Η μικρή Αρμένισα

 

Η μικρή Αρμένισα

 

Αυτές τις μέρες διαβάζω ένα βιβλίο γραμμένο από τον George Horton με τίτλο η «Μάστιγα της Ασίας». Δεν είναι διήγημα αλλά ούτε και ένα ιστορικό αφήγημα. Είναι η συγκλονιστική προσωπική μαρτυρία ενός έντιμου διπλωμάτη του George Horton, που υπηρετούσε ως Γενικός Πρόξενος των ΗΠΑ στη Σμύρνη στα χρόνια της Μικρασιατικής τραγωδίας. Μέσα από τις σελίδες του βιβλίου φωτίζονται, παραστατικά και αντικειμενικά, πολλές πτυχές της Μεγάλης Περιπέτειας. Κυρίως, όμως, παρουσιάζεται η απάνθρωπη συμπεριφορά της Οθωμανικής Τουρκίας και στιγματίζεται η «προδοσία» των Μεγάλων Δυνάμεων καθώς μπροστά στα μάτια των δικών τους ανθρώπων  γινόντουσαν οι οργανωμένες σφαγές των Ελλήνων και Αρμενίων από τους Τούρκους.

Συνέπεσε λοιπόν χθες, που  ήταν η Παγκόσμια ημέρα της γυναίκας, να διαβάσω το παρακάτω απόσπασμα που αναφέρεται στο δράμα των Αρμενισών που βίωσαν την τραγική Μεγάλη Πορεία και την εξόντωση τους. Πρόκειται για την διήγηση του δράματος από ένα δωδεκάχρονο τότε κοριτσάκι που βίωσε όλη αυτή την τραγωδία στο πετσί της σαν αυτόπτης μάρτυρας και θύμα.

Όπως γράφει ο Χόρτον η Δόκτορ Elliot στο βιβλίο της Beginning Again at Ararat [Ξεκινώντας ξανά στο Αραράτ], διηγείται την ιστορία ενός νεαρού κοριτσιού. Την ιστορία αυτή την άκουσε από το ίδιο το κορίτσι στο άσυλο Αρμενίων προσφύγων, όπου ήταν Διευθύντρια.

 

«Ήμουν δώδεκα χρονών και βρισκόμουν μαζί με τη μητέρα μου. Μας ανάγκαζαν να περπατούμε με το μαστίγιο και δεν είχαμε νερό. Έκανε πολλή ζέστη και πολλές από την ομάδα μας πέθαιναν από τη δίψα. Μας ανάγκαζαν να περπατάμε με το μαστίγιο, ούτε και ξέρω πόσες μέρες και νύχτες κι εβδομάδες, ώσπου φτάσαμε στην αραβική έρημο. Οι αδελφές μου και το μωρό πέθαναν στη διαδρομή. Πήγαμε σε μια πόλη, ούτε το όνομα της δε θυμάμαι. Οι δρόμοι ήταν γεμάτοι πτώματα, όλα κατακρεουργημένα. Μας ανάγκαζαν να περπατάμε απάνω τους. Το θέαμα αυτό το έβλεπα συνέχεια στον ύπνο μου. Φτάσαμε σε ένα σημείο της ερήμου, ένα κοίλωμα μέσα στην άμμο με λόφους γύρο γύρο. Ήμασταν χιλιάδες, πολλές πολλές χιλιάδες. όλο γυναίκες και κορίτσια. Μας μάζεψαν σαν πρόβατα μέσα στο κοίλωμα. Μετά νύχτωσε και ακούσαμε πυροβολισμούς από μακριά. «Άρχισε το μακελειό», είπαμε. Όλη τη νύχτα τους περιμέναμε η μάνα μου κι εγώ. τους περιμέναμε να φτάσουν. Αλλά δεν ήρθανε και το πρωί. όταν είδαμε γύρω μας. δεν είχε σκοτωθεί καμιά. Δεν είχε σκοτωθεί απολύτως καμιά. Δεν πυροβολούσαν εμάς το προηγούμενο βράδυ. Απλώς, με τις τουφεκιές ειδοποιούσαν τις άγριες φυλές ένα γύρω ότι βρισκόμασταν στο σημείο εκείνο. Οι Κούρδοι έφτασαν αργότερα το ίδιο πρωί. Οι Κούρδοι και πολλοί άλλοι άνδρες από άλλες φυλές της ερήμου. Ήρθαν πίσω από τους λόφους, ροβόλησαν τις πλαγιές και άρχισαν να μας σκοτώνουν. Όλη τη μέρα σκότωναν, βλέπεις ήμασταν τόσο πολλές. Όσες νόμιζαν ότι δεν θα μπορούσαν να πουλήσουν, τις σκότωναν. Συνέχισαν να σκοτώνουν όλη τη νύχτα και το άλλο πρωί - το άλλο πρωί σκότωσαν τη μάνα μου».

 

 

Παραθέτω αυτό το απόσπασμα, γράφει ο Χόρτον γιατί, σε λίγες ζωντανές και γλαφυρές αράδες, το κοριτσάκι αυτό συνοψίζει την πιο σαφή και ξεκάθαρη περιγραφή που έχει δημοσιευτεί μέχρι σήμερα (εννοεί το 1926) σχετικά με τον χαρακτήρα των τουρκικών «εκτοπίσεων» των Αρμενίων. Όλα τα επίσημα έγγραφα και οι μαρτυρίες πλήθους Αμερικανών, Γερμανών και άλλων αυτοπτών μαρτύρων πιστοποιούν την ακρίβεια της εικόνας αυτής.

