεισόδια του Απριλίου και η έκτασις του προκληθέντος θορύβου εις βάρος του Στέμματος, της κυβερνήσεως και της χώρας εδημιούργησαν τελείως απρόσφορον κλίμα διά την επίσκεψιν. Και δεύτερον, διότι υπήρχαν πληροφορίες ότι ταύτα θα επαναληφθούν και μάλιστα κατά τρόπον οργανωμένον, κατά την επίσημον επίσκεψιν των βασιλέων».

Ο Παύλος, πάντως, δεν πείστηκε κι έτσι ο πρωθυπουργός μετέβη και πάλι στα ανάκτορα τη Δευτέρα, 10 Ιουνίου.

«Επανέλαβα εις τον βασιλέα», συνεχίζει να αφηγείται ο Κ. Καραμανλής, «ότι το θέμα δεν είναι προσωπικόν και ότι την ευθύνην της αναβολής θα την αναλάβουν από κοινού αι δύο κυβερνήσεις... Τελικώς ο βασιλεύς εφάνη πειθόμενος και συνεζήτησε μαζί μου τας εξηγήσεις που θα έδιδε εις την βασίλισσαν της Αγγλίας, διά να μη θεωρηθή ότι διά της αναβολής του ταξιδιού την προσβάλλει».

Όταν, όμως, την Τρίτη, 11 Ιουνίου, ο Κ. Καραμανλής ανεβαίνει και πάλι στα ανάκτορα Τατοΐου για να οριστικοποιήσει με τον Παύλο την απόφαση αναβολής του επίμαχου ταξιδιού, βρίσκεται προ εκπλήξεως. «Ο βασιλεύς μού εδήλωσεν εν προφανή αμηχανία ότι επανεξετάσας το θέμα, κατέληξε με λύπην του εις την απόφασιν όπως μη υιοθέτηση την εισήγησιν της κυβερνήσεως», αναφέρει στο αρχείο του ο τότε πρωθυπουργός και προσθέτει:

«Εξέφρασα την λύπην μου διότι ο βασιλεύς κατέληξε εις μίαν ατυχή, κατά την γνώμην μου, απόφασιν και τον παρεκάλεσα να δεχθή την παραίτησίν μου».

Εν συνεχεία ο Κ. Καραμανλής ζητάει τη διάλυση της Βουλής, τον διορισμό αυστηρά υπηρεσιακής κυβέρνησης και την άμεση διενέργεια εκλογών με πλειοψηφικό, αλλά ο Παύλος δεν έχει τέτοια πρόθεση. «Ο βασιλεύς επεφυλάχθη να λάβη θέσιν επί της εισηγήσεως μου και μου προσέφερε τον Μεγαλόσταυρον του Σωτήρος, τον οποίον και παλαιότερον προσφερθέντα είχον αρνηθή... Ηυχαρίστησα τον βασιλέα και τον παρεκάλεσα να μην επιμείνη διότι, όπως του είπα γελών, συνήθως προσφέρεται           Μεγαλόσταυρος προς παρηγορίαν εις τους αποπεμπομένους πρωθυπουργούς, πράγμα όμως το οποίον δεν συνέβαινε εις την περίπτωσιν μου». Και ενώ ο Κ. Καραμανλής κατεβαίνει από τα ανάκτορα και συγκαλεί εκτάκτως το υπουργικό συμβούλιο για να ανακοινώσει την παραίτηση της κυβέρνησης, κατά παράβαση του Συντάγματος ο βασιλιάς Παύλος απευθύνει διάγγελμα προς τον ελληνικό   λαό   χωρίς   να   θέσει προηγουμένως το περιεχόμενο του υπόψη του πρωθυπουργού, όπως κατά το Σύνταγμα ήταν υποχρεωμένος να κάνει, τονίζοντας μεταξύ άλλων:

 

 

«Η παραίτησης της κυβερνήσεως οφείλεται εις διαφωνίαν, προκύψασαν εκ της μη αποδοχής υπ' εμού της εισηγήσεως του κ. προέδρου της κυβερνήσεως περί μη πραγματοποιήσεως της διά την 1ην Ιουλίου 1963 ορισθείσης επισήμου επισκέψεως μου εις Μεγάλην Βρετανίαν. Κρίνων από της θέσεως μου, πιστεύω ότι, το γε νυν έχον, το συμφέρον της χώρας επιτάσσει όπως η επίσκεψις αύτη πραγματοποιηθή... Αναβολή ή ματαίωσις αυτής εξυπηρετεί τους σκοπούς των επιβουλευομένων την ασφάλειαν της Ελλάδος...»

