Ένας Έλληνας στην Ανταρκτική

Ένας Έλληνας στην Ανταρκτική

Ο Σωτήρης Ρωμανός δεν είναι απλά ένας άνθρωπος που πήγε στην Ανταρκτική. Είναι ένας άνθρωπος που είδε με τα μάτια του την καταστροφή του περιβάλλοντος, όταν ένα παγόβουνο ύψους 100 μέτρων κατέρρευσε μπροστά του. Στο γυρισμό στην Ελλάδα έφερε μαζί του εικόνες εκπληκτικές, από το τελευταίο ανεκμετάλλευτο μέρος της γης, και μια ελπίδα: ότι το ταξίδι του μπορεί να κάνει τον κόσμο λίγο καλύτερο.

ΤΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΚΟΝΤΗ

«Ήταν η δεύτερη μέρα του ταξιδιού και ο καιρός ήταν πολύ όμορφος. Ηλιοφάνεια με λίγους μόνο βαθμούς κάτω από το μηδέν. Ήμασταν έξω, όλη η ομάδα, και παρακολουθούσαμε διαλέξεις για το πόσο έχει αλλάξει η εικόνα της Ανταρκτικής τα τελευταία χρόνια, πόσο αυτό επηρεάζει ολόκληρο τον πλανήτη και πώς όλα αυτά οφείλονται σε μικρά "λάθη" που κάνουμε όλοι μας κάθε μέρα στο σπίτι μας. Και ξαφνικά, μέσα σε μια στιγμή είδα την ίδια την καταστροφή με τα μάτια μου. Σε μισό χιλιόμετρο από το σημείο που βρισκόμασταν, έστεκε ένα παγόβουνο, που υψωνόταν πάνω από τη θάλασσα τουλάχιστον 100 μέτρα. Κατέρρευσε εντελώς, έγινε κομμάτια μέσα στη θάλασσα μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα. Νομίζω ότι όλοι μας πάθαμε σοκ εκείνη τη στιγμή...».

 Μέχρι και το περασμένο φθινόπωρο, ο Σωτήρης Ρωμανός ήταν ένας συνηθισμένος άνθρωπος, ένα μάλλον τυπικό δείγμα της γενιάς του. Έπειτα από πτυχία και μεταπτυχιακά, βρήκε δουλειά σε μια καλή εταιρεία, παντρεύτηκε, και τώρα, στα 33 του, περιμένει το πρώτο του παιδί. Παράλληλα, όπως κάνουν όλοι σχεδόν στον κόσμο, είχε καταλάβει ότι οι προηγούμενες γενιές είχαν θέσει το περιβάλλον σε τροχιά που οδηγεί στην καταστροφή κι ότι αυτός και οι συνομήλικοι του δεν βοηθούν και πολύ για να γίνουν τα πράγματα καλύτερα. 

Ο Σωτήρης εργάζεται στην Coca-Cola, η οποία ήταν ανάμεσα στους χρηματοδότες της πρώτης μη κυβερνητικής επιστημονικής βάσης στην Ανταρκτική. Από το 2001, τότε που ξεκίνησε να χτίζεται η βάση, η εταιρεία άρχισε να στέλνει στην Ανταρκτική υπαλλήλους απ' όλο τον κόσμο, με στόχο να προωθήσει το έργο της συγκεκριμένης επιστημονικής αποστολής. Τον περασμένο Οκτώβριο του συνέβη κάτι αναπάντεχο. Ανάμεσα σε χιλιάδες άτομα που δήλωσαν συμμετοχή, η «μπίλια» έκατσε σ' εκείνον. Το ταξίδι του προσφέρει όμως και μερικές ευκαιρίες σε όλους εμάς. Πρώτον, να δούμε εικόνες ανείπωτης, σχεδόν απόκοσμης ομορφιάς από το «τελευταίο σύνορο της γης», ένα μέρος όπου ελάχιστοι μέχρι σήμερα έχουν καταφέρει να πατήσουν το πόδι τους. Και δεύτερον, να αντιληφθούμε επιτέλους ότι ακόμα και τα πιο συνηθισμένα και καθημερινά πράγματα που κάνουμε εμείς εδώ επηρεάζουν, όσο δεν μπορούμε να φανταστούμε, ολόκληρη τη γη.