Σε αυτή λοιπόν την μικρούλα Αρμένισα αλλά και σε όλες τις γυναίκες της Αρμενίας είναι αφιερωμένη η σημερινή ανάρτηση με μια ευχή:  Ποτέ ξανά ο κόσμος να μην βιώσει παρόμοιες τραγωδίες αν και πολύ αμφιβάλλω αν θα πιάσει με όλα όσα απάνθρωπα συμβαίνουν σήμερα στον κόσμο.

Κων. Γραικιώτης

Μάρτης 2024

 

Ο διεθνής Μάνος Χατζιδάκις

Ο διεθνής Μάνος Χατζιδάκις

Της Γιώτας Σύκκα 

Από την Μπρέντα Λη μέχρι την Τερέζα Σαλγκέιρο των Μαντρεντέους και τους ανάλαφρους Pink Martini, από τις μούσες της μπόσα νόβα της δεκαετίας του '60 ως τους σκληροπυρηνικούς ράπερ Blackmoon, οι πιο διαφορετικοί καλλιτέχνες έχουν κάνει τις πιο αναπάντεχες διασκευές τραγουδιών του Μάνου Χατδιδάκι. Του οικουμενικότερου Έλληνα συνθέτη που οι μελωδίες του έφτασαν στα πέρατα της γης και τραγουδήθηκαν από τα σκανδιναβικά και τα κορεάτικα ως τις νοτιοαφρικανικές διαλέκτους: τα σούτου και τα ζουλού.

Δημοφιλέστερο τραγούδι όλων αλλά και το πιο απαξιωμένο από τον ίδιο τον δημιουργό του, «Τα παιδιά του Πειραιά», έχουν ξεπεράσει τις 150 εκτελέσεις σε όλο τον κόσμο, ενώ ακόμη και σήμερα συνεχίζουν να δίνουν έμπνευση σε παιδιά των αμερικανικών αλλά και σε καλοσπουδαγμένα παιδιά των μουσικών πανεπιστημίων. Και είναι μόλις ένα από τα πολλά τραγούδια του Χατζιδάκι που εξακολουθούν να διασκευάζονται.

Η «Πορνογραφία», π.χ., με καινούργιους στίχους και το ύφος της Στέλα Κουμάλο, με την κατάλληλη ενορχήστρωση του Βόουτερ Βανταναμπίλ, μιλάει για τα παιδιά-στρατιώτες στην Αφρική. Η ίδια μαζί με την Φέιθ Κεκάνα τραγούδησε πριν από έξι χρόνια το «Μην τον ρωτάς τον ουρανό» στη γλώσσα των Ζουλού. Το «Νako tsohle ke le mong» ήχησε στο θέατρο του Βύρωνα στο πλαίσιο του αφιερώματος που οργάνωσε ο Γιώργος Χατζιδάκις με τη βοήθεια του Νίκου Κυπουργού για την Πολιτιστική Ολυμπιάδα. Στην πατρίδα της την Αφρική, έλεγε τότε η Κουμάλο, οι πληγές του απαρχάιντ είναι ακόμη ανοιχτές και η ευαισθησία της μουσικής του Μ. Χατζιδάκι ταιριάζει με τα συναισθήματα του κόσμου.

Τότε ακούσαμε τους πειραματισμούς και πολλών άλλων νέων ξένων καλλιτεχνών πάνω στα τραγούδια του Έλληνα συνθέτη. Ανάμεσά τους ο Ιρακινός Οσάμα Αμπντουρασόλ, ο Κινέζος Γούο Γούε, ο Ιάπωνας Γιόιτζι Χιρότα και ο Αυστραλός Μάθιου Ντόιλ. Διαλεχτοί σολίστες και τραγουδιστές, όπως η Γαλλίδα Κατρίν Ντελασάλ, η Φλαμανδή Εύα ντε Ρουβέρ κ.ά.

Δεκαετίες τώρα οι ξένοι καλλιτέχνες διασκευάζουν τα τραγούδια του Χατζιδάκι. Και αν ξεφύγουμε από τον μικρόκοσμό μας, όπου κυριαρχούν κάθε σεζόν σε πολλά προγράμματα συναυλιών και κέντρων, και ταξιδέψουμε αλλού, θα συναντήσουμε πολλούς διαδόχους της Μπρέντα Λη που έκανε επιτυχία το «All alone am I», και του Λες Ελγκαρντ, που του έδωσε τζαζ χαρακτήρα.

Τα Παιδιά του Πειραιά

Ο Χατζιδάκις απαξίωνε τα «Παιδιά του Πειραιά», επειδή θεωρούσε ότι το τραγούδι είχε συμβάλει στην τουριστικοποίηση και είχε ενοχληθεί από τις αμέτρητες επανεκτελέσεις του, που δεν του ταίριαζαν αισθητικά. Είχε πουλήσει μάλιστα και τα δικαιώματά του - εφάπαξ. Το έπαθλο γι' αυτό το τραγούδι, το περίφημο Οσκαρ από το «Ποτέ την Κυριακή», ο συνθέτης το πέταξε κάποτε στα σκουπίδια του σπιτιού του, απ' όπου το διέσωσε κατά τύχη η αδελφή του Μιράντα.

