Το Λευκό Ρόδο: Η φωνή της συνείδησης απέναντι στον ναζισμό

 

Το Λευκό Ρόδο: Η φωνή της συνείδησης απέναντι στον ναζισμό

Γράφει ο Κων. Γραικιώτης

Μέσα στο σκοτάδι του ναζιστικού καθεστώτος, σε μια εποχή όπου ο φόβος και η προπαγάνδα κυριαρχούσαν, μια μικρή ομάδα νέων ανθρώπων τόλμησε να μιλήσει. Το «Λευκό Ρόδο» (Weiße Rose) δεν διέθετε όπλα ούτε πολιτική ισχύ. Διέθετε, όμως, παιδεία, πίστη σε ανθρωπιστικές αξίες και το θάρρος να υπερασπιστεί την αλήθεια.

Κεντρικές μορφές της ομάδας υπήρξαν τα αδέλφια Σόφι και Χανς Σολ, φοιτητές στο Ludwig-Maximilians-Universität München, που με τα φυλλάδιά τους κάλεσαν τους συμπατριώτες τους να αναλάβουν ηθική ευθύνη απέναντι στα εγκλήματα του καθεστώτος. Η δράση τους υπήρξε σύντομη, αλλά η ηθική της ακτινοβολία διαχρονική.

 

Το «Λευκό Ρόδο» και η Σόφι Σολ

 

 

Ίσως η πιο γνωστή ομάδα αντίστασης κατά του ναζιστικού καθεστώτος υπήρξε το «Λευκό Ρόδο» (Weiße Rose), ένας κύκλος νέων φοιτητών και διανοουμένων που τόλμησαν να υψώσουν φωνή διαμαρτυρίας μέσα στην καρδιά του Τρίτου Ράιχ. Κεντρικές μορφές της ομάδας ήταν τα αδέλφια Σόφι και Χανς Σολ.

Η Σόφι Σολ γεννήθηκε στις 9 Μαΐου 1921 στο Forchtenberg, και ήταν το τέταρτο από τα έξι παιδιά της οικογένειάς της. Ο πατέρας της που ήταν δήμαρχος στο Forchtenberg ήταν άνθρωπος που διακρινόταν ιδιαίτερα για τις φιλελεύθερες και επικριτικές του απόψεις απέναντι στον εθνικοσοσιαλισμό. Κάποια στιγμή πήρε την οικογένειά του από το Forchtenberg και εγκαταστάθηκαν στην Ulm.  

Η Σόφι μεγάλωσε σε περιβάλλον πνευματικής καλλιέργειας, με αγάπη για τη φύση, τη λογοτεχνία, τη μουσική, το σχέδιο και τη ζωγραφική. Όπως και ο αδελφός της Χανς, εντάχθηκε και αυτή σε νεαρή ηλικία στη Εθνικοσοσιαλιστική Νεολαία του Χίτλερ (Hitlerjugend), συμμεριζόμενη αρχικά τον ενθουσιασμό της εποχής γύρω από αυτή. Τα κοινά ταξίδια, η αίσθηση της κοινότητας και οι ιδέες περί πατρίδας και τα παχιά λόγια γοήτευαν τότε πολλούς νέους. Ωστόσο, ο αρχικός ενθουσιασμός σύντομα μετατράπηκε σε μια βαθιά κριτική στάση, ιδίως καθώς η οικογένεια της και τα φιλικά τους πρόσωπα αντιμετώπισαν διώξεις από το ναζιστικό καθεστώς.

 

Η ένταξή των αδελφών Σολ στο «Λευκό Ρόδο»

 

 

Κατά τη διάρκεια των ιατρικών σπουδών του στο Μόναχο o Χανς Σολ, έγινε φίλος με τους Alexander Schmorell, Christoph Probst και Willi Graf. Μέσω ενός γνωστού από την Ουλμ, γνώρισε τον Carl Muth, τον εκδότη του πλέον απαγορευμένου καθολικού μηνιαίου περιοδικού "Hochland". Αυτός ο ηλικιωμένος κύριος επηρέασε τον Hans Scholl, όπως και οι διαλέξεις του επικριτικού κατά του καθεστώτος καθηγητή φιλοσοφίας Kurt Huber.

