30 χρόνια πριν στην Μεσόγειο το Μονακό, τις Κάνες και την Μύκονο

 

                                                       Ο Ωνάσης προτιμούσε να κάνει τις διακοπές του στο Μονακό, 

αλλά περνούσε πάντα από το Αιγαίο και τη Μύκονο, συντροφιά με δεκάδες επώνυμους

 30 χρόνια πριν στην Μεσόγειο το Μονακό, τις Κάνες και την Μύκονο

Καλοκαίρια της τέχνης και του χρήματος! Εδώ και δεκαετίες, η Μεσόγειος γίνεται τόπος συνάντησης των αστεριών της δημιουργίας και της ισχύος. Από τον Ωνάση και τον Ανιέλι στην  Μπριζίτ Μπαρντό και τους Πινκ Φλόιντ. Και από τις Κάνες, στη Μύκονο, στη Ρόδο και στην Υδρα.

Η εικόνα που συνήθως έχουμε για τους διανοουμένους, τους ανθρώπους της τέχνης γενικότερα, είναι πως πρόκειται για κάποια απόκοσμα, μοναχικά άτομα που κρυμμένα στο σκοτάδι σκέπτονται ακατάπαυστα και είναι απορροφημένα μόνο από τις δημιουργίες τους. Όμως, όταν αυτοί οι μεγάλοι αποφασίσουν να... παίξουν στην κοινωνική ζωή, τότε δημιουργούν φημισμένες πόλεις, στέκια κι ευφορία στους κτηματομεσίτες, αφού οι τιμές στα μέρη που αγαπούν και συχνάζουν ανεβαίνουν κατακόρυφα.

Ο νότος της Γαλλίας, με τα μικρά παραθαλάσσια χωριά, τα πνιγμένα στο πράσινο και τα λουλούδια τράβηξε την προσοχή τους, αμέσως μετά τον πόλεμο.

Οι Κάνες πήραν το χρίσμα ως τόπος συνάντησης ανθρώπων της τέχνης, της κοσμικής ζωής του πλούτου... ακολούθησαν το γειτονικό Μονακό, η Ιταλία με το Κάπρι, τη Βενετία, το Πόρτο Φίνο, η Ισπανία με την Ίμπιζα και τα Κανάρια Νησιά και πολύ γρήγορα η Ελλάδα με την Κέρκυρα, τη Ρόδο, την Ύδρα και φυσικά την απαράμιλλη, ως σήμερα Μύκονο!

Οι Κάνες του '50

 

Ας θυμηθούμε, όμως, τις Κάνες των αρχών της δεκαετίας του '50 μέσα από τις διηγήσεις του κομμωτή των διασημοτήτων Κάρολου Καμπελόπουλου, που, δουλεύοντας για μισό σχεδόν αιώνα στα σαλόνια της Καριτά, απέκτησε μία πιστή πελατεία, η οποία εκτιμώντας και τις καλλιτεχνικές του τάσεις στη γλυπτική, τον έκανε φίλο της και τον καλεί πάντα κοντά της στα τέσσερα σημεία του ορίζοντα.

•Από τους πρώτους, λοιπόν, που έφτασαν στις Κάνες, από το 1936, ήταν ο φυγάς από την πατρίδα του την Ισπανία, Πάμπλο Πικάσο και η παρέα του με διανοουμένους πρώτης γραμμής όπως ο Πολ Έλιάρ, ο Ζαν Πολ Σαρτρ, η Σιμόν ντε Μποβουάρ, ο Γκιγιόμ Απολινέρ, ο Αντρέ Μπρετόν. Φυσικά και οι χιλιάδες γυναίκες που συνδέθηκαν με τη ζωή του ζωγράφου και τον γέμισαν παιδιά.

 

 

Όμως, επέπρωτο να μείνει ιστορική η σχέση του με τη Φρανσουάζ Ζιλό, τη μητέρα της Παλόμα, που την κατέβαζε στην πλαζ και αυτός την ακολουθούσε κρατώντας μία τεράστια ομπρέλα για να μην κάψει ο ήλιος την αγαπημένη του. Βλέπετε τότε δεν ήταν της μόδας το μαύρισμα! Η σκηνή αυτή αποτυπώθηκε φωτογραφικά και σήμερα αποτελεί μέρος σε όλες τις βιογραφίες του μεγάλου Ισπανού. Το 1955, εγκαθίσταται στην περίφημη βίλα «Λα Καλιφορνί» που «είδε» πολύ μεγάλες συναντήσεις.