Όμως δεν είναι δυνατόν να μην ευχαριστηθεί κανείς ακούγοντας τη λατινοαμερικάνικη γλύκα που δίνει στο τραγούδι η ορχήστρα του Χοσέ Γκαρντιόλα παίζοντας σε ρυθμό τσα τσα τσα. Όπως και με την πιο ήρεμη διάθεση των «Billy' s Sax». Πόσω μάλλον με την τζαζίστικη προσωπικότητα που του είχε εμφυσήσει ο Ντίζι Γκιλέσπι αυτοπροσώπως. Ανάμεσα σε άλλες διάσημες φωνές που το τραγούδησαν, ήταν οι Αν Μάργκρετ, Τζούλι Λόντον, Ερθα Κιτ, Λένα Χορν, Κατερίνα Βαλέντε, Δαλιδά και, φυσικά, η Νάνα Μούσχουρη που άλλωστε, τραγούδησε Χατζιδάκι όχι μόνο στα ελληνικά αλλά και σε πλήθος γλωσσών σε πέντε ηπείρους.

Από τις πιο ωραίες ιστορίες είναι αυτή με τη Λάλε Αντερσεν που ο συνθέτης πάντα θαύμαζε και τελικά γνώρισε τυχαία, το 1961 στο αεροδρόμιο της Φρανκφούρτης. Τον γοήτευσε η γερμανική φωνή της, ειδικά στην Κατοχή όταν άκουγε τη Λιλή Μαρλέν, την ιστορία ενός κοριτσιού που κάθε βράδυ πήγαινε στους στρατιώτες. Είκοσι χρόνια αργότερα, όταν η Ευρώπη τραγουδούσε τα δικά του «Παιδιά του Πειραιά» και τον κάλεσε η Φρανκφούρτη, έγινε η συνάντηση. Έτσι τη διηγήθηκε ο συνθέτης: «Από την ώρα που κατέβηκα από το αεροπλάνο, συνέχεια βρισκόταν πλάι μου μια κυρία με λευκή και γκρίζα γούνα, που χαμογελούσε και της μιλούσαν όλοι με σεβασμό. Σε μια στιγμή ακούω να τη ρωτάει ένας ρεπόρτερ: Και σεις κυρία Αντερσεν μετά τη «Λιλή Μαρλέν», κάνατε την πιο μεγάλη επιτυχία σας με το «Ενα καράβι έρχεται»; (Έτσι έλεγαν το «Παιδιά του Πειραιά» στη Γερμανία). Διακόπτω τη συζήτηση και τη ρωτάω μπρος στα μικρόφωνα των ραδιοφωνικών σταθμών αν είναι η Λάλε Αντερσεν. «Μα φυσικά είμαι», μου απάντησε γλυκά. Τότε αρχίζω να διηγούμαι όλη την ιστορία μου από την Κατοχή και γίναμε φίλοι». Έτσι αργότερα η Γερμανίδα ερμηνεύτρια τραγούδησε και το «Ήρθε βοριάς, ήρθε νοτιάς».

Αλλά και οι πρωταγωνίστριες του σκανδιναβικού Βορρά λάτρεψαν τον Χατζιδάκι. Η Αννέκε Γκρούνλοχ και η Βιένο Κεκκόνεν τον τραγούδησαν με αίσθημα, ο Vasso Marco τραγούδησε το «la chanson des sept chanson», δηλαδή το γνωστό μας «Επτά τραγούδια θα σου πω» α λα γαλλικά, ενώ ο Τίνο Ρόσσι προτίμησε τη ρομαντική εκδοχή του «Les voses Blanches de corfou». Από την άλλη, οι ορχήστρες συναγωνίζονται μεταξύ τους στις διασκευές. Ο «Ιλισός» είχε μεγάλη επιτυχία και ο «Υμηττός» ακόμη μεγαλύτερη, κυρίως για τζαζ εκτελέσεις, όπως αυτή του Τζο Κάρλιερ που θυμίζει αμερικανική μπιγκ μπαντ.

Η Ν. Υόρκη και οι νέοι ορίζοντες

Για έξι χρόνια, ως το 1972, ο Χατζιδάκις ζει στη Νέα Υόρκη μελετώντας, γνωρίζοντας νέους ορίζοντες, νέους ήχους και κόσμους. Η κινηματογραφική βιομηχανία τον ζητάει, οι διευθυντές της Παραμάουντ του δείχνουν το καλό και το κακό τους πρόσωπο, ακόμη και τη μαφιόζικη πλευρά τους, ενώ εκείνος τρέχει να δει τους «Μάμας εντ Πάπας», ακολουθεί το κοινό της Μέλανι σε μια συναυλία με κεριά, γνωρίζεται με την Γκρέις Σλικ των Τζέφερσον Εϊρπλεϊν και μαζί για δυόμισι μήνες μένουν σε κοινόβιο στο Σαν Φρανσίσκο, ακολουθεί πορείες, γράφει πολύχρωμες επιστολές στους φίλους του στην Αθήνα, τους αποκαλύπτει τις συγκινήσεις της καινούργιας γνώσης.

