Σπάνια φωτογραφία της Θεσσαλονίκη με τείχος της

 

Σπάνια φωτογραφία της Θεσσαλονίκη με τείχος της

Πρόκειται για ένα πανοραμικό πλάνο, τραβηγμένο γύρω στο 1860, πιθανότατα από την κορυφή του Λευκού Πύργου, στο οποίο φέρεται να απεικονίζεται η παλιά παραλία, προτού γκρεμιστεί το παραθαλάσσιο τείχος της Θεσσαλονίκης και «αναπνεύσει» η πόλη προς τη θάλασσα.

Τη συγκλονιστική φωτογραφία πόσταρε  στο Facebook ο Ζαχαρίας Σεμερτζίδης, συνδιαχειριστής της ομάδας «Παλιές Φωτογραφίες της Θεσσαλονίκης» , γράφοντας:

«Η μοναδική μέχρι σήμερα φωτογραφική αποτύπωση της παραλίας της Θεσσαλονίκης πριν από την κατεδάφιση του παραθαλάσσιου τείχους. Χρονολογία κατά προσέγγιση στα μέσα της δεκαετίας του 1860, οπωσδήποτε πριν το 1867. Μια ιστορική λήψη, για την οποία όλοι εμείς στις "Παλιές Φωτογραφίες της Θεσσαλονίκης" αισθανόμαστε δικαιολογημένα υπερήφανοι που έχουμε την ευκαιρία να γνωρίσουμε, να σχολιάσουμε και να την κάνουμε γνωστή στα μέλη μας και σε όλους όσους ενδιαφέρονται για το παρελθόν της πόλης μας».

Ακολούθησε ένας μικρός ιντερνετικός σεισμός καθώς ειδικοί και απλοί χρηστές του facebook προσπάθησαν να ταυτοποιήσουν κτίρια και άλλα τοπόσημα της Θεσσαλονικης.

 

 

Επόμενο ήταν η φωτογραφία να γίνει αμέσως viral. Οι διαχειριστές της σελίδας τη χαρακτήρισαν «ντοκουμέντο» και «Άγιο Δισκοπότηρο» για όσους ασχολούνται με τη φωτο-ιστορία της πόλης. Οι ίδιοι εξήγησαν ότι η φωτογραφία ανακαλύφθηκε κατά τη διάρκεια επίμονης έρευνας, με λέξη κλειδί το «Szaloniki» και ότι βρισκόταν σε άλμπουμ με αρχεία της Κωνσταντινούπολης, τα οποία είχαν παρουσιαστεί στο Παρίσι το 1867.

Ένα αντίγραφο φέρεται να αποκτήθηκε από την αριστοκρατική οικογένεια Festetics, ώσπου τη δεκαετία του 1940 κατέληξε στα Εθνικά Αρχεία της Ουγγαρίας.

Η φωτογραφία εκτιμάται ότι τραβήχτηκε από τους αδερφούς Αμπντουλλάχ, διάσημους Αρμένιους φωτογράφους και περιηγητές της οθωμανικής περιόδου. Τα μέλη της ομάδας «Παλιές Φωτογραφίες της Θεσσαλονίκης» περιέγραψαν ότι η στιγμή της ανακάλυψης ήταν ανεπανάληπτη για τους ίδιους και ότι δημοσίευσαν αυτό το σπάνιο ντοκουμέντο, αφού πρώτα επιβεβαίωσαν με ασφάλεια ότι επρόκειτο για τη μοναδική έως σήμερα εικόνα της Θεσσαλονίκης με το παραθαλάσσιο τείχος της.

Κάποιες αμφισβητήσεις ως προς το αν η φωτογραφία δείχνει πραγματικά την Θεσσαλονίκη, σύντομα κατέπεσαν. Αυτό όμως έγινε αφορμή ώστε χρήστες των social media να χρησιμοποιήσουν ως και την εφαρμογή google maps, ώστε να συγκρίνουν μορφολογικά τον  ορεινό όγκο στο βάθος της φωτογραφίας με το ανάγλυφο της Θεσσαλονικης.