• Μια άλλη παρέα ήταν αυτή του Ζαν Κοκτό και του Ζαν Μαρέ που είχαν μαζί τους την κοντέσα Βεσβελέρ και τη Λουίζ Κοντ, η μόνη γυναίκα αρτίστα που κυκλοφορούσε εκείνο τον καιρό στις Κάνες. Ακόμη η Μαρι Μαρκέ με το συγγραφέα του Συρανό Εντμόν Ροστάν, που αποτέλεσε και μεγάλο έρωτα της Σάρας Μπερνάρ. Εκεί και ο συγγραφέας Λερίς, η γυναίκα του οποίου διατηρούσε γκαλερί που έβγαλε καλλιτέχνες του διαμετρήματος του Πικάσο.

• Παρέα ο Απολινέρ, ο Βαλτέρ, που εκεί βρήκε και την ωραία γυναίκα του, της οποίας το πορτρέτο έκανε ο Ντερέν και όταν πέθανε προσέφερε στο Μουσείο Ορανζερί της Πλας ντε Λα Κονκόρντ στο Παρίσι.

Η Ζοξεφίνα Μπέκερ, ο Αραγκόν με τη γυναίκα του Ελίζα επίσης στις Κάνες. Εκεί και ο πανέμορφος και χαρισματικός σούπερ σταρ της εποχής, ο Ζεράρ Φιλίπ που καταγόταν από την περιοχή των Κανών και που θάφτηκε στο χωριό Ραματιέλ, δίπλα στις Κάνες, όταν πέθανε, μόλις στα 37 του χρόνια, βυθίζοντας στο πένθος τις γυναίκες απανταχού της γης!

Μέχρι που οι Κάνες... παίρνουν φωτιά! 

 

 

•Εμφανίζεται συνοδευόμενο από το σύζυγο του, το πιο παράξενα ωραίο πλάσμα που είχε δει ο κόσμος! Είναι, βέβαια, η Μπριζίτ Μπαρντό με τον Ροζέ Βαντίμ, που επέπρωτο να διαλέξει το γειτονικό Σεν Τροπέ για μόνιμη σχεδόν κατοικία.

• Το τρομερό παιδί της γαλλικής διανόησης, η Φρανσουάζ Σαγκάν, συχνάζει κι αυτή εκεί, ενώ ο αμερικανός πολυεκατομμυριούχος Γκουλντ, που έκανε και το αμερικανικό νοσοκομείο στο Παρίσι, δημιουργεί ντόρο με τις μεγάλες δεξιώσεις στη βίλα του. Άλλη περίφημη βίλα είναι του Αγά Χαν και της συζύγου του Μπεγκούμ κι όπου γίνεται ο πιο πολυσυζητημένος γάμος, ως τότε. Αυτός του Αλή Χαν με τη σούπερ σταρ Ρίτα Χέιγουορθ.

Κάπρι και Βενετία

 

Στην Ιταλία, μεταξύ της γοητείας της Βενετίας και της πολυκοσμίας του Κάπρι ή του Πορτοφίνο, κινούνται διάφοροι άνθρωποι που γεννούν το νεορεαλισμό του ιταλικού κινηματογράφου.

• Ο Φελίνι, ο Αντονιόνι, ο Ντε Σίκα και τα αστέρια τους, μεταξύ των οποίων και ο λατίνος εραστής Μαρτσέλο Μαστρογιάνι, δημιουργούν ιδέες.

• Ο άρχοντας Βισκόντι, ακολουθούμενος από μεγάλες παρέες, προτιμά τη μελαγχολία της Βενετίας και χαρίζει στο παγκόσμιο κοινό αστέρια όπως ο Αλεν Ντελόν και ανεπανάληπτες οπερετικές εκδοχές με ντίβες σαν τη Μαρία Κάλας.

 

 

• Ο Ανιέλι, πρόεδρος της Φίατ και ο Χέρμπερτ Φον Κάραγιαν συχνάζουν στις ιταλικές κοσμοπόλεις, συνοδεύοντας κάποιες από τις ωραιότερες γυναίκες του κόσμου.

Το Μονακό παίρνει φωτιά στα τέλη της 10ετίας του '50, όταν ο πιο περιζήτητος εργένης παντρεύεται το χαϊδεμένο παιδί του Χόλιγουντ. Είναι ο γάμος του Ρενιέ με την Γκρέις Κέλι.

