Το Αφγανισταν και η 28η Απριλιου

 

 

 

Το Αφγανισταν και  η 28η Απριλιου

 

Η 28η Απριλίου έχει ιδιαίτερη ιστορική σημασία στο Αφγανιστάν, σηματοδοτώντας καθοριστικές καμπές της σύγχρονης ιστορίας του. Το 1978 έλαβε χώρα η Επανάσταση Σαουρ που έφερε στην εξουσία το Λαϊκό Δημοκρατικό Κόμμα· το 1992 επικυρώθηκε η Συμφωνία της Πεσαβάρ και οι Μουτζαχεντίν ανέτρεψαν το κομμουνιστικό καθεστώς, γεγονός που εορτάζεται έκτοτε ως «Ημέρα Νίκης των Μουτζαχεντίν». Ακολούθησαν ετήσιες παρελάσεις και πολιτικές δράσεις, αλλά και επεισόδια όπως η δημόσια καταδίκη της Μαλαλάι Τζόγια το 2006. Στις 28 Απριλίου 2011 σημειώθηκε μία από τις πλέον θανατηφόρες «επιθέσεις φίλων» όταν Αφγανός πιλότος στράφηκε εναντίον αμερικανών εκπαιδευτών· ενώ τον Απρίλιο του 2021, εν μέσω της απόσυρσης των ξένων δυνάμεων, Αφγανός στρατηγός διαβεβαίωνε για τη βιωσιμότητα του εθνικού στρατού.

 

28 Απριλίου 1978: Επανάσταση Σαουρ

 

Στις 27–28 Απριλίου 1978, το Λαϊκό Δημοκρατικό Κόμμα του Αφγανιστάν (PDPA) ανέτρεψε τον Πρόεδρο Μοχάμεντ Νταούντ Χαν μέσω πραξικοπήματος, γνωστού ως Επανάσταση του Σαούρ. Μονάδες του στρατού, εισέβαλαν στο Προεδρικό Μέγαρο στο Καμπούλ και σκότωσαν τον Πρόεδρο Νταούντ Χαν μαζί με τα μέλη της οικογένειάς του. Ως αποτέλεσμα, εγκαθιδρύθηκε η Λαϊκή Δημοκρατία του Αφγανιστάν με επικεφαλής το PDPA, ένα σοσιαλιστικό καθεστώς με στενούς δεσμούς με τη Σοβιετική Ένωση. Αυτό το γεγονός οδήγησε σε δεκαετίες αστάθειας και πολέμου, συμπεριλαμβανομένης της σοβιετικής εισβολής το 1979.  

 

28 Απριλίου 1992: Επικύρωση της Συμφωνίας της Πεσαβάρ

 

Στις 28 Απριλίου 1992, οι Μουτζαχεντίν ανέτρεψαν την κομμουνιστική κυβέρνηση του Προέδρου Μοχάμεντ Νατζιμπουλάχ, σηματοδοτώντας το τέλος της Λαϊκής Δημοκρατίας του Αφγανιστάν. Το «Σύμφωνο της Πεσαβάρ», που είχε υπογραφεί στις 26 Απριλίου από διάφορες ομάδες μουτζαχεντίν στο Πακιστάν, τέθηκε σε ισχύ στις 28 Απριλίου 1992, προβλέποντας τον σχηματισμό μιας προσωρινής κυβέρνησης της Ισλαμικής Πολιτείας του Αφγανιστάν. Ο Σιμπγκατουλάχ Μοτζαντεντί ανέλαβε προσωρινός πρόεδρος. Ωστόσο, η έλλειψη ενότητας μεταξύ των Μουτζαχεντίν οδήγησε σε εμφύλιο πόλεμο, με σοβαρές συνέπειες για τη χώρα.

 

28 Απριλίου 1992: Ημέρα Νίκης των Μουτζαχεντίν

 

Από το 2005, η ημερομηνία που οι μουτζαχεντίν εισήλθαν στην Καμπούλ, ανατρέποντας το κομμουνιστικό καθεστώς,  γιορτάζεται επίσημα ως πολιτική γιορτή σε ανάμνηση της νίκης αυτής .

 

 

28 Απριλίου 2006: Επεισόδια στο Κοινοβούλιο

 

Κατά τη «Ημέρα Νίκης των Μουτζαχεντίν» του 2006, η βουλευτής και ακτιβίστρια Μαλαλάι Τζόγια εξέφρασε επικριτικά σχόλια για παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων από μουτζαχεντίν, δεχόμενη απειλές θανάτου· παράλληλα, δημοσιογράφος του Reporters Without Borders ξυλοκοπήθηκε από άλλους βουλευτές κατά την προσπάθειά του να κάνει ρεπορτάζ .

 

ΠΗΓΕΣ:

Saur Revolution – Wikipedia

Relics of war – Reuters

Afgan Report: April 28,2004 – Radio Free Europe

Los Angeles Times

Npr.org

Αφγανιστάν : Ένα Ντοκουμέντο για τον Μέγα Αλέξανδρο

Αφγανιστάν : Ένα Ντοκουμέντο για τον Μέγα Αλέξανδρο  

Καθώς μπήκαμε στην τελική ευθεία για την αναγνώριση της Π.Γ.Δ.Μ. με το όνομα «ΒΟΡΕΙΑ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ» καλό είναι να ξανάθυμηθουμε ένα ντοκουμέντο από το Αφγανιστάν, για τον κραταιό έλληνα μακεδόνα βασιλιά τον Μέγα Αλέξανδρο τον Εκπολιτιστή που, τόσα χρόνια τώρα, προσπαθούσαν να τον οικειοποιηθούν οι βόρειοι γείτονές μας.

Αλλά πριν αναφερθούμε στο ντοκουμέντο ας δούμε την ιστορία των σχέσεων Ελλάδας – Αφγανιστάν

Η πρώτη επαφή μεταξύ της Ελλάδας και του Αφγανιστάν παρουσιάστηκε το 330 π.Χ., όταν ο Αλέξανδρος ο Μέγας εισήλθε στην επικράτεια του σημερινού Αφγανιστάν. Εκεί, ο Αλέξανδρος ίδρυσε πολλές σύγχρονες Αφγανικές πόλεις όπως την Αλεξάνδρεια Αραχωσίας (σημερινή Κανταχάρ), την Αλεξάνδρεια Αριανής (σημερινή Χεράτ), την Αλεξάνδρεια του Ώξου (Άι-Χανούμ) και την Αλεξάνδρεια Ωπιανής (σημερινό Γκαζνί).