Η είδηση της παραίτησης Καραμανλή πέφτει σαν βόμβα. Ο συμπολιτευόμενος Τύπος βρίσκεται σε δίλημμα, καθώς λόγω ιδεολογικής τοποθέτησης δεν μπορεί να επικρίνει το παλάτι ανοικτά.

Αντίθετα, ο αντιπολιτευόμενος κεντρώος Τύπος δεν δίστασε να πανηγυρίσει την παραίτηση του Κ. Καραμανλή, αδιαφορώντας για τη συνταγματικότητα ή όχι των ενεργειών του βασιλιά.

Ο Κ. Καραμανλής αισθάνεται ότι εξυφαίνεται συνωμοσία εναντίον του. «Ελέχθησαν πολλά τότε περί παρεμβάσεως της βασιλίσσης και ωρισμένων συνεργατών μου, διά τα οποία δεν δύναμαι να αναλάβω την ευθύνην», σημειώνει αργότερα στο αρχείο του. Προσθέτει όμως ότι μετά τη συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου, όπου ανακοίνωσε την απόφαση του να παραιτηθεί «νευρικότητα εξεδήλωσεν εκ των υστέρων και ο Σπ.  Θεοτόκης,  όστις  ενεθάρρυνε τον κ. Κανελλόπουλον και ωρισμένους βουλευτάς να αντιδράσουν κατά των αποφάσεων μου». 

 

Απογοητευμένος αποφασίζει να φύγει προσωρινά από την Ελλάδα, αναχωρώντας στις 18 Ιουνίου για τη Ζυρίχη, όπου θα παραμείνει έως και τον Σεπτέμβριο, αφού προηγουμένως ζητάει από τον Παύλο να ορίσει πρωθυπουργό της «υπηρεσιακής» κυβέρνησης, η οποία όμως θα εμφανιζόταν στη Βουλή για να πάρει ψήφο εμπιστοσύνης, τον Παναγιώτη Πιπινέλη. «Ο βασιλεύς δεν εφάνη ικανοποιημένος από την πρότασίν μου, ο δε κ. Χοϊδάς, όστις είχε κληθή εν τω μεταξύ, επεμβαίνων κατά τρόπον ανάρμοστον, εχαρακτήρισεν ακατάλληλον τον κ. Πιπινέλην», σημειώνει ο Κ. Καραμανλής και συνεχίζει: «Είναι προφανές  ότι αι  αντιδράσεις κατά του κ. Πιπινέλη δεν ωφείλοντο εις την ακαταλληλότητα του, αλλά εις το γεγονός ότι είχε ήδη παρασκευασθή λύσις με άλλους συνεργάτας μου, οι οποίοι, όπως και προηγουμένως ανέφερα, ενεθάρρυναν τον βασιλέα κατά την διαφωνίαν».

Ο Καραμανλής δεν έχει άδικο να υποπτεύεται συνωμοσία. Άλλωστε από τις αρχές του 1963 οι σχέσεις του με το παλάτι έχουν πάρει πολύ άσχημη τροπή. Όπως αποκαλύπτεται από αμερικανικά έγγραφα που ήρθαν πρόσφατα στο φως της δημοσιότητας, στις 31 Ιανουαρίου η βασίλισσα Φρειδερίκη συναντάται με τον σταθμάρχη της CΙΑ στην Αθήνα Λοκ Κάμπελ. Κατά την αναφορά του τελευταίου, η Φρειδερίκη τού παραπονείται ότι «ο Καραμανλής είναι άνθρωπος με μεγάλες ικανότητες και εξ ολοκλήρου πιστός στη μοναρχία, γίνεται όμως όλο και πιο δύσκολο να συνεργαστεί κανείς μαζί του γιατί έχει πολύ κακή κρίση». Πάντα κατά την αναφορά του Λοκ Κάμπελ, η Φρειδερίκη υποστήριξε ότι «ίσως ήλθε ο καιρός για εκλογές και μια νέα κυβέρνηση», με πρωθυπουργό είτε τον Γεώργιο Ράλλη είτε τον Σπύρο Θεοτόκη και έδωσε την εντύπωση στον σταθμάρχη της CΙΑ ότι «αν αντιμετώπιζε μια κρίσιμη κατάσταση, το βασιλικό ζεύγος θα στρεφόταν στο στρατό σε μια τελευταία προσπάθεια να σωθεί ο θεσμός της μοναρχίας» *.

*. Memorandum for DCI McCone, 8 February 1963. Αναφέρεται σε πρόσφατο βιβλίο του Αλέξη Παπαχελά «Ο βιασμός της Ελληνικής Δημοκρατίας», εκδόσεις «Εστία», σ. 87.

ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ 27.7.1997

Μουντιαλ : Πως αποκλείστηκε η Εθνική Ελλάδος το 1970

 

 

Ο αποκλεισμός της Εθνικής από το Μουντιάλ του 1970 στο Μεξικό

Όλα συνέβησαν για έναν βαθμό, ένα γκολ κι ένα... φούτερ. Το επεισόδιο του Δομάζου με τον προπονητή Γεωργιάδη και τον χουντικό Γεν. Γραμματέα αθλητισμού Ασλανίδη.

Γράφει ο Δημήτρης Καπράνος

Κι όμως, το 1970, τότε που παίχτηκε το καλύτερο Μουντιάλ στο Μεξικό και το κατέκτησε η Βραζιλία για τρίτη φορά (πρώτη στη Σουηδία, δεύτερη στη Χιλή), η Εθνική Ελλάδος θα μπορούσε να παίξει απέναντι στον Πελέ και τον Ζαϊρζίνιο!

Πώς έχασε την ευκαιρία; Μα, όπως χάνονται οι μεγάλες ευκαιρίες. Με έναν τρόπο απίθανο, για ένα καπρίτσιο ενός περίεργου προπονητή, που είχε φέρει στην Ελλάδα ο Κωνσταντίνος Ασλανίδης, ο «καίσαρας του αθλητισμού» εκείνης της εποχής, ο πανίσχυρος πρωτεργάτης της 21ης Απριλίου και μόνιμος (ως το 1972) γενικός γραμματέας Αθλητισμού, που έλυνε κι έδενε στα αθλητικά πράγματα

Προπονητής της Εθνικής Ελλάδος ήταν ο Νταν Γεωργιάδης, ένας Έλληνας της διασποράς, με περγαμηνές (είναι αλήθεια) αλλά και παραξενιές!

Ο Νταν Γεωργιάδης γεννήθηκε στην Ιθάκη στις 5 Μαΐου 1922, αλλά πέρασε τα παιδικά του χρόνια στην Αθήνα. Σπούδασε στην Ανώτατη Σχολή Εμπορικών Επιστημών στο Βουκουρέστι, όπου αποφοίτησε με πτυχίο οικονομικών.

Στη Ρουμανία ασχολήθηκε με τον αθλητισμό και αρχικά διακρίθηκε στον στίβο. Είχε επίσης 22 συμμετοχές με την Εθνική ομάδα Ρουμανίας και 12 (πρώτη στα 18) με την αντίστοιχη του χάντμπολ.

Το 1947 επέστρεψε στην Ελλάδα, αλλά αγωνίστηκε μόνο σε τρία παιχνίδια με τον Παναθηναϊκό, λόγω εξάρθρωσης στο χέρι, που τον ανάγκασε να σταματήσει το ποδόσφαιρο το 1948 σε ηλικία 26 ετών.

Φοίτησε σε σχολές προπονητών και κατείχε διπλώματα από τις αντίστοιχες της Ουγγαρίας, της Χιλής, του Περού και της Γερμανίας. Διετέλεσε, μάλιστα, και διευθυντής στις δύο τελευταίες.

Άρχισε την 30ετή προπονητική του καριέρα το 1958 και θήτευσε στις Εθνικές ομάδες Αϊτής, Περού, Βολιβίας, Ελλάδας και Βενεζουέλας, στους συλλόγους της Νότιας Αμερικής Σπορτ Μπόΐς, Αλιάνσα Λίμα (Περού), Μπάνφιλντ, Φέρο Καρίλ (Αργεντινής), Μπολίβαρ (Βολιβίας), Λιμπερτάς (Παραγουάης) και Σαντιάγο Γουόντερερς (Χιλής), καθώς και της Ευρώπης Παναχαϊκή, Ολυμπιακός, Σο ντε Φον, Μοντρέ Σπορτς (Ελβετίας), Σεβίλλη (Ισπανίας), Λάρισα, Πανιώνιος (δύο φορές), Αιγάλεω Α.Ο., Τρίκαλα, Προοδευτική, με τον Πανιώνιο να αποτελεί τον τελευταίο του σταθμό στην ελληνική Α' Εθνική την περίοδο 1975-1976 και την Προοδευτική να αποτελεί την μοναδική ομάδα Γ' Εθνικής, στην οποία εργάστηκε. Πέθανε στις 18 Ιανουαρίου 1998 στην Αθήνα.

Η Εθνική μας, η οποία είχε αρχίσει τα προκριματικά με ήττα 0-1 στην Ελβετία, στη συνέχεια κέρδισε την Πορτογαλία του Εσουσέμπιο, του Κολούνα και του Τόρες με 4-2 στο Καραϊσκάκη και έφερε 2-2 στο Πόρτο, αφού προηγήθηκε 0-2 μέχρι το 80' και ισοφαρίστηκε στο 85'.