Ο Κουίνσι Τζόουνς ήταν μία ακόμη διάσημη παρέα πριν γίνει παραγωγός του περίφημου «Χαμόγελου της Τζοκόντας». Ομως, ο πιο ροκ δίσκος του Χατζιδάκι είναι βέβαια το «Reflections», που ηχογράφησε με τους New York Rock & Roll Ensemble, επικεφαλής των οποίων ήταν ο Μάικλ Κέιμεν, που έγινε μετά διάσημος κινηματογραφικός συνθέτης.

Μελωδικά, πέρα από τοπικές δεσμεύσεις, τα τραγούδια του Έλληνα συνθέτη συνέχισαν να γνωρίζουν διασκευές ερήμην του και στις επόμενες δεκαετίες. Από τις ωραιότερες, εκείνες της Ντανιέλα Ντάβολι πάνω σε δυο τραγούδια για το «Sweeet Movie» του Ντούσαν Μακαβέγιεφ («Βαλκάνιου Γιουγκοσλάβου, νεομαρξιστή, αναρχικού, περίτεχνου και απλοϊκού» όπως τον σύστηνε ο Χατζιδάκις) σε στίχους μάλιστα του Πιέρ Πάολο Παζολίνι. Πρόκειται για το «Is the life on the earth» και «Τα παιδιά κάτω στον κάμπο».

Αλλά και η διασκευή της Φιλαρμονικής της Πράγας στο «Top Kapi» αξίζει προσοχής. Το ίδιο και η πρόταση της Λιόνα Μπόιντ με οδηγό στην ενορχήστρωση τον Κέιμεν. Οι Los Umbrellos που «άκουσαν» στα «Παιδιά του Πειραιά» μια μείξη της ποπ με τη ρέγκε. Και οι Blackmoon που στο cd τους «War zone» ραπάρουν βαρύθυμα πάνω σε μελωδία Χατζιδάκι!

Παντού, από τη Νορβηγία, την Κίνα, το Βέλγιο και την Αυστραλία, μέχρι την Αφρική, την Αμερική και τη Ρωσία, στη μουσική του σπουδαίου συμπατριώτη μας συναντήθηκαν οι πιο διαφορετικές ιδέες: ερμηνευτικές και ενορχηστρωτικές.

Στην Ελλάδα από τις 12 Σεπτεμβρίου 2010 και για 17 εβδομάδες, η «Καθημερινή» πρόσφερε στους αναγνώστες της μια μοναδική συλλογή με επιλεγμένες ηχογραφήσεις από το έργο του Μάνου Χατζιδάκι. Η σειρά περιλαμβάνει 17 δίσκους (τρία διπλά και 14 μονά CD) του μεγάλου συνθέτη, που διατέθηκαν τότε δωρεάν μαζί με την κυριακάτικη «Καθημερινή». 

https://www.kathimerini.gr/403232/article/politismos/arxeio-politismoy/o-die8nhs-manos-xatzidakis

Αχ βρε μάνα, βιάστηκες να φύγεις

 

Ένα κείμενο που έγραψε μια άγνωστη στο facebook για την μητέρα της. 

Το ανεβάζω και το αφιερώνω στην μνήμη της μητέρας μου αλλά και στις μητέρες όλου του κόσμου που έφυγαν νωρίς.

 

Αχ βρε μάνα, βιάστηκες να φύγεις.

Αχ! βρε μάνα, βιάστηκες να φύγεις! Τι νόμισες; Μεγαλώσαμε και δε σε χρειαζόμαστε; Με τα χρόνια η έλλειψη μεγαλώνει και η ανάγκη πολλαπλασιάζεται.

Όσα χρόνια και αν περάσουν, όσα και αν πέρασαν η μάνα παραμένει μάνα! Είναι πάντα εκεί είτε την έχεις είτε όχι!

Σου μιλώ συνέχεια και αναστενάζοντας λέω ” αχ! βρε μάνα” και έτσι βρίσκω την ευκαιρία να ξεστομίσω αυτή την ευλογημένη λέξη εφόσον δεν υπάρχει άλλος τρόπος πια να την πω.

Φέρνω στο μυαλό μου τα λόγια σου ” όταν θα κάνεις παιδιά θα με θυμηθείς!” Και ναι σε θυμάμαι συνέχεια.

Και επαναλαμβάνω συμπεριφορές, εκφράσεις, κουβέντες δικές σου έτσι αυθόρμητα χωρίς να το σκέφτομαι.

Και τα παιδιά μου με καταλαβαίνουν και σωπαίνουν όταν τα ζαλίζω μιλώντας τους για σένα.

Πού είσαι βρε μάνα να με δεις που όταν αρρωσταίνω, όταν δειλιάζω μπροστά στις απαιτήσεις της ζωής, σφίγγω τα δόντια και συνεχίζω να παλεύω και ας μην έχω την αγκαλιά σου να κρυφτώ και να παρηγορηθώ.

Αχ! μάνα! Μεγάλωσα και ακόμα πηγαίνω κάθε μέρα στο σχολείο!

Τώρα πια όμως πηγαίνω επειδή μου αρέσει. Ναι, πηγαίνω με χαρά γιατί θέλω να προσφέρω.

Γιατί θυμάμαι τα λόγια σου, “ποτέ δε βγαίνεις χαμένος όταν προσφέρεις με την καρδιά σου, όταν βοηθάς και αγαπάς”.

Και εγώ αγαπώ αυτό που κάνω!