Σχεδόν εκατό χρόνια μετά το θάνατο του Αλεξάνδρου, το Ελληνοβακτριανό Βασίλειο και το Ινδοελληνικό βασίλειο ιδρύθηκαν στο Αφγανιστάν από τους απογόνους των Ελλήνων που είχαν εγκατασταθεί στην περιοχή.

Μετά την κατάρρευση των ελληνικών βασιλείων στο Αφγανιστάν, υπήρχε σχεδόν ανύπαρκτη επαφή μεταξύ του Αφγανιστάν και της Ελλάδας μέχρι τον Οθωμανο-Χοτακικό Πόλεμο το 1722-1727 όταν η Οθωμανική Αυτοκρατορία (της οποίας η Ελλάδα αποτελούσε τότε μέρος) πολέμησε εναντίον Αφγανικών δυνάμεων για να αποκτήσουν τον έλεγχο σε όλα τα δυτικά και βορειοδυτικά τμήματα του σύγχρονου Ιράν.

Το 2001, η Ελλάδα, ως μέλος του ΝΑΤΟ εντάχθηκε στην Διεθνή Δύναμη Αρωγής για την Ασφάλεια στο Αφγανιστάν και έστειλε στρατό για να πολεμήσει στον Πόλεμο στο Αφγανιστάν εναντίον των Ταλιμπάν και της Αλ Κάιντα.

Το 2004, το Αφγανιστάν σύναψε επίσημα διπλωματικές σχέσεις με την Ελλάδα. Τον Δεκέμβριο του 2017, το Αφγανιστάν άνοιξε πρεσβεία στην Αθήνα, την πρώτη διπλωματική αποστολή του στην Ελλάδα.

Με το πέρασμα των χρόνων, τα δύο έθνη έχουν υπογράψει διμερείς συμφωνίες, όπως τη συμφωνία για την ίδρυση της πολιτικής εκπροσώπησης μεταξύ των δύο χωρών (η οποία παρέχει περισσότερες ευκαιρίες για επέκταση των φιλικών σχέσεων και της διμερούς συνεργασίας μεταξύ του Αφγανιστάν και της Ελλάδας). Σε ετήσια βάση, η Ελλάδα παρέχει υποτροφίες για Αφγανούς φοιτητές στον τομέα της αρχαιολογίας, και κατάρτιση για την αφαίρεση ναρκοπεδίων.

ΤΟ ΝΤΟΚΟΥΜΕΝΤΟ ΑΠΟ ΤΟ ΑΦΓΑΝΙΣΤΑΝ

Μετά την ανεξαρτησία του Αφγανιστάν από τους Άγγλους (1919) και από το 1927 έως το 1928 ο βασιλιάς του Αφγανιστάν Αμανουλάχ Χαν (King Amanullah) έκανε μια περιοδεία στην Ευρώπη, το Ιράν και την Ινδία. Όταν επέστρεψε έφερε μαζί του ξένους ειδικούς που θα βοηθούσαν στον εκσυγχρονισμό του βασιλείου του. Μεταξύ των άλλων έργων του ήταν και ο εκσυγχρονισμός ενός μικρού χωριού του Paghman με στόχο να περνά εκεί τις διακοπές του και να το αναδείξει σε θερινή του πρωτεύουσα.

Έτσι το 1928 μέσα στα έργα που έφτιαξε ήταν και ένας θαυμάσιος κήπος ("Paghman Gardens") με μια αψίδα θριάμβου, αφιερωμένη στην απελευθέρωση του Αφγανιστάν από τους Άγγλους το 1919. Η αψίδα αυτή έφερνε -σε ελεύθερη απόδοση- κάπως στην Αψίδα του Θριάμβου που βρίσκεται στο Παρίσι. Όμως η αψίδα αυτή που έφτιαξαν οι Αφγανοί διαφέρει πολύ από αυτή των Παρισίων αφού έχει πλείστα όσα ελληνιστικά στοιχεία που εκφράζουν, με υπερηφάνεια, την ανάμνηση των Αφγανών από το πέρασμα από την χώρα αυτή του Μεγάλου Αλεξάνδρου και του ελληνικού πολιτισμού.

Το 1929 μια επανάσταση ανέτρεψε τον βασιλιά πλην όμως το Paghman και οι κήποι του έγιναν το κέντρο περιπάτου της αφγανικής αριστοκρατίας της Καμπούλ.

Δυστυχώς στα τέλη του 20 αιώνα το Paghman, την εποχή των Mujaheddin, έγινε πεδίο μάχης με αποτέλεσμα να καταστραφούν τα πάντα και ο μαζί και ο κήπος (φωτογραφία κάτω για το πριν και μετά). Το μόνο όμως που έμεινε όρθιο ήταν η αψίδα που είχε χτιστεί από τον βασιλιά Αμανουλαχ.

Το 2002 η αψίδα αυτή αποτυπώθηκε σε ένα χαρτονόμισμα των 2 Afghanis όπου στο πίσω μέρος του υπάρχει κάτι πολύ σπουδαίο που αφορά εμάς τους Έλληνες και δείχνει πόσο βαθιά ριζωμένη είναι για τις φυλές του Αφγανιστάν η παρουσία της μνήμης ενός Μακεδόνα βασιλιά, του Αλέξανδρου, που έφερε τον ελληνικό πολιτισμό στα βάθη της Ασίας.

Στο πίσω λοιπόν μέρος του χαρτονομίσματος , που σημειωτέον φέρει στο επάνω μέρος του ελληνικότατους μαιάνδρους, υπάρχει και η αποτύπωση μιας παράστασης (επίσημη σφραγίδα της ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΤΟΥ ΑΦΓΑΝΙΣΤΑΝ - έτος ίδρυσης 1939) με επιγραφή στα Ελληνικά που με το όνομα που αναφέρεται εκεί μας οδηγεί στα χρόνια της παρουσίας των επιγόνων του Έλληνα Μακεδόνα στρατηλάτη, του Μεγάλου Αλέξανδρου. Η επιγραφή γράφει στα ΕΛΛΗΝΙΚΑ (όχι στα σλάβικα ή στα «μακεντονίστικα») "ΒΑΣΙΛΕΩΣ ΜΕΓΑΛΟΥ ΕΥΚΡΑΤΙΛΟΥ".