Στις 16 Νοεμβρίου 1969 θα παίζαμε στο Καραϊσκάκη με τη Ρουμανία, η οποία προηγούνταν με έναν βαθμό στη βαθμολογία του ομίλου μας.

Είχαμε βγάλει εκτός Πορτογαλία και Ελβετία και η ομάδα μας ήταν έτοιμη για τον μεγάλο αγώνα. Δέκα μέρες πριν και η Εθνική μας, με Οικονομόπουλο, Σιδέρη, Κούδα, Μποτίνο, Χάιτα, Σπυρίδωνα, Καμάρα και άλλους σπουδαίους παίκτες μιας από τις καλύτερες «φουρνιές» ποδοσφαιριστών μας και ηγέτη τον Μίμη Δομάζο, τον επονομαζόμενο «Στρατηγό», ετοιμαζόταν εντατικά και διέμενε στον «Αστέρα» Βουλιαγμένη».

Ο Νταν Γεωργιάδης ήταν «περίεργος» για την εποχή του. Μιλούσε σε όλους τους παίκτες στον πληθυντικό (όπως και εκείνοι) και ήταν άτεγκτος στα θέματα πειθαρχίας. Τότε, οι φροντιστές των ομάδων άφηναν έξω από τα δωμάτια των ποδοσφαιριστών κάθε πρωί τις φόρμες της προπόνησης, παντελόνι και μακρυμάνικη μπλούζα (φούτερ). ^

Εκείνο το πρωί στον Μίμη Δομάζο άφησαν -εκ λάθους- μόνο το παντελόνι. Ο παίκτης φόρεσε μια δική του μπλούζα και κατέβηκε στην τραπεζαρία για πρωινό και «θεωρία».

«Πού πάτε έτσι, κύριε;» τον ερωτά ο Γεωργιάδης. «Για πρωινό, κύριε» απαντά ο Δομάζος. «Και πού είναι η μπλούζα σας της Εθνικής ομάδος, κύριε;» «Δεν μου την έφεραν, κύριε». «Να πάτε να τη βρείτε αμέσως, κύριε». «Πού να τη βρω, κύριε;» «Να πάτε σπίτι σας, κύριε».

Και ο Δομάζος, όπως ήταν και «ζοχαδιακός», αλλά και έχοντας την έπαρση που έχουν συνήθως όλοι οι μεγάλοι παίκτες, σηκώνεται και φεύγει και... πάει σπίτι του! Και ο Γεωργιάδηδ θέτει θέμα στον Ασλανίδη «ή εγώ ή αυτός». Γίνεται ο σχετικός χαμόδ, αλλά ο Νταν είναι ανένδοτος. Φυσικό επακόλουθο η κλήση του Δομάζου στο γραφείο του Κώστα Ασλανίδη Η συζήτηση είναι έντονη και κάποια στιγμή φουντώνει.

«Δεν ντρέπεσαι; Εγώ σε πήρα από τις παράγκες και σε έκανα άνθρωπο!» φέρεται ότι του είπε ο γραμματέας. Και ο «κοντός», που ήταν τουλάχιστον ένα κεφάλι κοντύτερος του Ασλανίδη, «τα παίρνει στο κρανίο», που θα λέγαμε σήμερα, και κάνει να χιμήξει!

«Φοβήθηκα ότι θα έβγαζε από το συρτάρι το πιστόλι του» είπε, αργότερα, η γραμματέας του... γραμματέα!

Επικράτησε λοιπόν ο Νταν, παίζουμε με τους Ρουμάνουδ και ενώ προηγούμεθα δύο φορές, το ματς τελειώνει ισόπαλο 2-2 με δύο γκολ του Ντουμιτράκε, που μας πήρε την μπουκιά από το στόμα!

Βούιξε ο αθλητικός αλλά και ο πολιτικός Τύπος κατά του «Νταν», ο Δομάζος αισθάνθηκε δικαιωμένος, ο Γεωργιάδης απολύθηκε και ανέλαβε την Εθνική μας ο Λάκης Πετρόπουλος, ο οποίος κατέβασε την ομάδα στη ρεβάνς του Βουκουρεστίου με μόνο στόχο τη νίκη

Η Εθνική μας βρέθηκε να χάνει στο 36' με γκολ του Ντεμπρόφσκι, αλλά στο 50 ο Δομάζος με έναν κεραυνό ισοφάρισε! Πιέσαμε, αλλά το σκορ έμεινε στο 1-1. Κι έτσι αποκλειστήκαμε από το Μουντιάλ του Μεξικού για έναν βαθμό, ένα γκολ και... ένα φούτερ

Κυριακάτικη Δημοκρατία 27.11.2022