Αχ! μάνα! Δεν είσαι εδώ να διαφωνήσουμε, να τσακωθούμε, να με συμβουλεύσεις για να μπορώ μετά να καταλάβω τις φιλενάδες μου που γκρινιάζουν για τα στραβά των μανάδων τους και τους τσακωμούς μαζί τους.

Αγκαλιάστε τις μανάδες σας γιατί άλλος άνθρωπος για να σε αγαπήσει και να σε πονέσει πιο άδολα δεν υπάρχει.

Η μητρική αγάπη δε γνωρίζει από συμφέροντα!

Η ευχή της μάνας έχει τη δύναμη να νικήσει τα πάντα. Προσπαθώ κάθε μέρα να γίνομαι καλύτερη μάνα για τα παιδιά μου -όπως με είχες συμβουλεύσει- παλεύοντας με τα λάθη μου και τις υπερβολές μου!

Θυμάμαι που μας έλεγες ”ευχή της μάνας γύρευε και τα βουνά ανέβα” γι’ αυτό πάντα θα σου ζητώ την ευχή σου για να έχω τη δύναμη να βλέπω τη ζωή σαν μια όμορφη και εύκολη ανηφοριά!

Ρίτσα Μασούρα: “Είμαι κι εγώ μια γυναίκα σαν όλες εσάς”

Ρίτσα Μασούρα*: “Είμαι κι εγώ μια γυναίκα σαν όλες εσάς”

Καλησπέρα σας

Είμαι κι εγώ μια γυναίκα σαν όλες εσάς. Σε πολύ νεαρή ηλικία, σχεδόν κοριτσόπουλο έχασα τον άνδρα μου. Σκοτώθηκε σε τροχαίο έξω από τη Στυλίδα. Κι έμεινα πίσω θυμωμένη, ερωτευμένη, φορτισμένη, απογοητευμένη, με δύο μωρά στην αγκαλιά και μύρια όσα προβλήματα γύρω μου. Μια μητέρα με αλτζχάιμερ που την φρόντισα επί δέκα χρόνια ανελλιπώς και μια γιαγιά που σήμερα στα 109 της εξακολουθώ να την φροντίζω, χωρίς να την έχω στείλει σε θλιβερά γηροκομεία. Δύσκολα χρόνια με γεύσεις πικρές στο στόμα, δίχως ίχνος χαράς. Έπρεπε να βγω στη δημοσιά, όπως έλεγε ο πατέρας μου, να αποδείξω ότι δεν είμαι ελέφαντας, ότι δεν είμαι σενάριο επιστημονικής φαντασίας, αλλά μια γυναίκα με σάρκα και οστά, μια συνηθισμένη γυναίκα που όφειλε να προστατεύσει παιδιά και γονιούς. Και φυσικά, ούτε λόγος να πέσω στο γκρεμό. Έμοιαζα με μουλάρι και όφειλα να ακροπατώ στο χείλος του γκρεμού, ν’αλαφιάζω. Ήταν πολλές οι υπόγειες διαδρομές, υπήρχαν δάκρυα τις νύχτες στο μαξιλάρι, υπήρχαν όμως και χαμόγελα το πρωί στα δυό αγόρια. Ζωή και ελπίδα μαζί, ένα κουβάρι που ακόμη και σήμερα δύσκολα το ξεμπερδεύει κανείς.

Προχώρησα όμως, όπως προχωρήσατε κι εσείς. Κι έγινα κοινωνική, δούλεψα και δουλεύω σκληρά: εξυψώσεις, ταπεινώσεις, χαστούκια, μπράβο…. Μια φορά, όταν διευθυντής της « Κ» ήταν ο Α. Καρκαγιάννης, κάτι είχα γράψει, μάλλον χάλι θάταν, οπότε μπήκε στην αίθουσα σύνταξης και μου είπε, παρουσία των συναδέλφων μου ότι δεν έχω τομή στον εγκέφαλό μου! Εκτοτε χρειάστηκε να αποκτήσω τομή και νά μαι σήμερα μπροστά σας. Όχι για να σας πω στοιχεία από έρευνες, όχι να αναφερθώ πανεπιστημιακά βιβλία, αλλά να σας μιλήσω απ’ την καρδιά μου. Δεν μου πέρασε από το μυαλό να σας αναπτύξω πολεμικές στρατηγικές που θα εκτινάξουν τη γυναίκα στην κορυφή της πυραμίδας. Να κάνει τι εκεί πάνω μονάχη; Προτιμώ να πω να κάτι κοινότοπο, αλλά αληθινό: ΟΤΙ Η ΖΩΗ ΕΚΠΟΡΕΥΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΓΥΝΑΙΚΑ. Γι αυτό, οι ευθύνες και οι υποχρεώσεις μας είναι περισσότερες από τα δικαιώματα για τα οποία δώσαμε και δίνουμε σημαντικούς αγώνες.