 

Το Μονακό όμως γίνεται το βασίλειο του Αριστοτέλη Ωνάση, που γνωρίζει τις μεγαλύτερες δόξες του, αφού ο φοβερός Έλληνας κατεβάζει εκεί με τη θαλαμηγό του «Χριστίνα» αστέρια πρώτου διαμετρήματος, Τσόρτσιλ, Λιζ Τέιλορ και Γκρέτα Γκάρμπο και φυσικά το Μονακό ζει όλες τις πτυχές του πολύκροτου ειδυλλίου της μεγαλύτερης σοπράνο όλων των εποχών, της Μαρίας Κάλας, με τον Άρη.

 

Εδώ Αιγαίο

 

 

Οι θαλαμηγοί των μεγιστάνων με τους διανοουμένους και τους σταρ, έτσι όπως ανεβοκατεβαίνουν τη Μεσόγειο, φτάνουν και στις ελληνικές θάλασσες. Η αιγαιοπελαγίτικη σοφή λαϊκή αρχιτεκτονική, οι απίθανες παραλίες, η πολιτιστική παράδοση, η απλότητα των κατοίκων, η ζεστή τους φιλοξενία, η γοητεία των βράχων που φυτρώνουν στη θάλασσα, τους συνεπαίρνουν. Το Αιγαίο τους έχει κατακτήσει και καθώς όλοι περνούν να προσκυνήσουν στη Δήλο, ανακαλύπτουν ένα νησί απέναντι που επέπρωτο να γίνει διεθνές.

Είναι φυσικά η Μύκονος, που περνά στο διεθνή τύπο ως το Κάπρι του Αιγαίου. Από τους πρώτους ανθρώπους που αγάπησαν τη Μύκονο και συνέβαλαν στη φήμη της είναι η Ελένη Βλάχου, που ανακάλυψε εκεί τη Σοφία Θανοπούλου και τον Γιάννη Γαλάτη.

 

Η πρώτη με τα κοσμήματα και ο δεύτερος με τα υφαντά φορέματα του δίνουν και μυκονιάτικο στίγμα στο διεθνές ντιζάιν. Η Σοφία Θανοπούλου γίνεται η περίφημη Μαρουλίνα και ο Γαλάτης αναφέρεται στο διεθνή τύπο σαν ο Ντιορ του Αιγαίου.

• Από τους πρώτους Έλληνες που αγκαλιάζουν το νησί, ο Τάκης Χορν, ο Γιάννης; Τσαρούχης, ο Μάνος Χατζιδάκις, ο Νίκος Γκάτσος, ο Γ. Α. Μαγκάκης, η Μελίνα Μερκούρη με τον Ντασέν. Ο Ωνάσης και ο Νιάρχος με τα κότερα τους γρήγορα φέρνουν και τους σταρ. Τα σοκάκια του νησιού έχουν δει από τον Μπεζάρ και τη Λιζ Τέιλορ, ως τη Τζούλι Κρίστι και την Κλαούντια Καρντινάλε, από τη Τζάκι Κένεντι ως τη Σοράγια και τη Φαράχ Ντιμπά, από τον Γκοτιέ και τον Φερέ ως το Βερσάτζε και το Ντιορ παλαιότερα. Η Μύκονος φιλοξένησε ακόμη τη Γκρέις Κέλι, το μεγάλο Δημήτρη Μητρόπουλο, την Αννα Συνοδινού, ενώ κάποιοι αγάπησαν το νησί κι απόκτησαν και σπίτια, όπως ο Γενούντι Μενουχίν και η Φιόνα Φον Τίσεν.

 

 

Από τότε, η Ελλάδα είδε πολλούς ανθρώπους της τέχνης να τη λατρεύουν, κυρίως για το πολιτιστικό της παρελθόν, αλλά και πολλούς να φεύγουν και να ρίχνουν μαύρη πέτρα πίσω τους, κυρίως για το πολιτιστικό της παρόν!