Το ταξίδι για το Νότιο Πόλο μοιάζει με μικρή οδύσσεια. Αθήνα-Φρανκφούρτη, έπειτα 20 ώρες πτήση μέχρι το Μπουένος Αιρες, και άλλες δυόμισι μέχρι το τελευταίο άκρο της Νότιας Αμερικής και την πόλη Ουσουάια, που είναι ο νοτιότερος οικισμός του πλανήτη. Και μετά άρχιζε το δύσκολο μέρος. «Από την Ουσουάια επιβιβαστήκαμε σε παγοθραυστικό και μέχρι να προσεγγίσουμε τα νησιά κοντά στην ήπειρο της Ανταρκτικής περάσαμε δύο μέρες στην πιο επικίνδυνη θάλασσα του κόσμου. Μιλάμε για μανιασμένους ανέμους και για κύματα που σηκώνονταν μέχρι και 12 μέτρα». Στην αποστολή συμμετείχαν άλλα 14 άτομα από τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις της Coca-Cola, καθώς και άλλοι 50 περίπου επιστήμονες, φοιτητές, μαθητές και καθηγητές. 

Η πρώτη στάση ήταν και ο κύριος προορισμός των ταξιδιωτών. Το Νησί του Βασιλέα Γεωργίου βρίσκεται λίγα χιλιόμετρα μακριά από τις ακτές της χερσονήσου της Ανταρκτικής, στα δυτικά της ηπείρου. Εκεί, έχει ξεκινήσει εδώ και λίγα χρόνια ένα μοναδικό εγχείρημα.Οπως υπαγορεύουν οι σχετικές συνθήκες, η Ανταρκτική είναι μια ήπειρος αποκλειστικά αφιερωμένη στην επιστήμη. Οποιαδήποτε στρατιωτική δραστηριότητα απαγορεύεται, ενώ καμία από τις εδαφικές διεκδικήσεις δεν έχει αναγνωριστεί. Σήμερα λειτουργούν περίπου 50 επιστημονικές βάσεις, από τις οποίες όλες υπάγονται σε διάφορα κράτη.

Η βάση στο Νησί του Βασιλέα Γεωργίου είναι διαφορετική. Πρόκειται για την υλοποίηση του οράματος του διεθνούς φήμης περιβαλλοντολόγου Ρόμπερτ Σουάν*, ενός ανθρώπου που έχει βάλει σκοπό της ζωής του τη διατήρηση της φυσικής ομορφιάς της Ανταρκτικής. «Εμείς μέναμε στο πλοίο και κοιμόμασταν σε κουκέτες που με έκαναν να θυμηθώ τη θητεία μου στο στρατό.

Η βάση δεν είναι παρά ένα ταπεινό δωμάτιο που δεν μπορεί να φιλοξενήσει πάνω από 12 άτομα. Πρόκειται όμως για ένα χώρο όπου γίνονται εκπληκτικά πράγματα. Λειτουργεί πλήρως με ανανεώσιμες πηγές και οι άνθρωποι εκεί κάνουν πειράματα για τη διαχείριση της ενέργειας. Για παράδειγμα, έχουν ένα ποδήλατο και κάνοντας πετάλι για μερικά λεπτά μπορούν να φορτίσουν μια ηλεκτρική οδοντόβουρτσα, ή να υπολογίσουν την ενέργεια που χάνεται αν σε ένα βραστήρα βάλεις περισσότερο νερό απ' αυτό που χρειάζεται για να φτιάξεις τον καφέ σου. Με αυτή τη βάση ο Ρόμπερτ Σουάν θέλει να δείξει ότι, αν μια ομάδα ανθρώπων μπορεί να επιβιώσει σε συνθήκες Ανταρκτικής με ηλιακή ενέργεια, γιατί να μην μπορεί να γίνει το ίδιο σε όλο τον κόσμο;»

Ο Σωτήρης πάτησε το πόδι του στην Ανταρκτική στις 13 Μαρτίου και έμεινε εκεί για δέκα μέρες και εννέα βράδια. Είναι η περίοδος που σηματοδοτεί το πέρασμα από το χειμώνα στο καλοκαίρι. Αυτό που αντίκρισε προσεγγίζοντας τις ακτές είναι ικανό να προκαλέσει φόβο και στον πιο ατρόμητο άντρα. «Φτάσαμε κατά το σούρουπο, αλλά αποβιβαστήκαμε την επόμενη μέρα λόγω των συνθηκών. Είχε απίστευτη χιονοθύελλα και ουσιαστικά δεν μπορούσαμε να δούμε μπροστά μας. Με τέτοιο καιρό μπορείς να σταθείς έξω μόνο φορώντας όλο τον εξοπλισμό - δύο εσωθερμικά παντελόνια και ένα αδιάβροχο, βαμβακερές μπλούζες, δύο φλις και αντιανεμικό μπουφάν, γάντια επί τρία, σκούφο και μάσκα. Όταν έχει κρύο δεν μπορείς να αφήσεις εκατοστό δέρματος ακάλυπτο».

Τις υπόλοιπες ημέρες, ο καιρός ήταν καλός, με τη θερμοκρασία να φτάνει στο -30 μόνο κάποιες νύκτες. «Αυτό μας έδωσε την ευκαιρία να περιοδεύσουμε στη χερσόνησο της Ανταρκτικής, να δούμε τη φύση, να παρατηρήσουμε χρώματα και λεπτομέρειες, όπως  το έδαφος που είναι γκρίζο και ηφαιστειογενές. Ξέρεις, τίποτα εκεί δεν είναι όπως στον υπόλοιπο κόσμο».

