Μεγάλη Πέμπτη στ' Αργοστόλι του 1923

 

ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ 1923

«Σήμερον κρεμάται επί ξύλου»

Κάποιες φορές, σε αναρτήσεις μου των ημερών, ανατρέχω στο βιβλίο του σπουδαίου λαογράφου Δημήτρη Λουκάτου τα «Πασχαλινά και της Άνοιξης» και απολαμβάνω την, με απόηχο Παπαδιαμάντη, γραφή του Λουκάτου που με συνεπαίρνει.

Μεγάλη Πέμπτη  λοιπόν απόψε, ας βαδίσουμε νοερά προς κάποια εκκλησία, υπακούοντας στο πένθιμο κάλεσμα της καμπάνας, για να ακούσουμε τα Δώδεκα Ευαγγέλια. Να θυμηθούμε τις φυσιολογικές μέρες που πέρασαν ανεπιστρεπτί, τότε που οι κοπελιές έπλεκαν τις λευκές βιολέτες σε στεφάνια ή έσμιγαν τις ολόφρεσκες γαρδένιες σε κύκλο ευωδιάς για να τις απιθώσουν, ευλαβικά, στα πόδια του Σταυρού του Μαρτυρίου.

Καλύτερα όμως ας αφήσουμε τον Δημήτριο Λουκάτο να μας σεργιανίσει στο Αργοστόλι του 1923, σ' ευλαβικό περίπατο - προσεισμικό, όπως το λέει- στον κόσμο των παιδικών του χρόνων, τότε που εκείνος ήταν «παπαδάκι» -«μαθητάδες» τα λέγανε- κι ο πατέρας του ο Σωτήρης ο καλύτερο ψάλτης...

Μεγάλη Πέμπτη στ' Αργοστόλι

...«Είμαστε τέσσαροι "μαθητάδες" που βοηθούσαμε τον παπά Λαγγούση. Εκτός από την εύνοια του παπά -γράφει ο Δημ. Σ. Λουκάτος- είχα και το θάρρος του πατέρα μου, που ήταν ψάλτης εκεί. Εκείνο λοιπόν τ' απόγευμα ετοιμάσαμε την εκκλησιά για τα «Δώδεκα Ευαγγέλια» με πάστρα και με φροντίδα. Σουρούπωνε πια κι ακούαμε τον κόσμο που μαζευόταν στο λιθόστρατο ή χτυπούσε τις πόρτες αδημονώντας. Ήταν καιρός ν' ανοίξουμε. Η ακολουθία άρχιζε στις οκτώ το βράδυ. Ο κόσμος γέμιζε πάντα "πήχτρα" την εκκλησιά. Εμείς οι "μαθητάδες" τρέχαμε από 'δω κι από 'κει να προλάβουμε ένα σωρό δουλειές.

Είχαμε να παραλαίνουμε τα κεριά και τα «φιόρα» που έφερναν οι ενορίτισσες για το Σταυρό -χύμα λουλούδια κι όχι στεφάνια- είχαμε να σβήνουμε τα κεριά των πολυελαίων, που ξελαμπάδιζαν, είχαμε να κουβαλάμε καρέκλες στις ηλικιωμένες κυρίες και στους γέροντες που δεν βρήκαν στασίδι.

Ο παπά Λαγγούσης ήταν σκυμμένος διαρκώς πίσω από τις τρύπες του ξυλόγλυπτου τέμπλου και από 'κει παρακολουθούσε την κίνηση του εκκλησιάσματος. Κάθε τόσο μου φώναζε:

— Μίμη, καρέκλα τση σιόρα-Μπάρμπαρας.

— Μίμη, η κυρία Αντζόλα.

— Μίμη, ο γιατρός ο Μικελώτος.

