Ακριθάκης, Σαχτούρης και ένας τρελός λαγός

16080729

• Ο µποέµ εικαστικός και ο ποιητής στήνουν «κουβέντα» για όσα τους φόβισαν και τους ενέπνευσαν στην αγαπηµένη τους Υδρα, κι ας µην συναντήθηκαν ποτέ

«Εκ της Λιµ/κής Αρχής», ένα από τα ξύλινα χαρακτηριστικά έργα κατασκευές του Αλέξη Ακριθάκη

Δύο δηµιουργοί που δεν συναντήθηκαν ποτέ κι όµως υπήρξαν αδελφές ψυχές. Ο ένας ζωγράφιζε δίπλα στα ποίηµατά του, ο άλλος ξεκινούσε ή ολοκλήρωνε ένα ζωγραφικό έργο µε λέξεις. Μάτια, θηρία, σταυροί και µνήµατα, καράβια και καρδιές πρωταγωνίστησαν στη δουλειά και των δύο. Ο ένας ήταν ένας κλειστός, ευαίσθητος ποιητής που µετά βίας έκανε ένα βήµα µακριά από την αγαπηµένη του Κυψέλη, κι ο άλλος ήταν ένας µποέµ, λάτρης των ταξιδιών, γύρω από τον οποίο είχε πλεχτεί ο µύθος του «καταραµένου» ζωγράφου. 

 

Δύο δηµιουργοί που για πρώτη φορά _ µετά θάνατον _ συναντώνται στο αγαπηµένο τους νησί, την Υδρα, και «λένε» όσα δεν κατάφεραν να συζητήσουν εν ζωή: ο ποιητής Μίλτος Σαχτούρης και ο εικαστικός Αλέξης Ακριθάκης. Αφορµή η έκθεση µε τον αινιγµατικό τίτλο «Ακριθάκης - Σαχτούρης, ποιος είναι ο τρελός λαγός;» που εγκαινιάζεται στις 18 Ιουνίου στο Ιστορικό Αρχείο Μουσείο Υδρας.
«Ο Σαχτούρης µε τον Ακριθάκη αποτελούν τις όψεις του ίδιου νοµίσµατος. Είχαν τους ίδιους προβληµατισµούς και εκφράστηκαν µε τον ίδιο τρόπο: πλησίασαν τον υπερρεαλισµό, χωρίς να είναι καθαρόαιµοι υπερρεαλιστές», λέει στα «ΝΕΑ» η επιµελήτρια της έκθεσης και φίλη του Αλέξη Ακριθάκη, Μαρία Κοτζαµάνη, που επέλεξε να παρουσιάσει τη συγκεκριµένη εικαστική πρόταση µε αφορµή τη συµπλήρωση πέντε χρόνων από τον θάνατο του Μίλτου Σαχτούρη και 15 από τον θάνατο του Αλέξη Ακριθάκη. «Ο Σαχτούρης ήταν ένας εικαστικός ποιητής. Στην ποίησή του κυριαρχεί το χρώµα, κυρίως το κόκκινο του αίµατος και το µαύρο του θανάτου. Είχε δηλώσει άλλωστε ότι θα ήθελε να είναι ζωγράφος. Ο δε Ακριθάκης ανέφερε πολλές φορές τον Σαχτούρη στα ηµερολόγιά του. Γνώριζε ο ένας εις βάθος τη δουλειά του άλλου».

Για να αποδειχθεί η κοινή γλώσσα των δύο δηµιουργών επιστρατεύονται 25 έργα του Αλέξη Ακριθάκη και πολλά σχέδια και πλάι τους σε χάρτινα λάβαρα που θα κρέµονται στους τοίχους θα είναι γραµµένοι οι στίχοι του Μίλτου Σαχτούρη. Για ποιο λόγο όµως επιλέχθηκε η Υδρα; «Διότι ήταν το αγαπηµένο νησί και των δύο. Ο µεν Ακριθάκης πήγαινε συχνά στο σπίτι της Μαργαρίτας Λυµπεράκη, στην Υδρα. Ο δε Σαχτούρης αν και ταξίδευε σπανίως, η Υδρα ήταν από τους αγαπηµένους προορισµούς του, καθώς τη θεωρούσε γενέτειρά του, δεδοµένου πως ήταν τόπος καταγωγής του προπάππου του, ναυάρχου της Επανάστασης του 1821, καπετάν Γιώργη Σαχτούρη», εξηγεί η κ. Κοτζαµάνη.

• Τελικά, ποιος είναι ο «τρελός λαγός»;

Είναι στίχος από ποίηµα του Σαχτούρη. Αν διαβάσουµε πίσω από τις λέξεις και τις εικόνες θα διαπιστώσουµε πως κρύβεται η απελπισία, η αγωνία, ο θάνατος. Ο τρελός λαγός του Σαχτούρη που ταλανίζει και τον Ακριθάκη είναι ο φόβος. «Αυτές οι έξη ιστορίες έγιναν στο σπίτι της Μαργαρίτας Λυµπεράκη στην Υδρα» (1973), ένα από τα έργα του Αλέξη Ακριθάκη που θα βρει τη θέση του στο Ιστορικό Μουσείο - Αρχείο Υδρας δίπλα στα ποιήµατα του Μίλτου Σαχτούρη