 

Όπως ήταν αναμενόμενο, υπήρξε «βροχή» σχολίων και αναδημοσιεύσεων. Ειδικοί και απλοί χρήστες του Facebook -κάποιοι με βεβαιότητα, άλλοι με μετριοπάθεια ή και χιούμορ- διατύπωσαν λογικά και λογικοφανή επιχειρήματα, επικαλούμενοι ιστορικές πηγές, τοπογραφικούς χάρτες, σημερινά τεχνολογικά εργαλεία ή απλώς τα μάτια τους. Μέσω του Google Maps, έγινε μορφολογική σύγκριση του ορεινού όγκου που διακρίνεται στο βάθος της φωτογραφίας με το σημερινό τοπίο, από την οποία φαίνεται να ταυτίζεται το ανάγλυφο της Θεσσαλονίκης. 

 

Οι υπέρμαχοι της ταύτισης φωτογραφίας-πόλης συνέκριναν επίσης την καμπύλη του Θερμαϊκού Κόλπου και εντόπισαν κτίρια, ανοίγματα δρόμων και προβλήτες του λιμανιού, τα οποία γνωρίζουμε από αρχεία της ίδιας ιστορικής περιόδου. Από την άλλη, η βασική κριτική είναι ότι στη viral φωτογραφία δεν υπάρχουν τρεις μιναρέδες της Θεσσαλονίκης, οι οποίοι είναι γνωστοί και διακρίνονται στην περίφημη φωτογραφία του Γιόζεφ Σέκελυ του 1863, την παλιότερη της Θεσσαλονίκης, που δημοσίευσε στο βιβλίο του (Θεσσαλονίκη 1863-1873) ο Γιάννης Επαμεινώνδας, ιστορικός και δευθυντής στη Θεσσαλονίκη του Μορφωτικού Ιδρύματος της Εθνικής Τραπέζης.

Κάποιοι προχώρησαν ακόμη περισσότερο: «Εφόσον ταυτοποιηθεί ότι η θέση του φωτογράφου ήταν στον Λευκό Πύργο, τότε ο φακός δεν ήταν 50 mm, αλλά τηλεφακός, θα έλεγα γύρω στα 80 mm», σχολίασε κάποιος. «Σκεφτείτε πως η φωτογραφία του Σέκελυ (1863) αποτελείται από δύο λήψεις, ενώ εκείνη του Σέυς (πανόραμα Δέλλιου πλέον) από το ίδιο σημείο και για το ίδιο εύρος, αποτελείται από τέσσερις λήψεις. Από ευρυγώνιο σε τηλεφακό μέσα σε δέκα χρόνια».

 

 

Ο δημοσιογράφος και συγγραφέας Χρίστος Ζαφείρης, το αποτύπωσε καλύτερα από όλους: «Θα ήταν ευχής έργο και μεγάλη ικανοποίηση για του ερευνητές και τους Θεσσαλονικείς να τεκμηριωθεί απολύτως η ιστορική αυτή φωτογραφία. Θα είναι η πρώτη "ζωντανή" φωτογραφία του θαλάσσιου τείχους της Θεσσαλονίκης, που κατεδαφίστηκε μετά το 1870 για να επεκταθεί η προκυμαία και να αεριστεί η πόλη από τη θαλάσσια αύρα. Το υπόστρωμα της σημερινής παραλιακής Λεωφόρου Νίκης είναι πακτωμένο από τις πέτρες και τα μπάζα των τειχών, που υπερπήδησαν οι Σαρακηνοί και άλωσαν την πόλη το 904».

 

 

Μέσα στα πλαίσια της προσπάθειας τεκμηρίωσης της φωτογραφίας έκανε την εμφάνισή της και δεύτερη φωτογραφία όπου φαίνονται ανέπαφα τα τείχη της Θεσσαλονίκης. Αυτή ήλθε στη δημοσιότητα μέσα σε λίγες ημέρες έπειτα από την ανακάλυψη της πρώτης φωτογραφίας. Και η δεύτερη φωτογραφία έχει αναρτηθεί στο facebook από την ομάδα «Παλιές φωτογραφίες της Θεσσαλονίκης». Ωστόσο, κατόπιν αιτήματος του κατόχου της φωτογραφίας, η συγκεκριμένη ομάδα "κατέβασε" τη φωτογραφία λόγω πνευματικών δικαιωμάτων και την αντικατέστησε με αυτή που φαίνεται τώρα στη δημοσίευση.

Η φωτογραφία είναι από το χρονολόγιο του Alexandros Giannios και του την έστειλε ο φίλος του Bill Plaster. Η ανάρτηση της εδώ μαζί με την σχετική πάνω της παρατήρηση γίνεται αποκλειστικά και μόνο για την προαγωγή της γνώσης εκείνης της περιόδου.

