Δρ. Αγγελική Σίμωσι, : Ο ελληνικός βυθός είναι το μεγαλύτερο υδάτινο μουσείο στον κόσμο

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΣΙΜΩΣΙ : Ο ελληνικός βυθός είναι το μεγαλύτερο υδάτινο μουσείο στον κόσμο

Η προϊσταμένη της Εφορείας Εναλίων Αρχαιοτήτων μιλά για τις υποβρύχιες έρευνες που γίνονται και τονίζει: «Είναι ανεξάντλητος ο θησαυρός των Αντικυθήρων».

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΟΝ ΓΙΩΡΓΟ ΒΑΪΛΑΚΗ

gvailakis@24media.gr

Ο ελληνικός βυθός αποτελεί το μεγαλύτερο υγρό μουσείο στον κόσμο και αυτή τη στιγμή ένας πραγματικός θησαυρός από κομψοτεχνήματα, μοναδικά χάλκινα αγάλματα και αγγεία κρύβεται σε πανάρχαια ναυάγια, βυθισμένους οικισμούς και αρχαία λιμενικά έργα, τα οποία από μόνα τους ως ευρήματα είναι ανεκτίμητης αξίας. Το έργο που συντελείται από την Εφορεία Εναλίων Αρχαιοτήτων συναρπάζει ήδη από την εποχή που ο Ζακ-Υβ Κουστώ -το 1976- έδειχνε τον δρόμο στους Έλληνες αρχαιολόγους. Όσο για το υδάτινο «εργοτάξιο» που απλώνεται σε μία σειρά από υποθαλάσσιες περιοχές, φέρνει στο φως αριστουργήματα. Οι Φούρνοι, το Λέχαιο, η Δήλος, η Παλαιά Επίδαυρος, η Νάξος είναι μερικοί μόνο από τους ενάλιους αρχαιολογικούς προορισμούς με θαυμαστά ευρήματα. Όλα, όμως, ξεκίνησαν από το Ναυάγιο των Αντικυθήρων, το οποίο δίνει έντονες συγκινήσεις με το μυστήριο που εξαρχής το περιέβαλε και τις αποκαλύψεις που ακόμα επιφυλάσσει. Η δρ Αγγελική Σίμωσι, προϊσταμένη της Εφορείας Εναλίων Αρχαιοτήτων, μέσα από μια συνομιλία μύησης στην ενάλια αρχαιολογία και τα μυστικά της, αναφέρεται και στο θρυλικό Ναυάγιο των Αντικυθήρων από το οποίο -όπως εξηγεί- έχουμε ακόμα πολλά να περιμένουμε...

Ως τη δεκαετία του 1950 οι μόνοι επισκέπτες του ελληνικού βυθού ήταν οι σφουγγαράδες. Πώς αναπτύχθηκε η ενάλια αρχαιολογία;

Η ενάλια αρχαιολογία αναπτύχθηκε από το 1976, όταν επισκέφτηκε την Ελλάδα ο πλοίαρχος Ζακ-Υβ Κουστώ και ξεκίνησε τις έρευνες εδώ με την εποπτεία των Ελλήνων αρχαιολόγων Χαράλαμπου Κριτζά, Λάζαρου Κολώνα και του ιδρυτή της Εφορείας Εναλίων Αρχαιοτήτων Γιώργου Παπαθανασόπουλου. Εκείνος ήταν που αμέσως μετά την αναχώρηση του Κουστώ σκέφτηκε ότι έπρεπε να ιδρυθεί η συγκεκριμένη υπηρεσία για την προστασία και ανάδειξη της εναλίας πολιτιστικής μας κληρονομιάς. Ο ελληνικός βυθός αποτελεί το μεγαλύτερο υγρό μουσείο στον κόσμο και αυτό προσδίδει ιδιαίτερη σημασία στην Εφορεία Εναλίων Αρχαιοτήτων. Όσο για το έργο που έχει να επιδείξει, είναι σημαντικό. Γίνονται πάρα πολλές υποβρύχιες αρχαιολογικές έρευνες και έχουν βρεθεί πολλά και σημαντικά ενάλια αρχαία. Το αντικείμενο της Εφορείας Εναλίων Αρχαιοτήτων είναι τα αρχαία ναυάγια, οι βυθισμένοι οικισμοί και τα αρχαία λιμενικά έργα. Από το 2003 η Εφορεία προστατεύει και τα νεότερα ναυάγια και ό,τι αυτά περιέχουν, πενήντα χρόνια από τη βύθιση τους. 