Πρόκειται για αποτύπωση της μιας πλευράς νομίσματος της ελληνιστικής εποχής, που έκοψε ο Ευκρατίδης (1), βασιλιάς της Βακτρίας και της Ινδίας. ("ΒΑΣΙΛΕΩΣ ΜΕΓΑΛΟΥ ΕΥΚΡΑΤΙΔΟΥ"). Υπάρχει ωστόσο ένα ορθογραφικό λάθος στο αφγανικό χαρτονόμισμα: το «Δ» στο όνομα «Ευκρατίδου» έγινε «Λ». Είναι προφανές ότι το επίσημο Αφγανικό κράτος θέλησε να αποτυπώσει στο χαρτονόμισμά του ένα αρχαίο νόμισμα της περιοχής αυτής, που ανήκει σε μια περίοδο της ιστορίας του Αφγανιστάν που σίγουρα τη θεωρούν ένδοξη, χωρίς ενδεχομένως οι περισσότεροι πολίτες να καταλαβαίνουν περί τίνος πρόκειται, τι παριστά και πολύ περισσότερο τι αναγράφει.

 Δείτε εδώ χαρτονόμισμα κοπής 1939 του Αφγανιστάν. Μην παραλείψετε να δώσετε βάση και στους Ελληνικότατους Μαιάνδρους στο πάνω μέρος.

Θα πρέπει επίσης να σημειωθεί, ότι στην άλλη πλευρά, εκείνη με την αψίδα, υπάρχει, στο αριστερό τετράγωνο με γαλάζιο φόντο, γεωμετρικός διάκοσμος που συνιστά μια γνήσια Μακεδονική – Ηπειρώτικη – Θεσσαλική σύνθεση των δύο μυθικών ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ συμβόλων, του Κηρυκείου του Ερμή και του θεού – ποταμού Αχελώου (Ασπροπόταμου). Να σημειώσουμε ότι η σύνθεση αυτή απαντάται σε αφθονία στα Μετσοβίτικα και λοιπά Ελληνικά υφαντά και κεντήματα από τους προϊστορικούς χρόνους μέχρι σήμερα.

Θάθελα εδώ ενημερωτικά να αναφέρω κάτι σχετικό που έγραψε ο ιστορικός Δρ. Ιωάννης Παρίσης στην ιστοσελίδα του :

«Όλα όσα γνωρίζουμε για αυτά που άφησε ο Αλέξανδρος και οι Έλληνες γενικώς, στις περιοχές και τους λαούς που κατέκτησαν (γλώσσα, πολιτισμό, ήθη και έθιμα, κοκ.) οδηγούν αυθόρμητα σε κάποιες συγκρίσεις με άλλους κατακτητές, που κάποιοι εκπρόσωποί τους, με περισσό θράσος και αμνησία θα έλεγα, προσπαθούν να βρουν αρνητικά σημεία για να διαβάλουν ιστορικές μορφές του Ελληνισμού. Ας θυμηθούμε τις σφαγές και τα εγκλήματα των Ισπανών κατακτητών της Νότιας και Κεντρικής Αμερικής και μάλιστα υπό το βλέμμα και τις ευλογίες της Καθολικής Εκκλησίας. Ας θυμηθούμε τη μοίρα (διάβαζε γενοκτονία) των Ινδιάνων των Ηνωμένων Πολιτειών, των οποίων οι εκπρόσωποι συχνά ενοχλούνται από τον Αλέξανδρο. Ας παρατηρήσουμε τι «πολιτισμό» άφησαν στις πρώην αποικίες τους οι «πολιτισμένες» χώρες της Ευρώπης: «διαίρει και βασίλευε», για να τις ελέγχουν και να τις απομυζούν εσαεί, μέσα από την αναρχία, τη διαφθορά και τις εμφύλιες συγκρούσεις.

Αλλά αν δούμε πιο προσεκτικά το τι συμβαίνει και σήμερα, θα παρατηρήσουμε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες ξεκίνησαν και συνεχίζουν ένα πόλεμο στις ίδιες περιοχές που κάποτε είχε εκστρατεύσει ο Αλέξανδρος. Εκείνος πέτυχε να γίνει αγαπητός από όλους τους λαούς που κατέκτησε, ώστε ακόμη και σήμερα, να μιλούν γι’ αυτόν. Οι σημερινοί κατακτητές δεν πέτυχαν ούτε σ’ αυτό, παρά τα μέσα ψυχολογικού πολέμου και επηρεασμού της κοινής γνώμης που διαθέτουν.

Ο Fuller στο βιβλίο του The Generalship of Alexander the Great (1957), γράφει σχετικά: «Ενώ ο σκοπός της στρατηγικής του ήταν να κερδίζει μεγάλες μάχες, ο σκοπός της πολιτικής του ήταν να ειρηνεύει και να μην εξοργίζει τον εχθρό του, ώστε να περιορίζει τον αριθμό των μαχών που έπρεπε να δώσει. Η ήττα του περσικού στρατού ήταν ο στρατηγικός του στόχος, ενώ το να πάρει τους λαούς με το μέρος του ήταν ο πολιτικός του στόχος. Ο πρώτος ήταν το μέσο για να επιτευχθεί ο δεύτερος.»

Επίσης αξίζει να γίνει αναφορά σε μια πολύ σωστή παρατήρηση του συγγραφέα Γιάννη Φραγκούλη, που διάβασα στην ιστοσελίδα του και που απευθύνεται στους γείτονες μας της ΠΓΔΜ και όχι μόνο.

«ΕΑΝ Ο ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΔΕΝ ΗΤΑΝ ΕΛΛΗΝΑΣ ΔΕΝ ΘΑ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΣΕ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ, ΤΗΣ ΟΠΟΙΑΣ ΚΑΤΑΛΟΙΠΑ ΣΥΝΑΝΤΟΥΜΕ ΣΗΜΕΡΑ ΣΕ ΟΛΗ ΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΗ.

