Στο φως 2.500 χρόνια μετά η αρχόντισσα της Καστοριάς

Στερέωση του άνω άκρου της αρχόντισσας για τη μετακίνησή της από το πεδίο συντήρησης.

ENTYΠΩΣΙΑKA EΥΡΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΑ «ΑΙΝΙΓΜΑΤΑ»

Στο φως 2.500 χρόνια μετά η αρχόντισσα της Καστοριάς

Η «αρχόντισσα της Καστοριάς», που έζησε πριν από 2.500 χρόνια, φορούσε 72 περίτεχνα, χάλκινα βραχιόλια στα χέρια και στα πόδια, ένα εντυπωσιακό περιδέραιο από χάντρες γυαλιού και ήλεκτρου στο λαιμό, δαχτυλίδια και ενώτια.

Εζησε τον 6ο π.Χ. αιώνα στην Κρεπενή, στις όχθες της λίμνης Καστοριάς και θάφτηκε με τα κοσμήματά της και πλήθος από αγγεία. Δίπλα της βρέθηκε σε μια άλλη ταφή και μια δεύτερη «αρχόντισσα» με επίσης αρκετά πλούσια κοσμήματα και ενδεχομένως μία τρίτη, αλλά τα κατάλοιπα δεν έχουν ακόμη μελετηθεί και οποιαδήποτε εικασία είναι πρόωρη.

Όλες τους ήταν γυναίκες απροσδιόριστης ηλικίας, λεπτοκαμωμένες, σίγουρα πλούσιες, μέλη μιας ανώτερης τάξης. Κυκλοφορούσαν με το κεφάλι ψηλά, έχαιραν εκτίμησης, συμμετείχαν σε κοινωνικές εκδηλώσεις και επιδείκνυαν τον πλούτο και τη δύναμή τους.

Οι «αρχόντισσες της Κρεπενής» βρέθηκαν πριν από έναν χρόνο αλλά παρουσιάστηκαν για πρώτη φορά χθες το απόγευμα από την αρχαιολόγο, επικεφαλής της ανασκαφής, Γεωργία Στρατούλη, στη συνάντηση για το αρχαιολογικό έργο στην Άνω Μακεδονία, που ολοκληρώνεται σήμερα στην Καστοριά.

«Ήταν ένα τυχαίο, ανέλπιστο και συγκλονιστικό εύρημα, που άνοιξε νέους ορίζοντες στην έρευνα για την περιοχή. Η ανασκαφή έπεσε πάνω σε μια συστάδα τάφων, τρεις από οποίες πρέπει να αφορούν γυναίκες.

Το πλέον συγκλονιστικό στοιχείο είναι ότι οι ταφές ήταν πλούσια κτερισμένες και μία από τις ''αρχόντισσες'' φορούσε 72 χάλκινα ψέλλια (βραχιόλια), περιδέραιο με χάντρες από γυαλί και ήλεκτρο, πόρπες, περόνες, ενώτια και δαχτυλίδια», λέει η κ. Στρατούλη στο «Εθνος» και προσθέτει: «Οπωσδήποτε αυτό δεν είναι τυχαίο, αντίθετα μιλούμε για ένα μοναδικό εύρημα. Η μοναδικότητά του έγκειται στο ότι δεν υπάρχουν στοιχεία για την αρχαϊκή περίοδο στην Καστοριά, κυρίως όμως στο ότι έχουμε τόσο εντυπωσιακά κοσμήματα».

 Το δεξί άκρο συντηρημένο, με τα βραχιόλια που τοποθετήθηκαν σε αυτό για την ταφή.

Η «αρχόντισσα της Καστοριάς» ήταν... ζωσμένη με χάλκινα πολύσπειρα βραχιόλια στα άνω και κάτω άκρα. Φορούσε από ένα βραχιόλι σε κάθε βραχίονα και από 16 σε κάθε χέρι από τον αγκώνα μέχρι τον καρπό. Άλλα 21 είχε στο ένα πόδι και περίπου τόσα στο άλλο.

Παρότι το υλικό από τις άλλες δύο γυναικείες ταφές είναι ελάχιστο, οι αρχαιολόγοι εκτιμούν ότι και εκείνες ήταν περίτεχνα στολισμένες, με μεγάλο αριθμό χάλκινων βραχιολιών.

