Η ΕΠΕΤΕΙΟΣ ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗΣ ΤΩΝ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

 

 

Η ΕΠΕΤΕΙΟΣ ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗΣ ΤΩΝ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Αμέσως μετά την τελετή, όλος ο κόσμος άρχισε να κινείται προς μία κατεύθυνση - «Όλοι αυτοί πάνε στο νεκροταφείο για να πούνε στους νεκρούς ότι είμαστε πια ελεύθεροι.»

Στις 7 Μαρτίου γιορτάζεται η 76η επέτειος του εορτασμού της Ενσωμάτωσης της Δωδεκανήσου με τη Μητέρα Ελλάδα. Μια ιστορική επέτειος που έβαλε τέλος στη μακρόχρονη ξένη δουλεία στα μαρτυρικά νησιά μας και οι βασανισμένοι κάτοικοι των Δωδεκανήσων άρχισαν πλέον να αναπνέουν τον αέρα της ελευθερίας που για εκατοντάδες χρόνια είχαν στερήσει οι κατακτητές.

Τη μέρα αυτή ο τότε βασιλιάς Παύλος μαζί με όλη τη βασιλική οικογένεια, βρέθηκε στη Ρόδο για να «σφραγίσει» με την παρουσία του το μεγάλο αυτό γεγονός και να επισημοποιήσει όλα όσα προηγήθηκαν για να φτάσει η πολυπόθητη μέρα της Ενσωμάτωσης της Δωδεκανήσου στον ελληνικό κορμό.

 

7 Μαρτίου 1948 η βασιλική οικογένεια κατά την έπαρση της ελληνικής σημαίας στον εορτασμό της Ενσωμάτωσης.

Η υποδοχή στη βασιλική οικογένεια ήταν ενθουσιώδης από τους κατοίκους του νησιού. Ο τότε δήμαρχος Ρόδου Γαβριήλ Χαρίτος παρέδωσε στο βασιλιά το χρυσό κλειδί της πόλης, ενώ ακολούθησε μεγάλη παρέλαση και το γεγονός ολοκληρώθηκε με πολλές άλλες εκδηλώσεις που ανέδειξαν και την ελληνικότητα των νησιών της Δωδεκανήσου.

Είναι, όμως, η 7 η Μαρτίου 1948 η πραγματική ημέρα της Ενσωμάτωσης των νησιών με την Ελλάδα; Ασφαλώς, όχι!.. Πρόκειται για μια «παραποίηση της ιστορίας» αφού η πραγματική επέτειος είναι η 31η Μαρτίου 1947, την ημέρα δηλαδή που οι Βρετανία παρέδωσε τα Δωδεκάνησα στην Ελλάδα και έγινε στο κυβερνείο της Ρόδου η υποστολή της βρετανικής σημαίας και η έπαρση της ελληνικής. Και από τη στιγμή εκείνη, όλες οι εξουσίες στα Δωδεκάνησα περιήλθαν στο ελληνικό κράτος.

Η ιστορική τελετή

Στις 12 ακριβώς το μεσημέρι της 31ης Μαρτίου 1947 ο βρετανός ταξίαρχος Πάρκερ και ο αντιναύαρχος Περικλής Ιωαννίδης μπροστά στο Βωμό της Πατρίδας στάθηκαν ο ένας δίπλα στον άλλο και ενώ η μπάντα παιάνιζε τον εθνικό ύμνο της Βρετανίας έγινε η υποστολή της βρετανικής σημαίας και ακολούθησε η έπαρση της ελληνικής και καθώς γινόταν η ανάκρουση του εθνικού μας ύμνου, σύσσωμο το δημοτικό συμβούλιο με επικεφαλής τον τότε δήμαρχο Γαβριήλ Χαρίτο είχε γονατίσει, ενώ οι χιλιάδες κάτοικοι του νησιού παραληρούσαν από ενθουσιασμό.

Στη συνέχεια, ένας βρετανός αξιωματικός διάβασε την προκήρυξη του ταξίαρχου Πάρκερ που ανέφερε τα εξής: «Κατόπιν αποφάσεως των Συμμάχων όπως παραδοθεί η στρατιωτική διοίκησις Δωδεκανήσου, εγώ ο ταξίαρχος Πάρκερ προκηρύσσω: Παραδίδω την στρατιωτικήν διοίκησιν εις τον Έλληνα στρατιωτικόν διοικητήν.»

Και ενώ το πλήθος πανηγύριζε ο υπασπιστής του αντιναυάρχου Περικλή Ιωαννίδη διάβασε την παρακάτω προκήρυξη: «Έχων υπ όψιν απόφασιν των Συμμάχων όπως παραδώσουν την διοίκησιν της Δωδεκανήσου Προκηρύσσω Αναλαμβάνω από της 12ης ώρας σήμερον την στρατιωτικήν διοίκησιν της Δωδεκανήσου.» Από εκείνη τη στιγμή τα Δωδεκάνησα ήταν ελεύθερα και ελληνικά.

