2 ΧΡΟΝΙΑ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΤΡΑΓΩΔΙΑ ΤΟΥ SUPERNOVA FESTIVAL

 

2 ΧΡΟΝΙΑ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΤΡΑΓΩΔΙΑ ΤΟΥ SUPERNOVA FESTIVAL

Σαν σήμερα στις 7 Οκτωβρίου 2023 τρομοκράτες της ισλαμιστικής οργάνωσης Χαμάς εισέβαλαν στο Ισραήλ από τη Λωρίδα της Γάζας και επιτέθηκαν εναντίον των συμμετεχόντων στο φεστιβάλ μουσικής "Supernova Sukkot Gathering", σκοτώνοντας 260 άτομα. Ήταν μια τρομοκρατική επίθεση. Ήταν μια τραγωδία που συνεχίζεται μέχρι σήμερα καθώς συνεχίζουν να υπάρχουν όμηροι που κρατούνται από την Χαμάς και άλλες Παλαιστινιακές Οργανώσεις αλλά και γιατί η επίθεση αυτή με τα παρεπόμενά της προκάλεσε μια τραγωδία για τον Παλαιστινιακό λαό από τα ασύμμετρα αντίποινα του Ισραήλ.

Η αντίδραση του Ισραήλ στην επίθεση αυτή ήταν αναμενόμενη. Στις μέρες που ακολούθησαν γίναμε μάρτυρες των ισραηλινών αντιποίνων όχι μόνο εις βάρος της Χαμάς αλλά κυρίως εναντίων όλων ανεξαιρέτως των κατοίκων της Γάζας.

 

Αρχικά, το Ισραήλ αντέτεινε ότι η επίθεση στο φεστιβάλ ήταν τυχαία, καθώς οι επιτιθέμενοι στόχευαν στρατιωτικούς στόχους. Ωστόσο, έπειτα από εσωτερική έρευνα, διαπιστώθηκε εκ μέρους των αρμοδίων ότι η Χαμάς δεν είχε προγραμματίσει την επίθεση στο φεστιβάλ, αλλά εκμεταλλεύτηκε την ευκαιρία για να προκαλέσει μέγιστο αντίκτυπο. Αυτή η αναγνώριση οδήγησε σε αναθεώρηση της στρατηγικής ασφάλειας και της διαχείρισης κρίσεων εκ μέρους του Ισραήλ.

Η επίθεση της Χαμάς, όπως ήταν αναμενόμενο, προκάλεσε σοκ στην ισραηλινή κοινωνία και την πολιτική σκηνή. Κάποιοι αξιωματούχοι και πολίτες εξέφρασαν την ανάγκη για ενίσχυση της ασφάλειας, ενώ άλλοι τόνισαν την ανάγκη για πολιτική λύση και διάλογο με τους Παλαιστίνιους. Η διαμάχη αυτή ενίσχυσε τις εσωτερικές εντάσεις και επηρέασε τις πολιτικές εξελίξεις στο Ισραήλ. Η αναγνώριση των λαθών και η ανάγκη για ενίσχυση της ασφάλειας, σε συνδυασμό και με την προώθηση πολιτικών λύσεων, είναι τα κρίσιμα βήματα για την αποφυγή μελλοντικών τραγωδιών και την επίτευξη διαρκούς ειρήνης στην περιοχή.

 

 

Η αξιολόγηση της αντίδρασης του Ισραήλ και της στρατιωτικής εισβολής στη Λωρίδα της Γάζας δεν μπορεί να γίνει αντικείμενο απλής κριτικής (σωστή ή λάθος ενέργεια) καθώς εμπλέκονται νομικές, ηθικές, στρατηγικές και ανθρωπιστικές διαστάσεις. Ας τα δούμε αυτά αναλυτικά:

1. Νομική διάσταση (Διεθνές Δίκαιο)

Το διεθνές δίκαιο επιτρέπει σε ένα κράτος να υπερασπίζεται τους πολίτες του σε περίπτωση επίθεσης (όπως η εισβολή της Χαμάς στο Supernova Festival).

Ωστόσο, η χρήση στρατιωτικής βίας πρέπει να είναι αναλογική και να διακρίνει άμαχους από μαχητές.

Οι αναφορές από τον ΟΗΕ και τις ανθρωπιστικές οργανώσεις δείχνουν ότι οι ισραηλινές επιχειρήσεις προκάλεσαν εκτεταμένες απώλειες αμάχων και καταστροφή υποδομών, κάτι που εγείρει ερωτήματα για την αναλογικότητα και τη διάκριση (UN Human Rights).

