Ειρήνη Κανά : «Η ζωγραφική είναι πανηγύρι»

Πορτρέτο: Γιάννης Βασταρδής

Ειρήνη Κανά : «Η ζωγραφική είναι πανηγύρι»

Η ζωγράφος Ειρήνη Κανά ξέρει να αφηγείται. Με το πρόσωπο, τα μάτια, τα χέρια, τη φωνή, το σχέδιο και κυρίως με το χρώμα. Και αφηγείται τις πιο όμορφες ιστορίες, βγαλμένες από μια παλέτα σπάταλη οε χρώματα, που γεμίζει τα έργα της παιδικότητα και ταξίδι.

Συνέντευξη για το GK στον Γιώργο Δουατζη

«Ζωγραφίζοντας, θέλω να γεμίζω τελάρα, τοίχους, τη ζωή μου, δεν ξέρω ακριβώς. Είναι και ένα πανηγύρι η ζωγραφική, όχι μόνο πόνος, προβληματισμός και άλλα. Είναι και αυτό που έλεγε ο Ματίς, να λειτουργεί αναπαυτικά ένα έργο... Στην τέχνη υπάρχει και η χαρά, υπάρχουν όλα, δεν γίνεται να τα απομονώσεις. Ο τρόπος της αφήγησης διαφέρει. Εγώ προτιμώ τα ηλιόλουστα τοπία και ας εγκυμονούν καταιγίδες...».

Ζωγράφιζε από παιδί στα Χανιά, όπου γεννήθηκε. Σπούδασε ζωγραφική στο εργαστήριο του Π. Τέτση και σκηνογραφία με τον Β. Βασιλειάδη. Έχει κάνει ατομικές εκθέσεις και μετείχε σε περισσότερες από εκατό ομαδικές στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Έργα της υπάρχουν στη Βουλή, στο υπουργείο Πολιτισμού, στο Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, στο Ίδρυμα Θρακικής Τέχνης, στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας, στην Πινακοθήκη Χανίων και Ύδρας, σε συλλογές ιδιωτών, τραπεζών και φορέων στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.

Γιατί ζωγραφική;

Ήταν αυτό που μου άρεσε να κάνω. Προϋποθέτει μοναχικότητα. Η οποία με τη σειρά της είναι προϋπόθεση για δημιουργία.

Τι είναι το χρώμα για σας;

Χωρίς το κίτρινο η ζωή μου θα ήταν λιγότερη. Χωρίς τα υπόλοιπα χρώματα, το κίτρινο απουσιάζει.

Το φως;

Ο καθοριστικός παράγοντας, ο κυρίαρχος των χρωμάτων και των σχημάτων, ο μάγος που μεταμορφώνει.

Το λευκό τελάρο;

Είναι το πρώτο βήμα για δημιουργία. Σύμβολο ξεκινήματος. Είναι ο καθρέφτης των φόβων μου.

Οι φόβοι, κινητήρια δύναμη;

Κάποιες φορές, οι φόβοι με προφυλάσσουν από πράγματα που δεν θα ήθελα να εμπεριέχονται στη διαδικασία της ζωγραφικής μου, όπως ευκολίες, εφέ, μανιέρες. Ο φόβος να μην προδώσω τον εαυτό μου με προστατεύει.

Τι συμβαίνει την ώρα που ζωγραφίζετε;

Ερευνώ, ψάχνω να βρω τον καλύτερο κώδικα για να πω αυτό που θέλω. Αισθάνομαι ευνοημένη από τη ζωή, πλήρης, χαίρομαι, γλεντάω που ζωγραφίζω. Το συναίσθημα είναι ισχυρότατο, αλλά χρειάζονται και οι κανόνες για να το ελέγχουν. Δεν ξέρω πού θα με έφτανε το συναίσθημα χωρίς τους κανόνες της ζωγραφικής...

Η αφαίρεση;

Πολύ σημαντικό στοιχείο για να φτιάξει κάποιος αριστουργήματα. Είναι έκφραση μεγάλης ωριμότητας. Όπως όταν λες πολύ σημαντικά πράγματα με πολύ λίγες λέξεις.

Πώς επέδρασε η ζωγραφική στην αντίληψη του κόσμου;

Στο να γίνω παρατηρητής. Είναι βέβαιο ότι οι χρωματικές σχέσεις μοιάζουν πολύ με τη σχέση των ανθρώπων. Κάποιο χρώμα που αναδεικνύεται και λάμπει δίπλα στο ένα χρώμα, πλάι σε κάποιο άλλο χάνει μέρος της αξίας του.

Αν ξαναζούσατε;

Πάλι θα ζωγράφιζα.

Μονολογείτε ή συνομιλείτε με τα έργα σας;

Επιδιώκω το διάλογο.

Τη στιγμή που ολοκληρώνετε ένα έργο...

Νομίζω ότι ποτέ ένα έργο δεν είναι απόλυτα ολοκληρωμένο. Κάποια στιγμή, όμως, πρέπει να τελειώσει. Πολύ συχνά αισθάνομαι όπως ο ζωγράφος στο έργο του Μπαλζάκ «Άγνωστο αριστούργημα». Κάθε φορά που ξαναβλέπω ένα έργο μου, θέλω να το προχωρήσω, μέχρι που θα το χαλάσω βέβαια, και αρχίζω ένα καινούργιο έργο πάνω στο παλιό.