Κι όλο έτρεχα να στείλω ή να κουβαλήσω από μια καρέκλα στις προσωπικότητες που μου παράγγελνε. Ευτυχώς είχαμε κάμει από νωρίς προμήθεια από το καφενείο του "Τσαμεναράκη" και έτσι περίσσευαν για να περιποιηθώ και εγώ ιδιαίτερα τις μητέρες των γνωστών μου κοριτσιών.

...Το καλλιτεχνικό γεγονός, για όλες τις εκκλησιές τ' Αργοστολίου, ήταν απόψε το ψάλσιμο του «Σήμερον κρεμάται». Ιδιαίτερα στο Σωτήρα, όπου θα το 'λέγε ο πατέρας μου, ο κόσμος ξεσηκωνότανε και ερχόταν από νωρίς να πάρει θέση. Άνθρωποι που δεν πατούσαν άλλοτε στην εκκλησιά, έφταναν εκείνο το βράδυ ως το κατώφλι της πόρτας της και περίμεναν...

Μεγαλόπρεπη και κατανυχτική σκηνή.

Ο παπά Λαγγούσης έβγαινε με τον Σταυρωμένο στα χέρια του στην Ωραία Πύλη και εκεί στεκόταν ακίνητος, αμίλητος, σεμνός. Είχαμε σβήσει γύρω τα άλλα φώτα της εκκλησιάς και απόμεναν μονάχα, πίσω από τις πλάτες του, τ' αναμμένα κεριά της αγια-Τράπεζας, που δίνανε υποβλητική γραμμή στη σιλουέτα του. Κάτου από τα σκαλοπάτια του "σολέα", ακριβώς αντίκρυ από τον παπά, είχε κατέβει και στεκόταν ο πατέρας μου τριγυρισμένος από πλήθος ισοκράτες, βαθύφωνους και τεχνικούς. Περίμενε λίγο και ύστερα, μέσα στην απόλυτη σιγή, άρχιζε πάνω στο βαθύ ισοκράτημά τους, γλυκά, συγκρατημένα και μελοδραματικά τους πρώτους στίχους του «Σήμερον κρεμάται»... Οι λέξεις του Πάθους αποδίνονταν με τη σημασία τους. Πόσο παραστατικά έψαλλε ο πατέρας μου το "περιτίθεται", το "ράπισμα", το "λόγχη", το "εν νεφέλαις"! Εκτός από τη γλύκα της φωνής του είχε και τέχνη ηθοποιού, καθώς έψαλλε. Γι' αυτό όλοι τον άκουγαν συνεπαρμένοι, και όταν τέλειωνε, πήγαιναν πολλοί και τον φιλούσαν. "Να ζήσεις, Σωτηράκη μας"! Οι γυναίκες κάτου στα Κατηχούμενα δάκρυζαν από το ψάλσιμό του και ύστερα συγχαίρονταν για λογαριασμό του τη μητέρα μου: "Ο θεός να σου τόνε χαρίνει, σιόρα Χαρίκλεια".

 

28 Σεπτεμβρίου 1943 η ανατίναξη του «Αρντένα» στην Κεφαλονιά

 

28 Σεπτεμβρίου 1943 η ανατίναξη του «Αρντένα» στην Κεφαλονιά

Η βύθιση του πλοίου “ΑΡΝΤΕΝΑ” στις 28 Σεπτεμβρίου 1943 στην Κεφαλονιά είναι ένα από τα μεγαλύτερα ναυάγια στην Ελλάδα

Το πλοίο “ΑΡΝΤΕΝΑ” ναυπηγήθηκε το 1915 στα βρετανικά ναυπηγεία «A. Mc Millan and Son» του Dumbarton ως φρεγάτα για το Βρετανικό Βασιλικό τη Ναυτικό. Αρχικά ονομαζόταν Peony. Είχε χωρητικότητα 1.210 τόνων. Έπιανε ταχύτητα δεκαέξι κόμβων και μισό. Είχε μήκος 185 ποδών και πλάτος 25,1 ποδών. Ξεκίνησε τους πλόες του στις 25 Αυγούστου 1915.