2. Ηθική διάσταση

Από ισραηλινής πλευράς, η εισβολή θεωρήθηκε αναγκαία για την προστασία των πολιτών από τρομοκρατικές επιθέσεις.

Από παλαιστινιακής και διεθνούς πλευράς, η κλιμάκωση των επιθέσεων και η χρήση βαρέων όπλων σε κατοικημένες περιοχές θεωρείται ανηλεής και καταστροφική για τον άμαχο πληθυσμό.

3. Στρατηγική διάσταση

Στρατηγικά, η εισβολή είχε στόχο την εξουδετέρωση των υποδομών και των μαχητικών δυνατοτήτων της Χαμάς και την ίδια την Χαμάς

Ωστόσο, οι εκτεταμένες ζημιές και οι χιλιάδες νεκροί άμαχοι συχνά ενισχύουν την εχθρική ρητορική και τις περαιτέρω συγκρούσεις, δημιουργώντας φαύλο κύκλο βίας που μπορεί να υπονομεύει μακροπρόθεσμα την ασφάλεια.

4. Ανθρωπιστική διάσταση

Τα στοιχεία δείχνουν καταστροφές υποδομών, έλλειψη νερού και τροφής, και μαζική εκτόπιση πληθυσμού, γεγονός που προκαλεί ανθρωπιστική κρίση.

Από την πλευρά της διεθνούς κοινότητας, η χρήση βίας που οδηγεί σε μαζικές ανθρωπιστικές απώλειες θεωρείται προβληματική και καταδικαστέα.

 

Η Λωρίδα της Γάζας έχει υποστεί εκτεταμένες καταστροφές από τις ισραηλινές στρατιωτικές επιχειρήσεις, με σοβαρές ανθρωπιστικές συνέπειες για τον παλαιστινιακό πληθυσμό.

Α. Ανθρώπινες Απώλειες

Περισσότεροι από 67.000 Παλαιστίνιοι έχουν χάσει τη ζωή τους από τον Οκτώβριο του 2023 έως τον Οκτώβριο του 2025, με τη συντριπτική πλειονότητα να είναι άμαχοι, μεταξύ των οποίων πολλά παιδιά

1.722 υγειονομικοί και εργαζόμενοι σε ανθρωπιστικές οργανώσεις έχουν σκοτωθεί από τις ισραηλινές επιθέσεις

459 άνθρωποι έχουν πεθάνει από την πείνα, καθώς το Ισραήλ χρησιμοποιεί τη λιμοκτονία ως όπλο πολέμου

Β. Υποδομές και Κατοικίες

193.000 κτίρια έχουν καταστραφεί ή υποστεί ζημιές, αφήνοντας δεκάδες χιλιάδες ανθρώπους άστεγους

125 νοσοκομεία και άλλες υγειονομικές εγκαταστάσεις έχουν υποστεί καταστροφή, αφήνοντας τους Παλαιστίνιους χωρίς την απαραίτητη υγειονομική περίθαλψη εν μέσω πολέμου

Το 89% του δικτύου ύδρευσης και αποχέτευσης έχει υποστεί ζημιές ή καταστραφεί, με αποτέλεσμα το 96% των νοικοκυριών να αντιμετωπίζει προβλήματα υδροδότησης

Γ. Περιβαλλοντική Καταστροφή

Το 64% έως 94% της δενδροκάλυψης της Γάζας έχει αποδεκατιστεί, ενώ γεωργικές εκτάσεις και συστήματα ύδρευσης έχουν υποστεί σοβαρές ζημιές, επιδεινώνοντας την ανθρωπιστική κρίση 

 

Συμπεράσματα

Νομικά και ηθικά: Η στρατιωτική αντίδραση μπορεί να δικαιολογηθεί ως αυτοάμυνα, αλλά η έκταση της βίας των Ισραηλινών και η αδυναμία προστασίας αμάχων εγείρουν σοβαρά ερωτήματα.

Στρατηγικά: Η εισβολή του Ισραήλ ενδέχεται να έχει βραχυπρόθεσμα αποτελέσματα ασφαλείας, αλλά δημιουργεί κύκλο βίας και διεθνή καταδίκη.

Ανθρωπιστικά: Η κρίση στη Γάζα δείχνει ότι η στρατιωτική επέμβαση είχε καταστροφικές συνέπειες για τους άμαχους.

