Το τσουνάμι της 9ης Ιουλίου 1956

 

Το τσουνάμι της 9^ης Ιουλίου 1956

 Στις 10 Ιουλίου 1956 οι εφημερίδες σε όλη την Ελλάδα αναφέρθηκαν στον ισχυρό σεισμό της περασμένης μέρας που έπληξε την Σαντορίνη, όπου και προκλήθηκαν οι περισσότερες καταστροφές, ενώ το Αστεροσκοπείο Αθηνών εξέδιδε την παρακάτω ανακοίνωση :

 «Σήμερον εις τας 5 ώρας 12' και 16'' ανεγράφη υπό του σεισμογράφου του Αστεροσκοπείου Αθηνών σφοδρά σεισμική δόνησις έξ αποστάσεως 160 χιλιομέτρων νοτιοανατολικώς τών Α­θηνών. Έκ του σεισμου εσχηματισθη ισχυρόν θαλσσσιον σεισμικόν κύμα τό όποιον προσέβαλε τήν Ίκαρίαν, Σάμον, ως και τας βορείους ακτάς της Κρήτης, εις 3 φάσεις, με περίοδον 10 λεπτών και ύψος 1—1.80 μ. Ελαφραί ζημίαι εσημειώθησαν είς τάς νήσους Πάρον, Αστυπάλαιαν, Αμοργόν, Μήλον, Καλυμνον και Σαντορίνην. Πλήθος μετασεισμικών δονήσεων».

 

Το Παλιρροιακό Κύμα

Έπειτα από τον σεισμό, ένα τεράστιο παλιρροιακό κύμα, ύψους περίπου τριών μέτρων, κινήθηκε προς νότον και έπληξε την Κρήτη και τη Δωδεκάνησο.

Στην Κρήτη, το παλιρροιακό κύμα έπληξε ολόκληρη τη βόρεια παραλία της Κρήτης, από τα Χανιά μέχρι τη Σητεία. Οι αφυπνισθέντες κάτοικοι, έντρομοι, διαπίστωσαν την απειλητική κίνηση του κύματος προς την ξηρά και οι ευρισκόμενοι πλησίον της ακτής έβλεπαν, την υποχώρηση και ανύψωση της θάλασσας, που απεκάλυπτε πλήρως τον βυθό και την ταχύτητα με την οποία κινιόταν επιστρέφοντας προς την ξηρά

Λίγο αργότερα, η διακύμανση έγινε ηπιότερη, μέχρις ότου τελικά εξασθένησε. Εν τω μεταξύ, όμως, είχε κατακλυσθεί με νερά ο λιμενικός χώρος του Ηρακλείου, με αποτέλεσμα να προκληθούν σημαντικές ζημιές στα εντός των αποθηκών του τελωνείου εμπορεύματα. Ζημιές επίσης υπέστησαν διάφορα εξοχικά κέντρα, κυρίως ανατολικά της πόλης του Ηρακλείου, ενώ σύμφωνα με κάποιες πληροφορίες, υπήρξαν και ζημιές και στην τότε αμερικανική βάση των Γουρνών.

 

 

Από την άλλη το τσουνάμι κτύπησε την Σητεία και το Ρέθυμνο,  όπου πλημμύρισαν παρακείμενες εμπορικές και αποθηκευτικές εγκαταστάσεις. Λόγω όμως της καμπύλης του κόλπου Μεραμβέλου, το τσουνάμι έφτασε με μειωμένη ένταση στη Σητεία. Καθώς οι διαμένοντες σε παραθαλάσσια χωριά της βόρειας Κρήτης έβλεπαν την εξέλιξη του φαινομένου αυτά εγκαταλείφθηκαν από τους κατοίκους τους, οι οποίοι επέστρεψαν, τότε μόνο όταν μετά από λίγες ώρες είχαν πειστεί ότι δεν υπήρχε πλέον κίνδυνος για την ζωή τους

Όμως στο λιμάνι του Ηρακλείου υπήρξαν σημαντικές ζημιές και  μια ξένη θαλαμηγός, που έμπαινε στον λιμένα του Ηρακλείου κατά την πρώτη εκδήλωση του φαινομένου, κινδύνευσε να βυθιστεί από την δίνη. Πάντως η παλίρροια και η άμπωτις συνεχίστηκαν με μικρή ένταση καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας.