ΟΥΔΕΙΣ ΚΑΤΑΚΤΗΤΗΣ, ΜΕΓΑΛΟΣ ΒΑΣΙΛΕΑΣ, ΣΤΡΑΤΗΛΑΤΗΣ, ΚΑΤΑΚΤΑ ΑΛΛΕΣ ΧΩΡΕΣ ΓΙΑ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟ ... ΤΡΙΤΩΝ. ΤΙΣ ΚΑΤΑΚΤΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΑΥΤΟΝ ΤΟΥ ΚΑΙ "ΕΠΙΒΑΛΕΙ" ΤΗΝ ΓΛΩΣΣΑ ΤΟΥ ΚΑΙ ΤΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΤΟΥ.

ΟΤΑΝ ΔΕ ΟΙ "ΚΑΤΑΚΤΗΜΕΝΟΙ" ΤΟΝ ΑΠΟΔΕΧΟΝΤΑΙ, ΚΑΙ ΥΠΕΡΗΦΑΝΕΥΟΝΤΑΙ ΓΙ' ΑΥΤΟ, ΤΟΤΕ ΑΥΤΟ ΑΠΟΤΕΛΕΙ ΑΔΙΑΣΕΙΣΤΟ ΤΕΚΜΗΡΙΟ ΟΤΙ ΤΟΝ ΕΔΕΧΘΗΣΑΝ ΩΣ ΕΚΠΟΛΙΤΙΣΤΗ!!

ΑΛΛΟ ΕΚΠΟΛΙΤΙΣΤΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟ ΚΑΤΑΚΤΗΤΗΣ Ή ΕΙΣΒΟΛΕΑΣ»

Και ας μην λησμονούμε και τον Αλεξανδρινό μας ποιητή Κ. Καβάφη που έγραφε στο ποίημά του «Νομίσματα»:

Νομίσματα με ινδικές επιγραφές.

Είναι κραταιοτάτων μοναρχών,

του Εβουκρατιντάζα, του Στρατάγα,

του Μεναντράζα, του Εραμαϊάζα.

Έτσι μας αποδίδει το σοφό βιβλίον,

την ινδική γραφή τής μιας μεριάς των νομισμάτων.

Μα το βιβλίο μας δείχνει και την άλλην

που είναι κιόλας κ’ η καλή μεριά

με την μορφή του βασιλέως. Κ’ εδώ πώς σταματά ευθύς,

πώς συγκινείται ο Γραικός ελληνικά διαβάζοντας,

Ερμαίος, Ευκρατίδης, Στράτων, Μένανδρος.

(Από τα Κρυμμένα Ποιήματα 1877;-1923, Ίκαρος 1993)

(1) Ο Ευκρατιδης ήταν ελληνικής καταγωγής βασιλιάς της Βακτριανής - Βακτρίας που περιελάμβανε και το σημερινό Αφγανιστάν. Ο Ευκρατίδης κατέλαβε τον θρόνο με επαναστατικό τρόπο όταν στράφηκε κατά του βασιλιά της βόρειας Βακτρίας Δημητρίου Α’ που απουσίαζε σε εκστρατεία. Ο Ευκρατίδης μετά από νέες κατακτήσεις, κατέλαβε σχεδόν ολόκληρη τη νότια Βακτρία και δημιούργησε ένα τεράστιο κράτος. Κατέχοντας τις πιο εύφορες περιοχές της κεντρικής Ασίας και ελέγχοντας τον εμπορικό δρόμο που συνέδεε την ανατολική Ασία με τη Μεσόγειο, ο Ευκρατίδης αναδείχθηκε στον ισχυρότερο μονάρχη της κεντρικής Ασίας. Ίδρυσε, όπως αναφέρει ο Στράβων, νέα πρωτεύουσα, την Ευκρατίδεια. Το χρυσό νόμισμα που είχε κοπεί στην εποχή του θεωρείται και το σπανιότερο στον κόσμο.!

Πηγές:

http://www.afghan.org/pic7.htm

http://en.wikipedia.org/wiki/Paghman_Gardens

http://en.allexperts.com/e/p/pa/paghman_gardens.htm

http://wikimapia.org/4614999/Taq-e-Zafar-Arc-de-Triumph-Paghman

http://www.banknotes.com/af.htm

http://numismondo.com/pm/AFG/

http://parisis.wordpress.com/το-νόμισμα-του-αφγανισταν/

http://taxalia.blogspot.com/2009/12/blog-post_8522.html

https://el.wikipedia.org/wiki/Σχέσεις_Αφγανιστάν-Ελλάδας

Αφγανιστάν: Στη γη της αρχαίας Βακτριανής

Ένας από τους πολλούς πλινθόκτιστους οικισμούς του Ανατολικού Αφγανιστάν.

Αφγανιστάν: Στη γη της αρχαίας Βακτριανής

Η εμμονή που μας διακατέχει για συναρπαστικές δίτροχες εμπειρίες και μοναδικές ανθρώπινες ιστορίες, αυτήν τη φορά μάς οδήγησε στα μονοπάτια μιας ριψοκίνδυνης ταξιδιωτικής περιπέτειας που διαδραματίστηκε στη μυθική Βακτριανή του Μεγάλου Αλεξάνδρου...

Αλήθεια, θα τολμούσατε να πάτε με μια μοτοσικλέτα σε μία χώρα όπου οι απαγωγές και οι εκτελέσεις ξένων υπηκόων αποτελούν συχνό φαινόμενο; Θα επιχειρούσατε να περπατήσετε στους δρόμους της Καμπούλ και της Κανταχάρ δίχως την προστασία ένοπλης συνοδείας, όπως απολαμβάνουν διπλωματικοί υπάλληλοι, δημοσιογράφοι και στελέχη μη κυβερνητικών οργανώσεων; Μάλλον όχι! Και καλά θα κάνετε, αφού το Αφγανιστάν, μετά από 37 χρόνια πολεμικών συγκρούσεων, δεν φημίζεται ως ο ασφαλέστερος προορισμός για μεμονωμένους ταξιδιώτες.