Συμβολισμός

Εδώ και έναν χρόνο η κ. Στρατούλη μελετά το υλικό και αναζητά τον ιδιαίτερο συμβολισμό της περίτεχνης ταφής με τα εντυπωσιακά βραχιόλια.

«Οι υστεροαρχαϊκοί χρόνοι, του β' μισού του 6ου π.Χ. αιώνα είναι περίοδος κατά την οποία στον ελλαδικό χώρο εδραιώνονται οι πόλεις-κράτη και αναπτύσσονται οι τυραννίες, ενώ παράλληλα ανθούν τα γράμματα, οι τέχνες και οι επιστήμες. Έχουμε μια οικονομική και κοινωνική διαστρωμάτωση. Οι ''αρχόντισσες'' προέρχονται από την ανώτερη οικονομικά και κοινωνικά τάξη. Το μαρτυρά και το ότι οι ταφές είναι σε συστάδες και τα άτομα που έχουν ταφεί σχετίζονται με συγγενικούς δεσμούς, είναι μέλη της ίδιας οικογένειας ή με κοινωνικά κριτήρια, αφορά δηλαδή σε εύπορους και κοινωνικά αποδεκτούς πολίτες. Κι επειδή είναι πλούσιες και γνωστές στην κοινωνία, θάβονται με ιδιαίτερο τρόπο, για να ξεχωρίζουν ακόμη και στον θάνατο από τους κοινούς θνητούς», μας λέει.

Την «αρχόντισσα» με τα 72 βραχιόλια συνόδευαν αγγεία, σκεύη για αποθήκευση τροφής και υγρών, αρωματοδοχεία, γυάλινα πολύχρωμα αλάβαστρα (αγγεία με μικρό στόμιο, χωρίς λαβή) και εξάλειπτρα - δοχεία με ιδιαίτερο στόμιο για την αποθήκευση αλοιφών σε στερεή μορφή.

 Τα κάτω άκρα της νεκρής με τα βραχιόλια στο σημείο που αποκαλύφθηκαν από την αρχαιολογική σκαπάνη.

ΤΙ «ΔΕΙΧΝΟΥΝ» ΟΙ ΑΝΑΣΚΑΦΕΣ

Οι τρεις νεκροπόλεις της Κρεπενής και το μυστήριο με τα οστά

Η ταφική πρακτική με τα πολλά και ακριβά κτερίσματα, πρωτόγνωρη για την Καστοριά, προβληματίζει τους αρχαιολόγους.

«Οι πλούσια κτερισμένες ταφές της Κρεπενής μπορεί να μην συγκρίνονται με την πολύχρυση "Δέσποινα των Αιγών", που πέθανε στις αρχές του 5ου π.Χ. αιώνα, βρέθηκε σε συστάδα γυναικείων ταφών και πιθανότατα ήταν σύζυγος του Αμύντα του Α΄, ούτε φυσικά με τους χρυσοφόρους Μακεδόνες από το Αρχοντικό της Πέλλας, ωστόσο δεν είναι μειωμένης αξίας», λέει η κ. Στρατούλη και συμπληρώνει: «Υπάρχει πολύς χαλκός, που ενδεχομένως να προέρχεται από περιοχή της Δυτικής Αλβανίας και γι΄αυτό υποστηρίζω ότι πρόκειται για μέλη μιας αριστοκρατικής τάξης».

Πέρα από τον ιδιαίτερο συμβολισμό που κρύβουν οι ταφές, οι αρχαιολόγοι καλούνται να λύσουν και ένα άλλο πρόβλημα. Τα βραχιόλια και τα άλλα κοσμήματα σώθηκαν σε καλή κατάσταση, όχι όμως και τα οστά. «Τα οστά των νεκρών είναι σε πλήρη αποσάθρωση, έχουν διαλυθεί, λόγω της τοξικότητας του εδάφους, την οποία και δεν μπορούμε να ερμηνεύσουμε. Σε απόσταση 250 μέτρων βορειότερα υπάρχουν άλλες ταφές και η κατάσταση των οστών είναι εξαιρετική. Μόνο ένα μηριαίο οστό της ''αρχόντισσας'' με τα 72 βραχιόλια έχει βρεθεί και ελάχιστα από τις άλλες δύο ταφές», τονίζει η κ. Στρατούλη.