Οι Χανς Σολ και Αλεξάντερ Σμόρελ είχαν ήδη γράψει και διανείμει τέσσερα φυλλάδια όταν, μαζί με τον Βίλι Γκραφ, στάλθηκαν στο μέτωπο της Ρωσίας το καλοκαίρι του 1942. Στις αρχές Νοεμβρίου, επέστρεψαν στο Μόναχο – ενισχυμένοι από το αίσθημα ότι έπρεπε να κάνουν κάτι ενάντια σε αυτό το καθεστώς και σε αυτόν τον πόλεμο.

Το «Λευκό Ρόδο» δεν ήταν εξαρχής οργανωμένη αντιναζιστική αντιστασιακή οργάνωση, ήταν περισσότερο ένας κύκλος ομοϊδεατών φίλων. Ο Κρίστοφ Προμπστ και ο Αλεξάντερ Σμόρελ όπως γράψαμε ήταν φίλοι από τα μαθητικά τους χρόνια και, κατά τη διάρκεια των σπουδών τους στην Ιατρική στο Πανεπιστήμιο του Μονάχου, γνώρισαν τον Χανς Σολ και τον Βίλι Γκραφ. Το 1942 η Σόφι γράφτηκε στο Ludwig-Maximilians-Universität München για να σπουδάσει Βιολογία και Φιλοσοφία και εντάχθηκε και αυτή στον κύκλο τους.

Όλοι μαζί συναντιόνταν για βραδιές ανάγνωσης και συζητήσεων, παρακολουθούσαν τις διαλέξεις του καθηγητή φιλοσοφίας Κουρτ Χούμπερ και αντάλλασσαν ιδέες που στηρίζονταν σε χριστιανικές και ανθρωπιστικές αξίες. Μελετούσαν τον Αυγουστίνο, τον Θωμά Ακινάτη και τον Κίρκεγκωρ, αναζητώντας πνευματικά ερείσματα απέναντι στη βαρβαρότητα της εποχής. Για τον Χανς Σολ, στόχος ήταν να τεθεί «ένα ορατό σημάδι χριστιανικής αντίστασης».

 

Η ώρα της δράσης

 

 

Η εμπειρία του πολέμου υπήρξε καταλυτική. Στο Ανατολικό Μέτωπο, το καλοκαίρι του 1942, τα μέλη της ομάδας έγιναν μάρτυρες της εξαθλίωσης και άκουσαν για μαζικές εκτελέσεις. Παράλληλα, στη Γερμανία πλήθαιναν οι πληροφορίες για εξαφανίσεις και δολοφονίες αμάχων και ασθενών. Η βία και η ριζοσπαστικοποίηση του καθεστώτος ενίσχυσαν την απόφασή τους να δράσουν.

Τον Ιούνιο του 1942, μετά από σφοδρή αεροπορική επιδρομή στην Κολωνία, ο Χανς Σολ και ο Αλεξάντερ Σμόρελ συνέταξαν και διένειμαν τα πρώτα φυλλάδια. Σε λόγο υψηλό και λογοτεχνικό, καλούσαν σε παθητική αντίσταση και κατήγγελλαν τη συνενοχή των συμπολιτών τους στα εγκλήματα του ναζιστικού καθεστώτος. Τα επόμενα φυλλάδια του «Λευκού Ρόδου» κατήγγειλαν ανοιχτά πλέον τις μαζικές δολοφονίες, ενώ το πέμπτο φυλλάδιο τυπώθηκε σε χιλιάδες αντίτυπα και διανεμήθηκε σε πόλεις της νότιας Γερμανίας και της Αυστρίας. Τον Ιανουάριο του 1943 προειδοποιούσαν τελικά ότι ο Χίτλερ οδηγούσε τη χώρα στην άβυσσο και, για πρώτη φορά, καλούσαν τον λαό και την νεολαία σε ενεργό αντίσταση.

Από τον Φεβρουάριο του 1943, η ομάδα προχώρησε και σε νυχτερινές δράσεις, γράφοντας συνθήματα όπως «Κάτω ο Χίτλερ» και «Ελευθερία» σε κτίρια του Μονάχου. Το έκτο φυλλάδιο, γραμμένο από τον Κουρτ Χούμπερ, κατήγγελλε την καταστροφική πολεμική πολιτική που είχε ήδη στοιχίσει τη ζωή σε εκατοντάδες χιλιάδες Γερμανούς στρατιώτες, ιδίως στο Στάλινγκραντ.