Η επισιτιστική κρίση στη Λωρίδα της Γάζας έχει φτάσει σε επίπεδα ανθρωπιστικής καταστροφής, με πάνω από 500.000 ανθρώπους να βρίσκονται σε κατάσταση λιμού, σύμφωνα με τον Οργανισμό Τροφίμων και Γεωργίας του ΟΗΕ (FAO) και την Ολοκληρωμένη Ταξινόμηση Σταδίου Ασφάλειας Τροφίμων (IPC)

Η κατάσταση στην Γάζα χαρακτηρίζεται ως "ανθρωπογενής κρίση", καθώς η λιμοκτονία χρησιμοποιείται ως εργαλείο πολέμου, παραβιάζοντας το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο 

Κύρια χαρακτηριστικά της επισιτιστικής κρίσης στην Γάζα είναι:

Τα υψηλά ποσοστά υποσιτισμού: Περισσότερο από το 39% του πληθυσμού της Γάζας αντιμετωπίζει σοβαρή επισιτιστική ανασφάλεια, με πολλούς να περνούν μέρες χωρίς τροφή

Τα αυξημένα ποσοστά υποσιτισμού σε ευάλωτες ομάδες: Περίπου το 20% των εγκύων και θηλάζουσων γυναικών, καθώς και το 25% των παιδιών, παρουσιάζουν οξύ υποσιτισμό ή βρίσκονται σε υψηλό κίνδυνο

Σύμφωνα με δηλώσεις από τους αρμοδίους του ΟΗΕ υπάρχει περιορισμένη ανθρωπιστική βοήθεια, με αποτέλεσμα να έχει απορριφθεί ή εμποδιστεί σχεδόν το 50% των αποστολών βοήθειας από τον Οκτώβριο του 2023

Όλα τα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, πλην των Ηνωμένων Πολιτειών, έχουν χαρακτηρίσει τη λιμοκτονία στη Γάζα ως "ανθρωπογενή κρίση", τονίζοντας ότι η λιμοκτονία ως όπλο πολέμου απαγορεύεται βάσει του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου

Οι ανθρωπιστικές οργανώσεις όπως η ActionAid και η UNRWA προειδοποιούν για την επιδείνωση της κρίσης και καλούν για άμεση διεθνή δράση και αύξηση της ανθρωπιστικής βοήθειας

Η Λωρίδα της Γάζας βρίσκεται σε κατάσταση ανθρωπιστικής καταστροφής, με την επισιτιστική κρίση να συνεχίζει να πλήττει εκατομμύρια ανθρώπους, με χιλιάδες νεκρούς, εκτοπισμένα άτομα, καταστραμμένες υποδομές και σοβαρές περιβαλλοντικές συνέπειες. Η διεθνής κοινότητα καλείται να αναλάβει δράση για την ανακούφιση των πληγέντων, για την αποκατάσταση της ειρήνης και την παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας στους πληγέντες.

Πηγές:

https://www.in.gr/

https://parallaximag.gr/

https://www.sigmalive.com/

https://www.panhellenicpost.com/

https://www.efsyn.gr/

https://www.aljazeera.com/

https://onlinelibrary.wiley.com/

https://www.who.int/

https://www.unicef.org/

https://www.mdmgreece.gr/

https://www.theguardian.com/

https://www.reuters.com/

https://news.rik.cy/

https://actionaid.gr/

 

Η Σμύρνη μάνα, καίγεται...

 

Η Σμύρνη μάνα, καίγεται...

Ημέρα μνήμης της γενοκτονίας των Ελλήνων της Ανατολίας η 14^η Σεπτέμβρη και η μνήμη μας ταξιδεύει στις Χαμένες Πατρίδες, στη μεγάλη τραγωδία που έζησε το Έθνος μας και που σφράγισε τη μοίρα του ως σήμερα. Το κείμενο που ακολουθεί είναι μαρτυρία-κραυγή οδύνης σαν πολλών άλλων ξεριζωμένων Ελλήνων της Μικρός Ασίας. Μέσα από αυτή την μαρτυρίας φωτίζονται πτυχές της τραγωδίας με τρόπο που κανένας ιστορικός δεν μπορεί να μιμηθεί.

 

Η μαρτυρία του Αλέξη Αλεξίου από την Σμύρνη

Το κεφάλι λίγο πιο πέρα το τσιμπολογούσαν οι αδέσποτες κότες...