Αμέσως μετά την τελετή, όλος ο κόσμος άρχισε να κινείται προς μία κατεύθυνση, γεγονός που προκάλεσε την απορία του παριστάμενου τότε πολιτικού συμβούλου του αντιναυάρχου Περικλή Ιωαννίδη (και πρώτου Προέδρου της Δημοκρατίας) Μιχαήλ Στασινόπουλου και η απάντηση που πήρε ήταν «όλοι αυτοί πάνε στο νεκροταφείο για να πούνε στους νεκρούς ότι είμαστε πια ελεύθεροι.»

 

31 Μαρτίου 1947 έπαρση ελληνικής σημαίας στη Ρόδο.

Πως ορίστηκε η ημερομηνία

Την επομένη της τελετής πέθανε ο βασιλιάς Γεώργιος και ανέλαβε στη θέση του ο τότε διάδοχος Παύλος που ήταν παντρεμένος με τη Φρειδερίκη και είχαν τρία παιδιά, τη Σοφία, τον Κωνσταντίνο και την Ειρήνη.

Ήταν μια περίοδος που η κατάσταση στην Ελλάδα ήταν τεταμένη λόγω το εμφύλιου πολέμου, ενώ ήταν γνωστός ο ρόλος των Βρετανών και η επιρροή τους στα εσωτερικά της χώρας μας. Η ζωή στη Δωδεκάνησο ήταν πολύ δύσκολη. Τα νησιά μόλις είχαν απαλλαγεί από τον ξενικό ζυγό. Όλοι προσπαθούσαν να ορθοποδήσουν. Οι πληγές από τον πόλεμο ήταν ακόμη αγιάτρευτες και τα Ανάκτορα έψαχναν…ημερομηνία για να καθορίσουν την ημέρα εορτασμού της επετείου της Ενσωμάτωσης.

 

Δημοσίευμα αθηναϊκής εφημερίδας που αναφέρει ότι ο βασιλιάς Παύλος θα ορίσει την ημερομηνία εορτασμού της Ενσωμάτωσης για την 7 Μαρτίου 1948

Τελικά την απόφαση πήρε ο ίδιος ο βασιλιάς Παύλος ύστερα από εισήγηση του τότε αντιπροέδρου της Κυβέρνησης Κ. Σοφούλη όπως αναφέρει δημοσίευμα αθηναϊκής εφημερίδας στις 9 Φεβρουαρίου 1948! «Βασιλική διαταγή και τα σκυλιά δεμένα» και ο Παύλος αποφάσισε για τις 7 Μαρτίου 1948, μια ημερομηνία παντελώς άσχετη με τα ιστορικά γεγονότα της Δωδεκανήσου.

Έχουν δοθεί διάφορες ερμηνείες και μια αναφέρει ότι ήταν απόφαση των Βρετανών που δεν ήθελαν την 31 η Μαρτίου 1947 γιατί την ημέρα εκείνη έγινε η υποστολή της βρετανικής σημαίας και μάλιστα σε μια περίοδο που κυριαρχούσε το καθεστώς τους σε όλο τον κόσμο !..Αυτή είναι μια πιθανή εκδοχή.

 

Η υποστολή της Βρετανικής σημαίας.

Πάντως, το γεγονός του καθορισμού της 7ης Μαρτίου προκάλεσε δυσφορία και ποικίλα σχόλια, μάλιστα ο διοικητής του Ιερού Λόχου και πρωταγωνιστής του απελευθερωτικού αγώνα της Δωδεκανήσου συνταγματάρχης Χριστόδουλος Τσιγάντες αρνήθηκε να παραστεί στον επίσημο εορτασμό το 1948 στη Ρόδο.

Όμως, προηγήθηκαν και πολλά άλλα σημαντικά γεγονότα που αξίζει να αναφερθούν για να καταδειχθεί ο ρόλος πολλών και διαφόρων για να αγνοηθεί η 31η Μαρτίου 1947.

Είναι γνωστό ότι στις 8 Μαΐου 1945 στη Σύμη, οι Γερμανοί παρέδωσαν τα Δωδεκάνησα στους Βρετανούς και στον Ιερό Λόχο. Η επέτειος αυτή εορτάζεται -και δικαίως- στη Σύμη, δεδομένου ότι ουσιαστικά ήταν και ο τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου στην Ευρώπη. Την επομένη ήρθαν οι Βρετανοί στρατιώτες στη Ρόδο και η ημέρα αυτή περιλαμβάνεται στο «επετειακό ημερολόγιο» και γιορτάζεται στη Ρόδο. Οι Ιερολοχίτες (πολλοί από τους οποίους ήταν Δωδεκανήσιοι) δεν τους επέτρεψαν να μεταβούν στη Ρόδο, αλλά τους κράτησαν δύο μέρες στη Σύμη, γιατί προφανώς ήθελαν να εμφανιστούν οι Βρετανοί ως οι ελευθερωτές και όχι και οι Έλληνες πολεμιστές!.