Μια λεπτομέρεια που έπιασε με την κάμερα του ήταν η ουρά μιας φάλαινας να ξεπροβάλλει από τη θάλασσα. «Μετά, βλέποντας τη φωτογραφία, είδαμε ότι στην άκρη της ουράς υπήρχαν απομεινάρια από τα δίχτυα φαλαινοκυνηγών. Αυτή η φάλαινα θα μπορούσε να έρχεται από οποιοδήποτε σημείο του κόσμου. Τότε κατάλαβα πόσο μεγάλο αντίκτυπο έχουν για την Ανταρκτική πράγματα που συμβαίνουν, π.χ., στην Ελλάδα». Ο Σωτήρης βέβαια είδε και κατάλαβε και άλλα πράγματα. «Η αλληλεξάρτηση του οικοσυστήματος είναι τεράστια. Στην Ανταρκτική τώρα συμβαίνει μια ανωμαλία, οι φώκιες επιτίθενται στους πληθυσμούς των πιγκουίνων, κι αυτό γιατί η αύξηση της θερμοκρασίας έχει μειώσει τα αποθέματα της φυσικής τροφής τους». Όμως τα αποτελέσματα της υπερθέρμανσης δεν είναι ορατά μόνο σε αυτή την περίπτωση. «Με το πλοίο περάσαμε από σημεία που μέχρι και πριν από τρία ή τέσσερα χρόνια ήταν απροσπέλαστα λόγω του πάγου. Τώρα, το μόνο που βλέπεις είναι κομμάτια πάγου να επιπλέουν και να λιώνουν στη θάλασσα. Αυτά τα μικρά "παγάκια" στη θάλασσα είναι που μαρτυρούν την καταστροφή. Οι πάγοι δεν λιώνουν μόνο όταν καταρρέουν παγόβουνα, αλλά μέρα με τη μέρα, όταν θρυμματίζονται οι παγωμένες ακτές». 

Ένα βράδυ, η αποστολή άφησε την ασφάλεια του πλοίου. Όλοι μαζί ανέβηκαν σε ένα λόφο όπου έστησαν σκηνές για να μείνουν εκεί μέχρι το επόμενο πρωί. «Δεν έπρεπε να πάρουμε μαζί μας τρόφιμα ή οτιδήποτε περιττό. Όταν στήσαμε και ετοιμάσαμε τα πάντα, πέσαμε για ύπνο, όμως δεν μπορούσα να κοιμηθώ με τίποτα. Κάποια στιγμή, σχεδόν χαράματα, βγήκα μόνος μου έξω ενώ όλοι κοιμούνταν. Ένιωσα την απόλυτη ησυχία και γαλήνη, την απεραντοσύνη και την ομορφιά του μέρους. Ήταν η πιο μαγική στιγμή του ταξιδιού για μένα, και δεν το μετανιώνω έστω κι αν μετά το πλήρωσα. Έτρεμα σχεδόν επί τρεις ώρες».

Το μακρύ ταξίδι του γυρισμού ήταν περίοδος σωματικής ανασύνταξης και έντονης περισυλλογής. Έπειτα από αυτό, θα μπορούσε άραγε να πει ότι έγινε καλύτερος άνθρωπος; «Δεν είμαι καλός άνθρωπος. Πλέον νομίζω ότι ελάχιστοι καλοί υπάρχουν στον κόσμο» απαντά με μελαγχολικό χαμόγελο, πριν ο λόγος του ξανακερδίσει θάρρος. «Όμως, ύστερα από ένα τέτοιο ταξίδι γίνεσαι σίγουρα πιο ευαίσθητος. Έχει καταντήσει κλισέ, αλλά υπάρχουν πράγματα, όπως η ανακύκλωση, η χρήση οικονομικών λαμπτήρων, η προσεγμένη κατανάλωση νερού, που μπορούν πραγματικά να κάνουν τη διαφορά. Εγώ τουλάχιστον δεν θα τα λησμονώ από δω και πέρα». ·

*Η αποστολή του Ρόμπερτ Σουάν στη βάση που επισκέφθηκε ο Σωτήρης Ρωμανός φέρει την ονομασία «2041», παραπέμπο­ντας στη χρονιά που εκπνέει μια από τις διεθνείς συμφωνίες για την Ανταρκτική. Πρόκειται για το Πρωτόκολλο για την Περιβαλλοντική Προστασία της παγωμένης ηπείρου, το οποίο υπογράφηκε το 1991, έχοντας ισχύ για τα επόμενα 50 χρόνια.