Και έντονη η παιδικότητα;

Είναι ο ζωγραφικός μου χαρακτήρας. Ελπίζω ότι έχω διατηρήσει ένα μέρος της αθωότητας μου.

Σημαντικότερος δάσκαλος;

Ο Τέτσης ήταν και είναι σημαντικός δάσκαλος, δάσκαλος ζωής, και συχνά συζητάμε για τα έργα μου, ιδιαίτερα πριν από τις εκθέσεις. Είναι από τους πιο κοντινούς μου ανθρώπους και πάντα διδάσκομαι από τη φρεσκάδα, την ειλικρίνεια και το ήθος του.

Σταθμοί στην καλλιτεχνική πορεία σας;

Όταν ανακάλυψα ότι ζωγραφίζω καλύτερα χωρίς μοντέλο, από τις φωτογραφίες του μυαλού μου, όπου γινόταν η πρώτη επεξεργασία της εικόνας. Επίσης, δεν θα ξεχάσω το ευχάριστο ξάφνιασμα του Τέτση όταν ανακάλυψε τη δουλειά μου.

Έχουν λόγο ύπαρξης οι εικαστικοί κριτικοί;

Τελευταίως νομίζω ότι έχουν καταλάβει το χώρο του έργου τέχνης. Είναι όμως παράδοση πλέον να γράφει ένας ιστορικός τέχνης στον κατάλογο της έκθεσης σου.

Σας επηρεάζει η κριτική;

Εξαρτάται από το πόσο εκτιμώ αυτόν που κάνει κριτική. Οι άλλοι με αφήνουν εντελώς αδιάφορη.

Όταν μπαίνετε στην άδεια γκαλερί για να στήσετε την έκθεση σας...

Νιώθω δημιουργικά. Ως σύνολο είναι και αυτό ένα έργο τέχνης. Συνθέτω ένα αισθητικό αποτέλεσμα. Χαίρομαι.

Αποχωρίζεστε εύκολα τα έργα σας;

Θέλω να φεύγουν από το χώρο μου, να πετάξουν. Πέραν του ότι η ζωγραφική είναι και βιοπορισμός για μένα, πιστεύω ότι το να κρατάς τα έργα σου είναι τροχοπέδη. Αν μείνει το εργαστήρι μου κενό, θα γίνω πιο δημιουργική. Το ταξίδι και η Ιθάκη... Είναι πάρα πολύ σημαντικό να ξέρω ότι κάποιοι άνθρωποι έχουν ένα έργο μου στο χώρο τους.

Νιώθετε σίγουρη για την εικαστική σας πορεία;

Αισθάνομαι ότι ακόμα μαθαίνω να ζωγραφίζω, να βγάζω την ψυχή μου.

Πόσο υπεύθυνη νιώθετε για ό,τι συμβαίνει γύρω μας;

Αισθάνομαι ότι όλοι έχουμε πολύ μεγαλύτερη ευθύνη από εκείνη που θέλουμε να πιστεύουμε. Είναι ένα πολύ σοβαρό ζήτημα, που με απασχολεί συχνά και προσπαθώ να μην κλείνω τα μάτια.

Τι σας προκαλεί η δημοσιότητα;

Εκτιμώ ότι είναι χρήσιμη. Αν δεν υπάρχει κάποια μικρή αναγνώριση, δυστυχώς είναι πολύ δύσκολο να επιβιώσεις. Μπορεί να είναι κολακευτική για τη ματαιοδοξία μας, αλλά το κόστος είναι υπερβολικά υψηλό. Σαν να πηγαίνεις στην αυλή του Αρταξέρξη.

Η επικοινωνία με το κοινό σας είναι...

Απρόβλεπτη και ευαίσθητη. Αισθάνομαι ότι ο αποδέκτης του έργου μου ξέρει πολύ περισσότερα για μένα από ό,τι εγώ για κείνον. Νιώθω αρκετά εκτεθειμένη.

Πρώιμη ωριμότητα;

Πώς να δώσω τον ορισμό της ωριμότητας; Δεν ξέρω αν έχω ωριμάσει ακόμη.

Το σημαντικότερο σε έναν άνθρωπο;

Ακούγεται ίσως λίγο ρατσιστικό, αλλά εκτιμώ την ευστροφία.

Πρώτος στόχος ζωής σήμερα;

Φροντίζω για τη βελτίωση μου, ασκώ αυτοκριτική και ελπίζω ότι κάτι καταφέρνω.

Μεγάλο όνειρο;

Να μάθω μέσα από τα σημαντικά και τα ασήμαντα.

Η σχέση σας με το χρόνο;

Ο χρόνος είναι χρώμα. Τον εμπιστεύομαι. Τα βάζει όλα σε τάξη.

Ανασφάλεια;

Νομίζω πως είναι συνυφασμένη με την ύπαρξη μου. Σπάνια νιώθω ασφαλής.

Η πρώτη σύγκρουση;

Με τον εαυτό μου. Και η δεύτερη επίσης.

Ενοχές για...

Για πολλά δυσάρεστα που συμβαίνουν γύρω μας. Ας μην κοροϊδευόμαστε, όλοι κάποτε κοιμόμαστε ασυνείδητοι και ευτυχείς.