Η πραγματική ημέρα της Ενσωμάτωσης

Έτσι, λοιπόν, εορτάζεται η 9η Μαίου 1945 στη Ρόδο, δηλαδή η ημέρα που ξεκινά η διετής βρετανική κατοχή στα Δωδεκάνησα, ενώ αγνοείται παντελώς η 31η Μαρτίου 1947 που είναι η πραγματική ημέρα της Ενσωμάτωσης της Δωδεκανήσου. Πριν από αρκετά χρόνια έγινε μια συζήτηση στη Βουλή για την αλλαγή της ημερομηνίας του εορτασμού, αλλά το θέμα δεν προχώρησε.

Το 2017 ο τότε δήμαρχος Ρόδου αείμνηστος Φώτης Χατζηδιάκος οργάνωσε εκδηλώσεις στις 31 Μαρτίου για να εορταστεί το γεγονός. Ανάλογες εκδηλώσεις έγιναν και το 2018, αλλά η επόμενη δημοτική αρχή δεν συνέχισε τον εορτασμό.

Και μια προσωπική μαρτυρία: Έζησα την 31η Μαρτίου 1947 όντας μαθητής της Αμαραντείου Σχολής. Όλοι οι μαθητές με τον διευθυντή μας Γεώργιο Παπαιωάννου-Ζίγδη (πατέρα του πολιτικού Γιάννη Ζίγδη) και τον δάσκαλο παπα-Αναστάση Κυριατσούλη είχαμε συγκεντρωθεί στην κεντρική πλατεία της Ρόδου. Και όταν ανέβαινε η ελληνική σημαία στον ιστό του κτιρίου της νομαρχίας, είχαμε γονατίσει και εμείς.

Όμως, καθώς ανέβαινε η σημαία, έμπλεξε στο σχοινί, οπότε ο ιερολοχίτης Γιάννης Καζάς (υπασπιστής του Χριστόδουλου Τσιγάντε) σαν αίλουρος ανέβηκε στον ιστό και την ξέμπλεξε!.. Ειπώθηκε ότι ήταν ένα «κακό σημάδι» και την επόμενη μέρα ο θάνατος του βασιλιά Γεωργίου αποδόθηκε στο περιστατικό αυτό !…

Άρθρο του Γιώργου Ζ. Ζαχαριάδης δημοσιογράφου, ανταποκριτού (1964-2012) των εκδόσεων του Δημοσιογραφικού Οργανισμού Λαμπράκη(ΔΟΛ) με τίτλο «Δωδεκάνησα: Η Ενσωμάτωση, η ημερομηνία που δεν άλλαξε και μια προσωπική μαρτυρία

https://www.tovima.gr/2024/03/07/politics/dodekanisa-i-ensomatosi-i-imerominia-pou-den-allakse-kai-mia-prosopiki-martyria/

 

Καστελόριζο. Ομορφιά που κόβει την ανάσα

Καστελόριζο. Ομορφιά που κόβει την ανάσα

Το Καστελόριζο με τα εκατοντάδες πολύχρωμα αρχοντικά και τους 400 μόνιμους κατοίκους.

Ένα τόσο δα νησάκι στο ανατολικότερο άκρο της Ελλάδας σού κόβει την ανάσα με την πρώτη ματιά και σε κρατά αιώνια αιχμάλωτο με τη μοναδική ομορφιά του! Ο λόγος για το Καστελόριζο, το μεγαλύτερο από τα συνολικά 14 νησάκια που ανήκουν στο σύμπλεγμα Καστελόριζου ή Μεγίστης των Δώδεκα νήσων.

Το Καστελόριζο βρίσκεται μόλις 1,25 ναυτικό μίλι από τις νοτιοδυτικές ακτές της Τουρκίας, ενώ από τη Ρόδο απέχει 72 ναυτικά μίλια και από τον Πειραιά 328. Το όνομα του είναι δυτικής προέλευσης και σημαίνει κόκκινο φρούριο.

Το σύμπλεγμα Μεγίστης περιλαμβάνει επίσης τη νήσο Στρογγυλή και τη νήσο Ρω, όπου η μόνη κάτοικος του νησιού Δέσποινα Αχλαδιώτη -γνωστή ως Κυρά της Ρω- για δεκαετίες έως το 1982, όταν απεβίωσε, ύψωνε την ελληνική σημαία καθημερινά. Σήμερα εκεί βρίσκεται ένα μνημείο προς τιμήν της και ένα μικρό απόσπασμα του Στρατού που φυλάει το μικρό νησί.