 

Τέλος να επισημάνουμε  ότι μια επίσκεψη στην σελίδα της ομάδας και μια μελέτη των σχολίων της φωτογραφίας  θα πλούτιζε σημαντικά τις γνώσεις σας γύρω από το θέμα της φωτογραφίας.

Πηγές :

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ: ΖΑΧΑΡΙΑΣ ΣΕΜΕΡΤΖΙΔΗΣ/ ΟΜΑΔΑ "«ΠΑΛΙΕΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ»

https://www.facebook.com/groups/oldthessaloniki/permalink/10154903530444599/

https://wwwaristofanis.blogspot.com/2021/02/blog-post_31.html

https://www.vice.com/el

https://www.voria.gr/article/akoma--mia-fotografia-me-ta-tichi-tis-thessalonikis-anepafa

https://www.facebook.com/bill.plaster.12

 

ΤΑ ΤΑΝΚΣ ΠΟΥ ΓΑΖΩΣΑΝ ΤΗΝ ΟΜΟΝΟΙΑ

ΤΑ ΤΑΝΚΣ ΠΟΥ ΓΑΖΩΣΑΝ ΤΗΝ ΟΜΟΝΟΙΑ

Ένα φωτογραφικό ντοκουμέντο, με φοβερές σκηνές από την τραγωδία της νύχτας μετά τα γεγονότα του Πολυτεχνείου

Απ  αυτό το παράθυρο του ραφείου του κ. Φουρλά

τραβήχτηκαν οι συγκλονιστικές φωτογραφίες-ντοκουμέντα

που δημοσιεύθηκαν στο περιοδικό "Ταχυδρόμος.

Μια ακομη αδιάψευστη μαρτυρία για την φρικαλέα επιχείρηση

σφαγής του Πολυτεχνείου.

Ένα φωτογραφικό ντοκουμέντο παρουσίασε το περιοδικό «ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ» για το γεγονότα τής ιστορικής νύχτας της 17ης Νοεμβρίου του 1973

Ο φάκελος με τις φωτογραφίες, που θα δη ο αναγνώστης στην ανάρτηση αυτή, κατετέθηκαν  από το περιοδικό «ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ» στον εισαγγελέα Τσεβά που διερευνούσε την υπόθεση των γεγονότων του Πολυτεχνείου.

Ένα μάτι είδε και ένας φακός αποτύπωσε αδιάψευστες, αμείλικτες σκηνές από το έργο των τανκς. Σκηνές, που εκτυλίχθηκαν ξαφνικά, εκείνο το πρωινό του Σαββάτου - έπειτα από τα νυχτερινά δραματικά γεγονότα του Πολυτεχνείου, για να σκορπίσουν τον όλεθρο σέ ανύποπτους και αθώους πολίτες της Αθήνας.

Το ντοκουμέντο αυτό, που εξασφάλισε ό «ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ» από το φωτογραφικό πρακτορείο «ΡΕΝΤΖΗΖ», ήρθε στο φως της δημοσιότητας πάνω στην πιο καίρια φάση των ανακρίσεων για τα όσα είδαμε να γίνονται εκείνες τις μέρες.

Από παράθυρο του δευτέρου ορόφου τού κτιρίου τής γωνιάς της πλατείας  Ομονοίας και τής οδού Αγ. Κωνσταντίνου οπού βρίσκεται το ραφείο του Μ. Φουρλα, με θέα ολόκληρη την Ομόνοια, ο φωτορεπόρτερ Βασίλης Ρεντζής συνέλαβε με τον φακό του αυτές τις εκπληκτικές φωτογραφίες - ντοκουμέντα, πού σας παρουσιάζουμε.

Τα σχόλια κάτω από τις φωτογραφίες ανταποκρίνονται πλήρως σε όσα περιγράψανε  και οι δυο τους (Φουρλάς-Ρέντζης) στον ρεπόρτερ του περιοδικού ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ Κώστα Κουμπέτσο...

Το υλικό το εντοπίσαμε σε ένα δυσεύρετο βιβλίο με τίτλο  ΕΛΛΑΣ ’74 ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΝΤΟΚΟΥΜΕΝΤΟ (εκδόσεις ΝΤΟΚΟΥΜΕΝΤΟ, Κολωνάκι) και θεωρήσαμε καλό να αναπαραγάγουμε το σχετικό κομμάτι γιατί τέτοια ντοκουμέντα δεν πρέπει να χάνονται.