Στην Κάλυμνο, μετά το πρωινό σεισμό και μέχρι το μεσημέρι, την νήσο έπλητταν αλλεπάλληλα παλιρροιακά κύματα. Σημαντικές ζημιές υπέστη ολόκληρη η παραλιακή περιοχή σε βάθος εκατοντάδων μέτρων. Μία γυναίκα πνίγηκε. Ζημιές υπέστησαν ομοίως τα παραλιακά οικήματα.

Στη Λέρο, στη περιοχή των Γούρνων, κατακλύσθηκε έκταση 200 στρεμμάτων σε βάθος 70 μέτρων. Το ηλεκτρικό εργοστάσιο Λακκίων έπαυσε τη λειτουργία του, λόγω ζημιών που προκλήθηκαν από το τσουνάμι. Στην ανωτέρω περιοχή, καθώς και στη Λέρο, σημειώθηκαν και ναυάγια.

 

Στη Σύμη, τα παλιρροιακά κύματα έφθασαν σε ύψος 1,30 μέτρων ενώ χρονική συχνότητα τους ήταν δίλεπτη.

Στην Κάρπαθο, αμέσως μετά την σεισμική δόνηση, η θάλασσα υποχώρησε σε βάθος 15 μέτρων. Στον οικισμό Φοινίκι, πολλές λέμβοι παρασύρθηκαν από το παλιρροιακό κύμα το οποίο έφθασε μέχρι τις οικίες των κατοίκων

Σύμφωνα με αναφορές των κατά τόπους λιμενικών αρχών προς το Υπουργείο Εμπορικής Ναυτιλίας, η αποβάθρα του λιμένα Αντιπάρου κατέρρευσε τελείως. Στον λιμένα Βαθύ Σάμου, η στάθμη της θάλασσας ανέβαινε και κατέβαινε κατά 80 εκατοστά περίπου ανά πέντε λεπτά της ώρας.

Σύμφωνα με αναφορά του δημάρχου Λέρου, το παλιρροιακό κύμα κατέκλυσε 400 στρέμματα στις παραθαλάσσιες περιοχές των Τεμενίων και Αλίνδων.

Πλημμύρισε επίσης ο παραλιακός χώρος Ξηροκάμπου Λέρου σε βάθος 150 μέτρων. Οι λέμβοι και τα αλιευτικά που βρίσκονταν προσορμισμένα εκεί βυθίστηκαν. Σημειώνονταν δε μέχρι αργά τη νύχτα αυξομειώσεις στη στάθμη των υδάτων.

Στην Τήλο υπέστη σοβαρές βλάβες ο λιμενίσκος Αγ. Αντωνίου. 

 

Στην Αστυπάλαια, μετά τη λήξη του σεισμού, που σημειώθηκε στις 5:15 π.μ., η θάλασσα υποχωρούσε σε απόσταση 100 μέτρων και επανερχόταν με μεγάλη ορμή και εξ αιτίας αυτού του φαινομένου τα περισσότερα από τα ελλιμενισμένα πλοία βυθίστηκαν. Αυτή η παλίρροια επαναλαμβανόταν μέχρι τη νύχτα ανά πέντε λεπτά της ώρας.

Παλιρροιακό κύμα επίσης παρατηρήθηκε και στην ακτή της Άνδρου με συχνότητα 10 λεπτών.

Στην Αντίπαρο, το παλιρροιακό κύμα προκάλεσε την προσάραξη τριών ιστιοφόρων και τριών λέμβων.

Στην Κάλυμνο οι ζημιές, λόγω του κύματος, ήταν πάρα πολύ μεγάλες. 

 

 

Στο Ρέθυμνο εμφανίστηκε έντονο παλιρροιακό ρεύμα που επαναλαμβανόταν ανά δεκάλεπτο.

Στα Μάλια της Κρήτης η θάλασσα ανέβηκε προς το χωριό και όταν υποχώρησε άφησε πληθώρα ψαριών που σπαρταρούσαν και ένα κύτος.