 Η ομάδα των αρχαιολόγων στο σημείο που ήρθε στο φως

Αγνωστο υλικό

Οι αρχαιολόγοι δεν αποκλείουν οι νεκρές να έχουν θαφτεί σε ένα είδος κλίνης, από άγνωστο υλικό, που πιθανόν αποσαθρώθηκε, αφήνοντας ίχνη οργανικής ύλης, που ακόμη δεν έχουν μελετηθεί. Αυτό ίσως οδήγησε στην τοξικότητα του εδάφους που κατέστρεψε τα οστά.

Η αρχαϊκή νεκρόπολη της Κρεπενής εκτείνεται σε πολύ μεγάλη έκταση, ίσως και 3 στρέμματα. Ερευνήθηκαν δέκα τάφοι, λακκοειδείς με τους νεκρούς σε ύπτια θέση.Εκτός από τις τρεις γυναικείες ταφές, ερευνήθηκαν επίσης μία-δύο ανδρικές ταφές με χαρακτηριστικό κτέρισμα φύλου, την παρουσία σιδερένιας αιχμής δόρατος.

Στην Κρεπενή έγινε τον περασμένο χρόνο μια μεγάλη ανασκαφή, από ομάδα αρχαιολόγων, τοπογράφων μηχανικών, συντηρητών και ειδικευμένων εργατοτεχνιτών, στο πλαίσιο εργασιών για το αποχετευτικό δίκτυο. Η αρχαιολογική σκαπάνη έφερε στο φως τρεις νεκροπόλεις από τρεις διαφορετικές περιόδους. Η παλαιότερη, έκτασης κοντά στο 1,5 στρέμμα, χρονολογείται στην Πρώιμη Εποχή του Σιδήρου (8ος και 7ος π.χ. αιώνας) και περιλαμβάνει ταφές ενηλίκων και των δύο φύλων, καθώς και παιδιών, συνήθως σε απλούς και σπάνια σε κιβωτιόσχημους τάφους.

Η δεύτερη νεκρόπολη, σε απόσταση 250 μέτρων από την πρώτη είναι των υστεροαρχαϊκών χρόνων και αποκάλυψε τις «αρχόντισσες με τα βραχιόλια», ενώ η τρίτη είναι μεταγενέστερη κατά δύο αιώνες και χρονολογείται στους πρώιμους ελληνιστικούς χρόνους, στον όψιμο 4ο π.χ. αιώνα. Οι ελληνιστικοί τάφοι χαρακτηρίζονται από τη διαμόρφωση χαμηλών τύμβων.

Στα κτερίσματα των γυναικείων ταφών περιλαμβάνονται ενώτια από χρυσό και χαλκό, ασημένιες και χάλκινες τοξωτές πόρπες, αλλά και πήλινα σκεύη αποθήκευσης, προσφοράς και κατανάλωσης υγρών.

ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΟΝ ΚΑΤΩ ΚΟΣΜΟ

Η ύπαρξη μεγάλου αριθμού αγγείων δείχνει ότι οι συγγενείς έστελναν τους νεκρούς στον Κάτω Κόσμο περιποιημένους, ενώ οι υδρίες, οι οινοχόες, οι σκύφες, ότι τους έδιναν υγρά για το ταξίδι.

ΜΑΡΙΑ ΡΙΤΖΑΛΕΟΥ

ritzal@pegasus.gr

http://www.ethnos.gr/politismos/arthro/sto_fos_2_500_xronia_meta_h_arxontissa_tis_kastorias-64768890/

Αρχαιολογικός θησαυρός στην Κρεπενή Καστοριάς

Αρχαιολογικός θησαυρός στην Κρεπενή Καστοριάς

ΓΡΑΦΕΙ Η ΓΙΩΤΑ ΜΥΡΤΣΙΩΤΗ

Φλέβα αρχαιολογικού θησαυρού χτύπησαν μηχανήματα κατά τη διάνοιξη αποχετευτικού αγωγού σε παραλίμνια θέση της Καστοριάς. Τρεις νεκροπόλεις με πλούσια κτερισμένες ταφές διαφορετικών ιστορικών περιόδων, αλλά πολλαπλού ενδιαφέροντος για την αρχαιολογική και ιστορική έρευνα, που ήρθαν πρόσφατα στο φως, ανοίγουν ένα νέο κεφάλαιο άγνωστο για την περιοχή της Καστοριάς. Αυτό της αρχαϊκής και ελληνιστικής περιόδου για την οποία ελάχιστα ήταν ώς τώρα γνωστά στην επιστημονική κοινότητα.