Σκοπός της αποστολής είναι να κεντρίσει από τώρα το ενδια­φέρον του κόσμου, ώστε από την επόμενη διεθνή συμφωνία να αποκλειστεί το ενδεχόμενο εξόρυξης πετρελαίου ή εκμετάλ­λευσης των φυσικών πόρων. (Πληροφορίες: www.2041.com)

ET WEEKLY

Φέρες Έβρου : «Χωριό των Πελαργών 2016″

Οι Φέρες Έβρου ανακηρύχθηκαν ευρωπαϊκό «Χωριό των Πελαργών 2016″

Ο οικισμός του Πόρου στις Φέρες, ανακηρύχθηκε επίσημα ως «Το χωριό των πελαργών 2016», διάκριση μοναδική σε όλη την Ελλάδα και την Ευρώπη, καθώς αποτελεί σημαντικό τόπο για τη διατήρηση και αναπαραγωγή του συγκεκριμένου είδους.

Η Δημοτική Ενότητα Φερών σε συνεργασία με την τοπική κοινωνία, τον Φορέα Διαχείρισης Εθνικού Πάρκου Δέλτα Έβρου, την Ελληνική Ομάδα Πελαργών και την ΔΕΔΔΗΕ Αλεξανδρούπολης κατέθεσαν τον περασμένο Σεπτέμβριο, πρόταση στον οργανισμό euroNATUR να ενταχθεί ο οικισμός στην πρωτοβουλία «Ευρωπαϊκό Χωριό των Πελαργών 2016» η οποία και έγινε δεκτή.

Προϋπόθεση για την επιλογή του οικισμού αποτέλεσε η συνεχόμενη μέχρι τώρα συμβολή του στην προστασία και αναπαραγωγή του είδους, η θέση του κοντά σε μια Προστατευόμενη Περιοχή, το Δέλτα του Έβρου, καθώς και οι ολοκληρωμένες προτάσεις που έχει καταθέσει για μελλοντικές δράσεις προστασίας του είδους και ανάδειξής τους στην τοπική κοινωνία και τους επισκέπτες της περιοχής.

Ο οργανισμός euroNATUR, θα απονείμει στον οικισμό βραβείο για την διάκρισή του στο πλαίσιο φεστιβάλ που θα πραγματοποιηθεί τον ερχόμενο Μάιο.

http://www.econews.gr/2016/01/27/feres-pelargoi-128098/

Οι πετρελαιάδες, η κυβέρνηση και τα τζάκια

της Βάλιας Μπαζού

Γιατί ξαφνικά η κυβέρνηση και το υπουργείο Περιβάλλοντος ανακάλυψαν τα αιωρούμενα σωματίδια; Γιατί ξαφνικά το νέφος έγινε πρωτοσέλιδο; Γιατί ξαφνικά όλοι ανεξαιρέτως οι μέχρι σήμερα απόντες που λοιδορούσαν επιστήμονες και περιβαλλοντικές οργανώσεις ασχολούνται με την ατμοσφαιρική ρύπανση; Μήπως τους χάλασε η σούπα;

Πολλοί μπορεί να πουν ότι πρόκειται για θεωρία συνωμοσίας.  Κάποιοι άλλοι για το άκρον άωτον της «πολιτικής κοροϊδίας». Πριν βγάλουμε, όμως, τα συμπεράσματά μας , ας δούμε με προσοχή τα στοιχεία.

 Πτώση πωλήσεων πετρελαίου

-Τον Ιούλιο του 2011, στο Μεσοπρόθεσμο Πρόγραμμα 2012-2015, προβλέπεται η εξίσωση των ειδικών φόρων κατανάλωσης στο πετρέλαιο θέρμανσης και κίνησης, με πρόβλεψη αύξησης εσόδων σε ετήσια βάση, 1,1 δισ. ευρώ.

- Τον Νοέμβριο του 2012, σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουν στη διάθεσή τους οι εταιρείες εμπορίας ο μήνας έκλεισε με ποσοστό μείωσης 80%  στις πωλήσεις πετρελαίου θέρμανσης συγκριτικά με τις πωλήσεις πετρελαίου το 2011.

-Τον Ιανουάριο του 2013, οι εταιρείες εκτιμούν ότι η μείωση της κατανάλωσης θα είναι της τάξης του 50% σε σχέση με τον Ιανουάριο του 2012.

Όλα αυτά τα στοιχεία οδηγούν στην πρόβλεψη ότι το δημόσιο θα εισπράξει έως και 900 εκατομμύρια ευρώ λιγότερα, σε σχέση με τα προϋπολογισθέντα έσοδα των  1,1 δισ. ευρώ.