Ο επισκέπτης που φτάνει στο Καστελόριζο με το πλοίο, αφού έχει ταξιδέψει για αρκετή ώρα κατά μήκος των τουρκικών ακτών (και με τη συνοδεία -πολύ συχνά- σκαφών του Λιμενικού της Τουρκίας), μένει κυριολεκτικά με το στόμα ανοιχτό μπαίνοντας στο κλειστό φυσικό λιμάνι μετά εκατοντάδες πολύχρωμα αρχοντικά! Αμφιθεατρικά χτισμένα γύρω από τη θάλασσα, αποτελούν αυθεντικά δείγματα παραδοσιακής δωδεκανησιακής αρχιτεκτονικής και προκαλούν εντύπωση όχι μόνο με τα έντονα χρώματα τους αλλά και με την ομοιομορφία τους, που οφείλεται στη χρήση ντόπιων υλικών αλλά και στους αυστηρότατους (ευτυχώς) κανόνες δόμησης! Αυτός είναι και ο μοναδικός οικισμός του νησιού, ο οποίος αποτελείται από τις συνοικίες Πηγάδια, Χωράφια και Μανδράκι. Στον οικισμό υπάρχουν πολλά παλιά αρχοντικά, πολλά από τα οποία έχουν ερημώσει, αφού οι περισσότεροι κάτοικοι έχουν μεταναστεύσει εδώ και χρόνια στην Αυστραλία. Σήμερα στο νησί ζουν μόνιμα περίπου 400 άνθρωποι. Ωστόσο,στις αρχές του προηγούμενου αιώνα το Καστελόριζο, που βρισκόταν στο απόγειο της ακμής του, αριθμούσε 14.000 κατοίκους. 

Ήδη από την εποχή της Τουρκοκρατίας το Καστελόριζο διέθετε έναν εμπορικό στόλο 500 και πλέον πλοίων, που όργωνε τη Μεσόγειο. Η παρακμή άρχισε το 1913,ότανοι Καστελοριζιοί επαναστάτησαν εναντίον των Τούρκων, προκαλώντας τη διακοπή των ζωτικών εμπορικών σχέσεων με τους γείτονες. Κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου το νησί βομβαρδίστηκε, κάηκε και λεηλατήθηκε. Παρέμεινε υπό συμμαχική στρατιωτική κατοχή, όπως και τα υπόλοιπα Δωδεκάνησα, έως τις 7 Μαρτίου του 1948,οπότε ενώθηκε επισήμως με την Ελλάδα. Μπορεί να συνδέθηκε με κακές στιγμές της πρόσφατης ελληνικής Ιστορίας, αλλά η γοητεία αυτού του μικρού νησιού είναι μοναδική! Όποιος δεν έχει βρεθεί στο Καστελόριζο δεν μπορεί ποτέ να καταλάβει πώς ένας λιλιπούτειος βράχος καταμεσής της θάλασσας, χωρίς παραλίες, χωρίς πολλά μέρη για εξερεύνηση, χωρίς δεκάδες εστιατόρια, καφέ και μπαρ, μπορεί να είναι τόσο μαγικός! Πράγματι, το Καστελόριζο διαθέτει ελάχιστα από τα στοιχεία εκείνα που προσφέρουν απλόχερα τα περισσότερα νησιά της χώρας μας. Εκεί ακριβώς όμως είναι και η γοητεία του. Όλη η ζωή και η κίνηση βρίσκονται κατά μήκος του πανέμορφου μόλου που λέγεται Κορδόνι. Καφέ, μικρά ουζερί και παραδοσιακές νησιώτικες ταβέρνες περιμένουν να προσφέρουν στον ταξιδιώτη τοπικές λιχουδιές ενώ υπάρχουν και μερικά μαγαζιά με αξεσουάρ και σουβενίρ.

Το Καστελόριζο είναι από τα ελάχιστα νησιά της χώρας μας που δεν έχει παραλίες. Διαθέτει όμως εκπληκτικούς όρμους για βουτιές σε καταγάλανα νερά. Οι περισσότεροι όμως ντόπιοι και επισκέπτες κολυμπούν μέσα στο λιμάνι! Κατά μήκος της προκυμαίας υπάρχουν σκάλες (όπως στις πισίνες) που οδηγούν στα πεντακάθαρα νερά του μεγάλου φυσικού λιμανιού. Μεγάλη απόλαυση επίσης είναι και ο γύρος του νησιού -που γίνεται με τοπικά καΐκια-, ο οποίος περιλαμβάνει μπάνιο στο νησί της Ρω αλλά και επίσκεψη στη μαγική Γαλάζια Σπηλιά ή Σπηλιά του Παραστά.

Αξίζει να αναφερθεί ότι το Καστελόριζο έχει μόνο έναν δρόμο, μήκους 4 χιλιομέτρων, που ενώνει τον οικισμό με το αεροδρόμιο!