Τι σας απωθεί;

Η αδικία. Νομίζω ότι και ο γάτος στο δρόμο έχει τα δικαιώματα του, αλλά ποιος τα αναγνωρίζει;

Τι σας θέλγει;

Η αρμονία, η ισορροπία στη μουσική, τη φύση, τη φιλία. Να ανακαλύπτω καινούργια πράγματα.

Θυμώνετε με...

Πρώτα με τον εαυτό μου.

Σας ζεσταίνει την ψυχή...

Το χαμόγελο, τα μάτια των σκύλων, οι ωραίες εκθέσεις ζωγραφικής, οι έξυπνες ιδέες, ένα βιβλίο με ποιήματα που ξανανοίγω μετά από χρόνια.

GK

 Ειρήνη Κανά

Η ζωγράφος που πλάθει ατμοσφαιρικές καταστάσεις με το χρωστήρα της...

Μέσα σε ατμόσφαιρα εντατικής δημιουργίας για τη ζωγράφο, νωχελικής διάθεσης για μένα, το καυτό απομεσήμερο μας βρήκε στο εργαστήρι της να μιλάμε. Φίλη αγαπημένη η Ειρήνη, άξια καλλιτέχνις πάνω απ’ όλα, δουλεύει ακατάπαυστα. Δουλεύει δημιουργώντας με τόσο πάθος, λες και κάθε μέρα ξεκινά μια καινούρια έκθεση. «Μα και βέβαια ξεκινά μια καινούρια έκθεση! Γι’ αυτό δεν σηκώνω κεφάλι», μου λέει χαμογελώντας. Πρόκειται για την έκθεση που ξεκινά στις 2 Αυγούστου στο Μουσείο Βυζαντινής και Χριστιανικής Τέχνης στην Άνδρο. Ακόμα μία ατομική έκθεση για την Ειρήνη. «Όχι, αυτή την κάνουμε μαζί με την Αλίνα Μάτσα. Δεν είναι ατομική μου!». Κάποια άλλη συμμετοχή μες στο καλοκαίρι; «Ναι, αυτή της Κίνας, του Πεκίνου, όπου σύγχρονοι έλληνες καλλιτέχνες παρουσιάζουμε έργα μας.» 

Τα θέματά της αντλεί από τη φύση, αλλά και από πρόσωπα που αποδίδει με εξπρεσιονιστικό ύφος και πολύ χρώμα. «Ζωγραφίζω ανθρώπους, τρενάκια, βαρκούλες και με το χρώμα μου ντύνω τα συναισθήματά τους.» Και συνεχίζει: «Η διαδικασία της δημιουργίας για μένα έχει αποτροπαϊκό χαρακτήρα. Κρατάω μακριά τον εφιάλτη που ονομάζεται “αίσθημα ματαιότητας” και οδηγώ σε ένα διαλογικό παιχνίδι με τα χρώματα, τα φώτα και τις σκιές.» Τα έργα της, όπου και να τα βλέπεις, δίνουν πάντα ένα εκρηκτικό «παρών». Στην αίθουσα τέχνης, στο μουσείο, στο εργαστήρι, στον τοίχο κάποιας κατοικίας –παντού. Είναι έργα που προσελκύουν τη ματιά και το άμεσο ενδιαφέρον του θεατή.

Η μεγάλη της αγάπη, αλλά και για μας που λατρεύουμε τη δουλειά της, είναι η γυναικεία φιγούρα. Δημιουργεί τέτοια ατμόσφαιρα στον πίνακα, που κυριολεκτικά σε γοητεύει. Πώς το καταφέρνει αυτό; «Η κόκκινη νύχτα με το πράσινο φεγγάρι επιτρέπει στη γυμνή γυναίκα με τα γάντια να ερωτεύεται και το χρυσό πρωινό μιλά με το νεαρό κορίτσι και τη σύντροφό του τη γάτα.» Έχουν μια ονειρική μαγεία τα έργα της! «Κρατάω τελευταίο το μήλο της γνώσης, παιχνίδι για τα πιο αθώα όνειρα.» Οι γυναίκες λοιπόν τώρα στην όμορφη Άνδρο; «Όχι, τα έργα μας εκεί αναδίδουν “άρωμα” Ελλάδας. Είναι γεμάτα θαλασσινές υποσχέσεις. Υποσχέσεις που σου δημιουργούν την επιθυμία να ταξιδέψεις, να ονειρευτείς, να εμπνευστείς…» 

Βιογραφικά

Η Ειρήνη Κανά γεννήθηκε στα Χανιά της Κρήτης και σπούδασε στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας με δάσκαλο τον Παναγιώτη Τέτση. Από την ΑΣΚΤ αποφοίτησε με άριστα το 1990, αφού έκανε σπουδές στη σκηνογραφία με τον Β. Βασιλειάδη. Έχει πραγματοποιήσει πολλές ατομικές εκθέσεις και έχει στο ενεργητικό της πάμπολλες ομαδικές στην Ελλάδα και το εξωτερικό, απ’ όπου έχει τύχει πολλών διακρίσεων. Τα έργα της υπάρχουν σε πολλά κρατικά ιδρύματα, όπως το Υπουργείο Πολιτισμού, η Βουλή των Ελλήνων, οι Δήμοι Χανίων και Ύδρας, η Τράπεζα Εργασίας, το Ίδρυμα Θρακικής Τέχνης και Παράδοσης.