Ένα ναυάγιο είναι σαν μια στιγμή που πάγωσε στον χρόνο, αφού συνήθως σώζεται ολόκληρο. Ποιες είναι οι ιδιαιτερότητες μιας τέτοιας ανασκαφής;

Θα σας μιλήσω για την έρευνα στο Ναυάγιο των Αντικυθήρων, την οποία θέλαμε διακαώς να τη συνεχίσουμε. Το ρωμαϊκό πλοίο το είχαν εντοπίσει οι σφουγγαράδες το 1900, είχαν βγάλει τα αγάλματα που βρίσκονταν στην επιφάνεια του βυθού, μετά πήγε ο Κουστώ, ο οποίος έκανε μία μόνο ανασκαφική τομή το 1976 και εντόπισε τρία μικρά αγαλματίδια Αλλά τώρα υπάρχει η δυνατότητα με τη νέα τεχνολογία να γίνει η ανασκαφή σε βάθος 55 μέτρων. Από το 2014 που σκάβουμε εκεί, έχουν βγει πολλά κομμάτια από αμφορείς και αγάλματα, μέχρι οστά ανθρώπινα. Οι συνθήκες είναι δύσκολες. Έχουν πέσει βράχοι που έχουν σκεπάσει ένα μεγάλο μέρος του ναυαγίου. Είναι, επίσης, εξαιρετικής σημασίας ότι μπορέσαμε και αποτυπώσαμε τον χώρο του ναυαγίου ο οποίος μέχρι τώρα δεν ήταν γνωστός. Δηλαδή, ο Κουστώ έσκαβε στην τύχη. Τώρα, με τις νέες μεθόδους, έχει γίνει η τρισδιάστατη αναπαράσταση και έτσι μπορούμε να ξέρουμε πού ακριβώς να σκάψουμε.

Ποια είναι η διαδικασία συντήρησης ενός ευρήματος που βγαίνει από τη θάλασσα;

Σε κάθε έρευνα, εμείς προσπαθούμε να έχουμε κάποιο συνεργείο συντηρητών, ώστε με το που βγαίνει το αντικείμενο από το θαλασσινό νερό, να μπορεί να εισέρχεται σε δεξαμενή που έχει πάλι θαλασσινό νερό, να μη χάνει δηλαδή την επαφή με το περιβάλλον του. Το ξύλο, το μέταλλο, όλα αυτά εάν μείνουν για μεγάλο χρονικό διάστημα εκτός του φυσικού περιβάλλοντος στο οποίο είχαν διασωθεί, μπορεί να αποσυντεθούν. Στη συνέχεια τα ευρήματα έρχονται στα νέα εξειδικευμένα εργαστήρια της Εφορείας Εναλίων Αρχαιοτήτων (με τη χορηγία του Ιδρύματος Αικατερίνης Λασκαρίδη), μπαίνουν σε ειδικές δεξαμενές, αφαλατώνονται, έπειτα τα τοποθετούμε σε καθαρό νερό και κατόπιν τούτου τα καθαρίζουμε. Τα τελευταία χρόνια έχει αναπτυχθεί η διαδικασία της συντήρησης, η οποία πλαισιώνει επαρκώς τις έρευνες. 

Χάρη στην ενάλια αρχαιολογία μπορούμε να θαυμάσουμε αριστουργήματα όπως ο Έφηβος των Αντικυθήρων. Ποια είναι τα πιο σημαντικά ευρήματα των τελευταίων χρόνων;