ΠΩΣ ΘΑ ΠΑΤΕ:

Το Καστελόριζο συνδέεται ακτοπλοϊκά με τον Πειραιά (το ταξίδι διαρκεί περίπου 20 ώρες), με τη Ρόδο και τα γύρω νησιά των Δωδεκανήσων, τις Κυκλάδες και την Κρήτη. Συνδέεται επίσης αεροπορικώς με τη Ρόδο

ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ:

• Το Αρχαιολογικό Μουσείο Μεγίστης

• ΟΛυκιακός Τάφος του 4ου π.Χ. αιώνα

• Το Κάστρο των Ιπποτών του 14ου αιώνα

• Το Παλαιόκαστρο

• Ο Άγιος Γεώργιος Βουνού, με το ξυλόγλυπτο τέμπλο, που ανακαινίστηκε το 1759

Εφημερίδα ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ/ENJOY

Τ. Κατσιμάρδος : 70 ΧΡΟΝΙΑ ΠΡΙΝ Η συμφωνία επανένωσης των Δωδεκανήσων με την Ελλάδα

Δωδεκανήσιοι γονατιστοί στην ύψωση της γαλανόλευκης την ημέρα παράδοσης της στρατιωτικής διοίκησης των νησιών στον Έλληνα διοικητή Π. Ιωαννίδη (31/3/1947).

70 ΧΡΟΝΙΑ ΠΡΙΝ

Η συμφωνία επανένωσης των Δωδεκανήσων με την Ελλάδα

Πριν από εβδομήντα χρόνια, στις 10 Φεβρουαρίου 1947, υπογραφόταν στο Παρίσι η συνθήκη ειρήνης μεταξύ των Συμμάχων Δυνάμεων και της Ιταλίας.

Σύμφωνα με την ιστορική συμφωνία «η Ιταλία εκχωρεί εις την Ελλάδα εν πλήρει κυριαρχία τας νήσους της Δωδεκανήσου τας κατωτέρω απαριθμωμένας ήτοι: Αστυπάλαιαν, Ρόδον, Χάλκην, Κάρπαθον, Κάσον, Τήλον, Νίσυρον, Κάλυμνον, Λέρον, Πάτμον, Λίψον, Σύμην, Κω, και Καστελόριζον ως και τας παρακειμένας νησίδας». Η ελληνική πλευρά διευκρίνιζε, κατά την υπογραφή, ότι με τον όρο «παρακείμενες» εννοούνται οι «υπό ιταλικήν κυριαρχίαν» κατά την είσοδο της Ιταλίας στον πόλεμο.

Η συμφωνία συνυπογραφόταν, πέραν της Ελλάδας και της Ιταλίας, από άλλα είκοσι κράτη που είχαν πολεμήσει τον ιταλικό φασισμό. Η Τουρκία ούτε θέση, ούτε λόγο είχε σ' αυτήν. Τα Δωδεκάνησα αποδίδονταν στη μητέρα-πατρίδα κατά την κλασική έκφραση της εποχής με καθυστέρηση περίπου δύο χρόνων από το τέλος του Β' Παγκοσμίου Πολέμου. Η ένωση των νησιών αναβλήθηκε, κατά κάποιο τρόπο, επί τρεισήμισι δεκαετίες από μια άτυχη συγκυρία. Είχαν μεταβιβαστεί στην Ιταλία από την Οθωμανική Αυτοκρατορία τον Μάιο του 1912, μετά τον ιταλο-τουρκικό πόλεμο. Έτσι, κατά την έναρξη του Α' Βαλκανικού Πολέμου, τον Οκτώβριο της ίδιας χρονιάς, ιταλοκρατούνταν. Ενώ είναι βέβαιο ότι σε διαφορετική περίπτωση θα απελευθερώνονταν τότε από τις ελληνικές δυνάμεις, όπως και τα άλλα νησιά στο Αιγαίο.

Αν και στο πλαίσιο της ανεφάρμοστης Συνθήκης των Σεβρών (1920) η Ιταλία «παραιτείται υπέρ της Ελλάδος πάντων των δικαιωμάτων και των τίτλων αυτής επί των παρ' αυτής κατεχομένων νήσων του Αιγαίου... ως και των εξ αυτών εξαρτημένων νησίδων» δεν επαναλήφθηκε το ίδιο τρία χρόνια αργότερα στη Λωζάνη.

Οι ευρωπαϊκοί συσχετισμοί και τα συμφέροντα είχαν μεταβληθεί, η Ελλάδα ήταν η ηττημένη στον Μικρασιατικό πόλεμο και η Ιταλία του Μουσολίνι αξίωνε επιθετικά τη συνέχιση της κατοχή τους. Το ελληνικό κέρδος, τρόπον τινά, στη Συνθήκη της Λωζάνης ήταν ότι η Τουρκία και επισήμως παραιτούνταν οριστικά «υπέρ της Ιταλίας παντός δικαιώματος επί των κατεχομένων υπό της Ιταλίας νήσων... και των υπ' αυτών εξαρτημένων νησίδων». Αλλά και ότι άφηνε ανοικτό τον δρόμο για να καθοριστεί η τύχη τους στο μέλλον «μεταξύ των ενδιαφερομένων» (Ελλάδας - Ιταλίας). Ανεξαρτήτως αν η φασιστική Ιταλία δεν δεχόταν να συζητήσει.