Στη δική μας πάντως περίπτωση, όλες οι παραπάνω παράμετροι κάθε άλλο παρά αρνητικά λειτούργησαν στην απόφασή μας να μεταβούμε με τη μοτοσικλέτα μας στο μπαρουτοκαπνισμένο Αφγανιστάν. Η προοπτική μιας συναρπαστικής δίτροχης ταξιδιωτικής εμπειρίας στο έδαφος της αρχαίας Βακτριανής ήταν εκείνη που μας έσπρωξε να αψηφήσουμε τη φωνή της λογικής -που μιλούσε για καθαρή αυτοκτονία- και να βάλουμε πλώρη για την πολυτάραχη περιοχή της Κεντρικής Ασίας...

Το βάπτισμα του πυρός

Το πόσο «μπάχαλο» ήταν η κατάσταση στο Αφγανιστάν φάνηκε αρκετά νωρίς, ήδη από τα σύνορα. Εκεί, μέσα σ’ ένα συνονθύλευμα ανθρώπων και οχημάτων που περνοδιάβαιναν ανενόχλητοι τα σύνορα, εμείς οι ίδιοι αναζητήσαμε κάποιον συνοριακό υπάλληλο να μας σφραγίσει τα διαβατήρια και τα έγγραφα της μοτοσικλέτας. Ένας κακοτράχαλος δρόμος 125 χλμ., που διέτρεχε ένα άγονο τοπίο ερήμου, ανέλαβε να μας οδηγήσει από τα σύνορα στην πόλη Herat (Χεράτ). Σκόνη, μοναξιά και ζέστη συνόδευαν τα πρώτα μας χιλιόμετρα επί αφγανικού εδάφους, ενώ σ’ όλη τη διάρκεια της διαδρομής ένας δαιμονισμένος αέρας προσπαθούσε να μας γκρεμίσει από τη μοτοσικλέτα.

Κάτω από αυτές τις συνθήκες έμελλε να πάρουμε -αρκετά νωρίτερα απ’ ό,τι περιμέναμε- το βάπτισμα του πυρός στην αφγανική πραγματικότητα. Το αγροτικό ημιφορτηγό που εμφανίστηκε ξαφνικά από το πουθενά άρχισε σταδιακά να μας πλησιάζει και σταμάτησε απότομα μπροστά μας μόλις μας προσπέρασε. Μέσα από ένα κουρνιαχτό σκόνης, τέσσερις οπλισμένοι Αφγανοί πήδησαν από την καρότσα του οχήματος και μας ακινητοποίησαν με παρατεταμένα όπλα. Μούσια, τουρμπάνια, καλάσνικοφ και φωνές από τη μια. Κρύος ιδρώτας, παγωμένα χαμόγελα και αμηχανία από την άλλη...

Στιγμιότυπο του οδικού άξονα Κανταχάρ-Καμπούλ.

Έχοντας προφανώς ειδοποιηθεί από τις συνοριακές εγκαταστάσεις για την παρουσία μας στην περιοχή, ήθελαν να πάρουν ό,τι πολύτιμο είχαμε πάνω μας! Πολύ σύντομα καταλάβαμε ότι δεν υπήρχε το περιθώριο για διαπραγματεύσεις. Έτσι, ένα ρολόι, δύο δακτυλίδια και το περιεχόμενο του πορτοφολιού της Όλγας κατέληξαν -δίχως την παραμικρή αντίσταση από πλευράς μας- στις τσέπες τους. Πάντως, σε ένδειξη ιπποτισμού, επέστρεψαν στην Όλγα το άδειο πορτοφόλι! Δευτερόλεπτα αργότερα, αλαλάζοντας και πυροβολώντας στον αέρα τράπηκαν σε φυγή. Τυχεροί μέσα στην ατυχία μας, παρακολουθούσαμε αποσβολωμένοι το όχημα να χάνεται στην έρημο, ενώ στα αυτιά μας ηχούσαν ακόμα τα ειρωνικά λόγια ενός εκ των γενειοφόρων ληστών: «Welcome to Afghanistan». Τέτοιο καλωσόρισμα, ρε φίλε, πρώτη φορά. Μήπως έπρεπε να το ξανασκεφτούμε και να επιστρέψουμε άρον άρον στο Ιράν;

Η Χεράτ, που ιδρύθηκε το 335 π.Χ. από τον Μέγα Αλέξανδρο (την ονόμασε Αλεξάνδρεια η Αρειανή), μας πρόσφερε στέγη για τις δύο επόμενες μέρες. Η φυσιογνωμία και η γενικότερη υποδομή της Χεράτ παρέπεμπε σε αστικό κέντρο του γειτονικού Ιράν. Τριγυρνώντας στους δρόμους της πόλης, μοιραία μονοπωλήσαμε το ενδιαφέρον των ντόπιων, που αυθόρμητοι και καλοσυνάτοι δεν δίσταζαν να μας πλησιάσουν, να μας καλωσορίσουν και να μας κεράσουν ένα φλιτζάνι τσάι. Αναμφίβολα, η Αλεξάνδρεια η Αρειανή μάς χάρισε τις καλύτερες αναμνήσεις από την παρουσία μας στη γη της Βακτριανής.

Μοναδική εξαίρεση αποτέλεσε ωστόσο ένα τυχαίο περιστατικό που διαδραματίστηκε στα περίχωρα της Χεράτ και λίγο έλειψε να αποβεί μοιραίο. Στην προσπάθειά μου να φωτογραφήσω από ιδανικότερη οπτική γωνία τούς πέντε πανύψηλους μιναρέδες της εποχής του Ταμερλάνου, μπήκα σ’ έναν παρακείμενο περιφραγμένο χώρο που σύμφωνα με τις μισοσβησμένες πινακίδες ήταν παλαιό ναρκοπέδιο! Η έξοδός μου από το ναρκοπέδιο έγινε μισή ώρα αργότερα, χάρη στο απαράμιλλο θάρρος ενός ντόπιου. Γνωρίζοντας ένα ασφαλές μονοπάτι, πλησίασε στο μέρος μου με αργόσυρτα βήματα και, αφού μου υπέδειξε να ανέβω στην πλάτη του, μαζί επιστρέψαμε ξανά στη ζωή! Μπροστά στα έντρομα μάτια της Ολγας και αρκετών ντόπιων, που δεν έπαψαν ούτε στιγμή να προσεύχονται στον Αλλάχ...