Νέλλη Σπηλιοπούλου

http://www.myworld.gr/site/content.php?sel=172&artid=100244

Όταν ο καπνός γίνεται εργαλείο Τέχνης

Η αβάσταχτη ελαφρότητα του καπνού

   

 Η τέχνη συναντάει τη ζωή και η ζωή την τέχνη, πολύ συχνότερα απ’όσο νομίζουμε. Πολλές φορές ασυνείδητα κι όλας. Άλλωστε μόνο όταν κάτι γίνεται εσκεμμένα χρίζει κατηγοριοποίησης. Η ουσία όμως του τι είναι τέχνη (τίκτω) ενυπάρχει σχεδόν σε όλες τις καθημερινές δραστηριότητες μας και η οποία εκφράζεται σχεδόν πάντοτε μέσω του σχεδίου. Από τις πρώτες μας μουτζούρες, τα πρώτα μας ίχνη πάνω στο χιόνι, τις πρώτα μας σχήματα πάνω στο νοτισμένο τζάμι, τις πρώτες μας λέξεις πάνω στην άμμο, μέχρι τους αυτοσχέδιους χάρτες που σκαρώνουμε για να δώσουμε οδηγίες σε κάποιον, είναι όλα σχέδιο… Και πόσο συγκινητική είναι η λιτότητα των μέσων που χρειάζονται για την δημιουργία αυτής της οπτικής γλώσσας. Σε καιρούς τυφλής προσύλωσης στην ύλη –όπως αυτή που ζούμε- ένα χαρτί κι ένα μολύβι επαρκούν για να ανασύρουμε στην επιφάνεια τις εικονοποιημένες μας σκέψεις.

    Στον καλλιτεχνικό χώρο όμως, υπάρχει μια σχεδιαστική τεχνική που τα μέσα για να επιτευχθεί είναι ακόμα πιο λιτά -σχεδόν αόρατα- αγγίζοντας τα όρια της αποκάλυψης. Δεν πρόκειται για μια διαδεδομένη τεχνοτροπία. Αυτοί που την χρησιμοποιούν με επαγγελματικά αποτελέσματα είναι μια μικρή κουκίδα στον καλλιτεχνικό χάρτη κι αυτό γιατί απλούστατα δεν περνάει από πολλών το μυαλό πως μπορεί κάποιος να παράγει έργο με αυτήν την αιθέρια τεχνική. Στην Ελλάδα παρ’ αυτά, όλες οι οικογένειες έχουν έρθει σ’επαφή μαζί της κι ας μην το γνωρίζουν…

     Περί fumage ο λόγος (σχέδιο από αιθάλη) ή αλλιώς πώς να χρησιμοποιείς την φωτιά ευγενικά πάνω στο χαρτί προκειμένου να αφήσεις τον απαλό της καπνό και να δημιουργήσεις μια εικόνα χωρίς να γίνουν όλα στάχτη και αποκαΐδια. Επίσης συνήθως δουλεύεται κοιτώντας προς τα πάνω μιας και ο καπνός ανέκαθεν είχε μια …ανοδική πορεία.

Μήπως σας έρχονται τώρα στον νου οι σταυροί στην πόρτα μετά την ανάσταση;

     Ο πρώτος που την ανέδειξε ήταν ο αυστριακός σουρεαλιστής καλλιτέχνης Wolfgang Paalen (1905-1959) ο οποίος αποφάσισε να γίνει ζωγράφος στην ηλικία των 16 χρόνων και σύντομα ταυτίστηκε ιδεολογικά με το σουρεαλιστικό καλλιτεχνικό γίγνεσθαι και ενώθηκε με την Ομάδα του Παρισίου του Αντρέ Μπρετόν το 1936. Τα έργα του είχαν εκτεθεί σε διάφορες ατομικές και ομαδικές εκθέσεις όπως στο Παρίσι (Galería Renou et Colle), στο Λονδίνο (Guggenheim Jeune) και στη Ν. Υόρκη  (Julien Levy Gallery)

    

 Για πολύ καιρό, σχεδόν 30 χρόνια, δεν ξέρουμε άλλο καλλιτέχνη κάποιας εμβέλειας από τον χώρο της τέχνης που να χρησιμοποιεί την τεχνική του fumage. Μόνο στις αρχές της δεκαετίας του ’80 και συγκεκριμένα το 1984, ο Jean-Paul Marcheschi, γεννημένος στην Κορσική το 1951– επαναφέρει στην επιφάνεια την τεχνική αυτή. Στα θέματα του συναντάμε ένα ενδιαφέρον για το μεταφυσικό. Η ανθρώπινη φιγούρα παύει να είναι πρωταγωνίστρια του προσωπικού της δράματος και μεταβάλεται σε μέλος μιας παγκόσμιας αλήθειας. Το έργο του υλοποιείται με δύο τρόπους. Ο πρώτος είναι με την χρήση πυρσών πάνω σε τελάρα που βρίσκονται στο πάτωμα και ο δεύτερος, συνθέτωντας μια μεγάλη εικόνα αποτελούμενη από μικρά χαρτιά ζωγραφισμένα με καπνό.