Αμέσως μετά τον πρωινό σεισμό, ο οποίος ήταν έντονα ισχυρός και στην Ικαρία, το νερό των ιαματικών πηγών έγινε κατακόκκινο και το χρώμα του διατηρήθηκε επί ώρες. Ταυτόχρονα, άρχισε το παλιρροιακό φαινόμενο. Τα κύματα υψώνονταν ανά πεντάλεπτο κατά ενάμισι μέτρο και υποχωρούσαν. Στις Θέρμες εμφανίστηκαν πολλοί καρχαρίες και οι ψαράδες προχώρησαν σε  συστηματική καταδίωξη. Εξ αιτίας του γεγονότος αυτού, απαγορεύθηκαν τα μπάνια στη θάλασσα .

 

Αυτά όλα τα θυμηθήκαμε οι μεγαλύτεροι σε ηλικία μετά την πληθώρα των σεισμών που σημειώνονται μερικά χιλιόμετρα βορειότερα της Σαντορίνης προς την Αμοργό και ευχόμαστε όλοι όπως η σεισμοσειρά εξελιχθή με ένα θετικό σενάριο και τα φαινόμενα να εκτονωθούν το συντομότερο δυνατό για να ηρεμήσουν όλοι οι κάτοικοι των νησιών που εγκαταλείπουν τις εστίες τους και μαζί τους και εμείς.

Και το επιμύθιο … «Η Ελλάδα είναι μια σεισμογενής χώρα και δυστυχώς πρέπει να συνηθίσουμε να ζούμε με τους σεισμούς»  

 Πηγές:

Το φωτογραφικό υλικό με τις ζημιές στο λιμάνι του Ηρακλείου δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Ελευθερία» στο φύλλο της 10ης Ιουλίου 1956

Εντοπίστηκε το ναυάγιο του «Χρυσή Αυγή» στο Κάβο Ντόρο

 

Εντοπίστηκε το ναυάγιο του «Χρυσή Αυγή» 

στο Κάβο Ντόρο

 

Ένα σπάνιο ναυάγιο που βυθίστηκε πριν από 40 χρόνια στο Κάβο Ντόρο παίρνοντας μαζί του τα μυστικά του και 28 ανθρώπινες ζωές ήρθε στο φως από τον ερευνητή Κώστα Θωκταρίδη και την ομάδα του.

Πρόκειται για το «Χρυσή Αυγή», ένα πλοίο που είχε αγοραστεί το 1976 από την εταιρεία «Γραμμή Ηπείρου ΕΠΕ» του Αυγουστή Πολέμη και ταξίδευε από τη Ραφήνα στις Κυκλάδες, ως επιβατηγό – οχηματαγωγό.

Ο εντοπισμός του ξύπνησε μνήμες αλλά και ανάμεικτα συναισθήματα στους οικείους των θυμάτων: ««Είναι σημαντικό το γεγονός της εύρεσης του βυθισμένου Χρυσή Αυγή, όμως οι άνθρωποί μας που χάθηκαν μαζί του δεν θα γυρίσουν ποτέ πίσω …» δήλωσε συγκινημένη στο ΑΠΕ – ΜΠΕ η κ. Κ. Τσουμέζη, σύζυγος του πλοιάρχου που χάθηκε εκείνη τη μοιραία μέρα.

 

Σκάλα που οδηγούσε στο ανώτερο κατάστρωμα στην περιοχή της πρύμνης.

 Το ιστορικό

Ήταν Τετάρτη 23 Φεβρουαρίου 1983 και ώρα 16:06 όταν η «Χρυσή Αυγή» απέπλευσε από το λιμάνι της Ραφήνας με προορισμό την Άνδρο και άλλα νησιά των Κυκλάδων, μεταφέροντας 5 φορτηγά και 9 βυτιοφόρα με καύσιμα συνολικού βάρους 298 τόνων. Στο πλοίο επέβαιναν 21 άτομα ως πλήρωμα, 16 οδηγοί φορτηγών και 5 επιβάτες, ανάμεσά τους και η Μ. Λάβδα με τα δύο της παιδιά. Εκείνο το απόγευμα ο καιρός ήταν κρύος, έβρεχε και έπνεαν ισχυροί άνεμοι.