Εδώ πολιτισμός

Ο Ελύτης έφερε στους διεθνείς πολιτιστικούς κύκλους το Αιγαίο, ο Καζαντζάκης την Κρήτη, η Μελίνα με το Χατζιδάκι τον Πειραιά, ο Ωνάσης το Ιόνιο, ο Ανδρόνικος τη Μακεδονία, ο Θεοδωράκης τη λεβεντιά της Ρωμιοσύνης, ο Ροντήρης διέδωσε τον αρχαίο λόγο ως τη Γη του Πυρός και δημιούργησε ελληνολάτρεις που τους έφερε προσκυνητές στην Επίδαυρο, η Μαρία Κάλλας, όσο κι αν θέλησαν να την οικειοποιηθούν οι Ιταλοί, δήλωνε πάντα Ελληνίδα, οι Άγγλοι μέσα από τους στίχους του Σεφέρη γνώριζαν μια πάσχουσα ελληνική ψυχή, ο Ξενοφών Ζολώτας έδωσε διεθνείς μάχες για την ελληνική γλώσσα.

 

 

Ίσως και γιατί δεν υπάρχουν πια ο Χέρμπερτ Φον Κάραγιαν που έφτασε ως την Κοζάνη για ν' ανακαλύψει τις ελληνικές του ρίζες, ο Νουρέγιεφ με τις εκκεντρικότητες του, η Γκάρμπο με τα τεράστια μαύρα γυαλιά της, η Τζάκι που ακόμη και με το θάνατο της έκανε μπεστ σέλερ στην Αμερική τα ποιήματα του Καβάφη, αφού η ίδια είχε επιλέξει να μπουν στον τάφο της στίχοι του μεγάλου Αλεξανδρινού από την «Ιθάκη».

• Η Ελλάδα ενέπνευσε διεθνή μπεστ σέλερ όπως το «Αλεξανδρινό Κουαρτέτο» στο Λόρενς Ντάρελ ή τον «Κολοσσό του Αμαρουσίου» στο Χένρι Μίλερ.

 

• Την κερκυραϊκή ζωή διηγείται στο βιβλίο του «Εγώ, η οικογένεια μου και άλλα ζώα» ο αδελφός του Λ. Ντάρελ, Τζέραλντ Ντάρελ.

•Από τον Σαρτρ και τη Σιμόν ντε Μπουβουάρ ως τον Ντεριντά και τον Β. Χάβελ έχουν περάσει διασημότητες τις διακοπές τους στη χώρα μας.

Λατρεύτηκε από κορυφαίους του άλλοτε σοβιετικού πνεύματος η χωρά μας, αλλά και από ρώσους φυγάδες. Ο Ερενμπουργκ, ο Ροστροπόβιτς, ο Ρίχτερ, ο Χατσατουριάν, η Πλιτσέσκαγια, ο Βασίλιεφ θεωρούσαν τιμή τους μια εμφάνιση κάτω από τον Παρθενώνα και λίγες μέρες παραμονής στην Ελλάδα.

 

 

• Ο Γκίντερ Γκρας, ο πνευματικός μέντορας του Βίλι Μπραντ, όπως και ο ίδιος ο δημιουργός της οστ πολιτίκ, ήταν τακτικοί επισκέπτες της χώρας μας.

• Πολλά έργα του Τζόρτζιο Ντε Κίρικο είναι εμπνευσμένα από τη χώρα μας, ο Μπερνστάιν, ο Πίτερ Χολ, η Βανέσσα Ρεγκντρέιβ, ο Πέτερ Στάιν, ο Ιονέσκο, ο Τένεσι Ουίλιαμς συνδέθηκαν κι αγάπησαν μέσα από Έλληνες φίλους τους όπως η Μελίνα, ο Κουν, οι Φωτόπουλοι, ο Κακογιάννης την πατρίδα μας.

• Ο Αντονι Κουίν θέλησε να πολιτογραφηθεί Έλληνας μετά το Ζορμπά, οι Πινκ Φλόιντ και Λεονάρ Κοέν απέκτησαν σπίτια στη Ρόδο και την Ύδρα, η Ντενέβ περνά διακοπές στη Σύρο, ο Γκι Λαρός είχε υπέροχο σπίτι στα Σίβοτα, οι Χαν στην Πάτμο.