• Με λόγια και εικόνες

Δεκαοκτώ κοινά σύµβολα στη ζωγραφική του Αλέξη Ακριθάκη και την ποίηση του Μίλτου Σαχτούρη κατάφερε να εντοπίσει η ιστορικός τέχνης Μαρία Κοτζαµάνη. Τα µάτια, τα θηρία, τα καράβια, οι καρδιές, τα λουλούδια, τα πουλιά, οι σταυροί, τα µνήµατα, ο ουρανός, τα σύννεφα, τα αστέρια, οι γραφές, τα ρολόγια είναι µερικά µόνο από τα θέµατα που απασχόλησαν και τους δύο δηµιουργούς αποδεικνύοντας πως κινήθηκαν στο ίδιο µήκος κύµατος, παρά τον διαφορετικό τρόπο ζωής τους. Στο πλαίσιο της έκθεσης θα προβάλλονται και ντοκιµαντέρ του Λευτέρη Ξανθόπουλου για τον Μίλτο Σαχτούρη

• Της Μαίρης Αδαµοπούλου, TA NEA, Δευτέρα, 14 Ιουνίου 2010

"Συνάντηση" Σαχτούρη και Ακριθάκη

Μοναχικός και απόμακρος, δισέγγονος του θρυλικού Υδραίου αγωνιστή του 1821, ο Μίλτος Σαχτούρης εγκατέλειψε τα όνειρα των γονιών του προκειμένου να αφοσιωθεί ολοκληρωτικά στην ποίηση και τον κόσμο της. Μια ποίηση η οποία αναζήτησε το βάθος της ανθρώπινης αγωνίας μέσα από τα μικρά και τα μεγάλα της συμβάντα. "Η ποίησή του είναι μια συνεχής αυτοβιογραφία, ένα είδος υποσυνείδητου ημερολογίου, διότι ο ρόλος του ποιητή, και στους εύκολους και στους δύσκολους καιρούς είναι να γράφει αυτά που λέει η καρδιά του και το μυαλό του". Ένας άλλος “ποιητής”, ο Αλέξης Ακριθάκης, θεωρούσε ότι "στη ζωγραφική (στην οποία ο ίδιος αφοσιώθηκε με πάθος) είναι περιττά τα λόγια, ενώ στην ποίηση περιττά τα σχέδια / Κι όμως (όπως έλεγε) σχεδιάζεις ένα ποίημα / ή γράφεις μια ζωγραφική...".

Ο Ακριθάκης, αν και πολύ νεότερος από τον Σαχτούρη, πέθανε πρόωρα, αφήνοντάς μας ως παρακαταθήκη ένα μοναδικό κόσμο από αρχετυπικά σύμβολα και προσωπικές εμπειρίες με πυρήνα το αέναο ταξίδι, την περιπέτεια, τη διάχυτη διάθεση φυγής. Με την ευκαιρία λοιπόν της συμπλήρωσης 15 χρόνων από τον θάνατο του Ακριθάκη και 5 χρόνων από εκείνον του Σαχτούρη, εγκαινιάζεται στις 18 Ιουνίου στο Ιστορικό Αρχείο - Μουσείο Ύδρας, μία παράλληλη αφιερωματική, πρωτότυπη έκθεση, με τον αινιγματικό τίτλο: «Ακριθάκης-Σαχτούρης ποιος είναι ο τρελός λαγός;”.

Η νέα έκθεση στην Ύδρα αποτελείται από δύο μεγάλες εκθεσιακές ενότητες, όπου επιλεγμένα ποιήματα του Σαχτούρη και χαρακτηριστικά έργα απ' όλες τις περιόδους της ζωγραφικής του Ακριθάκη, συνυπάρχουν και αντιπαρατίθενται σ' έναν γόνιμο και εποικοδομητικό διάλογο, αναδεικνύοντας τις ομοιότητες και τις αντιστοιχίες που εντοπίζονται στο έργο τους μέσα από ποικίλες και αναπάντεχες αναφορές.

Διερευνώντας όλες τις διαστάσεις αυτής της αντιπαράθεσης, από την υποφώσκουσα ειρωνεία και τον σαρκασμό, μέχρι την τραγικότητα και την αυστηρή εσωτερικότητα που διέπουν το έργο τους, η έκθεση θα συμβάλει, όπως πιστεύουμε, σε μια διεύρυνση των εκφραστικών δυνατοτήτων εικόνας και λόγου, προσφέροντας στο κοινό την εμπειρία μιας πρωτότυπης και πιο σύνθετης ερμηνευτικής προσέγγισης.

Για να προβληθεί όσο το δυνατόν πληρέστερα η προβληματική και ο ερευνητικός χαρακτήρας αυτού του σκεπτικού, έχουν προγραμματιστεί και θα λάβουν χώρα κατά τη διάρκεια της έκθεσης διάφορες δραστηριότητες, όπως ξεναγήσεις, εκπαιδευτικά προγράμματα, αναγνώσεις ποιημάτων από γνωστούς ηθοποιούς, καθώς και η προβολή των δυο μοναδικών ντοκυμαντέρ του γνωστού σκηνοθέτη Λευτέρη Ξανθόπουλου για τον ποιητή Μίλτο Σαχτούρη, με τίτλους εμπνευσμένους από τα αντίστοιχα ποιήματά του «Ο τρελός λαγός» και «Κληρονόμος πουλιών». Επίσης προσωπικότητες της τέχνης και του πνεύματος θα μιλήσουν για το έργο του Μίλτου Σαχτούρη και του Αλέξη Ακριθάκη. Την επιμέλεια του όλου προγράμματος έχει αναλάβει η ιστορικός τέχνης Μαρία Κοτζαμάνη.

• Η ενδιαφέρουσα αυτή παρουσίαση θα φιλοξενηθεί στο Μουσείο της Ύδρας έως τις 31 Ιουλίου.