Στις 18:20 το πλοίο ενώ έπλεε στο Κάβο Ντόρο πήρε επικίνδυνη δεξιά κλίση 160 μοιρών. Ο πλοίαρχος Αντώνης Γαρδέλης αντιλαμβανόμενος την κρισιμότητα της κατάστασης έκανε αλλαγή πορείας με προορισμό το λιμάνι της Καρύστου και αμέσως μετά εξέπεμψε σήμα κινδύνου στο ραδιοτηλέφωνο, το οποίο έλαβε ο παράκτιος σταθμός του Λαυρίου.

 

Διακρίνεται το ένα από τα δυο παγκάκια που βρίσκεται πίσω και δεξιά στον εξωτερικό διάδρομο του πλοίου.

 Η βύθιση

Περίπου 15 λεπτά μετά μία έκρηξη συγκλόνισε τη «Χρυσή Αυγή» κατά πάσα πιθανότητα λόγω διαρροής καυσίμων από τα βυτιοφόρα. Στο πλοίο ξέσπασε πυρκαγιά. Ακολούθησε δεύτερη ακόμα πιο ισχυρή έκρηξη και το πλοίο ανετράπη. Τότε, αποσπάστηκε τμήμα της υπερκατασκευής και τα φορτηγά που βρίσκονταν στο γκαράζ κατέληξαν στο βυθό.

Στην περιοχή έσπευσαν για να βοηθήσουν τους ναυαγούς, το επιβατηγό/οχηματαγωγό «Χρυσή Άμμος ΙΙΙ» από τη Ραφήνα, το επιβατηγό/οχηματαγωγό «Καστριανή Κέας» από την Κάρυστο, το ρωσικό ωκεανογραφικό πλοίο Γιάκοβ Γκάκελ ( Yakov Gakkel – Яков Гаккель) το οποίο βρισκόταν στην περιοχή για υδρογραφικές έρευνες, το ρουμανικό «Μπολντέιν», η φρεγάτα «Λήμνος», το αντιτορπιλικό «Σφενδόνη» του Πολεμικού Ναυτικού και παραπλέοντα σκάφη.

 

Δεξιά πλευρά πλώρης – βίντσια.

Αεροσκάφος C130 της Πολεμικής Αεροπορίας έριχνε φωτιστικές φωτοβολίδες για να διευκολύνει τις έρευνες. Δυστυχώς όμως, από τους 42 συνολικά επιβαίνοντες μόνο 14 διασώθηκαν, 12 άτομα από το ρωσικό ωκεανογραφικό, ένα άτομο από το ρουμανικό φορτηγό και 1 από το «Χρυσή Άμμος ΙΙΙ». Ανάμεσα στους 14 επιζήσαντες ήταν μόνο τρία μέλη του πληρώματος…

Εν τω μεταξύ, το πλοίο παρέμενε στην επιφάνεια ανεστραμμένο και παρασύρονταν από τα ρεύματα για τουλάχιστον 3 ώρες μέχρι τη στιγμή που χάθηκε για πάντα στο βυθό του Αιγαίου …

 

Ο άγνωστος πρωταγωνιστής της διάσωσης το ρωσικό ωκεανογραφικό Yakov Gakkel (Яков Гаккель) και το πλήρωμα του που κατάφερε και περισυνέλεξε 12 ναυαγούς. Το Yakov Gakkel εκτελούσε υδρογραφικές έρευνες στην περιοχή και έλαβε άμεσα στο σήμα κινδύνου από τον παρακτιο σταθμό Λαυρίου, ήταν το πρώτο πλοίο που έσπευσε στην περιοχή. Είχε ναυπηγηθεί στην Οδησσό το 1975 και στην συνέχεια παροπλίστηκε ως ουκρανικό το 2010.