Η τελετή της ιστορικής Ελληνο-ιταλικής συμφωνίας, σύμφωνα με την ανταπόκριση του «Εθνους» από τη γαλλική πρωτεύουσα γινόταν στο μέγαρο Κε ντ' Ορσέ.

Στο μακρόστενο τραπέζι, όπου εγκρίνονταν τα διατάγματα των Λουδοβίκων, αλλά και της Γαλλικής Επανάστασης. Κάτω από την παράσταση φρυγικού πλοίου, που είχε αντικαταστήσει τα παλιότερα βασιλικά εμβλήματα...

 Ο Ιταλός πρέσβης Αντόνιο Μέλι Λούπι υπογράφει τη συμφωνία στις 10/2/1947.

 «Πανδαισία χαράς»

Είκοσι λεπτά της ώρας χρειάστηκαν για να ολοκληρωθεί η υπογραφή, στις 10 και 32 λεπτά το πρωί εκείνης της Δευτέρας. Από την ελληνική πλευρά υπέγραψαν ο γενικός διευθυντής του υπουργείου Εξωτερικών Λ. Μελάς και ο πρεσβευτής στη Γαλλία Ρ. Ραφαήλ. Από την ιταλική ο πρέσβης Αντόνιο Μέλι Λούπι και πρώτος από τους συμμάχους ο σοβιετικός εκπρόσωπος.

Το γεγονός έγινε δεκτό στα Δωδεκάνησα «με πανδαισία χαράς». Επειτα από 213 χρόνια κυριαρχίας των ιωαννιτών ιπποτών, 390 χρόνια τουρκικής, 31 ιταλικής, 2 γερμανικής και 2 αγγλικής κατοχής.

Η εκχώρησή τους ήταν η μοναδική εθνική διεκδίκηση που ικανοποιήθηκε τότε. Δικαιωματική με, αλλά ελάχιστη και μη επαρκή αναγνώριση της ελληνικής συμβολής της στην αντιφασιστική νίκη και των εθνικών διεκδικήσεών της.

Μαζί με την ελληνοϊταλική υπογράφονταν τέσσερις ακόμη συνθήκες με τους άλλους δορυφόρους της χιτλερικής Γερμανίας (Ρουμανία, Βουλγαρία, Ουγγαρία και Φιλανδία). Η κάθε συνθήκη με τις χώρες αυτές συνυπογραφόταν από όσα κράτη είχαν μετάσχει στη διαδικασία της συνθηκολόγησής της.

 Αριστερά, οι υπ. Εξωτερικών των τριών μεγάλων δυνάμεων Μολότοφ, Μπερνς και Ιντεν στο Λονδίνο το 1945 και δεξιά η ελληνική αντιπροσωπεία, με επικεφαλής τον πρωθυπουργό Κ. Τσαλδάρη (πρώτος αριστερά) στη Συνδιάσκεψη Ειρήνης στο Παρίσι.

Έτσι, τελείωνε και τυπικά η εμπόλεμη κατάσταση και διακανονίζονταν, σε πολύ γενικές γραμμές, στη βάση των αρχών του ΟΗΕ οι διακρατικές σχέσεις των εμπλεκόμενων χωρών. Αν και με πολλές πικρίες και σφοδρές κριτικές, κυρίως από μέρος των μικρών κρατών. Ανάμεσά τους και ελληνικές για την τύχη της Κύπρου και της Β. Ηπείρου.

Η ΜΑΡΤΥΡΙΑ ΤΟΥ ΜΠΕΡΝΣ

Χρειάστηκαν 2 λεπτά για να συνέλθουμε...

Παραμονές της Συνδιάσκεψης Ειρήνης στο Παρίσι (Ιούλιος - Οκτώβριος 1946) προεξοφλούνταν το ναυάγιο για το Δωδεκανησιακό λόγω της σοβιετικής άρνησης. Οταν στη διάσκεψη των τεσσάρων υπουργών Εξωτερικών (Βρετανία, Γαλλία, ΕΣΣΔ και ΗΠΑ) ο Β. Μολότοφ συμφώνησε αμέσως για την παραχώρηση στην Ελλάδα, αυτό θεωρήθηκε έκπληξη. Εχουν γραφτεί πολλά και διάφορα για το γεγονός (27 Ιουνίου 1946). Η μαρτυρία του Αμερικανού υπ. Εξωτερικών:

«...H συνεδρίαση της ημέρας εκείνης άρχισε με άγονη συζήτηση για τη ναυσιπλοΐα στον Δούναβη. O Mολότωφ επέμενε ότι η πλωτή αυτή οδός έπρεπε να παραμείνει υπό τον έλεγχο των παρακτίων κρατών, δηλ. της Σοβιετικής Ενωσης. Kατόπιν συζητήθηκαν διάφορα δευτερεύοντα θέματα και περιέργως οι Σοβιετικοί συνεφώνησαν για τις οικονομικές διατάξεις των σχεδίων ειρήνης με τη Pουμανία. Εντυπωσιάστηκα με το γεγονός αυτό και σκέφτηκα να βολιδοσκοπήσω τις σοβιετικές διαθέσεις. Γι' αυτό μεταξύ σοβαρού και αστείου είπα στο Mολότοφ:

• H συνεδρίαση θα τελειώσει καλά, αν διεκανονίζετο και το θέμα της Δωδεκανήσου. H έκπληξη όλων μας υπήρξε μεγάλη όταν ακούσαμε τον Mολότωφ να απαντά:

• H σοβιετική αντιπροσωπεία δεν έχει αντίρρηση. O Mπέβιν δεν μπορούσε να πιστέψει και ρώτησε: -Δηλαδή κ. Mολότωφ θέλετε να πείτε ότι συμφωνείτε να δοθούν τα Δωδεκάνησα στην Eλλάδα;

• Mάλιστα, αυτή είναι η έννοια των λόγων μου, απάντησε ο Mολότωφ.

• Aς ανασάνουμε δύο λεπτά ώστε να συνέλθουμε, είπα εγώ... (από τις αναμνήσεις του Τζέιμς Μπερνς με το χαρακτηριστικό τίτλο «Τα χαρτιά στο τραπέζι»).

• Σύμφωνα με τον αείμνηστο αρθρογράφο του «Εθνους» Βάσο Γεωργίου, ανταποκριτή του ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗ και ΕΑΜικών εντύπων στο Παρίσι, το ίδιο γεγονός περιγράφεται ως εξής: «Θέμα Δωδεκανήσου δεν υπήρχε στην ημερήσια διάταξη... Μετά τη ρύθμιση του ζητήματος αυτού (γαλλο-ιταλικά σύνορα) ο κ. Μπερνς πρότεινε να συζητηθεί το Δωδεκανησιακό. Ο Μολότωφ συμφώνησε αμέσως και δήλωσε ότι τα Δωδεκάνησα είναι ελληνικά και πρέπει να αποδοθούν στην Ελλάδα υπό τον όρο του αφοπλισμού τους. Η πρόταση του Μολότωφ έγινε ομόφωνα δεκτή...», οι πληροφορίες του αντλούνται από τη σοβιετική αντιπροσωπεία).

ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΥΠΥΡΓΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ

Το πρώτο σημαντικό βήμα για την εκχώρηση έγινε στο Λονδίνο, απουσία της Ελλάδας

Η αντίστροφη μέτρηση, στο διπλωματικό επίπεδο, για την ενσωμάτωση της Δωδεκανήσου μετά τη λήξη του Β' Παγκοσμίου Πολέμου σημειώνεται το Σεπτέμβριο του 1945. Στη διάσκεψη των υπουργών Εξωτερικών των μεγάλων δυνάμεων στο Λονδίνο, όπου συζητείται για πρώτη φορά η τύχη των ιταλικών αποικιών.

Παρά το γεγονός ότι έχουν προσκληθεί και αναπτύσσουν τις θέσεις τους οι ενδιαφερόμενες χώρες, η Ελλάδα είναι απούσα. Οι εξηγήσεις που δίδονται είναι θολές. Σύμφωνα με ορισμένους ιστορικούς αυτό οφείλεται στις αντιρρήσεις - επιφυλάξεις της ΕΣΣΔ εξαιτίας της εσωτερικής πολιτικής κατάστασης στη χώρα μας και της μη ύπαρξης «δημοκρατικής κυβέρνησης» (η Αριστερά είναι αποκλεισμένη στο μεταβαρκιζιανό καθεστώς).

Εκεί συμφωνείται η ενσωμάτωση των νησιών στην Ελλάδα, αφού προηγουμένως η Βρετανία έχει ευθυγραμμιστεί με τις ΗΠΑ, εγκαταλείποντας διάφορα άλλα σχέδια (αυτονόμηση παλιότερα, απόδοση μερικών ή μόνο του Καστελόριζου στην Τουρκία κ.ά.).

Σύμφωνα με την ακριβή έκφραση του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών, «το Συμβούλιο (των υπουργών) συνεφώνησε γενικώς όπως τα Δωδεκάνησα περιέλθουν εις την Ελλάδα, καίτι η συγκατάθεσις ενός μέρους (της ΕΣΣΔ) θα παρασχεθή μετά επικειμένη μελέτην ζητημάτων τινών από την κυβέρνησίν του» (δηλώσεις του Τζέιμς Μπερνς στις 6 Οκτωβρίου 1945).

Η σύνδεση

Από τις τοποθετήσεις του Σοβιετικού υπουργού Εξωτερικών, Β. Μολότοφ, προκύπτει ότι η ΕΣΣΔ τασσόταν υπέρ της παραχώρησης στην Ελλάδα. Εμμέσως, όμως, τη συσχέτιζε και με το εσωτερικό ελληνικό πρόβλημα, λέγοντας ότι «όσο γρηγορότερα γίνει στην Ελλάδα φυσική δημοκρατική κυβέρνηση τόσο το καλύτερο γι΄ αυτήν και τους συμμάχους της» (δηλώσεις στις 18 Σεπτεμβρίου 1945 στο Λονδίνο).