Το 1919 πωλήθηκε από τον Βρετανικό Ναυαρχείο, πήρε το νέο όνομα Ardena και υπηρέτησε από το 1924 έως το 1930 στο αγγλικό κανάλι σε ταξίδια μεταξύ Μεγάλης Βρετανίας και Γαλλίας.

 

 

Το 1934 αγοράστηκε από τον εφοπλιστή Ευάγγελο Κ. Τόγια και εξυπηρετούσε τις ακτοπλοϊκές συγκοινωνίες στη γραμμή Χίου – Μυτιλήνης και Κυκλάδων. Κατά πληροφορίες άλλης πηγής  είχε μήκος διακόσια πενήντα πόδια, πλάτος τριάντα τρία πόδια και βύθιση δεκαεπτά ποδιών. Οι κινητήρες ήταν τριπλής επέκτασης με τρεις κυλίνδρους 350 nhp.

 Κατά τη διάρκεια του Ελληνοϊταλικού πολέμου επιστρατεύθηκε και αξιοποιήθηκε από την Ελληνική κυβέρνηση στον τομέα των εθνικών και στρατιωτικών μεταφορών , προσφέροντας σημαντικές υπηρεσίες.

Στην φάση αυτή του πολέμου, αναφέρονται δυο γεγονότα, στα οποία εμπλέκεται το πλοίο. Κατά το πρώτο ευρισκόμενο στο λιμάνι της Μυτιλήνης δέχθηκε βομβαρδισμό από ιταλικά αεροπλάνα, αλλά αναπτύσσοντας ταχύτητα και εκτελώντας ελιγμούς διέφυγε και δεν χτυπήθηκε.  Κατά το δεύτερο συνέβηκε ένα ατυχές περιστατικό, όταν κατά την διάρκεια νηοπομπής, συγκρούστηκε με το αντιτορπιλικό «Λέων»  με αποτέλεσμα τον θάνατο δύο αξιωματικών.

Τον Απρίλιο του 1941 το πλοίο βομβαρδίστηκε από τη γερμανική αεροπορία στον Πειραιά και εν μέρει, βυθίστηκε. Αυτό όμως δεν ήταν το τέλος του ιστορικού πλοίου, αφού οι Γερμανοί το ανέλκυσαν, το επισκεύασαν και αφού το μετονόμασαν σε “RETTA”, το επάνδρωσαν με γερμανικό πλήρωμα και από τότε χρησιμοποιείτο από τις Γερμανικές Αρχές κατοχής.

Στο τέλος του Σεπτεμβρίου 1943, μετά τα γεγονότα της μεραρχίας Acqui και την παράδοση των Ιταλών, οι γερμανοί είχαν συγκεντρώσει πολλούς αιχμαλώτους σε στρατόπεδα στο Αργοστόλι. Τότε πήραν την απόφαση όπως τους ανυπάκοους, που δεν ήθελαν να συνεργαστούν με τους γερμανούς φασίστες, να τους μεταφέρουν στην ενδοχώρα με τελικό προορισμό, στρατόπεδα στην Γερμανία και την Πολωνία. Το πρώτο πλοίο που επιλέχθηκε για τον σκοπό αυτό ήταν το "AΡΝΤΕΝΑ”. 

 

Στις 28 Σεπτεμβρίου του 1943, 840 αιχμάλωτοι Ιταλοί επιβιβάστηκαν στο ατμόπλοιο και μαζί με πλήρωμα και συνοδεία 60 Γερμανών αναχώρησαν από το Αργοστόλι με προορισμό την Πάτρα.