 

Ο εντοπισμός

Σαράντα χρόνια μετά την τραγική του απώλεια, η ομάδα του ερευνητή Κώστα Θωκταρίδη εντοπίζει το βυθισμένο ΧΡΥΣΗ ΑΥΓΗ σε βάθος -110μέτρων. Όπως σημειώνει ο ίδιος, «οι πρώτες εικόνες από το ναυάγιο προκαλούν δέος. Εντυπωσιάζει το γεγονός ότι από την πυρκαγιά και τις εκρήξεις αποκολλήθηκε μόνο τμήμα της υπερκατασκευής ενώ όλο το υπόλοιπο πλοίο παραμένει ακέραιο στο βυθό».

Αξίζει να σημειωθεί πως κατά το παρελθόν είχαν εντοπιστεί κάποια από τα φορτηγά και τμήμα της υπερκατασκευής αλλά όχι το ναυάγιο του Χρυσή Αυγή, που δεν βρίσκεται στο ίδιο σημείο.

 

Στην πρυμναία δεξιά πλευρά βλέπουμε τον καταπέλτη κλειστό και ασφαλισμένο παρά την ισχυρή έκρηξη.

 Το ναυάγιο στον βυθό

Μετά τις εκρήξεις και την ανατροπή το πλοίο – όπως προκύπτει από την αυτοψία – κατά τη διάρκεια της βύθισης έχοντας νωρίτερα απαλλαγεί από το φορτίο των φορτηγών, επανήλθε λόγω του χαμηλού μεσοκεντρικού βάρους των μηχανών και των δεξαμενών στην ορθή θέση και επικάθισε στον αμμώδη βυθό με την τρόπιδα και με δεξιά κλίση 8 μοιρών.

Αν και έχουν περάσει 40 χρόνια από την βύθιση του πλοίου μικρή διαρροή καύσιμων συνεχίζεται μέχρι και σήμερα.

Ξεχωρίζουν τα χαρακτηριστικά φουγάρα κίτρινου χρώματος με το ασπροκόκκινο λογότυπο της πλοιοκτήτριας εταιρείας, το γράμμα Π . Για την επιχείρηση εντοπισμού και ταυτοποίησης χρησιμοποιήθηκε ειδικό υποβρύχιο τηλεκατευθυνόμενο όχημα ROV (Remote Operated Vehicle). Ο καταπέλτης της πρύμνης είναι κλειστός και ασφαλισμένος, οι άγκυρες είναι στη θέση τους στα όκια του πλοίου, ενώ παρατηρείται μετατόπιση ελασμάτων προς τα δεξιά. Πάνω στο ναυάγιο υπάρχουν αλιευτικά εργαλεία, όπως το δίχτυ δίπλα στη σκάλα που οδηγούσε στο ανώτερο κατάστρωμα της πρύμνης.

Στην πρύμνη διακρίνεται και το βίντσι που χρησιμοποιείτο για τη διαχείριση των κάβων όταν το πλοίο έδενε σε λιμάνι. Στη πρυμναία δεξιά πλευρά φαίνεται καθαρά ο διάδρομος που ακόμα και σήμερα έχει τα δύο χαρακτηριστικά παγκάκια. Εκεί υπάρχει μισάνοιχτη η ανθρωποθυρίδα που οδηγούσε στο μηχανοστάσιο…

 

Αν και έχουν περάσει 40 χρόνια από την βύθιση του πλοίου μικρή διαρροή καύσιμων συνεχίζεται μέχρι και σήμερα

Πηγή:

ΑΠΕ-ΜΠΕ

https://www.ekirikas.com/entopistike-navagio-sto-kavo-ntoro/

Οι Φωτογραφίες είναι του ΑΠΕ-ΜΠΕ

Αν θέλετε να μάθετε περισσότερα για το ναυάγιο και να διαβάσετε τις αναμνήσεις των ναυαγών που σώθηκαν θα σας συνιστούσα να επισκεφθείτε την σχετική ανάρτηση μου εδώ:

http://boraeinai.blogspot.com/2016/02/23-1983-fb.html

Πηγή:

ΑΠΕ-ΜΠΕ

https://www.ekirikas.com/entopistike-navagio-sto-kavo-ntoro/

Οι Φωτογραφίες είναι του ΑΠΕ-ΜΠΕ