Τα πρώτα μηνύματα της Καταστροφής μας ήρθαν με την οπισθοχώρηση του στρατού μας. Είδα αξιωματικούς στον δρόμο που ξήλωναν και πετούσαν τα γαλόνια τους και τα παράσημα τους, κι εγώ ζητούσα ο ανόητος από τους γονείς μου να μου βρούνε τέτοια γαλόνια κι εκείνοι αγανακτισμένοι με ξυλοφόρτωσαν.

Τα σημάδια της Καταστροφής ήσαν ακόμη πιο έντονα όταν φθάσαν από τα Θείρα συγγενείς μας κατατρεγμένοι και τους φιλοξενήσαμε.

Μετά από λίγες μέρες κάναν την εμφάνιση τους τα ταγκαλάκια, oi Τούρκοι χωρικοί με κοντά βρακιά και γκέττες που είχε επιστρατέψει ο Κεμάλ.

Ο κόσμος τρομοκρατήθηκε. Πότε-πότε ακούγονταν και μακρινές κανονιές. Είπαν οι δικοί μου πως ο Πλαστήρας πολεμά στην περιοχή του Τσεσμέ. Εκεί   στις   συζητήσεις   των   μεγάλων άκουγα για τους Τσέτες' όσο περνούσαν οι μέρες καταλάβαινα ότι κάτι μεγάλο κακό ήταν να γίνει, γιατί κάθε βράδυ οι γονείς μου έπαιρναν εμένα, τον αδελφό μου και την αδελφή μου που ήταν λεχούδι και πηγαίναμε και κοιμόμασταν σε μια φράγκικη οικογένεια στο φαρδύ της Καθεδράλης, γιατί η κυρία του σπιτιού ήταν φιλενάδα της μητέρας μου. Μέναμε στο δώμα και κάθε πρωί που  πηγαίναμε πίσω στο σπίτι μας ήταν αδύνατο να μη δούμε στους δρόμους ανθρώπους με τα νυχτικά τους, τους οποίους χτυπούσαν με τους υποκόπανους και τους παίρναν τα ταγκαλάκια.

"Ένα μεσημέρι έγινε μεγάλη φασαρία και κακό, μαθεύτηκε ότι οι Τούρκοι βαλαν φωτιά στη συνοικία της Αρμενίας.

Είχα ένα προαίσθημα. Μια κατάθλιψη μου βάραινε την ψυχή και δεν μπορούσα να το εξηγήσω. Δεν αργήσαμε να δούμε τους πρώτους καπνούς της φωτιάς.

Δεν θυμούμαι αν την ίδια μέρα ή έπειτα  από  μερικές μέρες  ο  κόσμος άρχισε να φεύγει από την Σμύρνη, γιατί η φωτιά όλο μεγάλωνε. Από κει φύγαμε· πήγαμε και μείναμε στο σπίτι της αδελφής της νενές μου που ήταν στην Πούντα, γιατί εκείνη ήταν παντρεμένη με έναν Ιταλό και βέβαια η οικογένεια της σαν ιταλική που ήταν, ήταν εξασφαλισμένη. Δε θυμούμαι ούτε τους λόγους, ούτε την αιτία που ύστερα από λίγες μέρες μας πήρε ο πατέρας μου όλους, εκτός από τον παππού και τη νενέ, και ξεκινήσαμε προς την παραλία της Πούντας, όπου ήσαν διάφορα κέντρα. Προχωρήσαμε ακόμη πιο πολύ· περάσαμε το νεκροταφείο της Σμύρνης και το γήπεδο του αθλητικού ομίλου Πανιωνίου Σμύρνης. Από κει και πέρα άρχισε να μαζεύεται χιλιάδες κόσμος σε μια πορεία στον δρόμο που ήταν κοντά στην παραλία, με κατεύθυνση προς το Μπαϊρακλί.

Από τον δρόμο προς τη θάλασσα ήσαν διάφορα παραλιακά κέντρα. Σε ένα από αυτά είδα κάτι, που όσο ζω δεν θα το ξεχάσω· θα έχω τη φοβερή εικόνα που αντίκρυσα μπροστά μου. Λίγο αριστερά από τον δρόμο κι έξω από ένα κέντρο είδα ένα πτώμα ανάσκελα, αποκεφαλισμένο, ντυμένο μόνο μ' ένα πουκάμισο και μαύρο πανταλόνι1 το κεφάλι, λίγο πιο πέρα από το σώμα, το τσιμπολογούσαν οι κότες που βόσκαν αδέσποτες. Μια άλλη κότα ήταν ανεβασμένη στο στήθος του πτώματος και τσιμπολογούσε τον κομμένο λαιμό. Σε κάτι τραπέζια που ήσαν παρακάτω, ήσαν πεταμένα δυο ή τρία πτώματα.