Το εντυπωσιακό άγαλμα είναι της Κυράς της Καλύμνου, το οποίο ανελκύστηκε σε δύο κομμάτια, χωριστά το κεφάλι από το σώμα. Ξέρετε, πολλές φορές εκείνοι που τα παραδίδουν τα παρουσιάζουν κομμάτι-κομμάτι για να παίρνουν πιο πολλά χρήματα. Ένα άλλο άγαλμα είναι ένας ιππέας θωρακοφόρος, μάλλον ηγεμόνας, ο οποίος παραδόθηκε σε τρία κομμάτια. Ένα χάλκινο κεφάλι από τα Κύθηρα ενός νεανία, ένα χάλκινο δελφίνι, δύο δόρατα που έχουν βγει από το Ναυάγιο των Αντικυθήρων, ένα χάλκινο χέρι από τα Αντικύθηρα, ένα δισκόμορφο αντικείμενο που έχει και την παράσταση ενός ταύρου το οποίο μπορεί να ανήκει στον Μηχανισμό των Αντικυθήρων - πολύ σημαντικό.

Η ενάλια αρχαιολογία είναι μια πανάκριβη υπόθεση. Η Εφορεία Εναλίων Αρχαιοτήτων πως τα καταφέρνει; Πώς χρηματοδοτείται;

Χρηματοδοτούμαστε από τον κρατικό προϋπολογισμό, από το υπουργείο Πολιτισμού - μη φανταστείτε μεγάλα ποσά. Αλλά και από τις συνεργατικές έρευνες και τους χορηγούς. Η Εφορεία Εναλίων Αρχαιοτήτων δεν χρηματοδοτείται απευθείας, απλώς οι χορηγοί βοηθούν να γίνει μια έρευνα.

Υπάρχει αρχαιοκαπηλία στις εναλίες αρχαιότητες; Ποια είναι η πιο διάσημη υπόθεση εναλίας αρχαιοκαπηλίας των τελευταίων χρόνων;

Η αρχαιοκαπηλία είναι ευρέως διαδεδομένη όχι μόνο στις εναλίες αρχαιότητες, αλλά και παντού. Για εμάς, η πιο μεγάλη αρχαιοκαπηλία ήταν στην Κάλυμνο. Εκεί κάθε σπίτι από τους σφουγγαράδες έχει και ένα μουσείο με αμφορείς, κομμάτια από αμφορείς. Πρόκειται για μία αρχαιοκαπηλική ενέργεια με 1.000 κομμάτια από μικρά χάλκινα ειδώλια και από αγγεία, από κάποιους Καλύμνιους ψαράδες. Ευτυχώς τα πήραμε όλα πίσω!

 Το κτήριο της μακέτας με την κόκκινη φυσούνα επρόκειτο να στεγάσει το Μουσείο Ενάλιων Αρχαιοτήτων.

Τι γίνεται με το θέμα της ίδρυσης του πρώτου Μουσείου Εναλίας Αρχαιολογίας στο λιμάνι του Πειραιά;

Εμείς είχαμε ως όραμα την ίδρυση και λειτουργία ενός μεγάλου Εθνικού Μουσείου Εναλίων Αρχαιοτήτων. Είχε γίνει μια τεράστια προσπάθεια από πλευράς Εφορείας Εναλίων Αρχαιοτήτων - αρκεί να αναφέρω ότι συντάξαμε 2.500 μουσειογραφικά δελτία με τα αντικείμενα τα οποία θα περιελάμβανε το μουσείο αυτό. Αλλά το κτίριο, που είχε παραχωρηθεί από τον ΟΛΠ για να γίνει το μουσείο, έχει δοθεί στην COSCO. Ήρθα, λοιπόν, σε επαφή με τους Κινέζους για να χρηματοδοτήσουν το μουσείο, με αντάλλαγμα να έχουν και εκείνοι έναν μικρό χώρο για να εκθέσουν κινεζικά ενάλια ευρήματα. Οι Κινέζοι είχαν δεχτεί, το ήθελαν πάρα πολύ. Αυτό δεν το δέχτηκε το υπουργείο Πολιτισμού, διότι κόλλησε νομοθετικά - ότι δεν μπορεί μια εταιρεία σαν την COSCO να χρηματοδοτήσει ένα μουσείο, δεν είναι δηλαδή νομότυπο. Δεν ξέρω κατά πόσο ισχύει κάτι τέτοιο.