 

Το τέλος των αδελφών Σολ

 

Στις 18 Φεβρουαρίου 1943, κατά τη διανομή του έκτου φυλλαδίου στο αίθριο του πανεπιστημίου, τα αδέλφια Σολ συνελήφθησαν από τον θυρωρό και παραδόθηκαν στη Γκεστάπο. Στις 22 Φεβρουαρίου 1943 καταδικάστηκαν σε θάνατο από το Volksgerichtshof και εκτελέστηκαν με γκιλοτίνα την ίδια ημέρα. Μαζί τους εκτελέστηκε και ο Κρίστοφ Προμπστ. Κατά την ανάκρισή της, η Σόφι αρνήθηκε να αποκηρύξει τις πράξεις της ή να αποστασιοποιηθεί από τον αδελφό της, δηλώνοντας ότι ενήργησε κατά συνείδηση και ήταν έτοιμη να αποδεχθεί τις συνέπειες. Οι δεσμοφύλακες ανέφεραν με ιδιαίτερο σεβασμό την άφοβη στάση της καθώς οδηγήθηκε στην εκτέλεση.

 

Το τέλος του Λευκού Ρόδου

 

 

Τον Απρίλιο του 1943 ακολούθησαν νέες δίκες: ο Αλεξάντερ Σμόρελ, ο Κουρτ Χούμπερ και ο Βίλι Γκραφ καταδικάστηκαν επίσης σε θάνατο, ενώ άλλοι συνεργάτες έλαβαν βαριές ποινές φυλάκισης. Παρά τις διώξεις, το έργο τους δεν έσβησε. Στο Αμβούργο, φοιτητές αντέγραψαν και διένειμαν το τελευταίο φυλλάδιο, προσθέτοντας τη φράση «Και όμως το πνεύμα τους συνεχίζει να ζει». Πολλοί από αυτούς συνελήφθησαν αργότερα και κάποιοι εκτελέστηκαν λίγο πριν από το τέλος του πολέμου.

Το τελευταίο φυλλάδιο του «Λευκού Ρόδου» διέρρευσε στο εξωτερικό και ρίχτηκε πάνω από τη Γερμανία από βρετανικά αεροπλάνα τον Δεκέμβριο του 1943. Σε ραδιοφωνική του ομιλία μέσω του BBC, ο Τόμας Μαν χαρακτήρισε τα μέλη της ομάδας εκπροσώπους μιας «άλλης, καλύτερης Γερμανίας» και τους διαβεβαίωσε ότι η θυσία τους δεν θα ήταν μάταιη.

 

Η κληρονομιά του «Λευκού Ρόδου»

 

     

Η εκτέλεση των μελών του «Λευκού Ρόδου» από το Volksgerichtshof τον Φεβρουάριο του 1943 δεν σήμανε το τέλος του πνεύματός τους. Τα φυλλάδιά τους ταξίδεψαν πέρα από τα σύνορα της Γερμανίας, το όνομά τους έγινε σύμβολο αντίστασης και η στάση τους απέναντι στον θάνατο κατέστη σημείο αναφοράς για τις επόμενες γενιές.

Η Σόφι Σολ, λίγο πριν από την εκτέλεσή της, είχε πει πως κάποιος έπρεπε επιτέλους να αντισταθεί. Με τη θυσία της, απέδειξε ότι ακόμη και μέσα σε μια δικτατορία, η ατομική συνείδηση μπορεί να σταθεί όρθια. Το «Λευκό Ρόδο» παραμένει μέχρι σήμερα μια υπενθύμιση ότι η ελευθερία και η ανθρώπινη αξιοπρέπεια απαιτούν θάρρος — και ότι καμία πράξη που γίνεται στο όνομα της αλήθειας δεν είναι μάταιη.

Η κληρονομιά του «Λευκού Ρόδου» παραμένει έως σήμερα σύμβολο ηθικού θάρρους και πνευματικής αντίστασης απέναντι σε κάθε τυραννία, παράδειγμα για την νεολαία και μια υπενθύμιση ότι ακόμη και μια μικρή ομάδα αποφασισμένων νέων μπορεί να υψώσει με αξιώσεις φωνή ελευθερίας μέσα στο σκοτάδι.