 

 

Όλος αυτός ο κόσμος, ο χιλιάδες κόσμος, προχωρούσε προς το Κορδελιό, γιατί διαδίδονταν πως στο Κορδελιό αράζουν διάφορα βαποράκια και σώνουν τον κόσμο. Κατά το απογευματάκι φτάξαμε στο Μπαϊρακλί που κι αυτό είχε εκκενωθεί από τους κατοίκους του. Οι δρόμοι και η πλατεία του χωριού με τα πλατάνια ήσαν γεμάτα από κόσμο που κάθησε να ξαποστάσει.

Ο πατέρας μου βρήκε ένα ωραίο άδειο σπίτι και πήγαμε εκεί μαζί με άλλους να περάσουμε τη νύχτα. Αφού μας άφησε, βγήκε όξω να ζητιανέψει τρόφιμα· θυμούμαι που μας έφερε σατσόπιττες που τού 'δωσαν άλλοι Χριστιανοί. Φαίνεται πως κάπου βρήκαν λίγο αλεύρι, κάναν όπως-όπως λίγο ζυμάρι και το ψήσαν απάνω σε λαμαρίνα με κουκουνάρες που πέφταν από τα πεύκα. Νερά είχε τρεχούμενα.  Όταν έπεσε η νύχτα, ήθελα να πάω κάπου, πριν να κοιμηθούμε. Όλα γύρω πίσσα, σκοτάδι, μέσα κι όξω. Ανάβαμε σπίρτα κι ο πατέρας μου έψαχνε να βρει το αποχωρητήριο· στο ίδιο πάτωμα που μέναμε δεν υπήρχε- βρήκαμε μια σκάλα. Ανάβει κι άλλο σπίρτο στο σκοτάδι, βρήκε το αποχωρητήριο και με φώναξε να πάω. Ξεκινώ να πάω εγώ εκεί που έβλεπα τη φλόγα του σπίρτου. Το σπίρτο έσβησε, αλλά συγχρόνως σκουντούφλησα σε κάτι μαλακό· μπάζω τις φωνές. Ο πατέρας μου άναψε κι άλλο σπίρτο και προχωρούσε προς εμένα. Στο τρεμάμενο φως του σπίρτου είδαμε με φρίκη ότι είχα σκουντουφλήσει σ' ένα κομμένο χέρι και λίγο παρακάτω είδα φευγαλέα ένα πτώμα γυναικείο. Είχε γίνει μέσα εκεί μακελλειό. Ο πατέρας μου είπε να μην πω τίποτα απ’ αυτά που είδαμε στη μητέρα.

Όταν έφεξε η μέρα, άρχισε ο κόσμος να φεύγει από το Μπαϊρακλί με κατεύθυνση προς το Κορδελιό κι έτσι τους ακολουθούσαμε κι εμείς' όπως πηγαίναμε όμως, στ' αριστερά του παραλιακού δρόμου είδαμε να έρχεται από το Κορδελιό προς την Σμύρνη τούρκικη καβαλλαρία, οπλισμένη με σπαθιά. Κρατούσαν ακόμη στο δεξί τους χέρι ένα ακόντιο μ' ένα σημαιάκι στην κορφή. Στήριζαν το ακόντιο στον αναβατήρα. Πιο πίσω ακολουθούσαν Τσέτες.

Τότε μας βρήκαν τα χειρότερα· οι Τσέτες πέσαν απάνω στον κόσμο και κάναν όλων των ειδών τα εγκλήματα.

 

 