Πώς αισθάνεται κάποιος στον βυθό, όταν βρίσκεται απέναντι σε μια νέα αρχαιολογική ανακάλυψη;

Ο βυθός είναι ένας τελείως διαφορετικός κόσμος. Για να φτάσεις σε μια ενάλια αρχαιολογική ανακάλυψη, πρέπει να έχεις την εμπειρία του βυθού. Παίζουν πολλά πράγματα ρόλο: Από τις μαρτυρίες από πηγές, μέχρι ποικίλες ενδείξεις, εάν είναι αμμώδης ο βυθός, αν έχει κομμάτια από αγγεία. Δεν θα ξεχάσω ποτέ μια φορά σε ένα απόμερο μέρος στη Λέσβο, στο Σκαλοχώρι, όπου μπήκαμε στη θάλασσα μαζί με τους συναδέλφους, δύο δύτες, οι οποίοι προχώρησαν πιο μπροστά. Διέκρινα ίχνη από αγγεία και καταλάβαινα ότι κάτι υπάρχει. Και αυτοί τότε με φώναξαν γιατί βρήκαν ένα αρχαίο λιμενικό έργο: «Έλα εδώ να δεις τι φοβερό πράγμα υπάρχει!». Η ανακάλυψη στον βυθό είναι μια συγκλονιστική εμπειρία. 

Όλα συνηγορούν στο ότι η θάλασσα των Αντικυθήρων κρύβει ακόμα πολλές εκπλήξεις. Πείτε μας για το θρυλικό Ναυάγιο των Αντικυθήρων, τα ευρήματα, αλλά και τι έχουμε ακόμα να προσδοκούμε...

Όταν ξεκινήσαμε εκ νέου την ανασκαφή στα Αντικύθηρα, πολλοί μού έλεγαν ότι δεν υπάρχουν άλλα ευρήματα στο ναυάγιο. Και όταν άρχισε να βγαίνει το πρώτο δόρυ, είχα την αίσθηση ότι θα πρέπει να υπάρχουν κι άλλα. Ενώ αρχικά η έρευνα ήταν πενταετής, εμείς θα την παρατείνουμε για πέντε επιπλέον χρόνια, γιατί βλέπουμε ότι η ανασκαφή δεν τελειώνει εδώ. Πιστέψτε με, υπάρχουν ακόμα αγάλματα στον βυθό, τα έχουμε δει! Απλώς, οι συνθήκες της ανασκαφής είναι δύσκολες. Είναι ανεξάντλητος ο θησαυρός των Αντικυθήρων.

ΕΘΝΟΣ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ 19.11.207

Νέα ευρήματα από την ανασκαφική έρευνα στο Ναυάγιο των Αντικυθήρων

Υποβρύχια Ανασκαφή Ναυαγίου Αντικυθήρων

Ευρήματα από την ανασκαφική έρευνα στο Ναυάγιο των Αντικυθήρων

Η Εφορεία Εναλίων Αρχαιοτήτων διεξήγαγε και φέτος, για τρίτη συνεχή χρονιά, υποβρύχια ανασκαφή στο χώρο  του Ναυαγίου των Αντικυθήρων. Η έρευνα κράτησε από τις 4 μέχρι την 20 Σεπτεμβρίου, κάτω από ιδιαίτερα ευνοϊκές καιρικές συνθήκες .

Κατά τη διάρκεια της έρευνας συνεχίστηκε η ανασκαφή στον θαλάσσιο χώρο, από τον οποίο προέρχονται τα σκελετικά κατάλοιπα της περσινής αποστολής, καθώς και εξαρτήματα από το ίδιο το πλοίο, όπως: τμήματα μολύβδινων σωλήνων (σεντίνες), αντίβαρα και συσσωματώματα από σιδηρά αντικείμενα. Παράλληλα, κατά τη φετινή περίοδο ανελκύστηκε πλήθος θραυσμάτων αμφορέων και άλλων αγγείων.

Επίσης ανελκύστηκαν σημαντικά ευρήματα που περιγράφονται ως ακολούθως:

1)     Χάλκινο τμήμα με πτυχώσεις ενδύματος, προερχόμενο από άγαλμα.

2)     Χάλκινο δεξί χέρι, που σώζεται  από τον ώμο μέχρι τα δάκτυλα.