Μέτρα που εκπέμπουν φούμο

Την ίδια ώρα, εκείνοι που σήμερα κόπτονται για τη δημόσια υγεία και την «έκρηξη» των αιωρούμενων σωματιδίων ψήφιζαν μέτρα που με μαθηματική ακρίβεια συνεπάγονται την αύξηση των αιωρούμενων σωματιδίων και παράλληλα έκαναν «γαργάρα» ρυθμίσεις που θα προστάτευαν τους πολίτες από την καύση, κυριολεκτικά, σκουπιδιών.

Ιδού τα στοιχεία:

-Τον Οκτώβριο του 2011 έγινε άρση της απαγόρευσης πετρελαιοκίνησης σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη, παρά τις σφοδρές αντιδράσεις επιστημονικών φορέων και περιβαλλοντικών οργανώσεων που επεσήμαναν ότι στις δυο μεγαλύτερες πόλεις της χώρας που μαστίζονται από τα αιωρούμενα σωματίδια δεν είναι δυνατόν να επιτρέπεται η πετρελαιοκίνηση, αφού  τα οχήματα που κινούνται με πετρέλαιο αποτελούν την βασικότερη πηγή έκλυσης των αιωρούμενων σωματιδίων.

-Τον Νοέμβριο του 2011 έγινε άρση της απαγόρευσης χρήσης βιομάζας σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη, μέτρο σε σωστή κατεύθυνση που όμως δεν ολοκληρώθηκε με τις απαραίτητες ρυθμίσεις για την προστασία της δημόσιας υγείας και του περιβάλλοντος με αποτέλεσμα οι πολίτες να είναι ανυπεράσπιστοι απέναντι στους επιτήδειους που πουλάνε, κυριολεκτικά, σκουπίδια αντί για βιομάζα. Συγκεκριμένα τα αρμόδια υπουργεία δεν προχώρησαν στη θέσπιση πιστοποίησης και ελέγχου τόσο για την ποιότητα της βιομάζας όσο και για την ποιότητα των ειδικών λεβήτων.

Η ανακάλυψη του νέφους

Και κάπως έτσι χριστουγεννιάτικα,  τον Δεκέμβριο του 2012, το πανελλήνιο όχι μόνο ανακάλυψε το νέφος και  τα φονικά σωματίδια Ρ10 και Ρ25 αλλά ανακάλυψε ότι η μοναδική πηγή τους είναι τα τζάκια και οι ξυλόσομπες!

Και όλα αυτά εξαιτίας υπερβάσεων στα αιωρούμενα σωματίδια που σημειώθηκαν από 14 έως 16 Δεκεμβρίου 2012 και από 25 έως και 27 Δεκεμβρίου!

Το πανελλήνιο ανακάλυψε το νέφος γιατί το «είδε» – για πρώτη φορά άραγε;- καθώς διαγραφόταν στον ορίζοντα την ώρα που ο ήλιος έδυε…

Και το πανελλήνιο, το κατηύθυνε σε αυτή την «ανακάλυψη» το ΥΠΕΚΑ, που επέλεξε να βγάλει μια ανεκδιήγητη ανακοίνωση προτρέποντας τους πολίτες  να περιορίσουν την καύση βιομάζας….Είναι το ίδιο ΥΠΕΚΑ που έκανε «γαργάρα» την έκθεση του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος για την ποιότητα του ατμοσφαιρικού αέρα που δόθηκε στη δημοσιότητα στα τέλη του περασμένου Σεπτεμβρίου. Έκθεση η οποία κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για τα αιωρούμενα σωματίδια που «αποτελούν τον σοβαρότερο κίνδυνο που παρουσιάζει για την υγεία η ατμοσφαιρική ρύπανση στην ΕΕ και οδηγούν σε πρόωρη θνησιμότητα» αφού το 21% του αστικού πληθυσμού εκτέθηκε σε υψηλότερα επίπεδα συγκέντρωσης Ρ10 απ’ αυτά που προβλέπουν τα πλέον αυστηρά όρια ημερήσιας έκθεσης της ΕΕ

http://topontiki.gr/article/46654/Oi-petrelaiades-i-kubernisi-kai-ta-tzakia

Ανεκμετάλλευτος θησαυρός από τα προϊόντα της ελιάς

ΣΤΙΣ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ πρακτικές του ελαιουργείν, τα ζητούμενα σήμερα είναι πολλά: από το πώς να αξιοποιήσουμε με πλήρη τυποποίηση και πιστοποίηση το παραγόμενο ελαιόλαδο μέχρι το πώς να εκμεταλλευθούμε τα παραπροϊόντα ελαιοτρίβισης που σήμερα καταλήγουν σε πλαγιές και παραλίες...

Αν παράλληλα λάβουμε υπόψη μας ότι οι κύριες αιτίες θανάτου στον ανεπτυγμένο κόσμο είναι τα νοσήματα του κυκλοφορικού συστήματος, τα κακοήθη νεοπλάσματα και τα νοσήματα του αναπνευστικού συστήματος, τότε μπορούμε εύκολα να δούμε το κενό αγοράς που υπάρχει για τα προϊόντα της ελιάς. 