 

 

Ποιους όμως να πρωτοθυμηθεί κανείς;

Τους σταρ σαν το Ζεράρ Φιλίπ, τον Αλεν Ντελόν και τη Ρόμι Σνάιντερ, τον Μπελμοντό και την Ούρσουλα Αντρες, τη Λιζ Τέιλορ και τη Σοφία Λόρεν που άναβαν φωτιές ή τους μεγάλους δημιουργούς σαν τον Μίλερ και τον Χέρμπερτ Φον Κάραγιαν που ερωτεύονταν την Ελλάδα είτε ακούγοντας το δίμετρο Κατσίμπαλη να λαλάει στην Ακρόπολη με τη βροντερή φωνή του ο πρώτος, είτε διαβαίνοντας τα δρομάκια της Κοζάνης για να γνωρίσει την πόλη που γεννήθηκε ο παππούς του, ο δεύτερος;

Η Μεσόγειος δεν ήταν μόνο σκηνικό καλοκαιρινής ανεμελιάς, αλλά και τόπος έμπνευσης, συνάντησης, δημιουργίας. Εκεί όπου η τέχνη, η ισχύς και το φως του Νότου έπλασαν στιγμές που ακόμη μιλούν στη φαντασία μας. Μια εποχή που ίσως να μην υπάρχει πια — αλλά που άφησε το στίγμα της ανεξίτηλο στις μνήμες και στους τόπους.

Πηγή:

Διασκευή από άρθρο της Τίνας Πολίτη στην ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ της 9^ης Ιουλίου 1995

 

Αναζητώντας το "μυστικό του τρούλου της Φλωρεντίας"

 

Αναζητώντας το "μυστικό του τρούλου της Φλωρεντίας"

Λίγα  μυστικά  κρατιούνται  τόσο   καλά κρυμμένα για τόσα πολλά   χρόνια.   Το 1446, ο Ιταλός αρχιτέκτονας Φίλιππος Brunelleschi, φεύγοντας από τη ζωή, δεν θα μπορούσε ούτε ο ίδιος να διανοηθεί το πλήθος των ερωτημάτων που θα προκαλούσε το έργο με το οποίο συνδέθηκε περισσότερο το όνομα του: η κατασκευή του τρούλου του Καθεδρικού ναού της Σάντα Μαρία ντελ Φιόρε, εδώ και αιώνες σύμβολο της πρωτεύουσας της Τοσκάνης, της Φλωρεντίας. Και μπορεί το «μυστήριο» του Brunelleschi να συνοψίζεται στο φαινομενικά απλό «πώς χτίστηκε ο τρούλος του Ναού», αλλά όσοι έως σήμερα επεχείρησαν να δώσουν μια ικανοποιητική απάντηση δεν είχαν τα αποτελέσματα που ενδεχομένως ανέμεναν.

Η εξαίρεση στον κανόνα των συναδέλφων του φιλοδοξεί να είναι ο επίσης Τοσκανός αρχιτέκτονας Μάσιμο Ρίτσι, ο οποίος διδάσκει «αρχαία αρχιτεκτονική τεχνολογία» στο πανεπιστήμιο της πόλης που ισχυρίστηκε ότι βρισκόταν εγγύτερα από κάθε άλλον στη σκέψη του Brunelleschi. Προκειμένου να λυθεί το δυσεπίλυτο «παζλ», ο Ρίτσι δεν περιορίστηκε στη σύνταξη μιας ακαδημαϊκής διατριβής, αλλά έκανε ένα βήμα μπροστά: Προσπάθησε να κατασκευάσει ένα αντίγραφο του τρούλου, στο ένα πέμπτο του μεγέθους του πραγματικού, χρησιμοποιώντας εργαλεία που ήταν διαθέσιμα και την εποχή του Brunelleschi.

 

Ακόμα και το μέρος που ο Ρίτσι επέλεξε για να πραγματοποιήσει το εγχείρημα του είναι συμβολικό: στις όχθες του ποταμού Αρνο, εκεί που ο καινοτόμος Ιταλός αρχιτέκτονας πολλές δεκάδες χρόνια πριν κατασκεύαζε ένα ανάλογο μοντέλο για να πείσει όσους -και δεν ήταν λίγοι-αμφέβαλαν για την ορθότητα των σκέψεων του.

Η όλη επιχείρηση, που άρχισε το 1989 υπολογιζόταν ότι θα διαρκέσει τουλάχιστον δύο χρόνια. Σήμερα τόσα χρόνια μετά δεν έχει ολοκληρωθεί.