Ένα θλιβερό απομεινάρι του πολέμου στον αφγανικό νότο

Οδικά προβλήματα

Περίπου 620 χλμ. χώριζαν τη Χεράτ από την Kandahar (Κανταχάρ). Όλες οι πληροφορίες που είχαμε συλλέξει αναφορικά με την κατάσταση του οδικού άξονα μιλούσαν για μια ασφαλτοστρωμένη διαδρομή, της οποίας όμως η κατάσταση δεν ήταν η καλύτερη... Με μέση ταχύτητα 40 χλμ./ώρα, συνειδητοποιήσαμε πως δεν υπήρχε περίπτωση να φτάσουμε αυθημερόν στην Κανταχάρ. Αυτό όμως που μας τρόμαζε περισσότερο ήταν το γεγονός πως δεν υπήρχε κανένα αστικό κέντρο να διανυκτερεύσουμε καθ'οδόν. Μεταθέτοντας την αγωνία μας για το τέλος της ημέρας, ριχτήκαμε αποφασιστικά στη μάχη της λακκούβας. Ο μισοκατεστραμμένος ασφάλτινος άξονας διατρέχοντας την «Έρημο του Θανάτου» περνούσε μέσα από λίγους οικισμούς με διάσπαρτες χωμάτινες καλύβες που πρόσφεραν τη δυνατότητα ανεφοδιασμού σε καύσιμα ή νερό, αλλά τίποτα παραπάνω!

Παράλληλα, στα πάμπολλα στρατιωτικά μπλόκα που παρεμβάλλονταν καθ’ οδόν, αλλού χρειάστηκε να δωροδοκήσουμε τους στρατιώτες με λίγα αφγάνι (τοπικό νόμισμα) και αλλού έφτανε ένα χαμόγελο της Όλγας και η αναφορά της καταγωγής μας για να ξεπεράσουμε ανώδυνα τους ελέγχους και την περιέργεια των Αρχών. Σε γενικές γραμμές, η αντιμετώπιση που τυγχάναμε από τις στρατιωτικές Αρχές ήταν θετική. Σε αρκετές μάλιστα περιπτώσεις, οι στρατιώτες μάς πρόσφεραν τον οπλισμό τους για να φωτογραφηθούμε μαζί τους...

Κοντά στο τελείωμα της μέρας, άρχισαν δυστυχώς να παρουσιάζονται τα πρώτα προβλήματα στη λειτουργία της μοτοσικλέτας - αιτία ήταν η κάκιστη ποιότητα της βενζίνης. Οι συχνές διακοπές και οι αρρυθμίες του κινητήρα εντάθηκαν, με αποτέλεσμα κάποια στιγμή να ακινητοποιηθούμε στη μέση του πουθενά. Προκειμένου να επισκευάσουμε τη μοτοσικλέτα -αλλά και να διανυκτερεύσουμε- σπρώξαμε το όχημα μας σε μία κοντινή καλύβα, πίσω από μια συστάδα δέντρων.

Μας προκάλεσαν τρόμο τα ποσοστά νερού που εντοπίσαμε στη βενζίνη καθώς αδειάσαμε περισσότερο από το μισό ντεπόζιτο, ενώ χρειάστηκε να αντικαταστήσουμε και τα δύο μπουζί που είχαν βραχυκυκλώσει! Μετά από ένα λιτό δείπνο με κονσέρβα και λίγο ψωμί, αρκετά καταβεβλημένοι στρώσαμε να κοιμηθούμε με προσκέφαλο τα μπουφάν και στέγη τον έναστρο ουρανό του Αφγανιστάν. Ευελπιστώντας πως η παρουσία μας δεν θα γινόταν αντιληπτή, δεν αργήσαμε να παραδοθούμε στην αγκαλιά του Μορφέα. Δεν είχαμε το κουράγιο να αντιμετωπίσουμε άλλες ταλαιπωρίες ή δυσάρεστες εκπλήξεις. Θέλαμε μόνο να ξεκουραστούμε...

Υπαίθριο παραδοσιακό εστιατόριο στο κέντρο της Χεράτ.

Απρόβλεπτη συνάντηση

Η πρώτη μας επαφή με τις αμερικανικές δυνάμεις στο Αφγανιστάν έγινε περίπου 20 χλμ. δυτικά της Κανταχάρ, όταν το επόμενο πρωινό διασταυρωθήκαμε με μια φάλαγγα πέντε στρατιωτικών οχημάτων. Ρολάροντας με μικρή ταχύτητα, παρατηρούσαμε την αμερικανική μηχανοκίνητη παρουσία, ενώ ταυτόχρονα καταγράφαμε τις διαθέσεις των ντόπιων, που παρακολουθούσαν με βλέμμα βλοσυρό τους ξενόφερτους σωτήρες τους!

Η ενέργεια της Όλγας να φωτογραφήσει εν κινήσει το στρατιωτικό κομβόι έγινε δυστυχώς αντιληπτή από το πλήρωμα του τρίτου στη σειρά οχήματος, που αστραπιαία αποσπάστηκε από τη φάλαγγα και άρχισε να μας καταδιώκει! Μόλις μας πλησίασαν σε απόσταση αναπνοής, έριξαν μια προειδοποιητική ριπή στον αέρα για να σταματήσουμε, πράγμα φυσικά που κάναμε αμέσως. Δευτερόλεπτα αργότερα, βρεθήκαμε κυκλωμένοι από πάνοπλους Αμερικανούς στρατιώτες, οι οποίοι ουρλιάζοντας και χειρονομώντας, μάς ξάπλωσαν καταγής. Αφού έλεγξαν εξονυχιστικά τα έγγραφά μας και ενημερώθηκαν για τους λόγους της δίτροχης παρουσίας μας στο Αφγανιστάν, μας αφαίρεσαν κατόπιν τη φωτογραφική κάρτα, την οποία και κατέστρεψαν μπροστά μας. Με τις κάννες των όπλων στραμμένες πάνω μας, μας προειδοποίησαν να μην προβούμε ξανά σε παρόμοιες ενέργειες, ακόμα κι αν ήμασταν δημοσιογράφοι...