 

Πηγές :

Πληροφορίες και φωτογραφίες από τα παρακάτω links: 

https://bittergrounds.com/cryptoreleases/sophie-scholl-is-executed-by-nazi-government/

https://www.forchtenberg.de/unsere-stadt/geschichtliches/persoenlichkeiten/sophie-scholl

https://www.planet-wissen.de/geschichte/nationalsozialismus/weisse_rose/weisse-rose-mitglieder-100.html

Η έννοια του Δικαίου στο Τρίτο Ράιχ και ο δικαστής Georg Konrad Morgen

 

Η έννοια του Δικαίου στο Τρίτο Ράιχ

Ο Georg Konrad Morgen και η τραγωδία της νομικής συνείδησης

 

I. Εισαγωγή: Όταν ο νόμος υπηρετεί το έγκλημα

Το Τρίτο Ράιχ υπήρξε ένα από τα πιο τρομακτικά παραδείγματα του πώς ένα κράτος μπορεί να μετατρέψει το δίκαιο σε εργαλείο βίας. Δεν επρόκειτο για κατάρρευση του νόμου, αλλά για μεθοδική νομιμοποίηση του εγκλήματος.

Στο πλαίσιο αυτό, η μορφή του Georg Konrad Morgen, δικαστή των SS, λειτουργεί ως καθρέφτης μιας ολόκληρης εποχής. Ήταν ο άνθρωπος που πίστεψε ότι μπορούσε να υπηρετήσει τη δικαιοσύνη εντός ενός εγκληματικού καθεστώτος• ότι το δίκαιο μπορούσε να διατηρήσει την ουσία του, ακόμη και όταν είχε αποκοπεί από κάθε ανθρώπινη αξία.

Η περίπτωση του Morgen δεν είναι απλώς βιογραφική. Είναι φιλοσοφικό σύμπτωμα. Δείχνει πώς η νομιμότητα μπορεί να αποκοπεί από τη νομιμοποίηση, και ο τύπος του νόμου να επιβιώσει ως κενό κέλυφος, χωρίς δικαιοσύνη.

II. Η νομική «τάξη» των SS: Ηθική χωρίς ανθρωπισμό

Ο Heinrich Himmler είχε κατανοήσει ότι η εξουσία των SS δεν μπορούσε να στηριχθεί μόνο στη βία αλλά χρειαζόταν εσωτερική νομιμότητα. Έτσι οικοδόμησε ένα αυτόνομο σύστημα Δικαίου, το SS-Gerichtsbarkeit, που διέθετε δικούς του δικαστές, ανακριτές και κώδικες.

Η αποστολή του δεν ήταν να περιορίσει τη βαρβαρότητα, αλλά να την πειθαρχήσει. Στο ναζιστικό φαντασιακό, ο στρατιώτης των SS όφειλε να είναι άτεγκτα ηθικός — όχι απέναντι στον άνθρωπο, αλλά απέναντι στη «φυλή» και στο «καθήκον». Η διαφθορά, η προσωπική ιδιοτέλεια ή η ανεξέλεγκτη σκληρότητα θεωρούνταν παρεκκλίσεις, όχι επειδή ήταν ανήθικες, αλλά επειδή απειλούσαν τη συλλογική αποστολή της εξόντωσης.

Μέσα σ’ αυτό το σύστημα, ο Morgen ανέλαβε τον ρόλο του ανακριτή της “καθαρότητας”, ενός νομικού δηλαδή που υπερασπιζόταν όχι την ανθρώπινη ζωή, αλλά τη συνέπεια του μηχανισμού.

 

 

III. Ο Georg Konrad Morgen: Η γραφειοκρατία της ηθικής

Η περίπτωση του Morgen ενσαρκώνει τον τύπο του νομικού λειτουργού χωρίς ηθικό πυρήνα, του ανθρώπου που αντικαθιστά το ερώτημα «τι είναι δίκαιο;» με το ερώτημα «τι είναι νόμιμο;».

Η δράση του ως ανακριτή σε στρατόπεδα συγκέντρωσης —όπως το Μπούχενβαλντ, το Άουσβιτς και το Λούμπλιν— είχε ως στόχο να εντοπίσει παραβάσεις πειθαρχίας, όχι εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας. Για τον Morgen, η μαζική θανάτωση ήταν θεσμοθετημένη, άρα «νόμιμη» όμως η κλοπή ενός δαχτυλιδιού από έναν νεκρό κρατούμενο ήταν παράνομη.

Έτσι, το δίκαιο απογυμνώθηκε από το περιεχόμενό του και μετατράπηκε σε κανονιστική τεχνική — ένα σύστημα κανόνων που δεν υπερασπιζόταν την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, αλλά τη λειτουργική αποτελεσματικότητα της εξουσίας.