Ο τρούλλος του Μάσιμο Ρίτσι υπολογιζόταν να έχει ύψος εννέα μέτρων ενώ στο εσωτερικό του (διαμέτρου 9 μ.) θα φιλοξενούταν μια έκθεση της τεχνικής που πιστεύεται ότι χρησιμοποιήθηκε για να οικοδομηθεί ο τρούλλος. «Η οποιαδήποτε θεωρία σχετικά με τον τρούλλο είναι αδύνατον να θεμελιωθεί αν δεν υπάρχει και ένα μοντέλο», ισχυρίζεται ο Ρίτσι για να συμπληρώσει: «Με τη βοήθεια των μαθηματικών και των κομπιούτερ κατασκεύασα τον τρούλλο αμέτρητες φορές. Έχοντας, όμως, στη διάθεση μου ό,τι ακριβώς είχε και αυτός, δηλαδή τούβλα και λάσπη, τα πράγματα θα είναι πολύ διαφορετικά».

 

Τα μυστικά του Brunelleschi, σύμφωνα με τον Μάσιμο Ρίτσι βρίσκονται πίσω από τρία σχοινιά, έναν, υδραυλικό αγωγό και οκτώ μικρούς κινητούς ραβδωτούς στύλους.   Με αυτά τα απλούστατα υλικά έλυσε τα πιο πιεστικά προβλήματα της κατασκευής. Γάντζοι, κρίκοι και τρύπες έπαιξαν κι αυτά το δικό τους ρόλο. Πάνω σε αυτά στηρίχθηκαν ξύλα και σχοινιά, σχηματίζοντας έτσι ένα οκταπέταλο λουλούδι.

Αυτός ο ιστός δημιούργησε ορισμένα σημεία αναφοράς, έτσι ώστε να γνωρίζουν οι δημιουργοί του έργου πού να τοποθετήσουν τα υλικά της κατασκευής.

Η νέα θεωρία του Ρίτσι ( γνωστή ήδη στους αρχιτεκτονικούς κύκλους της Φλωρεντίας ως ο «κανόνας του λουλουδιού») δεν συνάντησε λιγότερο σκεπτικισμό από αυτόν που είχε να αντιμετωπίσει   ο   Brunelleschi στον καιρό του. «Το γεγονός ότι χτίζει ένα μοντέλο του τρούλου δεν αποδεικνύει τίποτα», διατεινόταν ο καθηγητής Γκαλούτσι, διευθυντής του Μουσείου Επιστημών της Φλωρεντίας. Παρόμοιες απόψεις δεν φάνηκαν να πτοούν το Ρίτσι.

Το αντίθετο μάλιστα: «Είμαι σίγουρος ότι έχω δίκιο. Βρείτε μου έναν χορηγό και θα σας φτιάξω ένα ακριβές ομοίωμα του τρούλου, ίσως ένα μέτρο μικρότερο» έλεγε.

 

Για να καταδείξει τις θεωρίες του, αποφάσισε λοιπόν να φτιάξει τη δική του εκδοχή του θόλου, αν και σε κλίμακα 1:5. Παρά τις αρχικές δυσκολίες με την ίδρυση της ένωσης Filippo di Ser Brunellesco ο Ricci πήρε το πράσινο φως και το 1989 έβαλε τα πρώτα τούβλα στο δικό του τρούλο στο Parco Dell'anconella, έξω από το κέντρο της Φλωρεντίας.

Μετά από 28 χρόνια, στα 2017, ο τρούλος δεν είχε τελειώσει ακόμα.  Και είναι περίεργο το γεγονός αν σκεφτεί κανείς ότι ο Brunelleschi μόχθησε για μόλις 16 χρόνια στο θόλο του, πέντε φορές μεγαλύτερος σε μέγεθος απ’ αυτόν του Ricci. Αλλά ο Ricci ποτέ δεν είχε στόχο να είναι καλύτερος από το αναγεννησιακό του είδωλο: ο θόλος, για τον Ricci, ήταν και ήταν πάντα ένα πεδίο δοκιμών, μια μέθοδος μελέτης και δοκιμής των θεωριών του.

 