Νωρίς το ίδιο μεσημέρι προσεγγίσαμε επιτέλους τα πρώτα σπίτια της Κανταχάρ! Είχαμε «αλώσει» την Αλεξάνδρεια της Αραχωσίας, μία ακόμα «κόρη» του Μακεδόνα στρατηλάτη. Οι εικόνες που αντικρίζαμε τριγυρνώντας στα όρια της Κανταχάρ μας γέμισαν μελαγχολία. Η όψη που παρουσίαζε η πόλη, παρά την εκτεταμένη ανοικοδόμηση που βρισκόταν σε εξέλιξη, ήταν δυστυχώς τραγική. Μισογκρεμισμένα κτίρια, ερειπωμένες κατοικίες, κατεστραμμένοι δρόμοι και ανυπαρξία υποδομής συνιστούσαν το εφιαλτικό σκηνικό μιας πόλης που προσπαθούσε να ξαναβρεί τους καθημερινούς της ρυθμούς μέσα από τις στάχτες του πολέμου.

Παρά το γεγονός πως οι Ταλιμπάν νικήθηκαν και εκδιώχθηκαν το 2002, η Κανταχάρ εξακολουθούσε να αποτελεί ένα από τα ισχυρότερα προπύργιά τους. Έχοντας δυνατά ερείσματα μεταξύ των ντόπιων, οι Ταλιμπάν κατάφεραν σταδιακά να ανασυνταχθούν και να περάσουν στην αντεπίθεση, δρώντας ως αντάρτικες ομάδες κυρίως στα νοτιοανατολικά της χώρας.

 Αγέρωχη μορφή Αφγανού στη Χεράτ.

Κινούμενοι στόχοι

«Η διαδρομή Κανταχάρ - Καμπούλ είναι μία από τις πιο επικίνδυνες στο Αφγανιστάν λόγω των επιθέσεων που συχνά πυκνά επιχειρούν οι Ταλιμπάν σε διερχόμενα οχήματα, κυρίως στις αμερικανικές στρατιωτικές φάλαγγες. Συνήθως τοποθετούν εκρηκτικούς μηχανισμούς δίπλα στον δρόμο (roadside bombs) και τους πυροδοτούν από μακριά με τηλεχειριστήριο. Γι’ αυτό αποφύγετε να ακολουθείτε από κοντινή απόσταση τα διάφορα διερχόμενα στρατιωτικά κομβόι. Επίσης, υπάρχουν παντού ελεύθεροι σκοπευτές κι από τα δύο στρατόπεδα, ενώ σε καμία περίπτωση μην σταματήσετε σ’ οποιονδήποτε σας κάνει σήμα και δεν φορά τη στολή του αφγανικού στρατού».

Έχοντας κατά νου τις πολύτιμες νουθεσίες των ντόπιων, ξεκινούσαμε αρκετά αγχωμένοι εκείνα τα ξημερώματα για να διατρέξουμε τα 480 χλμ. που μας χώριζαν από την αφγανική πρωτεύουσα. Μοναδικό «αντίδοτο» στην άσχημη ψυχολογική μας κατάσταση αποτελούσαν οι πληροφορίες για έναν ολοκαίνουριο δρόμο, του οποίου η κατασκευή είχε ολοκληρωθεί μόλις πριν από τέσσερις μήνες! Αυτό θα ήταν άλλωστε το μεγάλο μας πλεονέκτημα στην πορεία μας προς την Καμπούλ, όπου υπολογίζαμε να φτάσουμε μετά από περίπου 6 ώρες οδήγησης. Αν φυσικά οι πληροφορίες αποδεικνύονταν σωστές...

Οι ντόπιοι όντως είχαν δίκιο. Ο δρόμος ήταν άψογος, τα χιλιόμετρα περνούσαν γρήγορα και η ματιά μας «σάρωνε» τα πάντα για τον έγκαιρο εντοπισμό της οποιασδήποτε ύποπτης κίνησης. Όμως, παρά τη συνεχή επαγρύπνησή μας, ο «αντίπαλος» μάς έπιασε κυριολεκτικά στον ύπνο. Σε ανύποπτο χρόνο, δεχτήκαμε από έναν παρακείμενο λόφο τα πυρά ενός ελεύθερου σκοπευτή, που προφανώς μας θεώρησε ανθρώπους του εχθρού. Δύο εκκωφαντικοί πυροβολισμοί αντήχησαν στα αυτιά μας, ενώ το ένστικτο της επιβίωσης ήταν αυτό που άνοιξε αστραπιαία όλο το γκάζι της μοτοσικλέτας, η οποία μετατράπηκε σ’ έναν πύραυλο, εδάφους εδάφους!

Μποτιλιάρισμα στους αφγανικούς δρόμους...

Λίγα χιλιόμετρα αργότερα, όταν βρήκαμε το ψυχικό σθένος να σταματήσουμε για λίγο στην άκρη του δρόμου, το σημάδι που αντίκρισα στο κράνος της Όλγας ήταν αυτό μιας σφαίρας που είχε εξοστρακιστεί! Μετά τις ληστείες και τα ναρκοπέδια, μας την είχαν πέσει και οι Ταλιμπάν. Αν τελικά καταφέρναμε να βγούμε ζωντανοί από το Αφγανιστάν, σίγουρα κανείς δεν θα μας πίστευε...

Αφιξη στην Καμπούλ

Στη διάρκεια της τετραήμερης παραμονής μας στην Καμπούλ, η γνωριμία με την πόλη έγινε μ’ ένα αυτοκίνητο που μισθώσαμε μέσω του ξενοδόχου μας. Το επέβαλλαν λόγοι ασφαλείας, αλλά και ο αυξημένος κίνδυνος κλοπής της μοτοσικλέτας. Άλλωστε, στην τιμή των 50$ την ημέρα συμπεριλαμβανόταν και ο οπλισμένος οδηγός!