IV. Η φιλοσοφική διάσταση: Από τον Kant στον Carl Schmitt

Η μεταμόρφωση του νόμου στο Τρίτο Ράιχ δεν ήταν τυχαία. Αντλούσε φιλοσοφικά θεμέλια από δύο αντίρροπες πηγές:

1.         Τον καντιανό τύπο του καθήκοντος, αποκομμένο από την ηθική αυτονομία του υποκειμένου.

Στα χέρια των SS, η έννοια του καθήκοντος μεταστράφηκε σε απόλυτη υπακοή — όχι στον ηθικό νόμο, αλλά στον Φύρερ.

2.         Τη θεωρία του Carl Schmitt, ο οποίος όριζε το δίκαιο ως απόφαση του κυρίαρχου («κυρίαρχος είναι όποιος αποφασίζει για την εξαίρεση»).

Ο Schmitt προσέφερε τη νομική λογική που επέτρεψε την εξαίρεση να γίνει κανόνας. Μέσα σ’ αυτό το πλαίσιο, το κράτος δεν παραβίαζε τον νόμο γιατι…. ήταν ο νόμος.

Ο Morgen υπήρξε προϊόν αυτής της σύνθεσης. Ένας δικαστής που πίστευε στην απόλυτη μορφή του νόμου, αλλά αγνόησε ότι η μορφή είχε αποκοπεί από το περιεχόμενο της δικαιοσύνης.

 

 

V. Το «παράδοξο του δικαστή των SS»

Ο Georg Konrad Morgen είναι ίσως ο πιο δραματικός εκπρόσωπος του παράδοξου του ναζιστή δικαστή. Ενός ανθρώπου που επιχείρησε να επιβάλει το «δίκαιο» σε ένα καθεστώς που είχε καταργήσει κάθε έννοια δικαιοσύνης.

Η δράση του δεν ήταν πράξη αντίστασης αλλά πράξη συστηματικής εξορθολόγισης του εγκλήματος. Η νομική του πίστη δεν στάθηκε φραγμός στο κακό αλλά έγινε ο μηχανισμός που το έκανε λογικό.

Όταν ο Morgen έφερε ενώπιον του στρατοδικείου τον Karl-Otto Koch, δεν αμφισβήτησε τη λειτουργία του Μπούχενβαλντ — απλώς επιδίωξε να αποκαταστήσει την «καλή του φήμη». Το δίκαιο έγινε τελετουργία εξαγνισμού της εξουσίας.

VI. Μετά τη Νυρεμβέργη: Η αθώωση ως ιστορικό σύμπτωμα

Μετά τον πόλεμο, ο Morgen κατέθεσε στη Δίκη της Νυρεμβέργης ως μάρτυρας κατηγορίας. Εμφανίστηκε ως ο δικαστής που είχε προσπαθήσει να «πολεμήσει την αδικία από μέσα».

Η αφήγηση αυτή βρήκε απήχηση στη μεταπολεμική Γερμανία, που είχε ανάγκη από μια εικόνα “καλών” λειτουργών μέσα στο κακό. Ο Morgen δεν καταδικάστηκε. Τελικά εργάστηκε ξανά ως νομικός.

Η αθώωσή του, ωστόσο, φωτίζει τη βαθύτερη τραγωδία. Η φιλελεύθερη δικαιοσύνη, αδυνατώντας να συλλάβει τη νομική φύση του ναζισμού, αντιμετώπισε ανθρώπους όπως ο Morgen ως «επαγγελματίες του δικαίου» και όχι ως υπηρέτες μιας παραμορφωμένης νομιμότητας.

Έτσι, το μεταπολεμικό κράτος δικαίου, για να επανιδρυθεί, χρειάστηκε να ξαναβρεί το χαμένο θεμέλιο του νόμου: την ανθρώπινη αξιοπρέπεια.

 

 

VII. Το δίλημμα του νόμου και η σιωπή του δικαστή

Η ιστορία του Georg Konrad Morgen μάς υπενθυμίζει ότι το δίκαιο δεν είναι ποτέ ουδέτερο. Μπορεί να λειτουργήσει ως μέσο προστασίας ή ως όπλο εξόντωσης, ανάλογα με το ποιον υπηρετεί και ποιον αναγνωρίζει ως άνθρωπο.