«Tο πινέλο μου είναι ένας πυρσός και δεν σκοπεύω να αλλάξω εργαλείο σύντομα. Πιστεύω πως εκατοντάδες ζωές δεν φτάνουν για τον κορεσμό αυτής της τεχνικής γιατί απλούστατα είναι ανεξάντλητη. Πιστεύω πως πρόκειται για μία πραγματική γλώσσα.»

     Αυτός όμως που πραγματικά την απογειώνει αφήνωντας έκπληκτους κοινό και κριτικούς είναι ο Jiri-Georg Dokoupil, γεννημένος στην Τσεχοσλοβακία το 1954.Ο Dokoupil προβάλλει την εικόνα που θέλει να ζωγραφίσει σε ένακ κενό καμβά που κρέμεται ανάποδα από το ταβάνι και αρχίζει να αναπαράγει την προβαλλόμενη εικόνα με καπνό. Το αποτέλεσμα θυμίζει ασπρόμαυρη φωτοτυπία της αρχικής εικόνας, κάτι καθόλου αρνητικό για τον Dokoupil μιας και θεωρεί την φωτοτυπία ως μία εκ των καλών τεχνών.

Ο ίδιος μας εξηγεί πως πρωτοήρθε σε επαφή με την τεχνική αυτή:

    «Το πρώτο μου έργο με καπνό, δημιουργήθκε στη Μαδρίτη, το φθινώπορο του 1988. Ο φίλος μου Roberto Cabot είχε ένα μικρό ατελιέ στο ίδιο κτήριο οπού έμενα. Τους προηγούμενους μήνες είχαμε μείνει στην εξοχή των Κανάριων Νησιών όπου ζωγραφίζαμε με μεγάλη συχνότητα. Επίσης, συζητούσαμε περί της ανάγκης μιας πιο οργανικής ζωγραφικής. Μιας ζωγραφικής που αντλείται ευθέως από τη φύση και η οποία σε αντίθεση με την σύγχρονη τέχνη, θα πρέπει να στηρίζεται στο «παρατηρείν». Εκτοτε, μπροστά σε μια φύση που σου έκοβε την αναπνοή, κατάλαβα μέχρι ποιό σημείο ήμουν περιορισμένος ως κλασικός ζωγράφος. Ήξερα πως πρέπει να εγκαταλείψω την παραδοσιακή ζωγραφική παρ’ όλο που ήθελα να συνεχίσω να ζωγραφίζω. Αλλά πως; Ένα φθινοπωρινό βράδυ στη Μαδρίτη, ο Roberto με προσκάλεσε στο ατελιέ του για να μου δείξει τα τελευταία πονήματα του. Εκείνη την εποχή πειραματιζόμουν με διάφορες αναγεννησιακές τεχνικές. Στον τοίχο υπήρχε ένα μικρό τελάρο, προετοιμασμένο με μαύρο καπνό το οποίο ο φίλος μου σκόπευε να ζωγραφίσει με λάδια. Μου εξήγησε, πως έτσι τα χρώματα θα έβγαιναν πιο ομοιογενή. Από εκείνο το σημείο και έπειτα, σταμάτησα να τον ακούω. Αυτό ακριβώς ήταν που έψαχνα εδώ κι ένα χρόνο. Κατέβηκα τρέχοντας στο σπίτι μου, κρέμασα ένα τελάρο από το ταβάνι, ανέβηκα σε μια σκάλα και με το αναμμένο κερί έφτιαξα το πρώτο μου έργο από καπνό»

    Ο αγαπημένος μου όμως καλλιτέχνης από αισθητικής πλευράς, δεν είναι άλλος από τον  Steven Spazuk γεννημένος στον καναδά το 1960. Το 2001 ανακαλύπτει τη σκοτεινή πλευρά του φωτός. Ένα κερί, ένα κομμάτι χαρτί και τούφες καπνού ενώνονται για να σηματοδοτήσουν την σημαντικότατη εικαστική του πορεία στην τεχνική αυτή. Εξειδικεύεται στα μεγάλα πορτραίτα με τη μέθοδο του μωσαϊκού (μια εικόνα αποτελούμενη από πολλά επιμέρους κομμάτια) αλλά δεν είναι και λίγα τα έργα του όπου το ανθρώπινο σώμα εμφανίζεται αποδοσμένο αφαιρετικά και με την πλέον μινιμαλιστική διάθεση σε αντίθεση με τα πληθωρικά πορτραίτα του. Άλλες φορές χρησιμοποιεί λουλούδια ή έντομα, αποτυπώνοντας το σχήμα τους πάνω στην ευαίσθητη αιθάλη (βλ. βίντεο). Ο Spazuk έχει επίσης φιλοτεχνήσει γραμματόσημα της χώρας του.

 

     Η Pamen Pereira γεννημένη στην Ισπανία το 1963, είναι μία από τις πρωταγωνίστριες της καλλιτεχνικής ομάδας Atlántica. Γενικά το έργο της Pereira ποικίλει. Τελευταία όμως έχει αφιερωθεί στο να δημιουργεί ουδέτερους λευκούς χώρους, πάνω στους οποίους, σχεδιασμένα με καπνό, προκύπτουν αντικείμενα αλληγορικού φορτίου.