Οι τρεις νεκροπόλεις εντοπίστηκαν στη θέση Κρεπενή της Κοινότητας Μαυροχωρίου. Η παλαιότερη, έκτασης 1,5-1,8 στρ., χρονολογείται στον 8ο-7ο αιώνα π.Χ. στην Πρώιμη Εποχή του Σιδήρου, με πυκνές ταφές σε απλούς, συνήθως ορθογώνιους λάκκους, λίγους κιβωτιόσχημους. Τριακόσια μέτρα από την πρώτη, είκοσι συνολικά τάφους με μοναδικά ευρήματα αποκάλυψε η δεύτερη νεκρόπολη της αρχαϊκής εποχής (6ος π.Χ.) και η τρίτη των πρώιμων ελληνιστικών χρόνων του δ΄ τέταρτου του 4ου αιώνα ή και των αρχών του 3ου αιώνα π.Χ.

Δεκάδες κοσμήματα, πόρπες, χάλκινες περόνες, αιχμές δοράτων, μαχαίρια, χαρώνεια νομίσματα, ζωόμορφα σκεύη, πολύχρωμα γυάλινα μυροδοχεία, κορινθιακά εξάλειπτρα υποδεικνύουν διαφορετικά ταφικά έθιμα και κοινωνική διαστρωμάτωση άγνωστων οικισμών που είχαν ακμάσει ενδεχομένως σε μικρή απόσταση από τα νεκροταφεία. Στους αρχαϊκούς τάφους, οι νεκροί, σε ύπτια και οκτάδην θέση πάνω σε ξύλινες ή και από άλλα φθαρτά υλικά κλίνες, φέρουν σπάνια κτερίσματα. Χαρακτηριστικές είναι «οι πολλαπλές σειρές από χάλκινα πολύσπειρα ψέλια (βραχιόλια) που κάλυπταν όχι μόνο τα δύο άνω άκρα των νεκρών, αλλά και σε μια περίπτωση και τα κάτω άκρα. Στο εσωτερικό τους διατηρούνται ακέραια αυτά τα οστά σε αντίθεση με το υπόλοιπο σκελετικό υλικό από το οποίο δεν έμεινε ούτε ίχνος», εξηγεί στην «Κ» η επικεφαλής της ανασκαφής, δρ Αρχαιολογίας Γεωργία Στρατούλη, προϊσταμένη του Τμήματος Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιολογικών Χώρων, Μνημείων και Μουσείων της Εφορείας Αρχαιοτήτων Καστοριάς.

Μια εύρωστη οικονομικά κοινωνία δείχνουν και οι ταφές του ελληνιστικού νεκροταφείου στην ίδια θέση, περίπου δύο αιώνες αργότερα. Φαίνεται πως μετά τον θάνατο του Αλεξάνδρου Γ΄ οι βετεράνοι επιστρέφουν από τον πόλεμο της Ασίας στα πάτρια εδάφη. Η περιοχή ακμάζει και στο βορειοδυτικό άκρο της χώρας και στην Καστοριά. Την άνθησή τους μαρτυρούν οι πλούσιες ταφές της Κρεπενής, όμοιες με αυτές που συναντάμε σε πολλές άλλες νεκροπόλεις του Μακεδονικού Βασιλείου. «Μνήμη της αθανασίας» αποκαλεί τη νεκρόπολη η κ. Στρατούλη. «Μνήματα τηλεφανή» υπήρχαν. Μικροί χαμηλοί τύμβοι προεξείχαν του εδάφους και σηματοδοτούσαν προγονική μνήμη, αλλά ανασκαφή έως σήμερα δεν είχε γίνει. Τα ευρήματα είναι πρόσφατα, η έρευνα βρίσκεται σε εξέλιξη, τα κτερίσματα συντηρούνται και η μελέτη τους θα πλουτίσει τις γνώσεις μας για το βόρειο άκρο της χώρας.

Τα ευρήματα της Κρεπενής Καστοριάς ανοίγουν την 29η τριήμερη αρχαιολογική συνάντηση με περισσότερες από 80 ανακοινώσεις (μεταξύ αυτών και της Αμφίπολης) για το ανασκαφικό έργο της Μακεδονίας και της Θράκης, την Πέμπτη 3 Μαρτίου στις 9.30 π.μ., στην αίθουσα τελετών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.