Ξέρετε, έχει περάσει πολύς ανθρώπινος χρόνος από την εποχή που η Ρόζα Παρκς, η μαύρη ράφτρα από το Μοντγκόμερι της Αλαμπάμα αρνήθηκε να σηκωθεί από τη θέση της στο λεωφορείο και να την παραχωρήσει σ ‘ ένα λευκό, ως όφειλε. Κι έχει περάσει πολύς χρόνος από τότε που εμείς τα θηλυκά βγήκαμε από την σπηλιά και πήραμε στο κατόπι τον άνδρα, πιστεύοντας ότι μπορούμε αν όχι να τον αντικαταστήσουμε στο κοινωνικό του ρόλο, τουλάχιστον να τον ανταγωνιστούμε. Και φυσικά πέρασε καιρός από την παιγνίδι με την τυφλόμυγα. Ωραία ήταν όταν μας έκλειναν τα μάτια κι εμείς λέγαμε ψέματα ότι όλα τα βλέπουμε – τίποτα δεν βλέπαμε, απλώς είχαμε εξασκήσει τη φαντασία μας. Το ίδιο συνέβη και με τους παραμορφωτικούς καθρέφτες. Άλλες εμείς από εδώ, άλλες οι γυναίκες που βλέπαμε στον καθρέφτη, πότε παραμορφωμένες, λίγο επηρμένες, λίγο πόρνες, λίγο επιστημόνισες, λίγο λαϊκές, λίγο κυριλέ…

Πάνε αυτά, ξεχάστε τα. Πάμε παρακάτω. Οι παιδικές ασθένειες μας τέλειωσαν. Σε ποιόν αρέσει η ακινησία; Είστε καλά με το να νοιώθετε βολεμένες ; Το σπιτάκι σας, τον αντρούλη σας, το παιδάκια σας, τα βράδια του Σαββάτου στην ταβερνούλα της γειτονιάς… Ωραία όλα αυτά και σεβαστά. Αλλά ανήκουν στο χώρο δίπλα στο εικονοστάσι, ποια στιγμή λέτε; Τη στιγμή που μια ατίθαση έφηβη που λέγεται ζωή κάνει πάρτι ξυπόλητη στα πλακάκια της κουζίνας και μάλιστα εν τη απουσία σας. Σας αρέσει αυτό ; Σας αρέσει η φωτογραφία σας στο κάδρο, με ένα προσποιητό μειδίαμα στα χείλη; Ημι-ικανοποίηση ; Ημι-χαρά; Ημι-απαγοήτευση ;

Έχω μια πρόταση να σας κάνω. Ελάτε να βγούμε από το κάδρο και ν’ ακουμπήσουμε τις πλάτες μας δίπλα στο λευκό τοίχο, δηλαδή να μην απομακρυνθούμε πολύ, όχι γιατί φοβόμαστε, αλλά για να μην χαθεί η σταθερά της σιγουριάς μας. Η πρόταση μου δεν αναφέρεται τόσο πολύ στις νέες γυναίκες που έχουν αρπάξει τη ζωή απ τα μαλλιά και το παλεύουν. Να σας προτείνω να στηθείτε μια μέρα έξω από την καγκελόπορτα ενός λυκείου σε ώρα διαλείμματος. Δείτε τα κορίτσια μας πόσο όμορφα και πόσα δυναμικά είναι.

Αυτό επομένως που θα πω αφορά τις λίγο μεγαλύτερες, πούχουν μεγαλώσει τα παιδιά τους, που η σχέση τους μέσα στο σπίτι με το σύζυγο είναι επιεικώς μέτρια και που στο κομμωτήριο ξεφυλλίζουν με ανάμεικτα συναισθήματα τα περιοδικά με τα λίφτινγκ, τις μεθόδους λιποαναρρόφησης χωρίς νυστέρι και τα μεσημέρια παρακολουθούν τα τηλεοπτικά σκουπίδια..

Ακούστε με και κρατήστε το. Η πιο ωραία γυναίκα σήμερα είναι η γυναίκα στα 50 της που πιάνει τον εαυτό της να σκέφτεται ότι θα μπορούσε να παρακολουθήσει μαθήματα στο Ανοικτό Πανεπιστήμιο (έχουμε τρία στην Αθήνα) που θα μπορούσε να μάθει μια κάποια τέχνη, να ενταχθεί σ ένα πολιτιστικό σύλλογο ή πολιτικό σχήμα. Να βγει, σας λέω, να εκτεθεί, να δοκιμαστεί διαφορετικά μακριά από την επιρροή του συζύγου – γιατί υπάρχουν και σύζυγοι που θέλουν τη γυναίκα υποτακτικό πλάσμα στο σπίτι, ναι, ναι, υπάρχουν. Να βρει το θάρρος ν’ανοίξει κουβέντα με την περιπτερού – που είναι σαν ναχει βγάλει τρία πανεπιστήμια και να μιλάει τρεις ξένες γλώσσες. Κι ύστερα να πάει πιο κάτω στη φουρνάρισσα κι ανάμεσα στο ψωμί, στο γάλα, στον κόσμο στην ουρά να πει δύο κουβέντες παραπάνω μαζί της για την οικονομική κρίση. Να αφουγκραστεί τη ζωή, έξω από το σπίτι, μακριά από την τηλεόραση, όχι όμως υπό τη μορφή της προστατευόμενης κυρίας, αλλά της γυναίκας που ποθεί να μετεξελιχθεί σε ενεργό πολίτη. Το αντίθετο του ΑΝΕΡΓΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΕΙΝΑΙ Ο ΕΝΕΡΓΟΣ ΠΟΛΙΤΗΣ.

Υπάρχουν τρόποι αν πραγματικά το θέλουμε. Όπως υπάρχουν τρόποι να πείσουμε την κακοποιημένη γυναίκα να μοιραστεί το πρόβλημα της, δίχως ντροπή. Να ξανοιχτεί στα αρμόδια κέντρα. Θα την ακούσουν, μπορεί και να την αγκαλιάσουν. Δεν ξέρετε. Σίγουρα όμως θα απελευθερωθεί η ίδια και θα αναλάβει από κει και πέρα τις ευθύνες της, γιατί οι ευθύνες δεν ποτέ του ενός, είναι και του άλλου.