Η ίδια μας λέει για το έργο της:

   «Τα σχέδια μου από καπνό, όπως γίνεται και με τις σκέψεις, είναι άμεσα και μη αναστρέψιμα. Δεν μπορείς να τα αγγίξεις. Αν τα αγγίξεις εξαφανίζονται. Επίσης δημιουργούνται σχεδόν ασυναίσθητα, με αποτέλεσμα κάποιες φορές να μην είμαι σίγουρη κατά πόσο επεμβαίνω εγώ ή γίνονται από μόνα τους»

Ως επίλογο παραθέτω την μαρτυρία του ισπανού επιμελητή τέχνης Christian Domínguez, όταν αντίκρυσε για πρώτη φορά έργο φτιαγμένο από καπνό.

   “Θα πρέπει να γυρίσω πίσω, στον Ιανουάριο του 1989. Βρισκόμουν στο ατελιέ του Jiri (Dokoupil) ο οποίος μου έδειξε ένα παράξενο σκούρο μεσαίων διαστάσεων έργο. Αμέσως με ανέκρινε γύρω από το αν μάντευα την τεχνική που είχε χρησιμοποιηθεί. Φυσικά δεν μπορούσα να δώσω καμία απάντηση. Επρόκειτo για το πρώτο έργο από καπνό που είχα δει ποτέ.”

http://wp.me/p1pa1c-ct1

ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ "ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΚΑΡΒΟΥΝΑ" του Ν. Λυγερού στην Κύπρο

Έργα του κ.Λυγερού που συνοδεύονται από μονολόγους του και που παρουσιάστηκε στην έκθεση ζωγραφικής, στην Κύπρο στις 12.10.2011.

Ακολουθεί συνέντευξη του Ν. Λυγερού για την έκθεση "ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΚΑΡΒΟΥΝΑ"

στην εκπομπή "ΕΜΕΙΣ ΚΑΙ Ο ΚΟΣΜΟΣ ΜΑΣ" στις 12.10.2011

Tο βίντεο από τα εγκαίνια της έκθεσης ζωγραφικής "Ανθρώπινα κάρβουνα" του κ.Λυγερού στην Κύπρο

Ευχαριστώ τον κ. Ν.Λυγερό και την κα. Ολγα Ραπτοπούλου

για την παραχώρηση του υλικού της ανάρτησης.

Έκθεση : «Γιάννης Τσαρούχης 1910-1989»

Η πρώτη αναδρομική έκθεση έργων του στην Αθήνα

«Πολύπτυχος» Τσαρούχης, ετών 100

Ο Γιάννης Τσαρούχης είναι καλλιτέχνης που σφράγισε με το έργο του τη νεοελληνική ζωγραφική δημιουργία και διαμόρφωσε την εικόνα της εθνικής μας αυτογνωσίας. Για να τιμήσουν τα εκατό χρόνια από τη γέννησή του, το Μουσείο Μπενάκη, το Ίδρυμα Γιάννη Τσαρούχη και το Πολιτιστικό Ίδρυμα της Τραπέζης Κύπρου διοργανώνουν μεγάλο αφιέρωμα, στους εκθεσιακούς χώρους του Μουσείου Μπενάκη στην οδό Πειραιώς, έως τις 14 Μαρτίου του 2010. Πρόκειται για την πρώτη αναδρομική έκθεση έργων του Γιάννη Τσαρούχη που παρουσιάζεται στην Αθήνα.

Η έκθεση «Γιάννης Τσαρούχης 1910-1989», την οποία επιμελήθηκε η Νίκη Γρυπάρη και σχεδίασε η Λίλη Πεζανού, περιλαμβάνει περίπου 670 έργα, που ανήκουν σε μουσεία και ιδιωτικές συλλογές της Ελλάδας και του εξωτερικού. Στόχος της είναι να αναδείξει το πολύπτυχο έργο του καλλιτέχνη, να παρουσιάσει μια πλήρη εικόνα του πλούσιου ζωγραφικού του έργου (πίνακες, εικονογραφήσεις βιβλίων κ.ά.), καθώς και της καθοριστικής συμβολής του στο νεοελληνικό θέατρο (μακέτες σκηνικών, κοστουμιών κ.ά.). Την έκθεση συνοδεύει σημαντική έκδοση 400 σελίδων, με τίτλο «Γιάννης Τσαρούχης 1910-1989», την οποία συνυπογράφουν οι: Άγγελος Δεληβοριάς, Νίκη Γρυπάρη, Ευγένιος Ματθιόπουλος, Αλέκος Λεβίδης, Παναγής Βουρλούμης, Ελγκα Καββαδία και Χλόη Ομπολένσκι.