 
Έντυπη ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ
http://www.kathimerini.gr/850655/article/epikairothta/ellada/arxaiologikos-8hsayros-sthn-krepenh-kastorias

ΠΡΩΤΟΧΡΟΝΙΑ ΣΤΗΝ ΚΑΣΤΟΡΙΑ

Καστοριανή λαογραφία

ΠΡΩΤΟΧΡΟΝΙΑ ΣΤΗΝ ΚΑΣΤΟΡΙΑ

Ποια τραγούδια ψάλλονται

Την παραμονή της Πρωτοχρονιάς οι κάτοικοί της παλιάς Καστοριάς έδιναν ένα ξέχωρο τοπικό χρώμα με τα τραγούδια και τον ιδιαίτερο μελωδικό  ρυθμό. Σχηματίζονταν οι μεγάλες «παρέες»  από βραδύς, οι οποίες με επικεφαλής τους Μασιαλάδες (μεγάλες φωνές) γύριζαν όλα τα σπίτια, ψάλλοντας τα πρωτοχρονιάτικα τραγούδια και μια μελωδική συγχορδία φωνών και μουσικών  οργάνων αντηχούσε  σ'   όλη  τη πόλη.

Αραδιαστείτε έμπρεπα

 όλοι   με   την   αράδα,

 να   ειπούμε  τραγούδια  ευγενικά

ν'   αρέσουν   τ'   αφεντικά   μας

Αφέντης    μας   είναι   καλός

με   κόσμον   αγαπημένος

κι'  ανάμεσα  στον  μαχαλά

στύλος   μαλαματένιος

Ας   ειν'   πολλά   τα   έτη   σας

να   ζείτε  και   του  χρόνου

Παϊντός.

Η Καστοριά ήταν και είναι η πόλις των ξενιτεμένων και δεν μπορούσε η λαϊκή μούσα να λησμονήσει  αυτούς και τους δικούς τους στην Καστοριά. Έτσι την παραμονή της πρωτοχρονιάς, χρονιάρας μέρας, στα περισσότερα σπίτια. σχεδόν σ' όλα, γιατί όλες οι οικογένειες έχουν κάποιον στην ξενιτιά, ακούγονταν το   τραγούδι;

Ξενιτεμένο μου πουλί

και παραπονεμένο

η ξενιτειά σε χαίρεται

κι'   εγώ   'χω  τον  καημό σου

Ήταν το τραγούδι, πού προκαλούσε τα  δάκρυα όλης της οικογένειας και ιδιαιτέρως της μάνας, που έφερνε στη θύμησή της το παιδί της που ήταν στην ξενιτιά. Έβγαινε αυτή στην πόρτα και με βρεγμένα από τα δάκρυα τα μαγουλά της δεν ήξερε πώς να περιποιηθεί την «παρέα».

Φεύγοντας από εκεί η «παρέα» πήγαινε στο διπλανό σπίτι με το τραγούδι:

Απ' άρχοντες εβγαίναμε

σ' ευγενικούς θα πάμε

Αραδιαστείτε έμπρεπα

όλοι με την αράδα

για να πολυχρονίσωμε

και την καλή κυρά μας.

Κυρά που έχεις τους υιούς

ο Θεός να στους χαρίσει.

Με μόσχο τους ανάθρεψες

με μόσχο και με γάλα

και στο σχολειό τους έστελνες

τα γράμματα να μάθουν,

Τα γράμματα τα έμαθαν

τη γιατρική σπουδάζουν.

Να ζήσεις και να τους χαίρεσαι

να τους αρραβωνιάσεις.

Να δεις αγγόνια, εγγονές

και κρούσταλλες νυφάδες.

Στο σπίτι, που ο οικοδεσπότης έλειπε στην ξενιτιά έλεγε η «παρέα» και το ανάλογο τραγούδι:

Από μακρά σας χαίρομαι

όπου ν' αρθώ κοντά σας

Αραδιαστείτε ν' άμπρε παιδιά

όλοι με την αράδα

να πούμε τραγούδια ευγενικά

ν' αρέσουν την κυρά μας

Τα συχαρίκια σας δείχνουμε,

πως έρχετ' ο αφέντης

το άλογο καλλίγησε,

σέλα χρυσή του βάζει

Σε σπίτι που είχαν κορίτσι αρραβωνιασμένο έδινε η παρέα τις ευχές:

Μ' ώρες καλές ευχόμαστε

το νέο αρραβώνα

να ζείτε να την χαίρεσθε

αητόν με την κορώνα.