Εκείνο που προέχει να βρούμε, είναι τρόπους επικοινωνίας. Να δικτυωθούμε, ανάλογα με τις δυνατότητες της γυναίκας και τις εμπειρίες της κάθε μιας μας, με στόχο τη διάχυση των ιδεών, με στόχο την εμπέδωση του νέου ήθους, το οποίο η γυναίκα οφείλει να ξετυλίξει μπροστά μας. Ναι, αυτή, ο Βαστάζος της Γης.

Να σας πω ένα παράδειγμα: είστε στην παραλία, ένα ζευγάρι με τις πετσετούλες σας, τις κουβεντούλες σας…. νομίζετε ότι είστε μόνοι και είστε έτοιμοι για τα παραπέρα. Αίφνης εμφανίζεται μια ομάδα από άλλους κολυμβητές, όχι απαραιτήτως ζευγάρια και σας ζητούν φωτιά για το τσιγάρο. Η γυναίκα μουτρώνει, ο άνδρας δίνει φωτιά και θέλει να πιάσει κουβέντα. Η γυναίκα τον αποτρέπει. Κι εκείνος με ευγένεια της εξηγεί ότι έχουν όλο το χρόνο να τα πούνε αργότερα, ας μην χάσουν την ευκαιρία που τους δίνει ένας αναπτήρας για να ακούσουν τις κουβέντες των άλλων. Αν και εφόσον αξίζουν βεβαίως…. Έτσι είναι και στη ζωή, στην καθημερινότητά μας. Απλά πράγματα που εμείς τα κάνουμε σύνθετα, γιατί τρελαινόμαστε για τις αποκλειστικότητες…

Η ενεργοποίηση, λοιπόν, της γυναίκας (το ζητούμενο) η οποία μέρα τη μέρα προχωράει, πρέπει να γίνεται με ομαλό τρόπο, όπως σας είπα προηγουμένως: με τη μετακίνηση μας λίγο πιο πέρα από το κάδρο. Να πείσουμε τους άνδρες μας ότι αξίζουμε κάτι καλύτερο, ότι έχουμε κάθε λόγο να συμμετάσχουμε στα κοινά, να καταθέσουμε το λιθαράκι της γνώσης και κυρίως το ένστικτο της γυναίκας- μάνας που νομίζω ότι όμοιο του δεν υπάρχει πουθενά.

Παλιότερα διάβαζα συχνά Σοπενχάουερ. Με εντυπωσίαζε ο μισογυνισμός του. Τότε, μου ήταν αδύνατον να εξηγήσω γιατί ένας σπουδαίος στοχαστής έβαλλε κατά της γυναίκας με τόσο αιχμηρό τρόπο. Έλεγε ο Σοπενχάουερ : «Πρέπει να σκοτίστηκε από τον έρωτα ο νους των ανδρών για να ονομάσουν ωραίο αυτό το μικρόσωμο φύλο, με τους στενούς ώμους, τους φαρδιούς γοφούς και τις κοντές γάμπες. Όλη η ομορφιά του έγκειται στο ερωτικό ένστικτο. Αντί να το ονομάζουν ωραίο, θα ήταν πιο σωστό να το αποκαλούν αντιαισθητικό. Οι γυναίκες δεν διαθέτουν συναίσθημα, δεν ξέρουν ούτε από μουσική, ούτε από ποίηση. Σ’ αυτές, τα πάντα είναι σκέτος πιθηκισμός, προσχήματα και επιτήδευση που αντανακλά την επιθυμία τους να αρέσουν»

Εκ των υστέρων κι έχοντας κοντραριστεί με τη ζωή, όπως σας προανέφερα, ζώντας πλέον σ’ έναν πολυεστιακό τόπο με τις πολυμορφικές συμπεριφορές αναρωτιέμαι πώς θα αντιδρούσε αυτός ο μοναχικός περιπατητής της Βαϊμάρης, όχι τόσο στην απελευθέρωση των γυναικών, όσο στην εκμετάλλευση τους από τη διαφήμιση. Η μάλλον, να το διατυπώσω καλύτερα : πώς θα αντιδρούσε στην προώθηση μέσω της διαφήμισης ενός προτύπου γυναίκας που νομίζω ότι ο φιλόσοφος αποδίδει στην τελευταία του πρόταση : Πιθηκισμός, προσχήματα και επιτήδευση που αντανακλά την επιθυμία τους να αρέσουν.

Αναφέρομαι γενικότερα στην εκμετάλλευση του γυναικείου σώματος και στον τρόπο που ο διαφημιστής στοχεύει στη διέγερση του θεατή για να πουλήσει το προϊόν. Με απασχολεί το πώς η γυναίκα πέφτει στην παγίδα της ωραιοποιημένης ζωής. Παλιότερα στην Ποσειδώνος υπήρχε μια διαφήμιση με μια πολύ ωραία κοπέλα με κόκκινα εσώρουχα κι από κάτω η εξής πρόταση : Τι σημασία έχει αν δεν ξέρω να μαγειρεύω ; Ναι, με τέτοια εσώρουχα, και τέτοιο κορμί, τί να την κάνω τη μαγειρική, ευτυχώς υπάρχουν και τα ντελίβερι.