Χτυπούσαν τους άντρες και τους ζητούσαν παράδες, και μαλαματικά από τις γυναίκες. Αρπούσαν όποια κοπέλα τους σφαντούσε και την ντρόπιαζαν φόβος και τρόμος μας έπιασε όλους. Οι καβαλλαραίοι μόνο που μας τρόμαξαν, αλλά οι Τσέτες κάναν τα εγκλήματα. Ωστόσο, όπως πηγαίναμε, ένας από τους καβαλλαραίους ξέκοψε από τη σειρά του, στάθηκε μπροστά στη μητέρα μου και της είπε σε καθαρά ελληνικά: «Τσερά, δώσε μου τα δαχτυλίδια σου.» Ο πατέρας κρατούσε αγκαλιά την αδερφή μου κι έναν μπόγο - ό,τι άρπαξε φεύγοντας από το σπίτι. Η μητέρα μου από το ένα χέρι κρατούσε τον αδερφό μου, ενώ στο δεξί της χέρι βαστούσε έναν μπόγο στηρίζοντας τον στην πλάτη της, κι εγώ έναν μπόγο· πήγαινα κοντά στη μητέρα μου για να μη χαθούμε. Έτσι σφάνταζαν τα δαχτυλίδια στο χέρι της μητέρας. Σταθήκαμε και η μητέρα προσπαθούσε να βγάλει τα δαχτυλίδια. Από την ταραχή της όμως και τον φόβο της δεν μπορούσε να τα βγάλει εύκολα. Τότε ο Τούρκος καβαλλάρης, επειδή έχασε τη σειρά του, βιαζόταν κι ετοιμάστηκε να κόψει το δάχτυλο της μητέρας με την κάμα του. Ο πατέρας τότε σάλιωσε το δάχτυλο της κι έτσι έβγαλε τα δαχτυλίδια και τά 'δωσε στον εξαγριωμένο Τούρκο. "Ηταν ο κόσμος θάλασσα, χιλιάδες κόσμος που έκλαιε και βογγούσε. Προχωρούσαμε όπου προχωρούσαν όλοι, προς το Κορδελιό· από κει θα σωθούμε.

Σαν πλησιάζαμε στο χωριό Πετρωτά, που η παραλία του ήταν γεμάτη βράχια ίσαμε κει πάνω δυο και τρία μέτρα ύψος, είδαμε νά 'ρχεται προς το μέρος μας ένα άλλο μπουλούκι, δηλαδή με αντίθετη κατεύθυνση. Μουρμουρίστηκε σε λίγο ότι οι Τούρκοι διώχνουν τους Χριστιανούς από το Κορδελιό για να τους εμποδίσουν να φύγουν από κει. Κλαυθμός και οδυρμός!

Αλίμονο σ' εμάς! Η ελπίδα να σωθούμε από κει, από τη θάλασσα του Κορδελιού, χάθηκε.

«Θεέ μου, λυπήσου μας,» έλεγε η μητέρα κι έκλαιγε.

Ο κόσμος τά ' χάσε πια, απελπίστηκε τελείως. Άλλοι κλαίγαν, άλλοι χτυπιούνταν και μοιρολογούσαν κι άλλοι σέρναν τα πόδια τους και σώπαιναν. Ο βόγγος, ο θρήνος έγιναν ένα δυνατό βουητό. Σε μια στιγμή δεν πιστεύαμε στα μάτια μας- γυναίκες πολλές, μια σειρά ατέλειωτη από το μπουλούκι που ερχόταν από το Κορδελιό, σπρώχνοντας η μια την άλλη και σκύφτοντας, τραβούσαν κατά τους ψηλούς βράχους, εκεί στα Πετρωτά. ' Ώσπου να καλοκαταλάβεις, πηδούσαν και χάνονταν μέσα στη θάλασσα. Πολλές απ' αυτές κρατούσαν αγκαλιά και τα μωράκια τους. Πλάι τους, πάνω από τα κεφάλια τους, ήσαν οι Τσέτες, έτοιμοι να τις ντροπιάσουν, και ήθελαν να γλυτώσουν από τα χέρια τους, να πέσουν όσο πιο γρήγορα γινόταν στον γκρεμό, να χαθούνε.

Η εικόνα αυτή ύστερα από τόσα χρόνια ούτε έσβησε, ούτε θα σβήσει από τη μνήμη μου όσο ζω. Την παράστησα στους φίλους μου, αργότερα στη γυναίκα μου και στα παιδιά μου.

Γυρίσαμε με τις χιλιάδες κόσμο στο Μπαϊρακλί. Μέναμε στο ύπαιθρο· τη μέρα φοβούμασταν, ενώ τη νύχτα τρέμαμε τους ανήμερους Τσέτες.

Μια μέρα ήρθε κι άραξε ένα μικρό βαποράκι με ιταλική σημαία· βγήκε ο συγγενής μας ο Ιταλός - φαίνεται πως μαθεύτηκαν τα νέα του Κορδελιού -μας πήρε και μας πήγε στην Σμύρνη, στο σπίτι του.