Κενό αγοράς 

Η Ελλάδα είναι η τρίτη σε ποσότητα ελαιοπαραγωγός χώρα της υφηλίου. Είναι ένα δεδομένο που λογικά θα σήμαινε πολλά έσοδα απ' αυτόν το διατροφικό χρυσό, που είναι το ελαιόλαδο αλλά και όλα τα άλλα προϊόντα της ελιάς (π.χ. πάστα, ελαιάλευρα κ.λπ.)! 

Σε μια χώρα που όλοι μας γνωρίζουμε τα οφέλη της μεσογειακής διατροφής και άρα θα μπορούσαμε να «πουλήσουμε» πιο εύκολα στις αγορές του κόσμου τα προϊόντα που αποτελούν την βάση της μεσογειακής διατροφής, γιατί δεν μπορούμε να πείσουμε τις αγορές; Τι να φταίει άραγε και δεν έχουμε ανάλογα υψηλή θέση στις εξαγωγές ελαιολάδου και άλλων προϊόντων ελιάς; 

Με άλλα λόγια, γιατί δεν θέλουμε ή μάλλον καλύτερα γιατί δεν μπορούμε να μετουσιώσουμε σε επιχειρηματικό προϊόν και άρα κέρδος το ήδη γνωστό εδώ και χρόνια επιστημονικό δεδομένο: «Οι Κρητικοί χάρη στην υψηλή κατανάλωση ελαιολάδου έχουν πολύ χαμηλά ποσοστά καρδιοπαθειών αν και έχουν υψηλή χοληστερίνη»; 

ΑΕΙ και ΑΕΠ 

Πολλές απαντήσεις στα παραπάνω ερωτήματα μπορούν να δοθούν αν δούμε τα προγράμματα σπουδών στα ελληνικά ΑΕΙ. Πόσα ελληνικά πανεπιστήμια επικαιροποιούν τα προγράμματα σπουδών τους, ώστε να δίνουν τα κατάλληλα επιχειρηματικά εφόδια στους αποφοίτους τους για τον στίβο του επιχειρείν και άρα μιας καλύτερης ποιότητας ζωής απαλλαγμένης από δημοσιοϋπαλληλικές νοοτροπίες και πρακτικές; Με άλλα λόγια, τα ΑΕΙ πόσο βοηθούν στην αύξηση του ΑΕΠ; Ή μάλλον καλύτερα, πόσο θα μπορούσαν να βοηθήσουν αν δίδασκαν απλά μαθήματα επιχειρηματικής πρακτικής συνάμα με μαθήματα χημείας και τεχνολογίας τροφίμων; 

Χύμα «χρυσός» 

Ας δούμε μερικά δεδομένα σχετικά με το ελαιόλαδο: η τιμή παραγωγού σήμερα στην Ελλάδα είναι περίπου 2,5 ευρώ το λίτρο, ενώ στις αγορές της Βόρειας Ευρώπης ένα λίτρο τυποποιημένου πιστοποιημένου ελαιολάδου μπορεί να φτάσει και τα... 18 ευρώ το λίτρο (πάνω από 700% αύξηση!). Αυτή η προστιθέμενη αξία καρπώνεται όχι από τον άνθρωπο που κάνει την πιο σημαντική δουλειά (την παραγωγή!) αλλά από το μεσάζοντα, τον μεταφορέα, τον τυποποιητή και τον τελικό πωλητή. Μιλάμε για μια αλυσίδα ανθρώπων που ουσιαστικά απομυζούν ένα κέρδος που κάλλιστα θα μπορούσε να καταλήγει στις τσέπες των... παραγωγών. 

Πέρα από μεμψιμοιρίες και γκρίνιες, ιδού πεδίο δόξας λαμπρό: το χύμα ελαιόλαδο θα μπορούσε να εμφιαλώνεται και να τυποποιείται σε καθετοποιημένα ελαιουργεία/εμφιαλωτήρια εφαρμόζοντας όλες τις απαιτήσεις περί ασφάλειας τροφίμων, με καθετοποιημένη ιχνηλασιμότητα και όσα συναφή ορίζει η ευρωπαϊκή νομοθεσία περί τροφίμων. Τα προϊόντα αυτά (σε μοντέρνα μπουκάλια και με ετικέτες με χρήσιμη πληροφόρηση των καταναλωτών) θα μπορούσαν να εξαχθούν σε όλο τον κόσμο αυξάνοντας το ΑΕΠ και βελτιώνοντας το ισοζύγιο εισαγωγών/εξαγωγών.