Πλησιάζοντας όμως στην έξοδο του κόλπου του Αργοστολίου και ενώ βρισκόντουσαν στο μέσο της απόστασης Ξι Παλικής – Φανάρι Αργοστολίου, μια φοβερή έκρηξη συγκλόνισε το πλοίο, και λίγα λεπτά αργότερα άρχισε να βυθίζεται. Όπως αναφέρει ο Κ. Π. Φωκάς - Κοσμετάτος στο βιβλίο του «Γερμανοιταλική σύρραξις εν Κεφαλληνία» “…..μια μαύρη κολώνα καπνού εσηκώθη, η πλώρη του πλοίου υπερυψώθη εις τον αέρα και το πλοίον εβυθίσθη…..” Σύμφωνα με μαρτυρίες Ιταλών διασωθέντων, επικράτησε μεγάλος πανικός, καθώς οι αιχμάλωτοι ήταν στοιβαγμένοι στο αμπάρι του πλοίου και σωσίβια υπήρχαν μόνο για τους Γερμανούς.

Όσοι από τους κρατούμενους κατάφεραν τελικά να πέσουν στη θάλασσα, δεν τολμούσαν να πλησιάσουν τις σωστικές λέμβους γιατί οι Γερμανοί που ήταν μέσα σε αυτές, τους πυροβολούσαν. Από τους 840 επιβαίνοντες Ιταλούς, σώθηκαν μόνο οι 120 που κατάφεραν να φθάσουν κολυμπώντας στην ακτή. Οι υπόλοιποι 720 αιχμάλωτοι βρήκαν τραγικό θάνατο. Οι 60 Γερμανοί που επέβαιναν στο πλοίο σώθηκαν όλοι.

Για τα αίτια της βύθισης επικράτησαν δύο εκδοχές: α) οι Γερμανοί σκόπιμα και προμελετημένα, βύθισαν το πλοίο τοποθετώντας στο αμπάρι του, ωρολογιακή βόμβα ρυθμισμένη να εκραγεί, μόλις το “ΑΡΝΤΕΝΑ” βγει από τον κόλπο του Αργοστολίου, ως αντεκδίκηση για την επίθεση στις 15 Σεπτέμβρη του 1943, στην ίδια θαλάσσια περιοχή, κατά 2 φορτηγίδων που μετέφεραν Γερμανούς από το Ληξούρι στο Αργοστόλι. β) σύμφωνα με τη δεύτερη εκδοχή το πλοίο έπεσε σε ιταλικό ναρκοπέδιο και γ) ότι βυθίστηκε από επίθεση βρετανικού αεροσκάφους.

 

 

ΤΟ “ΑΡΝΤΕΝΑ” στο βυθό του Ιονίου

 

To ναυάγιο εντοπίστηκε στην θαλάσσια περιοχή ανοιχτά της Λάσσης στην Κεφαλονιά, προς την Παλική. Στην περιοχή που βρέθηκε το ναυάγιο, προκύπτει από την ιστορική έρευνα που έγινε σε συνεργασία με την Διοίκηση Ναρκαλιείας του Γενικού Επιτελείου Ναυτικού, ότι υπήρχε ιταλικό ναρκοπέδιο το οποίο τοποθετήθηκε στις 4 Ιουνίου 1943 από το ιταλικό motorship “Berletta”. Από λοιπή βιβλιογραφία εξάγουμε το συμπέρασμα ότι η ακριβής θέση των θαλασσίων ναρκών, ήταν γνωστές μόνο στον πλωτάρχη Mario Mastrangelo , σε υψηλόβαθμα στελέχη του Commando Marina (Ιταλικής ναυτικής διοίκησης Κεφαλονιάς) και της μεραρχίας Acqui, τα οποία όμως στις 28 Σεπτεμβρίου 1943, δεν ήταν εν ζωή. Άρα με δεδομένη πλέον τη θέση του ναυαγίου οδηγούμαστε στο συμπέρασμα, ότι το πλοίο προσέκρουσε σε ιταλική νάρκη.