3)     Συσσωμάτωμα, που δημιουργήθηκε γύρω από κάποιο σιδερένιο αντικείμενο, το οποίο έχει πλήρως οξειδωθεί και έχει αφήσει το αποτύπωμά του. Στο ίδιο συσσωμάτωμα παρατηρήθηκαν εγκλωβισμένα φύλλα μολύβδου, όστρακα και κομμάτια ξύλου. Μέσα στο συσσωμάτωμα, όπως έδειξε η ραδιογραφία, υπάρχει και μία μεσόμφαλη μεταλλική φιάλη, το είδος μετάλλου της οποίας  θα φανεί μετά την απελευθέρωσή της από τον επίπαγο.

4)     Ορθογώνια, πρακτικώς ακέραιη πλάκα από πολύχρωμο ερυθρωπό μάρμαρο, από επίστεψη τράπεζας με περιχείλωμα στην κυρία όψη, διαστάσεων 68 εκ. x 35 εκ., πάχους 5 εκ.

5)     Βρέθηκε επίσης μία ακόμα ενσφράγιστη λαβή αμφορέως, παρόμοια με δύο άλλες που είχαν βρεθεί στις παλαιότερες έρευνες.

Αξιοσημείωτο είναι ότι ανάμεσα στα χάλκινα ευρήματα συγκαταλέγεται δισκοειδές αντικείμενο, πολύ οξειδωμένο, με τέσσερις διάτρητες αποφύσεις, πάνω στο οποίο, όπως έδειξε η ραδιογραφία, υπάρχει παράσταση ζώου, πιθανόν βοοειδούς.

Τέλος, ιδιαίτερα σημαντικό εύρημα αποτελεί, ξύλινο τμήμα από το ίδιο το πλοίο (κέλυφος και νομείς), το οποίο συνδυαζόμενο με τα ευρήματα του φορτίου και το σημείο εντοπισμού του, διασαφηνίζει περαιτέρω την εικόνα του γεγονότος του ναυτικού ατυχήματος, ιδιαίτερα σε συνδυασμό με τις έμμεσες πληροφορίες από την ανέλκυση των σφουγγαράδων το 1900.

Περαιτέρω μικροαντικείμενα, θραύσματα κεραμικής, καρφιά από το ίδιο το πλοίο, ελάσματα από την επιμολύβδωση του σκάφους, καθώς και αντικείμενα που μαρτυρούν την παρουσία της ομάδας Cousteau – ΥΠΠΕ το 1976, σημάνθηκαν ή ανελκύστηκαν. Από την ανασκαφή προέρχονται και αδιάγνωστα, με την αρχική οπτική επισκόπηση, αντικείμενα τα οποία θα μελετηθούν στην συνέχεια για την ταύτισή τους.​

Ταυτόχρονα η ανασκαφή επεκτάθηκε σε δύο ακόμα περιοχές, όπου εντοπίστηκαν κάτω από μεγάλους λίθινους όγκους, οι οποίοι κατέληξαν στο βυθό συνεπεία κάποιου ισχυρού σεισμικού γεγονότος, θραύσματα χαλκών και μαρμάρινων αγαλμάτων, τα οποία θα αποτελέσουν αντικείμενο μελλοντικής έρευνας. 

Η έρευνα διενεργήθηκε όπως πάντα υπό τη διεύθυνση της Εφορείας Εναλίων Αρχαιοτήτων διά της Προϊσταμένης της κ. Α. Σίμωσι, ενώ επιστημονικοί υπεύθυνοι και διεξάγοντες στο πεδίο είναι οι αρχαιολόγοι της ΕΕΑ Θ. Θεοδούλου και Δ. Κουρκουμέλης. Με την ερευνητική ομάδα συνεργάζεται ο Δρ αρχαιολόγος-τεχνολόγος Β. Foley από το Πανεπιστήμιο του Lund.

Η έρευνα αυτή του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού (ΥΠΠΟΑ) τελεί υπό την αιγίδα της Προεδρίας της Ελληνικής Δημοκρατίας και η χρηματοδότηση της έγινε από πόρους που εξασφάλισε ο Δρ. Β. Foley και διέθεσε διά μέσου του Πανεπιστημίου του Lund ή διά μέσου της μη Κερδοσκοπικής Εταιρείας Αργώ. Την έρευνα υποστήριξαν η ελβετική εταιρεία Hublot, το Ίδρυμα Αικατερίνης Λασκαρίδη, το Swordspoint Foundation, η Autodesk, η ΟΤΕ-COSMOTE, και η Επιτροπή Εγχωρίου Περιουσίας Κυθήρων και Αντικυθήρων.