Βάλε κρασί στο μαστραπά

κισάδες στην απλάδα.

Ας είν' πολλά τα έτη σας.

Να ζείτε χρόνους και καιρούς

Χαρούμενοι με πλούτη

Παϊντός

Αυτά είναι τα τραγούδια και έτσι η λαϊκή μούσα της Καστοριάς εκδηλώνει τον εσωτερικό κόσμο των κατοίκων της, ενώ στην ύπαιθρο σε όλα τα χωριά από την παραμονή αρχίζει ο εορτασμός του Καρναβαλιού διαρκείας δύο ημερών. Αλλά για την πόλη της Καστοριάς το 12ήμερο δεν τελειώνει εδώ. Από αρχαιοτάτων χρόνων τα Θεοφάνεια άρχιζε και συνεχίζεται και σήμερα ο εορτασμός του Καρναβαλιού για τρεις ημέρες. Το Καρναβάλι της Καστοριάς διακρίνεται για την παλλαϊκή συμμετοχή των κατοίκων και γιορτάζεται κατά τρόπον ομολογουμένως πρωτότυπο για αυτό και προσελκύει κάθε χρόνο και περισσότερους ξένους επισκέπτες.

Γ. Ιατρού

Οσία Σοφία η εν Κλεισούρα

Συγκίνηση για την οσία που μιλούσε με αγίους και τάιζε τα άγρια θηρία

Πρόκειται για τη γερόντισσα Σοφία της Κλεισούρας που η αγιοκατάταξη της έγινε το 2011,  τριάντα επτά  χρόνια μετά την κοίμηση της.

Τα θαυμαστά περιστατικά και το δράμα που έζησε στον Πόντο

Από τον Θάνο Χερχελετζή

Μιλούσε με την Παναγία και τους άγιους. «Ανέπνεε» τον Χριστό και μετέδιδε την ταπεινότητα και την απλότητα. Από τα χέρια της έτρωγε μια αρκούδα που της έγλειφε τα πόδια ως ένδειξη ευγνωμοσύνης. Είχε τη μοναδική θαυμαστή εμπειρία να τη χειρουργήσει ο αρχάγγελος Γαβριήλ με υποδείξεις της Θεοτόκου, όταν το 1967 κινδύνεψε να πεθάνει από μια πληγή που δημιουργήθηκε στο σώμα της και έβγαζε ένα δυσώδες υγρό. Μόλις σε μία νύχτα έγινε καλά, προκαλώντας μεγάλη έκπληξη στους γιατρούς που την εξέτασαν.

Η γερόντισσα Σοφία, η ασκήτρια που γεννήθηκε στην Τραπεζούντα του Πόντου και έζησε μόνη της σχεδόν μισό αιώνα στο μοναστήρι της Παναγίας στην Κλεισούρα της Καστοριάς, πριν από τέσσερα χρόνια καταγράφηκε στο Αγιολόγιο της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Στις 6 Μαΐου συμπληρώθηκαν 41 χρόνια από την κοίμηση της και οι πιστοί στη δυτική Μακεδονία τιμούν τη μνήμη της. Η παρουσία της στην περιοχή είναι ιδιαίτερα έντονη.

Ο βίος της

Η οσία Σοφία Χοτοκουρίδου γεννήθηκε το 1883 στο χωριό Σαρή-παπά στην Τραπεζούντα του Πόντου. Το 1907 παντρεύτηκε τον Ιορδάνη Χοτοκουρίδη και το 1910 απέκτησε ένα παιδί, το οποίο έχασε με τραγικό τρόπο έπειτα από δύο χρόνια, όταν φαγώθηκε από χοίρους. Δύο χρόνια μετά έχασε και τον άντρα της. Τον πήραν οι Τούρκοι στα τάγματα εργασίας, όπου και πέθανε..