Γιατί δεν κάνουμε κάτι τέτοιο αλλά προτιμάμε να πουλάμε (ως παραγωγοί) το εξαιρετικό μας ελαιόλαδο σε Ιταλούς και Ισπανούς προς 2,5 ευρώ το λίτρο; Τον στόχο των 18 ευρώ το λίτρο πόσοι έλληνες παραγωγοί μπορούν όχι να τον πετύχουν αλλά να τον ονειρευτούν; 

Κι όμως δεν είναι κάτι δύσκολο ή φανταστικό: μικρές κατά τόπους μονάδες το έχουν κάνει ανά την Ελλάδα. Ενας από τους φοιτητές μου πριν από λίγα χρόνια το έκανε με μεγάλη επιτυχία και με πολλούς όμως κόπους. Το υπ. Ανάπτυξης θα μπορούσε άμεσα να προωθήσει προγράμματα χρηματοδότησης επενδύσεων σε αυτό τον τομέα ώστε να «στηθούν» τέτοιες μονάδες αλλά και υποστηρικτές μονάδες παραγωγής υλικών συσκευασίας. Μόνο με τέτοια πολιτική στρατηγική από το υπουργείο θα μπορούμε να υποστηρίξουμε τα ελληνικά προϊόντα και παραγωγούς, δημιουργώντας παράλληλα πολλές νέες θέσεις εργασίας αλλά και προϊόντα υψηλής προστιθέμενης αξίας. Πέρα από μνημόνια και τρόικες, η Αθηνά μάς δείχνει τον επιχειρηματικό δρόμο ακόμα και σήμερα. Το κλαδάκι της ελιάς κρύβει πολλά ευρώ, αλλά και γεύση, άρωμα κι ευμάρεια...

Του ΓΙΑΝΝΗ ΖΑΜΠΕΤΑΚΗ 

Επίκουρος καθηγητής Χημείας Τροφίμων 

στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, 

izabet@chem. uoa.gr

http://www.enet.gr/?i=issue.el.home&date=25/09/2011&id=312542 

Χρυσοφόρος η αλόη βέρα

Πριν από 15 χρόνια, ο Ηλίας Χρονάκης φύτεψε ένα φυτό αλόης βέρα (aloe vera) ύψους μόλις δέκα εκατοστών στην περιοχή Τσούτσουρος, στα νότια του νομού Ηρακλείου Κρήτης. 

 

Σήμερα ο 77χρονος καλλιεργητής διαθέτει 200.000 φυτά, έχει δημιουργήσει τη μοναδική φυτεία αλόης που υπάρχει στην Ελλάδα και μία από τις ελάχιστες της Ευρώπης (υπάρχουν μόνο στην Ισπανία). Παράλληλα, συζητά με ξένους υποψήφιους επενδυτές ώστε η εταιρεία του «Louis Aloe» να δημιουργήσει μονάδα επεξεργασίας αλόης και διάθεσής της εντός και εκτός Ελλάδας. 

Μηχανικός στην Αεροπορία Στρατού, ο Ηλίας Χρονάκης παραιτήθηκε στα 32 του και έφυγε στο Βανκούβερ του Καναδά για να ανοίξει συνεργείο αυτοκινήτων. Γνώρισε την αλόη από μια κρέμα που του συνέστησαν να χρησιμοποιεί για να επουλώνει τους καθημερινούς μικροτραυματισμούς και τα γδαρσίματα στα χέρια. Φύτεψε αλόη στον κήπο του στον Καναδά κι αποφάσισε να ασχοληθεί σοβαρά με την καλλιέργεια του φυτού όταν επέστρεψε στην Ελλάδα. 

«Πήρα την απόφαση να ασχοληθώ με την καλλιέργεια αλόης βέρα όταν υποχρεώθηκα να πουλήσω το λάδι που έβγαζα προς 1,95 ευρώ το κιλό ενώ μου στοίχιζε 2,5 ευρώ. Θύμωσα τόσο πολύ, που πήρα μια μέρα τη μπουλντόζα και ξερίζωσα τις πιο πολλές ελιές μου. Νόμιζαν ότι τρελάθηκα. Αφησα μόνο όσες βρίσκονταν γύρω στο χωράφι για να διακρίνονται τα όρια, να βγάζω το λάδι που χρειαζόμουν και για έχουν ίσκιο οι εργάτες που θα δούλευαν για την αλόη...» εξηγεί ο Η. Χρονάκης για το πώς αποφάσισε να κάνει το καλλιεργητικό άλμα. Σε μια περιοχή όπως η Κρήτη όπου το λάδι αποτελεί σήμα κατατεθέν. 