Η Καμπούλ ήταν μια τραγωδία. Δεν περιμέναμε φυσικά να δούμε την κοσμοπολίτικη Καμπούλ της δεκαετίας του 1960, αλλά ούτε κι αυτό το απογοητευτικό θέαμα. Μεγάλο μέρος της πόλης είχε μετατραπεί σ’ ένα τεράστιο στρατόπεδο με συρματοπλέγματα, μπάρες ασφαλείας, πανύψηλους τοίχους και πάνοπλους στρατιώτες, ενώ η δύση του ήλιου μάς έβρισκε κλειδαμπαρωμένους στον χώρο του ξενοδοχείου, συζητώντας και σχολιάζοντας τα τεκταινόμενα της κάθε μέρας που τελείωνε!

Από πολιτιστικής πλευράς, τα όποια μνημεία της πόλης είχαν διασωθεί από τη λαίλαπα του πολέμου βρίσκονταν σε φάση ανοικοδόμησης, ενώ η ανασυγκρότηση και η επαναλειτουργία του Εθνικού Μουσείου είχε γίνει με την επίβλεψη και την οικονομική αρωγή του ελληνικού κράτους (!), όπως αναφερόταν στην επιγραφή που κοσμούσε την είσοδο του κτιρίου!

Σημείο της διαδρομής Καμπούλ-Τζαλαλαμπάτ.

Ενδιαφέρον παρουσίαζε επίσης -αλλά απαιτούσε μεγάλο ρίσκο λόγω των τυφλών βομβιστικών ενεργειών που σημειώνονταν εκεί- το υπαίθριο παζάρι της πρωτεύουσας που έσφυζε από ζωή στο φως της ημέρας. Στα όρια της υπόλοιπης πόλης, οι κάτοικοι βίωναν στωικά τη μίζερη δυστυχία τους, προσπαθώντας να ξαναφτιάξουν τη ζωή τους μέσα από τα χαλάσματα...

Η μεθοριακή πόλη Turham, 210 χλμ. ανατολικά της Καμπούλ, ήταν η πύλη εξόδου μας στο γειτονικό Πακιστάν. Χρειάστηκαν 9 ώρες οδήγησης για να καλύψουμε την απόσταση και να ολοκληρώσουμε το οδοιπορικό στη γη του Αφγανιστάν. Βασική αιτία της πολύωρης καθυστέρησης στάθηκε η άσχημη κατάσταση του δρόμου, που ταλαιπώρησε αφάνταστα μοτοσικλέτα και αναβάτες στα πρώτα 80 χλμ. της διαδρομής. Στα επόμενα 70 χλμ. της διαδρομής, έως την πόλη Jalalabad, η κατάσταση ήταν αρκετά καλύτερη, ενώ ο ποταμός Καμπούλ που είχε στήσει ένα όμορφο φυσικό σκηνικό καθ’ οδόν φρόντισε να σβήσει από τη μνήμη μας την ταλαιπωρία των προηγουμένων χιλιομέτρων.

Αν ξέραμε...

Μπροστά στην αφγανοπακιστανική συνοριακή μπάρα, στη βορειοανατολική εσχατιά του Αφγανιστάν, έπεσε τελικά η αυλαία ενός οδοιπορικού δύο αθεράπευτα ρομαντικών, πλην παράτολμων ταξιδιωτών. Λίγα λεπτά περισυλλογής, κάποιες φευγαλέες αναμνήσεις, μια κοινή διαπίστωση: «Αν πραγματικά γνωρίζαμε τι παιζόταν εδώ, ίσως να μην ερχόμασταν...».

Λίγο πριν κάνουμε τη συνοριακή υπέρβαση, ανοίξαμε τις τσέπες των μπουφάν και γεμίσαμε τις χούφτες με όσα αφγάνι μάς είχαν απομείνει. Κατόπιν, με βήματα διστακτικά, πλησιάσαμε μια γυναικεία φιγούρα με μπούρκα που καθόταν κάτω από ένα δέντρο και τα εναποθέσαμε μπροστά της.

Δύσκολη η καθημερινότητα για τους ντόπιους...

Οχι, δεν ήταν μια πράξη ελεημοσύνης. Αντίθετα, ήταν μια συμβολική κίνηση βοήθειας και σεβασμού απέναντι σ’ έναν περήφανο, σκληροτράχηλο λαό που αιώνες τώρα έχει μάθει να μάχεται και να υπερασπίζεται τον χώρο, την Ιστορία και τις παραδόσεις του. Γι’ αυτό άλλωστε στο Αφγανιστάν, τη Βακτριανή του Μεγαλέξανδρου, οι γυναίκες εξακολουθούν να φορούν μπούρκα και οι άντρες να κρατούν όπλα...

Το «μήλον της Εριδος»

Πολυκύμαντη και ταραχώδης είναι η διαδρομή του Αφγανιστάν μέσα στον χρόνο και στην Ιστορία. Η στρατηγικής σημασίας γεωγραφική θέση στον χώρο της Κεντρικής Ασίας κατέστησε από αρχαιοτάτων χρόνων το Αφγανιστάν «μήλον της Έριδος» για τους εκάστοτε κατακτητές της περιοχής. Το πιο πρόσφατο παράδειγμα υπήρξε η εισβολή των Σοβιετικών το 1979, που εξελίχθηκε σ’ ένα απρόβλεπτο, όσο και καταστροφικό, ντόμινο παρασύροντας τη χώρα στη δίνη της πολιτικής αστάθειας, των εθνοφυλετικών συγκρούσεων, του εμφυλίου και των Ταλιμπάν. Και φυσικά, αποκορύφωμα όλων αυτών των καταστάσεων αποτέλεσε η στρατιωτική εισβολή των Αμερικανών (2001-2002).

Κανόνες

Όπως σε κάθε μουσουλμανική χώρα, έτσι και στο Αφγανιστάν δεν επιτρέπεται η φωτογράφηση των γυναικών. Πριν «κλικάρετε», καλύτερα ρωτήστε την ίδια ή τον άντρα της. Θυμηθείτε επίσης ότι οι άντρες δεν χαιρετούν μια γυναίκα με χειραψία.

Διασχίζοντας έναν οικισμό της διαδρομής Χεράτ-Κανταχάρ.

Κείμενο - Φωτογραφίες: Κων/νος Μητσάκης - Ολγα Παπαδόγιαννη

http://www.ethnos.gr/taksidi_asia/arthro/afganistan_sti_gi_tis_arxaias_baktrianis-65119850/