Ζωγράφος, σκηνογράφος, ενδυματολόγος

Ο Γιάννης Τσαρούχης γεννήθηκε το 1910 στον Πειραιά. Μαθήτευσε στο Φώτη Κόντογλου, όπου μυήθηκε στη βυζαντινή αγιογραφία (1930-1934), ενώ την ίδια περίοδο διαμόρφωσε μια ποικιλία ενδιαφερόντων. Γνωρίστηκε με την Αγγελική Χατζημιχάλη και μελέτησε με πάθος τη λαϊκή φορεσιά, έμαθε από την Εύα Σικελιανού να υφαίνει στον αργαλειό και μελέτησε δείγματα κοπτικής υφαντικής, ίδρυσε μαζί με τον Κάρολο Κουν τη Λαϊκή Σκηνή και ξεκίνησε τη συγγραφή σουρεαλιστικών ποιημάτων. Για το δάσκαλό του, Κωστή Παρθένη, ο Τσαρούχης αναφέρει: «Πολλά οφείλω στον Κωστή Παρθένη, που η αυστηρή -σαν σουηδική γυμναστική- διδασκαλία του μου επέτρεψε να πλησιάσω με άνεση τη λεγόμενη κλασική τέχνη.»

Καθ' όλη τη διάρκεια της ζωής του, όμως, παράλληλα με τη ζωγραφική, εργάζεται στο θέατρο ως σκηνογράφος και ενδυματολόγος και συνεργάζεται με τους σημαντικότερους ηθοποιούς και σκηνοθέτες της εποχής (Κάρολος Κουν, Αλέξης Μινωτής, Μαρίκα Κοτοπούλη, Αιμίλιος Βεάκης, Κατερίνα Ανδρεάδη, Κατίνα Παξινού, Μελίνα Μερκούρη, Έλλη Λαμπέτη, Μαρία Κάλλας κ.ά.). Ο ίδιος γράφει για το έργο του: «Δύο είναι οι βασικές αναζητήσεις μου, παρ' όλες τις χίλιες διαφορές που παρουσιάζουν τα έργα μου μεταξύ τους. Η μία αναζήτηση είναι ούτως ειπείν νεοκλασική και προσπαθεί να αφομοιώσει το αρχαίο κλασικό ιδεώδες, όπως το εξέφρασαν για όλο τον κόσμο στα νεότερα χρόνια η Αναγέννηση και το Μπαρόκ. Η άλλη μου τάση είναι να εκφράσω όλες τις αντιρρήσεις μου για το ίδιο το ιδανικό μου, βοηθούμενος από μεγάλους αντιρρησίες της εποχής μας, αλλά και από πρότυπα παλιά ελληνικά, που είναι συχνά μαρτυρίες και στηρίγματα των αντιρρήσεων.»

Χρονολόγιο

1910, 13 Ιανουαρίου: Ο Γιάννης Τσαρούχης γεννιέται στον Πειραιά.

1917: Αρχίζει να ζωγραφίζει σε μεγάλες κόλλες χαρτί 70x100, με παστέλ.

1926: Αρχίζει να ζωγραφίζει πιο εντατικά (νεκρές φύσεις, τοπία κ.ά.) εκ του φυσικού. Ασχολείται και με το θέατρο - φιλοτεχνεί μακέτες σκηνικών και κοστουμιών.

1928: Φοιτά στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας. Μετά τα προκαταρκτικά έτη εγγράφεται στο εργαστήριο του Σπ. Βικάτου.

1929: Ξεκινά λεπτομερή μελέτη των ελληνικών λαϊκών φορεσιών.

1930: Μαθητής και βοηθός του Φ. Κόντογλου.

1932: Εγγράφεται στο εργαστήριο του Κων. Παρθένη.

1934: Μαζί με τον Κ. Κουν και το Δ. Δεβάρη ιδρύουν τη Λαϊκή Σκηνή. Φιλοτεχνεί σκηνικά και κοστούμια για την «Ερωφίλη» του Γ. Χορτάτζη.

1935: Ταξιδεύει για πρώτη φορά στο Παρίσι. Γνωρίζεται με τους Laurens, Matisse, Giacometti, ενώ στο σπίτι του Teriade βλέπει για πρώτη φορά έργα του Θεόφιλου.

1937: Συνεργάζεται με το θίασο Κοτοπούλη.

1938: Πραγματοποιεί την πρώτη ατομική του έκθεση στην Αθήνα. Συμμετέχει στην Α΄ Ετήσια Πανελλήνια Καλλιτεχνική Έκθεση του Ζαππείου.

1939: Σκηνογραφεί το έργο «Στέλλα Βιολάντη (Έρως εσταυρωμένος)» του Γρ. Ξενόπουλου στο Θίασο Κοτοπούλη.

1940: Επιστρατεύεται στο αλβανικό μέτωπο.

1942: Μόνιμη συνεργασία με το θίασο της Κατ. Ανδρεάδη.

1948: Συμμετέχει στην Α' (μεταπολεμική) Πανελλήνια Καλλιτεχνική Έκθεση στο Ζάππειο. Σκηνογραφεί παραστάσεις του Θεάτρου Τέχνης: «Ο Επιθεωρητής έρχεται» του John Priestley και «Ματωμένος Γάμος» του Federico Garcia Lorca.

1949: Ιδρυτικό μέλος της ομάδας «Αρμός» (με τους Ν. Χατζηκυριάκο-Γκίκα, Γ. Μόραλη, Ν. Εγγονόπουλο, Ν. Νικολάου κ.ά.).

1950: Συνεργάζεται με το Ελληνικό Χορόδραμα της Ρ. Μάνου.