Ιδιαίτερες ευχαριστίες οφείλονται στον Δήμο Κυθήρων, ο οποίος παρέχει όλες τις δημοτικές υποδομές φιλοξενίας στα Αντικύθηρα, καθώς και στους κατοίκους των Αντικυθήρων.

Επισκεφθείτε επίσης την ιστοσελίδα της έρευνας

http://antikythera.org.gr/

http://www.culture.gr/el/information/SitePages/view.aspx?nID=2040

Σκελετός ναυαγού εντοπίσθηκε στο αρχαίο Ναυάγιο των Αντικυθήρων

Σκελετός ναυαγού εντοπίσθηκε στο αρχαίο Ναυάγιο των Αντικυθήρων

Γράφει η Αντιγόνη Καρατάσου

Περίμενε πλούτη, αλλά βρήκε τον θάνατο στη θάλασσα, μια νύχτα με καταιγίδα, όταν ένα κατάφορτο με πολύτιμα αντικείμενα πλοίο βυθίστηκε στις ακτές των Αντικυθήρων. Δεν ξέρουμε ακόμα αν ήταν άνδρας ή γυναίκα, ούτε την ηλικία του, οι αρχαιολόγοι λένε όμως πως το άτομο είχε εγκλωβιστεί στο ναυάγιο κατά τη βύθισή του. Σκελετικό υλικό (κρανίο, μαζί με  μακρά και μικρότερα οστά) εντοπίστηκε και ανελκύσθηκε κατά τη δεύτερη ανασκαφική περίοδο στο διάσημο Ναυάγιο των Αντικυθήρων, που διεξήχθη από 28 Αυγούστου μέχρι 14 Σεπτεμβρίου.

Οστά από τουλάχιστον τέσσερα διαφορετικά άτομα είχαν ήδη εντοπιστεί στο  ναυάγιο κατά τις έρευνες των ετών 1900 – 1901 και 1976. Η θέση των οστών και η σχέση τους με τα άλλα ευρήματα πλησίον τους, φανερώνουν τη βίαιη ναυάγηση του πλοίου. Οι προγραμματιζόμενες ανθρωπολογικές και γενετικές (DNA) αναλύσεις αναμένεται να δώσουν στοιχεία για  τον νεκρό που τώρα εντοπίστηκε, δηλαδή το φύλο, την ηλικία θανάτου και γενικά την ανασύνθεση του τρόπου ζωής του.

Το βυθισμένο πλοίο ήταν ρωμαϊκή ορκάς χωρητικότητας περίπου 300 τόνων, τυπικό δείγμα των βαρέων ιστιοφόρων που χρησιμοποιούνταν κατά το 2ο-1ο αι.π.Χ. στο εμπόριο μεταξύ της ιταλικής χερσονήσου, του κυρίως ελλαδικού χώρου και της Μικράς Ασίας. Τα δρομολόγια αυτών των πλοίων ξεκινούσαν συνήθως την άνοιξη και αφού περιέπλεαν τα κυριότερα λιμάνια της Ανατολικής Μεσογείου πουλώντας και αγοράζοντας εμπορεύματα, επέστρεφαν το φθινόπωρο στη βάση τους.

Το ναυάγιο ενδέχεται να συνέβη μεταξύ του 87 και του 63 π.Χ. όπως μαρτυρούν τα νομίσματα και τα κεραμεικά που έχουν μέχρι τώρα εντοπισθεί στον πυθμένα της θάλασσας

Σημαντικό εύρημα θεωρείται και η ανεύρεση μιας μολύβδινης καταπειρατηρίας, βάρους 50 κιλών.   Πρόκειται για βολίδα  ανίχνευσης και μέτρησης βάθους βυθού και έλεγχο της φύσης του, ένα αντικείμενο σχήματος κολουροημισφαιρκού.