Το Τρίτο Ράιχ δεν κατέρρευσε επειδή παραβίασε τον νόμο. Κατέρρευσε επειδή έκανε τον νόμο συνεργό του εγκλήματος. Κι ο Morgen, πιστός στον τύπο του δικαστή, παρέμεινε βουβός μπροστά στην ουσία της δικαιοσύνης.

Στην εποχή μας, όπου η νομιμότητα συχνά επιστρατεύεται για να νομιμοποιήσει την αυθαιρεσία, η μορφή του Morgen στέκει ως προειδοποίηση ότι το δίκαιο χωρίς ηθική συνείδηση δεν είναι παρά η πιο επικίνδυνη μορφή αδικίας.

ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ

Georg Konrad Morgen (8 Ιουνίου 1909 – 4 Φεβρουαρίου 1982)

 

 

Ο Georg Konrad Morgen ήταν Γερμανός νομικός και δικαστής των SS, γνωστός κυρίως για τη δράση του ως ανακριτής εγκλημάτων διαφθοράς και εγκλημάτων πολέμου μέσα στα στρατόπεδα συγκέντρωσης κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Πρόκειται για μια από τις πιο αμφιλεγόμενες φυσιογνωμίες του ναζιστικού καθεστώτος — ένας άνθρωπος που υπηρέτησε το σύστημα, αλλά και ερεύνησε εγκλήματα που διαπράχθηκαν από στελέχη του.

Σύντομο βιογραφικό

•          Γέννηση: Φρανκφούρτη, 1909.

•          Σπουδές: Νομικά σε Φρανκφούρτη, Ρώμη και Βερολίνο.

•          Σταδιοδρομία: Εισήλθε στο δικαστικό σώμα το 1939 και εντάχθηκε στα SS.

•          Θέση: Δικαστής στο SS-Gerichtsbarkeit, το σύστημα στρατιωτικής δικαιοσύνης των SS.

Ανακριτική δράση

Από το 1943 ο Morgen διορίστηκε ανακριτής για υποθέσεις διαφθοράς στα στρατόπεδα συγκέντρωσης. Ερεύνησε περιπτώσεις κλοπής, κατάχρησης, απιστίας, και μη εξουσιοδοτημένων δολοφονιών — όχι επειδή αμφισβητούσε τη νομιμότητα των στρατοπέδων ή των εκτελέσεων, αλλά επειδή οι πράξεις αυτές θεωρούνταν παραβιάσεις της πειθαρχίας των SS.

Κατά τη διάρκεια της έρευνάς του:

•          Ερεύνησε τον διοικητή του Μπούχενβαλντ, Karl-Otto Koch, και τη σύζυγό του Ilse Koch, γνωστή για τη φήμη της ότι κρατούσε τρόπαια από δέρμα κρατουμένων (αν και αυτό δεν αποδείχθηκε νομικά).

•          Οδήγησε σε καταδίκη και εκτέλεση του Karl-Otto Koch από στρατοδικείο των SS το 1945.

•          Εξέτασε επίσης υποθέσεις στο Άουσβιτς, στο Λούμπλιν (Majdanek) και αλλού, και φέρεται να είχε ανακρίνει μέχρι και τον Rudolf Höss, διοικητή του Άουσβιτς.

 Ιδιότυπη στάση

Ο Morgen δεν ήταν αντιναζιστής. Ενεργούσε μέσα στο πλαίσιο της ναζιστικής νομοθεσίας. Πίστευε ότι τα SS έπρεπε να παραμείνουν «ηθικά καθαρά» και ότι εγκλήματα όπως η ιδιοποίηση περιουσιών ή οι «ανεπίσημες» δολοφονίες έβλαπταν το κύρος τους.

Ωστόσο, η δράση του είχε παράδοξα αποτελέσματα:

Μερικές έρευνες αποκάλυψαν την πραγματική φύση των στρατοπέδων εξόντωσης, κάτι που οδήγησε στην παύση των ερευνών του από ανώτερους. Το 1944 μετατέθηκε σε δευτερεύουσα θέση.

Μετά το τέλος του πολέμου

Μετά το 1945:

•          Συνελήφθη από τους Αμερικανούς και κατέθεσε ως μάρτυρας στη Δίκη της Νυρεμβέργης.

•          Εκεί περιέγραψε τα εγκλήματα που είχε διαπιστώσει, ισχυριζόμενος ότι προσπάθησε να τα αποκαλύψει.