Σχεδόν μόλις χύνεται το τελευταίο από   τα τανκς  της μηχανοκίνητης μονάδας που πυροβόλεί, ένας άνθρωπος κλονίζεται, τρικλίζει και τελικά σωριάζεται κατάχαμα στη γη

Κα άλλο ατσάλινο θηρίο.   Ένα δεύτερο φοβερό Μ.48 στη σειρά των μηχανοκίνητων που έρχονται αλλεπάλληλα. Φαίνεται, ενώ τρέχει, να «στριβεί» τον πυργίσκο και το τεράστιο  πυροβόλο του.

Άλλο κάριερ περνάει -ξυστά από,  την στάση ταξί της πλευράς Δώρου και Γ ‘  Σεπτεμβρίου- της πλατείας   Ομονοίας με σαφώς σκοπευμένα χαμηλά το μεγάλο πολυβόλο του. Πολίτες έχουν συγκενιρωθεί το μεταξύ στην στάση ταξί. στην προσπάθεια τους να βρουν ένα μέσο για να απομακρυνθούν όσο πιο γρήγορα μπορούν. Μερικοί φαίνεται ότι αποδοκίμασαν αυτές τις ενέργειες, ενώ άλλοι, στρέφουν το βλέμμα τους προς άλλα τανκς  που έχουν ήδη προχωρήσει.

        

Το πρώτο τανκς ορμά στην Ομόνοια. Ένα τρομερό  σαρανταοχτάρη ορμά χύνεται κροταλίζοντας.

Πυροβολεί και τρέχει δαιμονισμένο. Το άρμα πυροβολεί ψηλά στα μπαλκόνια των πολυώροφων κτιρίων, με το βαρύ εμπρόσθιο αντιαεροπορικό του πολυβόλο, ενώ το άλλο το μικρότερο, ρίχνει χαμηλά, από το πίσω μέρος του "πύργου" του. Ρίχνει στον κόσμο; Δεν μπορεί κάνεις να το πει με βεβαιότητα. Πάντως η κάννη είναι προς τον κόσμο στραμμένη. Οι άνθρωποι έκπληκτοι και τρομαγμένοι τρέχουν στις εσοχές των κτιρίων και στις στοές  προς την οδό Δώρου σαν πρόχειρο καταφύγιο, για στοιχειώδη προφύλαξη.

Στη στάση των ταξί- κάποιος χτυπήθηκε. Φαίνεται να πέφτει κάτω στο έδαφος, πίσω από το στέγαστρο. Πως χτυπήθηκε αυτός ο πολίτης; Μήπως από τα βλήματα του δευτέρου πολυβολητού, που φαίνεται να ρίχνει χαμηλά πίσω;

Πέφτει χτυπημένος, ακριβώς μπροστά στο περίπτερο που είναι στη γωνία τής πλατείας  Ομονοίας και της Γ Σεπτεμβρίου προς την πλευρά του εστιατορίου.

Φαινεται όλο το κορμί του  ξαπλωμένο, πίσω από τον φανοστάτη. Χτυπήθηκε από το άρμα που έφυγε  από όπλο που σκόπευε προς τα πίσω; Ίσως κάποιος απο εκείνους που βρίσκονταν πλησιέστερα, θα μπορούσε νά δώσει σαφέστερες πληροφορίες.

Πολίτες τρέχουν αμέσως κοντά του.    Αστυνομικοί δεν υπάρχουν. Σκυμμένοι επάνω του οι πρώτοι που έτρεξαν, προσπαθούν να σηκώσουν τον χτυπημένο

Ένας αστυνομικός φεύγει χαρακτηριστικά απομακρυνόμενος προς την αντίθετη κατεύθυνση. Ίσως δεν είδε.

Πολλοί μαζί τον μεταφέρουν σ’   ένα πορτοκαλί «Φολκσβαγκεν που βρέθηκε εκεί. Μια γυναίκα που βοηθάει, φαίνεται να φωνάζει γοερά.  

Το πορτοκάλι «Φολκσβαγκεν,   με τον χτυπημένο φεύγει βιαστικά . Πολλοί τρέχουν για να προφτάσουν να δουν καλύτερα.   Αστυνομικοί δεν φαίνονται πουθενά. Το κακό τέλειωσε.  

"ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ" 3.10.1974