Κανείς όμως από τους διαφημιστές δεν σκέφτηκε το πώς μια τέτοια αντίληψη φιλτράρεται από μια έφηβη, μια νεαρή κοπέλα που δεν έχει προλάβει να διυλίσει την πληροφορία και που κάποιος την έχει πείσει ότι το όνειρο της ζωής ξεκινάει από το ρόλο μιας πανελίστριας ή μιας τηλεοπτικής γλάστρας. Θα μου πείτε, εσένα τώρα αυτό σε ενόχλησε ; Σιγά. Μήπως στα περίπτερα δεν κυκλοφορούν περιοδικά αντίστοιχου περιεχομένου ; Για να φτάσουμε στο χρήμα πρέπει πρώτα να διεγείρουμε το κοινό. Απλά μαθηματικά. Δεν παύει όμως νάναι ένας βραχνάς. Κι εδώ οι μητέρες είναι αυτές που θα πρέπει να εξηγήσουν στα κορίτσια εγκαίρως και με θάρρος ένα μικρό κομμάτι της αλήθειας τούτου του κόσμου. Ποτέ όλη τη αλήθεια, γιατί μετά η ζωή θα είναι βαρετή.

Ας είμαστε ρεαλιστές κι ας ξαναστήσουμε τους κανόνες του παιγνιδιού. Όχι παλαιομοδίτικα, όχι αναχρονιστικά, όχι βιαστικά και τυχαία. Μέσα από τη συζήτηση, μέσα από τη ΣΥΝΑΝΤΙΛΗΨΗ για έναν πακτωλό θεμάτων, μέσα από την κοινή δράση, από τη διεκδίκηση θέσεων στους δημόσιους χώρους, στο δημαρχείο, στη Βουλή. Να βγούμε από τη νιρβάνα που μας στήνουν γύρω μας. Όχι να πολεμήσουμε τους άνδρες. Όποιος λέει τέτοιες κουβέντες, είναι χαμένος από χέρι. Δεν έχουμε καιρό για πολέμους. Έχουμε λίγο χρόνο να σμίξουμε, να αγαπηθούμε ξανά, να γνωριστούμε μεταξύ μας, να απλώσουμε τα χέρια και να στήσουμε εκείνο το κοινωνικό δίχτυ ασφάλειας που κάθε φορά, μα κάθε φορά θα μας βοηθάει να ξεπερνάμε με σύνεση και υπομονή τις μεγάλες κρίσεις. Σε πλαίσιο τιμιότητας και με γνώμονα την ευθύνη. Δεν θα κερδίσουμε αλλιώς το σεβασμό της κοινωνίας όλης. Η αντίληψη, βαθιά πατριαρχική, ότι η γυναίκα είναι ο αγρός και ο άνδρας είναι το αλέτρι φθίνει, αλλά δεν αντικαθίσταται. Οι κυβερνήσεις θεσπίζουν νόμους και επαίρονται για τις ποσοστώσεις υπέρ των γυναικών, αλλά οι ποσοστώσεις αποκτούν τη μορφή δουλείας για τα κόμματα. Επομένως δεν αρκούν οι μεγάλες κουβέντες, τη στιγμή που η γυναίκα αγγίζει με σχεδόν παιδικό φόβο την περιοχή της κοιλιάς της και κοιτάζει τον άνδρα χωρίς το πλεονέκτημα της εμπιστοσύνης ; Η σημερινή ημέρα είναι ίσως μια ευκαιρία για μικρές, αλλά ουσιαστικές αναθεωρήσεις.

Πολλές από εμάς, ήδη τις έχουμε κάνει. Ας το τολμήσουν όσες θέλουν κι όσες νοιώθουν έτοιμες να δράσουν διαδραστικά σ’ ένα πολυμορφικό πια κόσμο. Στο κάτω κάτω είμαστε πια – σωματικά τουλάχιστον – στον αντίποδα του μοντέλου-γυναίκα του Σοπενχάουερ, άρα οι μετοχές μας έχουν κάθε λόγο να εκτιναχθούν. Τολμήστε και να ξέρετε ότι όλο και κάποιος θα βρεθεί δίπλα σας να σας στηρίξει.

Σας ευχαριστώ.

Ρίτσα Μασούρα

Το διαβάσαμε εδώ:

https://www.infowoman.gr/ritsa-masoura-eimai-ki-ego-mia-gynaika-san-oles-esas-se-neari-ilikia-echasa-ton-andra-mou-ki-emeina-piso-thymomeni-erotevmeni-me-dyo-mora-stin-agkalia/

·        *Η Ρίτσα Μασούρα είναι απόφοιτος της Νομικής Αθηνών. Εργάστηκε ως δημοσιογράφος στην ΕΡΤ και στην εφημερίδα Καθημερινή, όπου αρθρογραφούσε ως πρόσφατα. Διαθέτει εμπειρία στα μεγάλα ευρωπαϊκά θέματα. Έχει διδάξει στη Βιβλιοθήκη Λασκαρίδη, στο κολλέγιο Αθηνών και στο Λαϊκό Πανεπιστήμιο Αγ. Παρασκευής. Σήμερα διαχειρίζεται την ειδησεογραφική ιστοσελίδα www.Globalview.gr.