Τότε αποφάσισε να αφιερωθεί στον Θεό και κατέφυγε στα βουνά. Άρχισε να ζει ασκητικά και έκανε σκληρή νηστεία. Εκεί για πρώτη φορά είχε επικοινωνία με άγιο. Εμφανίστηκε μπροστά της ο άγιος Γεώργιος και την προειδοποίησε για επικείμενη επιδρομή των Τσετών. Η Σοφία ενημέρωσε τους συγχωριανούς της, οι οποίοι κρύφτηκαν και σώθηκαν.

Κατά την ανταλλαγή πληθυσμών μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή η Σοφία, με παρότρυνση της Παναγίας, όπως έλεγε και η ίδια, κατέληξε στην Ιερά Μονή του Γενεθλίου της Υπεραγΐας Θεοτόκου στην Κλεισούρα της Καστοριάς. Στον τόπο αυτό έζησε ασκητικά για περίπου μισό αιώνα.

Έζησε ασκητικά ως λαϊκή, φορώντας, μαύρα ρούχα, κουρελιασμένα που δεν προστάτευαν το σώμα της από το κρύο. Τους χειμώνες η θερμοκρασία στην περιοχή έπεφτε στους -15 βαθμούς Κελσίου. Η οσία Σοφία αρνιόταν πεισματικά να ανάψει φωτιά για να ζεσταθεί και όσα ρούχα της έδιναν τα προσέφερε σε φτωχούς.

Συνήθιζε να αλείφει το πρόσωπο της με στάχτη για να μη φαίνεται η ομορφιά της. Δεν πλενόταν και τα μαλλιά της είχαν γίνει σκληρά. Ωστόσο, από το κεφάλι και το σώμα της αναδιδόταν μια ευχάριστη μυρωδιά. Δεν κοιμόταν σε κρεβάτι, αλλά πάνω σε άχυρα, κάτω από τα οποία έβαζε κοφτερές πέτρες.

Τρεφόταν λιτά. Έτρωγε μανιτάρια, μούσκλια και αγριόχορτα. Όσοι τη γνώρισαν μαρτυρούν ότι άνοιγε κονσέρβες με ψάρια και τα έτρωγε αφού μούχλιαζαν. Είχε φτάσει στο σημείο να νηστεύει και με το παλαιό και με το νέο ημερολόγιο, για να μη σκανδαλίζει όσους την επισκέπτονταν. Όταν ορισμένοι της έλεγαν ότι υπερέβαλε, αυτή απαντούσε: «Παιδεύω το σαρκίο μου».

Χάριζε προίκες

Η οσία Σοφία υπήρξε δασκάλα πολλών απλών ανθρώπων, κυρίως γυναικών. Μετέδιδε την ταπείνωση και την αγάπη με κάθε λόγο και κάθε κίνηση της. Προίκιζε πολλά κορίτσια της περιοχής και φρόντιζε να παντρευτούν, δίνοντας πάντα συμβουλές για ενάρετη ζωή «Η Παναΐα κι θα χαντ σαδ» («Δεν θα σας χάσει η Παναγία») τους έλεγε χαρακτηριστικά.

Η «ασκήτισσα της Παναγιάς», όπως αποκαλείται, κοιμήθηκε στις 6 Μαΐου του 1974. Στις 7 Ιουλίου του 1981 έγινε η πρώτη ανακομιδή των λειψάνων της, τα οποία ευωδιάζουν. Στις 27 Μαΐου 1998 έγινε η δεύτερη ανακομιδή των λειψάνων της, τα οποία μεταφέρονται στο μοναστήρι όπου έζησε. Στις 4 Οκτωβρίου 2011 εντάχθηκε στις αγιολογικές δέλτους της Εκκλησίας και την 1η Ιουλίου 2012 έγινε η επίσημη ανακήρυξη της σε οσία από τον Οικουμενικό Πατριάρχη στην Καστοριά.

Η αγάπη της οσίας Σοφίας δεν σταματούσε στους ανθρώπους. Είχε συμφιλιωθεί και ζούσε μαζί ακόμη και με άγρια ζώα. Στο βιβλίο για τη ζωή της οσίας υπάρχει μια απίστευτη μαρτυρία ενός στρατιωτικού που, την επισκεπτόταν μέχρι εκείνη να κοιμηθεί.