Μεταπολεμικά, το “ΑΡΝΤΕΝΑ” είχε την τύχη που είχαν και πολλά άλλα ναυάγια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου. Τμήματά του, ανελκύθηκαν προκειμένου να πουληθούν ως σκραπ. Όμως, ένα μεγάλο μέρος του ναυαγίου έχει διασωθεί και κείτεται στο βυθό του Ιονίου. Είναι βυθισμένο όρθιο, στα 27 μ. περίπου . Ο χρόνος έχει αφήσει τα σημάδια του στο ιστορικό πλοίο. Οι εικόνες από το κατωκάραβο και τα αντικείμενα που ξεπροβάλλουν από το λασπώδη πυθμένα, συμπληρώνουν με εντυπωσιακό τρόπο το παζλ της ιστορίας του “ΑΡΝΤΕΝΑ” που τον Σεπτέμβριο του 1943 έγινε υγρός τάφος για εκατοντάδες Ιταλούς. Ανάμεσα στα συντρίμμια, οι δύτες διακρίνουν τα γράμματα που άλλοτε σχημάτιζαν το όνομα του πλοίου, προσωπικά αντικείμενα των ναυαγών, την αεροδόχο του καραβιού καθώς επίσης πυρομαχικά και οστά.

 

Η ορατότητα στον χώρο του ναυαγίου είναι συνήθως εξαιρετικά χαμηλή. Το μεγαλύτερο τμήμα του ναυαγίου έχει ανελκυστεί μεταπολεμικά και στο βυθό παραμένει κυρίως το κατωκάραβο.

Δείτε και σχετικό βίντεο εδώ : https://youtu.be/ifesbzMVCHs

ΠΗΓΕΣ:

Πληροφορίες από τον Ορέστη Καππάτο

Πηγή Κώστας Θωκταρίδης  

http://www.isternia.net/

https://www.kefalonitis.com/news/item/37298-i-vythisi-tou-ploiou-arntena-stis-28-septemvriou-1943-stin-kefalonia-ena-apo-ta-megalytera-navagia-stin-ellada.html

http://www.marenostrumrapallo.it/index.php?option=com_content&view=article&id=278:ardena&catid=36:storia&jjj=1601318435462

https://www.pastorevito.it/28-settembre-1943-laffondamento-del-piroscafo-ardena-vitoronzo-pastore/

 

Η Κεφαλονιά και ο καταστρεπτικός σεισμός του 1953

Η Κεφαλονιά και ο καταστρεπτικός σεισμός του 1953

66 χρόνια από εκείνο τον τραγικό για την Κεφαλονιά Αύγουστο τότε που από τους σεισμούς οι νεκροί ξεπέρασαν τους 400, που σπίτι δεν έμεινε όρθιο, που χάθηκε μια ολόκληρη ιστορική εποχή με αρχιτεκτονικά αριστουργήματα, και που άλλαξε η ταυτότητα της Κεφαλονιάς.

Ήταν Κυριακή 9 Αυγούστου του 1953. Μόλις είτε τελειώσει η θεία Λειτουργία. Οι δείκτες του ρολογιού της καμπάνας (φωτό) στο Αργοστόλι έδειχναν 12 και κάτι. Η γη άρχισε να τρέμει. Πανικός... Ο κόσμος πετάχτηκε έξω από τα σπίτια... Φόβος και τρόμος. Ήταν το προειδοποιητικό κτύπημα για την καταστροφή που ερχόταν...

Η βόρεια Κεφαλονιά και η Ιθάκη κτυπήθηκαν άγρια. Τα λιγοστά τότε αγοραία αυτοκίνητα μετέφεραν βαριά τραυματίες στο νοσοκομείο. Κανένας δεν κοιμήθηκε τη νύχτα της Κυριακής στο σπίτι του. Όλοι στις πλατείες ή έξω από τις πόλεις και τα χωριά. Η Δευτέρα πέρασε ήρεμα. Ξεθάρρεψε ο κόσμος και μπήκε στα σπίτια του. Ξημερώματα, η ώρα γύρω στις 6, κουνήθηκε όλο το νησί...Ήταν η δεύτερη προειδοποίηση γι' αυτό που πλησίαζε...