 

 

Τη μέρα του Σταυρού, 14 Σεπτεμβρίου, μέρα σημαδιακιά, μας πήρε ο πατέρας, περπατήσαμε κάμποσο και μπήκαμε στο μπουλούκι για να μπαρκάρουμε. Μόλις περάσαμε τα συρματοπλέγματα - ήταν μαζί μας τούτη τη φορά η νενέ και ο παππούλης-οι Τούρκοι χώριζαν τα γυναικόπαιδα από τους άντρες. Στο σημείο αυτό ήσαν και στρατιωτικοί ξένης υπηκοόητας, όχι Τούρκοι. Πιάσαν τον μπαμπά μου και τον παππούλη μου και τους χώρισαν από μας.   Έγινα έξαλλος, αγανάκτησα και τράβηξα τον πατέρα μου να τον φέρω μαζί μας. Εκεί ένας Αμερικάνος ναύτης - τους γνώριζα από το καπελλάκι που φορούσαν - δεν πρόκανα και μού δώσε μια στον λαιμό μ' ένα σιδερένιο μπαστούνι που κρατούσε, από κείνα που χρησίμευαν για ν' αλλάζουν τις ράγες των τραμ. Τελικά ο πατέρας μου κι ο παππούλης μείναν, κι εμείς τα παιδιά με τη μητέρα μας και τη νενέ μας μπήκαμε στο βαπόρι Ισμίντι.

Μόλις ξεκίνησε το βαπόρι, η μητέρα μου από την απελπισία της ήθελε να πέσει στη θάλασσα και τη συγκράτησαν οι άλλοι πρόσφυγες. Εμένα πρήστηκε ο λαιμός μου και πονούσα αβάσταχτα· και μ' όλα αυτά έβλεπα τη φλεγόμενη Σμύρνη μέσα από το καράβι που σιγά-σιγά απομακρυνόταν.

Το καράβι μας έβγαλε στην Μυτιλήνη- εκεί μας φιλοξένησε η οικογένεια του αδερφού του παππούλη μου έξι μήνες περίπου.

Δεν πέρασε ούτε μήνας που ήρθε ο πατέρας μου και ο παππούλης μου. Κα-ταφέρανε να φύγουνε από την Σμύρνη γιατί ο παππούλης μου ήταν παιχνιδιάτορας και ήταν γνωστός και αγαπητός στους Τούρκους και βρέθηκε κάποιος που τον γνώριζε και τον γλύτωσε. Το ίδιο έγινε και με τον πατέρα μου· ένας Τούρκος βρέθηκε που του πουλούσε υφάσματα για το χαρέμι του και τον μπάρκαρε. Η χαρά όλων μας δεν περιγράφεται· ήταν σαν νεκρανάσταση, τους λογαριάζαμε για σκοτωμένους.

Η μαρτυρία είναι του Αλέξη Αλεξίου από την Σμύρνη και δημοσιεύτηκε στο τρίτομο έργου του Κέντρου Μικρασιατικών Σπουδών Η ΕΞΟΔΟΣ

 

Η μικρή Αρμένισα

 

Η μικρή Αρμένισα

 

Αυτές τις μέρες διαβάζω ένα βιβλίο γραμμένο από τον George Horton με τίτλο η «Μάστιγα της Ασίας». Δεν είναι διήγημα αλλά ούτε και ένα ιστορικό αφήγημα. Είναι η συγκλονιστική προσωπική μαρτυρία ενός έντιμου διπλωμάτη του George Horton, που υπηρετούσε ως Γενικός Πρόξενος των ΗΠΑ στη Σμύρνη στα χρόνια της Μικρασιατικής τραγωδίας. Μέσα από τις σελίδες του βιβλίου φωτίζονται, παραστατικά και αντικειμενικά, πολλές πτυχές της Μεγάλης Περιπέτειας. Κυρίως, όμως, παρουσιάζεται η απάνθρωπη συμπεριφορά της Οθωμανικής Τουρκίας και στιγματίζεται η «προδοσία» των Μεγάλων Δυνάμεων καθώς μπροστά στα μάτια των δικών τους ανθρώπων  γινόντουσαν οι οργανωμένες σφαγές των Ελλήνων και Αρμενίων από τους Τούρκους.

Συνέπεσε λοιπόν χθες, που  ήταν η Παγκόσμια ημέρα της γυναίκας, να διαβάσω το παρακάτω απόσπασμα που αναφέρεται στο δράμα των Αρμενισών που βίωσαν την τραγική Μεγάλη Πορεία και την εξόντωση τους. Πρόκειται για την διήγηση του δράματος από ένα δωδεκάχρονο τότε κοριτσάκι που βίωσε όλη αυτή την τραγωδία στο πετσί της σαν αυτόπτης μάρτυρας και θύμα.