Η αρκούδα

«Είχε μία αρκούδα η Σοφία και την έτρεφε στο χέρι με ψωμί και με ό,τι άλλο φαγώσιμο είχε. Και το μεγαλόσωμο αλλά άκακο εκείνο θηρίο έπαιρνε την τροφή, της έγλειφε τα χέρια και τα πόδια από ευγνωμοσύνη, και πάλι χανόταν στο δάσος. Αυτή η αρκούδα είχε και όνομα. "Ελα, Ρούσα μ', έλα να τρώεΐδ ψωμόπον"» της έλεγε  όπως αναφέρει ο στρατιωτικός.

Και άλλοι κάτοικοι της περιοχής αναφέρουν ότι είδαν την οσία να ταΐζει το άγριο ζώο, που απομακρυνόταν όταν πλησίαζαν άλλοι άνθρωποι. Άλλοι προσκυνητές λένε ότι είδαν τρία φίδια να κοιμούνται μαζί της, στο προσκέφαλο της, και ούτε την πείραζαν, εκείνη τα πείραζε.

Οι πιστοί στις 6 Μαΐου τιμούν μια γυναίκα που αφιέρωσε τη ζωή της στον θεό για να σώσει όχι μόνο τον εαυτό της αλλά όλους τους ανθρώπους.

Η εγχείρηση με τη βοήθεια της Παναγίας

Το 1967 η οσία Σοφία κινδύνεψε να πεθάνει. Στο σώμα της δημιουργήθηκε πληγή που άρχισε να βγάζει ένα δυσώδες υγρό. Πονούσε αφόρητα και υπέφερε. Δεν δεχόταν ιατρική φροντίδα και το σώμα της άρχισε να σαπίζει, «θα έρθει η Παναγία να με πάρει τον πόνο. Μου το υποσχέθηκε» έλεγε.

Ήταν 8 Σεπτεμβρίου 1967. Όλη τη νύχτα η οσία βογκούσε από τους πόνους. Το πρωί όσοι λαϊκοί βρίσκονταν στο μοναστήρι είδαν ένα ολοζώντανο θαύμα. Η Σοφία σηκώθηκε, πήγε στη βρύση και έριχνε επάνω της νερό. Οι λαϊκοί την πλησίασαν, σήκωσαν το κουρελιασμένο ρούχο που φορούσε και έκπληκτοι είδαν μια ουλή που μόλις είχε κλείσει. Η ουλή ξεκινούσε από το στήθος και τελείωνε στο σημείο της σκωληκοειδίτιδας.

Η Σοφία έδειχνε στον κόσμο με χαρά την πληγή της που έκλεισε με θαυμαστό τρόπο. Γύριζε σε όλο το μοναστήρι και διηγούνταν τι συνέβη. «Ήρθε η Παναγία με τον αρχάγγελο Γαβριήλ και τον άγιο Γεώργιο, ήταν και άλλοι άγιοι. Είπε ο αρχάγγελος: "θα σε κόψουμε τώρα". Εγώ είπα: "Είμαι αμαρτωλή, να εξομολογηθώ, να κοινωνήσω και να με κόψεις". Ο αρχάγγελος ειπεί "Δεν θα πεθάνεις, εγχείρηση θα σε κάνουμε". Και με άνοιξε».

Μετά το γεγονός το σώμα της ανέδιδε μια παράξενη μυρωδιά. Κάτι που θύμιζε μελισσοκέρι, λάδι και θυμίαμα. Στο βιβλίο «Σοφία, η ασκήτισσα της Παναγιάς», που εξέδωσε η Μονή Παναγίας Κλεισούρας, μια γυναίκα που γνώριζε την οσία μαρτυρεί: «Ο αρχάγγελος Γαβριήλ την έσκισε με το σπαθί και βγήκε μεγάλη βρομιά. Έβγαλαν οι άγιοι τα σπλάχνα έξω και τα ακούμπησαν δίπλα, σε ένα κάθισμα, επάνω στην ποδιά της. Ο αρχάγγελος καθάρισε πολύ προσεκτικά την πληγή, με τις υποδείξεις της Παναγίας».

Τρείς χειρουργοί από την Αθήνα και αρκετοί γιατροί από την Κοζάνη έλεγξαν έκπληκτοι την πληγή. Φαινόταν καθαρά η τομή που είχε κλείσει, ακριβώς σαν να έγινε χειρουργική επέμβαση, γεγονός που δεν μπόρεσαν να εξηγήσουν.

"κυριακάτικη δημοκρατία"