Η έμμεση αυτή σύνδεση αποτυπώνεται και στις θέσεις του ΕΑΜ και του ΚΚΕ. Από την Αριστερά τίθεται ζήτημα σχηματισμού αντιπροσωπευτικής κυβέρνησης.

Επειδή η «μοναρχική υπηρεσιακή κυβέρνηση Βούλγαρη» (έχει διοριστεί από τον βασιλιά - αρχιεπίσκοπο Δαμασκηνό παρά τις αντιρρήσεις μεγάλου μέρους του αστικού πολιτικού κόσμου) εμποδίζει, ανάμεσα στ' άλλα, και την ικανοποίηση των εθνικών δικαίων.

Πράγμα το οποίο, τουλάχιστον, για τα Δωδεκάνησα, ανταποκρινόταν στην πραγματικότητα. Από την άποψη αυτή, η ενσωμάτωση ήταν μάλλον δυνατή από τότε, χωρίς να μεσολαβήσει η περίοδος της αγγλοκρατίας.

Η σοβιετική θέση, παρά τα θρυλούμενα τότε και επαναλαμβανόμενα ως τις μέρες μας, είχε διαμορφωθεί πριν από το τέλος του πολέμου για την παραχώρηση των νησιών στην Ελλάδα.

Χρησιμοποιήθηκε όπως άλλωστε και οι αντίστοιχες της Βρετανίας και των ΗΠΑ ως διαπραγματευτικό χαρτί στα τραπέζια των διαπραγματεύσεων.

Η στάση της Τουρκίας

Το πρόβλημα, σε βάθος χρόνου, ήταν ο όρος για την «αποστρατιωτικοποίηση» των νησιών, που θα δώσει πολύ αργότερα αφορμή στην Αγκυρα να προβάλει μη νόμιμες από την άποψη του διεθνούς δικαίου και των συνθηκών. Αφού, εκτός των άλλων, ως μη συμβαλλόμενο μέρος δεν απορρέουν δικαιώματα από την εφαρμογή της συνθήκης Συνθήκη των Παρισίων.

Βασικοί σταθμοί προς την ένωση

1912-1943 Τα Δωδεκάνησα ιταλοκρατούνται

1923 Με τη Συνθήκη της Λωζάνης η Ιταλία, αφού έχει αθετήσει δύο φορές την υπογραφή της για εκχώρηση των Δωδεκανήσων στην Ελλάδα (συμφωνία Τιτόνι - Βενιζέλου 1919 και Συνθήκη Σεβρών 1920), αποκτά διεθνές νομικό έρεισμα για κατοχή των νησιών.

1932 Ιταλοτουρκική σύμβαση για τον καθορισμό των θαλάσσιων ορίων και τον προσδιορισμό των νησίδων, οι οποίες έκτοτε «ουδεμίας αμφισβητήσεως αποτελούν αντικείμενο». Μεταξύ τους ρητά αναφέρονται και οι «Καρντάκ-Αιμνιά-Ιμια» ως ιταλικές.

9/1943 - 5/1945 Υπό ναζιστική κατοχή, μετά τη συνθηκολόγησης της Ιταλίας.

8/5/1945 Παράδοση των νησιών από τους Γερμανούς στους Βρετανούς. Αντί να αποδοθούν στην Ελλάδα αρχίζει η περίοδος της αγγλοκρατίας.

15/5/1945 Ο αρχιεπίσκοπος - αντιβασιλιάς Δαμασκηνός στη Ρόδο, σε μια συμβολική επίσκεψη.

9/1945 Πρώτη γενική συμφωνία των υπουργών Εξωτερικών των τεσσάρων Μεγάλων Δυνάμεων στο Λονδίνο για εκχώρηση στην Ελλάδα.

6-8/1946 Στο Συμβούλιο των τεσσάρων στο Παρίσι, συμφωνείται να περιέλθουν τα Δωδεκάνησα στην Ελλάδα. Πρόκειται για απόφαση-σταθμό που εγκρίνεται αμέσως μετά στη Συνδιάσκεψη Ειρήνης.

10/2/1947 Υπογράφεται στο Παρίσι η συνθήκη ειρήνης με την Ιταλία. Στην Ελλάδα η κυριαρχία της Δωδεκανήσου, περιλαμβάνοντας ό,τι βρισκόταν προηγουμένως υπό ιταλικό έλεγχο.

31/3/1947 Οι Βρετανοί παραδίδουν τη διοίκηση στην Ελλάδα.

9/11948 Νόμος της ελληνικής Βουλής για την προσάρτηση.

7/3/1948 Πανηγυρική τελετή ένωσης.

Τ. Κατσιμάρδος

katsimar@yahoo.gr

http://www.ethnos.gr/koinonia/arthro/h_symfonia_epanenosis_ton_dodekanison_me_tin_ellada-64925579/