Η καταπειρατηρία εμφανίζει κωδωνόσχημη τομή λόγω κοίλανσης στο εσωτερικό της βάσης της. Στην επίπεδη άνω όψη υπάρχουν δύο μικρές τετράγωνες εγκοπές για το στέλεχος ανάρτησής του, το οποίο λείπει.

Η δειγματοληψία από το βυθό γινόταν με τη βάση που παρουσίαζε κοίλανση και με «καρφιά»  από σίδερο ή χαλκό, που παγίδευαν λασπώδη άμμο, λίθους  και ιζήματα. Το αντικείμενο είχε ιδιαίτερη χρησιμότητα για την περίπτωση ελιγμών ή αγκυροβολίας.  Αυτό το ταπεινό εργαλείο  θεωρείται ζωτικής σημασίας για την ασφαλή ναυσιπλοΐα κατά την αρχαιότητα. Οι παλαιότερες καταπειρατηρίες χρονολογούνται τουλάχιστον από τον 6ο  π.Χ. αιώνα.  Στο ναυάγιο έχει βρεθεί μία ακόμα  καταπειρατηρία κατά τις έρευνες των ετών 1900 – 1901.

Επειδή σε ναυάγιο της Γέλας του 500 π.Χ. έχει βρεθεί μολύβδινη καταπειρατηρία, εικάζεται ότι οι περισσότερες καταπειρατηρίες ήταν μολύβδινες και ότι η διάδοση του συγκεκριμένου οργάνου συνδέεται με τις θαλάσσιες επιχειρήσεις και τον αποικισμό των Ελλήνων κατά τον 8o και 7o αι. π.Χ. Ποσοστό 82% των καταπειρατηριών χρονολογούνται από τα μέσα του 2ου αι. π.Χ. έως και τον 2ο αι. μ.Χ., δηλ. στην περίοδο κορύφωσης του υπερπόντιου εμπορίου. Η ανεύρεσή τους, μάλιστα, σε ναυάγια εμπορικών πλοίων μεγάλων αποστάσεων αποκαλύπτει την ιδιαίτερη χρησιμότητά τους σε άγνωστες περιοχές και περιπτώσεις περιορισμών στους ελιγμούς ή την αγκυροβόληση. Το βάρος των λίθινων ήταν πάνω από 10 κιλά.

Με αφορμή τα αποτελέσματα της 2ης φάσης της υποβρύχιας έρευνας στα Αντικύθηρα για το έτος 2016, η Εφορεία Εναλίων Αρχαιοτήτων έχει να παρουσιάσει και την ολοκλήρωση των νέων εξειδικευμένων και υπερσύγχρονων Εργαστηρίων της στην οδό Προπυλαίων, εργασίες που υλοποιήθηκαν χάριν στην ευγενική υποστήριξη του Ιδρύματος Αικατερίνης Λασκαρίδη, ενός εκ των σημαντικότερων χορηγών της έρευνας  αυτής και με κύριο στόχο την σύντομη και αποτελεσματικότερη  συντήρηση των ευρημάτων του σημαντικού αυτού ναυαγίου. Την ανασκαφή διενεργεί η Εφορεία και το αμερικανικό Ωκεανογραφικό Ινστιτούτο Woods Hole.

Η έρευνα των Αντικυθήρων τελεί υπό την αιγίδα της Προεδρίας της Ελληνικής Δημοκρατίας και η χρηματοδότηση της έγινε από πόρους που εξασφάλισε το Ωκεανογραφικό Ινστιτούτο του Woods Hole. Την έρευνα υποστηρίζουν η ελβετική εταιρεία Hublot, το Swordspoint Foundation, η Autodesk, οι Jane and James Orr, χορηγοί του Woods Hole, όπως και η Costa Navarino, η ΟΤΕ-COSMOTE και το Ίδρυμα Εγχωρίου Περιουσίας Κυθήρων και Αντικυθήρων. Υπάρχει επίσης βοήθεια από τον Δήμο Κυθήρων και τους κατοίκους των Αντικυθήρων.

http://www.liberal.gr/arthro/78764/epikairotita/2016/skeletos-nauagou-entopisthike-sto-archaio-nauagio-ton-antikuthiron.html