1952: Αναδρομική έκθεση στο Βρετανικό Συμβούλιο στην Αθήνα. Συνεργασίες με τους θιάσους Φωτόπουλου, Λαμπέτη-Παππά-Χορν, με την Εταιρεία Ελληνικού Θεάτρου, το Εθνικό, την Ανδρεάδη και το Θέατρο Τέχνης. Έναρξη της σκηνοθεσίας στον κινηματογράφο. Συνεργασία με τον Μιχ. Κακογιάννη.

1953: Υπογράφει συμβόλαιο με την γκαλερί «Iolas» (Νέα Υόρκη).

1955: Δημιουργεί τα σκηνικά για την ταινία «Στέλλα» του Μιχ. Κακογιάννη με τη Μ. Μερκούρη.

1956: Σκηνογραφεί τις κινηματογραφικές ταινίες «Ο Χριστός ξανασταυρώνεται» του Jules Dassin και «Το κορίτσι με τα μαύρα» του Μιχ. Κακογιάννη.

1957: Υποψήφιος για το βραβείο Guggenheim.

1958: Συμμετέχει στην Biennale της Βενετίας. Φιλοτεχνεί τα σκηνικά και τα κοστούμια για τη «Μήδεια» του Cherubini, με πρωταγωνίστρια τη Μ. Κάλλας, σε σκηνοθεσία Αλ. Μινωτή.

1959: Σκηνογραφεί τους «Όρνιθες» του Αριστοφάνη για την παράσταση του Θεάτρου Τέχνης και τη «Νόρμα» του Bellini, με τη Μ. Κάλλας, στην Επίδαυρο.

1961: Σκηνικά και κοστούμια για την παράσταση «Θαΐς» του Jules Massenet, σε σκηνοθεσία Franco Zeffirelli, στην Dallas Civic Opera. Παρουσιάζεται η «Μήδεια» στην Επίδαυρο και τη Σκάλα του Μιλάνου.

1965: Σκηνογραφεί τους «Πέρσες» του Αισχύλου, σε σκηνοθεσία Κ. Κουν και τις «Τρωάδες» του Ευριπίδη (προσαρμογή κειμένου από τον Jean Paul Sartre) στο Εθνικό Θέατρο του Παρισιού, σε σκηνοθεσία Μιχ. Κακογιάννη.

1966: Συνεργάζεται με την Ελληνική Σκηνή της Αννας Συνοδινού.

1967: Αυτοεξορίζεται και εγκαθίσταται στη Γαλλία.

1968: Μαζί με τη Lila de Nobili οργανώνει «ακαδημία ζωγραφικής» στο Παρίσι.

1970: Σκηνογραφεί τις «Ευτυχισμένες μέρες» του Samuel Beckett, με τη Χρ. Τσίγκου και το Γ. Ορφανό.

1975: Μετά την πτώση της Χούντας, διατηρεί ως κέντρο των δραστηριοτήτων του το Παρίσι, αλλά ταξιδεύει συχνά στην Ελλάδα. Εικονογραφεί τη «Βάρδια» του Ν. Καββαδία.

1977: Ανεβάζει, σε δική του μετάφραση, σκηνοθεσία, σκηνικά και κοστούμια, τις «Τρωάδες» του Ευριπίδη.

1981: Ιδρύει το Ίδρυμα Γιάννη Τσαρούχη.

1982: Το Ίδρυμα Γιάννη Τσαρούχη ανοίγει στο κοινό με σειρά εκθέσεων που επιμελείται ο ίδιος. Έκθεση των έργων με τίτλο «Ζεϊμπέκικα» στην γκαλερί «Ζουμπουλάκη». Ανεβάζει τους «Επτά επί Θήβας» του Αισχύλου, σε δική του σκηνοθεσία, μετάφραση, σκηνικά και τα κοστούμια.

1984: Πλήττεται από τη νόσο του Πάρκινσον, αλλά συνεχίζει να ζωγραφίζει, κυρίως με μολύβι και λαδοπαστέλ.

1989: Φιλοτεχνεί τα σκηνικά για το «Φιντανάκι» του Π. Χορν στο Θέατρο Τέχνης και ετοιμάζεται να ανεβάσει, σε δική του σκηνοθεσία, μετάφραση, σκηνικά και κοστούμια τον «Ορέστη» του Ευριπίδη.

1989, 20 Ιουλίου: Πεθαίνει στην Αθήνα.

Info

Γιάννης Τσαρούχης 1910-1989

Μουσείο Μπενάκη Κτήριο οδού Πειραιώς

19 Δεκεμβρίου 2009 - 14 Μαρτίου 2010

Κατά τη διάρκεια της έκθεσης σχεδιάζονται να πραγματοποιηθούν εκπαιδευτικά προγράμματα για σχολικές ομάδες με τη διάθεση σχετικού εποπτικού υλικού για τους εκπαιδευτικούς, καθώς και η έκδοση του εκπαιδευτικού εντύπου με τίτλο «Ο Γιάννης Τσαρούχης με ένα ποδήλατο».

Πληροφορίες και κρατήσεις: Μουσείο Μπενάκη - Εκπαιδευτικά Προγράμματα:
210 3671067-70, Δευτ.-Παρ. 09:00-15:00.

ΤΑΤΙΑΝΑ ΡΟΚΟΥ

Πηγή:
http://www.naftemporiki.gr/t+z/story.asp?id=1762021