Μόλις σταμάτησε να τρέμει η γη, μπήκαν στα σπίτια, πήραν ό,τι πρόχειρο βρήκαν πάνω στην αναστάτωση. Άλλοι μαζεύτηκαν στις πλατείες και άλλοι στα χωράφια...

Με τον δεύτερο σεισμό, κτυπήθηκε η νότια πλευρά της Κεφαλονιάς. Πάρα πολλά σπίτια κατέρρευσαν. Οι πρώτοι νεκροί άρχισαν να μετριούνται...

Το τέλος της Κεφαλονιάς και της Ιθάκης όπως τις γνώριζαν όσοι ζούσαν τότε στα δύο όμορφα νησιά ήρθε το μεσημέρι της Τετάρτης. Ακριβώς στις 12. Τα πάντα σταμάτησαν. Η γη άνοιξε. Όρθιος δεν μπορούσες να σταθείς. Έτρεχες να γλιτώσεις και σ' έριχναν κάτω τα Ρίχτερ. Είπαν τότε ότι ήταν 7,2 με 7,6 το μέγεθος. Ξένοι σεισμολόγοι μίλησαν για 8 και πάνω. Η θάλασσα έγινε ρουφήχτρα. Ισραηλινά πολεμικά πλοία, που έπλεαν κοντά στην Κεφαλονιά, λόγω άσκησης στην οποία συμμετείχαν -και ήταν τα πρώτα που έφθασαν στο λιμάνι του Αργοστολίου για βοήθεια-, δέχτηκαν ξαφνικά μεγάλα κύματα. Η θάλασσα έβραζε. Ένα τεράστιο άσπρο μανιτάρι κάλυψε τον ουρανό. Έκρυψε τον ήλιο. Ήταν η σκόνη από τα χαλάσματα, την κατάρρευση των σπιτιών. 

Δώδεκα μεσημέρι και κάτι. Όλα είχαν χαθεί. Μια ζωή τελείωνε. Η Κεφαλονιά βυθίζεται, χάνεται, φώναζαν... Αμόκ... Προσπαθούσαν όλοι να φθάσουν στην παραλία περνώντας μέσα από τα ερείπια, με κίνδυνο να πέσει πάνω τους κανένας τοίχος... Να μπούνε στα πρώτα τα πλοία του Στόλου που έρχονταν για βοήθεια...

66 χρόνια από τότε... Από εκείνο το τραγικό, το μαύρο καλοκαίρι του Αυγούστου του 1953. Μέσα σε δευτερόλεπτα γκρεμίστηκαν όλα... Όνειρα και ελπίδες... Η ζωή όμως συνεχίστηκε... Όλα ξανά από την αρχή. Από το τίποτα .. Μέσα από κακουχίες, μήνες στις σκηνές και μέσα στα παραπήγματα της προσωρινής στέγασης που χρυσοπληρώθηκαν κατάφεραν να σταθούν στα πόδια τους... 

Μια άλλη όμως Κεφαλονιά γεννήθηκε, που δεν μοιάζει σε τίποτα με εκείνη που έθαψε ο Εγκέλαδος... Θα μπορούσε βέβαια, με τα εκατοντάδες εκατομμύρια που έδωσε τότε όλος ο πλανήτης, να είχε φτιαχτεί μια πόλη σύγχρονη, πρότυπο για όλο τον κόσμο. Τότε που με τις μπουλντόζες του Στρατού, που τα σάρωναν όλα, ενώ μπορούσαν κάποια ιστορικά κομμάτια να διασωθούν, όλο το Αργοστόλι ήταν ένα απέραντο χωράφι. Ένα καμπαναριό έμεινε, της Ρακαντζή, και δύο σπίτια... Δυστυχώς ο κομματισμός και το ρουσφέτι οδήγησαν σε μια πόλη άψυχη...

Μ.Κ.

ΤΟ ΠΑΡΟΝ