Ο ίδιος εκθειάζει τα πλεονεκτήματα από την καλλιέργεια αλόης σε σύγκριση με άλλων καλλιεργειών όπως της ελιάς ή του αμπελιού. «Θεωρείται ο κρίνος της ερήμου, περιέχει 200 οργανικά συστατικά, χρησιμοποιείται ευρύτατα από τη φαρμακευτική βιομηχανία και χαρακτηρίζεται ελιξίριο νεότητας. Χρειάζεται ελάχιστο πότισμα και περιποίηση. Απλώς ανοίγεις το λάκκο, φυτεύεις και περιμένεις το φυτό να μεγαλώσει. Σε αντίθεση με την ελιά ή το αμπέλι από τα οποία ο καρπός μαζεύεται μόνο μια συγκεκριμένη εποχή, από την αλόη μπορείς να κόβεις φύλλα για να πάρεις το ζελέ τους οποιαδήποτε στιγμή. Οποτε υπάρχει παραγγελία, για παράδειγμα». 

Ιδανικά μέρη 

Σύμφωνα με τον κρητικό καλλιεργητή ιδανικά μέρη για να καλλιεργηθεί η αλόη είναι τα παραλιακά, όπου δεν υπάρχει παγωνιά. Για το λόγο αυτό θεωρεί ότι προσφέρονται για την καλλιέργεια περιοχές όπως η Κρήτη, η Ρόδος, η Μυτιλήνη, η νότια Πελοπόννησος. 

Το κόστος για την καλλιέργεια της αλόης είναι ιδιαίτερα προσιτό εκτιμά ο Η. Χρονάκης. «Σε ένα στρέμμα μπορούν να φυτευτούν έως 1.200 φυτά τα οποία κοστίζουν από 2 ευρώ για ένα φυτό 10 εκατοστών μέχρι 20 ευρώ για ένα φυτό ηλικίας ενάμισι έτους, το οποίο ύστερα από ένα χρόνο θα βρίσκεται σε παραγωγική ηλικία». Δεν χρειάζεται, ωστόσο, να δαπανήσει μεγάλο ποσό αφού ένα φυτό «μάνα» μπορεί να δημιουργήσει τουλάχιστον δέκα παραφυάδες μόλις συμπληρωθούν δυόμισι χρόνια, καθεμία από τις οποίες αποτελεί ένα νέο φυτό. Υπολογίστε ότι ένα φυτό φτάνει σε παραγωγική ηλικία όταν συμπληρωθούν δυόμισι χρόνια, ενώ ένα χρόνο αργότερα μπορεί κανείς να παίρνει μόνο τα φύλλα του». 

Πόσα χρήματα, όμως, μπορεί να προσδοκά κάποιος από μια τέτοια καλλιέργεια; Σύμφωνα με τον Η. Χρονάκη, όταν το φυτό φτάσει σε παραγωγική ηλικία ώστε να μπορούν να κοπούν τα φύλλα του (σε ηλικία τρισήμισι ετών) ο καλλιεργητής μπορεί να πάρει 15-20 φύλλα από τα οποία παίρνει περί τα 10 κιλά ζελέ (χυμό) αλόης. Η τιμή του χυμού στην αγορά φτάνει τα 10-15 ευρώ το κιλό ενώ οι φαρμακευτικές εταιρείες προσφέρουν έως και 200 ευρώ το κιλό για προϊόν με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά. 

Η συγκεκριμένη αγορά θεωρείται ιδιαίτερα δυναμική, καθώς υπολογίζεται ότι το 25% των φαρμακευτικών σκευασμάτων που κυκλοφορούν παγκοσμίως περιλαμβάνουν και αλόη. Στην Ελλάδα υπολογίζεται ότι εισάγονται κατά μέσο όρο από τη Γερμανία περί τους 5 τόνους χυμού αλόης την ημέρα. Παρά το δυναμισμό της συγκεκριμένης καλλιέργειας, ωστόσο φαίνεται πως αντιμετωπίζεται ακόμα ως εξωτικό φρούτο από τις αρμόδιες υπηρεσίες. «Πενήντα τηλέφωνα έκανα αλλά άκρη δεν βρήκα. Δεν υπάρχει υπηρεσία στην Ελλάδα η οποία να μπορεί να πιστοποιήσει αν ο χυμός της αλόης είναι ή όχι τοξικός, απαραίτητη προϋπόθεση για τη συσκευασία της. Υποχρεωθήκαμε να αναζητήσουμε πληροφορίες στο εξωτερικό...» λέει χαρακτηριστικά ο Η. Χρονάκης.

Ο κρητικός καλλιεργητής, ωστόσο, βρίσκεται αυτό το διάστημα σε επαφή με ενδιαφερόμενους ξένους επενδυτές, οι οποίοι αναζητούν φυτείες αλόης και στοχεύει να προχωρήσει άμεσα στη δημιουργία μονάδας επεξεργασίας του φυτού. 

Π.Δ.ΥΦΑΝΤΗΣ
http://www.enet.gr/?i=issue.el.home&date=25/09/2011&id=312546