•          Δεν καταδικάστηκε, καθώς θεωρήθηκε ότι ενεργούσε ως νομικός εντός του συστήματος.

•          Επέστρεψε στην πολιτική ζωή της Δυτικής Γερμανίας και εργάστηκε ξανά ως δικηγόρος.

•          Πέθανε το 1982.

Κληρονομιά και αποτίμηση

Ο Georg Konrad Morgen παραμένει μια διφορούμενη μορφή:

•          Για κάποιους, ένας νομικός που προσπάθησε να διατηρήσει το «δίκαιο» ακόμα και μέσα σε ένα εγκληματικό καθεστώς.

•          Για άλλους, συνένοχος που ερεύνησε επιλεκτικά και δεν αμφισβήτησε ποτέ την ουσία της ναζιστικής γενοκτονίας.

Συχνά περιγράφεται ως το «παράδοξο του ναζιστικού δικαστή»:

ένας άνθρωπος που, ενώ υπερασπιζόταν τη νομιμότητα, αγνόησε το γεγονός ότι ο ίδιος ο νόμος είχε γίνει όργανο του εγκλήματος.

 

ΠΗΓΕΣ

Α. Georg Konrad Morgen – Βιογραφία & Ρόλος στα SS

Κύριες μελέτες

1. Herbert, Ulrich. Best: Biographische Studien über Radikalismus, Weltanschauung und Vernunft 1903–1989. Bonn: J.H.W. Dietz, 1996.
   → Περιλαμβάνει εκτενή ανάλυση για το νομικό πλαίσιο των SS και το περιβάλλον στο οποίο έδρασε ο Morgen.
2. Allen, Michael Thad. The Business of Genocide: The SS, Slave Labor, and the Concentration Camps. Chapel Hill: University of North Carolina Press, 2002.
   → Αναφέρεται στις έρευνες του Morgen για διαφθορά στα στρατόπεδα.
3. Longerich, Peter. Heinrich Himmler: A Life. Oxford: Oxford University Press, 2012.
   → Αναφορές στον Morgen στο πλαίσιο της εσωτερικής «πειθαρχίας» των SS.
4. Wachsmann, Nikolaus. KL: A History of the Nazi Concentration Camps. London: Little, Brown, 2015.
   → Εξετάζει τον ρόλο του Morgen στις έρευνες για το Μπούχενβαλντ.
5. Browning, Christopher R. The Origins of the Final Solution. Lincoln: University of Nebraska Press, 2004.
   → Παρέχει ευρύτερο πλαίσιο για το σύστημα εξόντωσης μέσα στο οποίο λειτούργησε ο Morgen.

6. Trial of the Major War Criminals before the International Military Tribunal (Nuremberg), Vol. 20–22.
   → Καταθέσεις του Morgen ως μάρτυρα.
7. U.S. National Archives (NARA) – Καταθέσεις και ανακριτικό υλικό σχετικό με τις εσωτερικές έρευνες των SS.

Β. Η έννοια του Δικαίου στο Τρίτο Ράιχ – Νομική & Φιλοσοφική Προσέγγιση

1. Fraenkel, Ernst. The Dual State: A Contribution to the Theory of Dictatorship. New York: Oxford University Press, 1941 (ανατύπ.).
   → Θεμελιώδες για την κατανόηση του «κανονικού» και «προνομιακού» κράτους.
2. Neumann, Franz. Behemoth: The Structure and Practice of National Socialism. New York: Harper & Row, 1942.
   → Ανάλυση του ναζιστικού κράτους ως αποδομημένου νομικού συστήματος.
3. Rüthers, Bernd. Die unbegrenzte Auslegung. Tübingen: Mohr Siebeck, 1968.
   → Για την ιδεολογική εργαλειοποίηση της ερμηνείας του δικαίου.
4. Müller, Ingo. Hitler's Justice: The Courts of the Third Reich. Cambridge, MA: Harvard University Press, 1991.
   → Καίρια μελέτη για τη λειτουργία των δικαστηρίων στο Ράιχ.
5. Stolleis, Michael. A History of Public Law in Germany, 1914–1945. Oxford: Oxford University Press, 2004.
   → Συστηματική ανάλυση του δημοσίου δικαίου της περιόδου.
6. Schmitt, Carl. Political Theology (1922) και The Concept of the Political (1932).
   → Θεμελιώδη για την κατανόηση της θεωρίας της κυριαρχίας και της «εξαίρεσης».