Όταν ρωτήθηκε αν σκόπευε να τον ολοκληρώσει, η απάντησή του ήταν μια, γρήγορη και απλή, «Όχι». Μια παύση. «Και θα σου πω γιατί!». Ο Τζιοβάνι Μικελούτσι, ένας από τους κορυφαίους Ιταλούς αρχιτέκτονες του 20ου αιώνα και ο άνθρωπος πίσω από τον σιδηροδρομικό σταθμό Santa Maria Novella της Φλωρεντίας, επισκέφτηκε τον τρούλο «Ανκονέλλα» λίγο μετά την έναρξη της κατασκευής και έδωσε στον Ρίτσι τα δύο σεντς του σαν συμμετοχή στο κόστος δημιουργίας του. «Αν κλείσεις τον τρούλο», του είπε, «θα γίνει το δεύτερο μυστήριο». Η άποψή του ήταν ο θόλος πρέπει να παραμείνει ανοιχτός και ημιτελής, εάν οι άνθρωποι θέλουν να κατανοήσουν από κοντά τις τεχνικές που χρησιμοποίησε ο Brunelleschi και τις οποίες ανακάλυψε ο Ricci κατά τη διάρκεια της καριέρας του. Έτσι παραμένοντας ανοιχτή, η δομή μπορεί να μελετηθεί σαν να ήταν ο ίδιος ο Brunelleschi στη μέση της κατασκευής του.

Για τον Ricci, ο θόλος του είναι τόσο πλήρης όσο δεν θα είναι ποτέ. Έχει αποδείξει με επιτυχία τις θεωρίες του και η προσθήκη μερικών εκατοστών ακόμη πλινθοδομής δεν θα πρόσφερε διαφωτιστικές ανακαλύψεις. Ωστόσο, δεν είναι αντίθετος στη συλλογική εργασία στον τρούλο του. Εάν κάποιος μη μελετητής έχει ακούσει το όνομα του Ricci, αυτό πιθανότατα προήλθε από την εμφάνισή του στην ειδική έκθεση του National Geographic του 2009 για τον τρούλο του Brunelleschi, η οποία περιλάμβανε και την πρόσκληση μιας ομάδας εργαζομένων από τη Διεθνή Ένωση Πλινθοκτιστών για να επιδείξουν τις θεωρίες του αρχιτέκτονα στην κάμερα.

 

Μέσω της κατασκευής του μοντέλου του, ο Ricci επιβεβαίωσε αυτό που σήμερα φαίνεται να είναι κοινό: την τεχνική κατασκευής ψαροκόκαλου, τη χρήση συστημάτων τροχαλίας και μηχανημάτων που μπορούν να αντιστραφούν χωρίς να χρειάζεται να γυρίσουμε στην εποχή χρησιμοποίησης των βοδιών και στην πρωτοποριακή κρεμαστή σκαλωσιά του Brunelleschi. Αλλά ίσως το πιο σημαντικό, μέσα από τις παρατηρήσεις του για τον πραγματικό θόλο, ως μελετητής αποκάλυψε επίσης μερικά από τα μεγαλύτερα μυστικά του θόλου της εκκλησίας, τους λόγους για τους οποίους κανείς, σε 500 χρόνια, δεν μπορούσε να δημιουργήσει παρόμοιο θόλο. Ο Brunelleschi κατέβαλε τεράστια προσπάθεια για να διασφαλίσει ότι οι τεχνικές του δεν αποκαλύφθηκαν - και ο Ricci ήταν ο πρώτος που αναγνώρισε δημόσια μερικά από τα κόλπα που χρησιμοποίησε ο αναγεννησιακός αρχιτέκτονας.

Ο Ricci κατάλαβε γρήγορα ότι το έργο του Brunelleschi ήταν παραποιημένο στην επιφάνεια όταν παρατήρησε καλυμμένα τμήματα της τοιχοποιίας που είχαν απορριφθεί στο πέρασμα των αιώνων και είδε μια διαφορά στη σύνθεση τους: τα ακάλυπτα τμήματα είχαν απίστευτα ελαφριά στρώματα κονιάματος μεταξύ κάθε τούβλου, το οποίο δεν θα άντεχε ποτέ το βάρος και το καμπύλο σχήμα του θόλου, ενώ η τοιχοποιία που κρύβεται πίσω από τον σοβά δείχνει την κατάλληλη ποσότητα κονιάματος που απαιτείται για την κατασκευή μιας τέτοιας κατασκευής. Με αυτή τη γνώση, ο Ricci μπόρεσε σιγά-σιγά να ξετυλίξει τα μυστήρια του Duomo, θέτοντας επί τάπητος μερικά από τα μεγαλύτερα ερωτήματα που επιμένουν ανά τους αιώνες.

Πηγές:

ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ 20.11.1994 ομότιτλο άρθρο του Δημ. Ρηγόπουλου

https://www.theflorentine.net/2017/05/06/massimo-ricci-man-who-cracked-the-duomo/

https://www.destinationflorence.com/en/firenze-insolita/redazione/luogo/13-brunelleschis-dome-in-the-parco-dellanconella