Όπως γράφει ο Χόρτον η Δόκτορ Elliot στο βιβλίο της Beginning Again at Ararat [Ξεκινώντας ξανά στο Αραράτ], διηγείται την ιστορία ενός νεαρού κοριτσιού. Την ιστορία αυτή την άκουσε από το ίδιο το κορίτσι στο άσυλο Αρμενίων προσφύγων, όπου ήταν Διευθύντρια.

 

«Ήμουν δώδεκα χρονών και βρισκόμουν μαζί με τη μητέρα μου. Μας ανάγκαζαν να περπατούμε με το μαστίγιο και δεν είχαμε νερό. Έκανε πολλή ζέστη και πολλές από την ομάδα μας πέθαιναν από τη δίψα. Μας ανάγκαζαν να περπατάμε με το μαστίγιο, ούτε και ξέρω πόσες μέρες και νύχτες κι εβδομάδες, ώσπου φτάσαμε στην αραβική έρημο. Οι αδελφές μου και το μωρό πέθαναν στη διαδρομή. Πήγαμε σε μια πόλη, ούτε το όνομα της δε θυμάμαι. Οι δρόμοι ήταν γεμάτοι πτώματα, όλα κατακρεουργημένα. Μας ανάγκαζαν να περπατάμε απάνω τους. Το θέαμα αυτό το έβλεπα συνέχεια στον ύπνο μου. Φτάσαμε σε ένα σημείο της ερήμου, ένα κοίλωμα μέσα στην άμμο με λόφους γύρο γύρο. Ήμασταν χιλιάδες, πολλές πολλές χιλιάδες. όλο γυναίκες και κορίτσια. Μας μάζεψαν σαν πρόβατα μέσα στο κοίλωμα. Μετά νύχτωσε και ακούσαμε πυροβολισμούς από μακριά. «Άρχισε το μακελειό», είπαμε. Όλη τη νύχτα τους περιμέναμε η μάνα μου κι εγώ. τους περιμέναμε να φτάσουν. Αλλά δεν ήρθανε και το πρωί. όταν είδαμε γύρω μας. δεν είχε σκοτωθεί καμιά. Δεν είχε σκοτωθεί απολύτως καμιά. Δεν πυροβολούσαν εμάς το προηγούμενο βράδυ. Απλώς, με τις τουφεκιές ειδοποιούσαν τις άγριες φυλές ένα γύρω ότι βρισκόμασταν στο σημείο εκείνο. Οι Κούρδοι έφτασαν αργότερα το ίδιο πρωί. Οι Κούρδοι και πολλοί άλλοι άνδρες από άλλες φυλές της ερήμου. Ήρθαν πίσω από τους λόφους, ροβόλησαν τις πλαγιές και άρχισαν να μας σκοτώνουν. Όλη τη μέρα σκότωναν, βλέπεις ήμασταν τόσο πολλές. Όσες νόμιζαν ότι δεν θα μπορούσαν να πουλήσουν, τις σκότωναν. Συνέχισαν να σκοτώνουν όλη τη νύχτα και το άλλο πρωί - το άλλο πρωί σκότωσαν τη μάνα μου».

 

 

Παραθέτω αυτό το απόσπασμα, γράφει ο Χόρτον γιατί, σε λίγες ζωντανές και γλαφυρές αράδες, το κοριτσάκι αυτό συνοψίζει την πιο σαφή και ξεκάθαρη περιγραφή που έχει δημοσιευτεί μέχρι σήμερα (εννοεί το 1926) σχετικά με τον χαρακτήρα των τουρκικών «εκτοπίσεων» των Αρμενίων. Όλα τα επίσημα έγγραφα και οι μαρτυρίες πλήθους Αμερικανών, Γερμανών και άλλων αυτοπτών μαρτύρων πιστοποιούν την ακρίβεια της εικόνας αυτής.

Σε αυτή λοιπόν την μικρούλα Αρμένισα αλλά και σε όλες τις γυναίκες της Αρμενίας είναι αφιερωμένη η σημερινή ανάρτηση με μια ευχή:  Ποτέ ξανά ο κόσμος να μην βιώσει παρόμοιες τραγωδίες αν και πολύ αμφιβάλλω αν θα πιάσει με όλα όσα απάνθρωπα συμβαίνουν σήμερα στον κόσμο.

Κων. Γραικιώτης

Μάρτης 2024