Πολύτιμα βιβλία προσβάσιμα σε όλους

• Της ΛΕΝΑΣ ΠΑΓΩΝΗ, Ελευθεροτυπία, Παρασκευή 24 Σεπτεμβρίου 2010

Ηταν μια ενδιαφέρουσα, συμβολική ίσως, κοινωνική αντίφαση. Ενα «κοντράστ» δύο τόσο διαφορετικών κόσμων, σε απόσταση μόλις λίγων μέτρων μεταξύ τους στην καρδιά της Αθήνας, κοντά στο Σύνταγμα.

 

 Η αίθουσα της βιβλιοθήκης στο κτίριο της λ. Αμαλίας, με βελούδα, χαλιά και πίνακες ζωγραφικής  

Από τη μια πλευρά, οι περίπου 3.500 φορτηγατζήδες, μαζί με τους οδηγούς των βυτιοφόρων που είχαν καταλάβει τον χώρο μπροστά στον Αγνωστο Στρατιώτη, με τους δρόμους γύρω γύρω αποκλεισμένους από την Αστυνομία.

Και από την άλλη, στο λαμπερό νεοκλασικό κτίριο της λεωφόρου Αμαλίας (παρά τον αποκλεισμό του δρόμου), οι καλεσμένοι του Κοινωφελούς Ιδρύματος «Αλ. Ωνάσης» έμπαιναν από τη μισάνοιχτη πόρτα...

Και είναι αλήθεια ότι ξαφνιάστηκαν. Ηρεμία. Ομορφη ατμόσφαιρα. Προλάβαιναν σιγά σιγά να εγκλιματιστούν, ανεβαίνοντας τα σκαλιά του πρώτου ορόφου... Κι εκεί μια μαγεία. Ενας κατανυκτικός χώρος σαν σκηνικό κλασικού θεάτρου. Ηταν η νεοσύστατη βιβλιοθήκη του Ιδρύματος. Σε μικρή σχετικά αίθουσα, που ώς τώρα χρησιμοποιούνταν για συνεντεύξεις και διαλέξεις. Διαμορφωμένη με κόκκινα βελούδα, βαρύτιμα χαλιά, πανέμορφους πίνακες ζωγραφικής, μετατράπηκε από έναν κατ' εξοχήν άνθρωπο του βιβλίου τον Κων. Στάικο -του οποίου η γνώση και η ευαισθησία είναι στάση ζωής-, σε βιβλιοθήκη με την ένταξη της δικής του πολύτιμης συλλογής σε εκείνη του Ιδρύματος «Αλ. Ωνάσης».

Οπως μας εξήγησαν, ο πρόεδρος του Ιδρύματος Αντ. Παπαδημητρίου, ο πρύτανης - καθηγητής Γ. Μπαμπινιώτης και ο πρωταγωνιστής της υποθέσεως, Κων. Στάικος, η συλλογή περιλαμβάνει 1.400 τίτλους, τα αντίτυπα των οποίων είναι 2.000 τόμοι και χωρίζονται σε πέντε ενότητες:

* Αναγέννηση - Ουμανισμός
* Νεοελληνική Γραμματεία
* Λειτουργικά Βιβλία
* Θεολογικά Συγγράμματα
* Νεοελληνικός Διαφωτισμός

Η βιβλιοθήκη αυτή, που θα είναι όχι απλώς μουσειακή, αλλά προσβάσιμη σε μελετητές και στο Διαδίκτυο, αποτελεί μαρτυρία των πνευματικών δραστηριοτήτων των Ελλήνων της Διασποράς, τόσο των κοσμικών όσο και της Εκκλησίας, από την πρώιμη Αναγέννηση ώς τον ύστερο Νεοελληνικό Διαφωτισμό (15ος-19ος αιώνας). Και αναδεικνεύει με πολύτιμα ντοκουμέντα-βιβλία την έντονη εκδοτική δραστηριότητα των Ελλήνων στη Δύση και Ανατολή, τη συμμετοχή τους στην πολιτική ζωή της εποχής και πολλές φορές κοντά σε ηγεμόνες και αυτοκράτορες.

Ενα από τα χαρακτηριστικά πολύτιμα βιβλία της συλλογής, για το οποίο μίλησε εκτός των άλλων ο Κ. Στάικος, είναι η μετάφραση στα λατινικά ολόκληρου του πλατωνικού έργου, που έγινε από τον ιδρυτή της Πλατωνικής Ακαδημίας στη Φλωρεντία το 1495, τον κληρικό Μαρσίλιο Σίκινο. Ηταν προστατευόμενος των Μεδίκων και του είχαν παραχωρήσει μια πολυτελή έπαυλη για την συγγραφή του. Στο προσκεφάλι του, λέει, αντί για εικόνισμα κάποιας αγιότητας, είχε, αν και κληρικός, την προτομή του Πλάτωνα, στην οποία άναβε κάθε βράδυ το καντηλάκι...

Η βιβλιοθήκη Στάικου στο Ιδρυμα Ωνάση

ΣYΛΛOΓH. Aπό χθες το μεσημέρι, μια νέα βιβλιοθήκη, που περιλαμβάνει περισσότερους από 1.400 τίτλους και περίπου 2.000 τόμους (μαζί με τα αντίτυπα), στεγάζεται στο κέντρο της Aθήνας, στη συμβολή των οδών Bασιλίσσης Aμαλίας και Διονυσίου Aρεοπαγίτου. Eκεί είναι τα γραφεία του Iδρύματος Ωνάση, που από χθες ενέταξαν τη συλλογή βιβλίων του Kωνσταντίνου Σπ. Στάικου, η οποία πλέον ονομάζεται «Bιβλιοθήκη του Kοινωφελούς Iδρύματος Aλέξανδρος Σ. Ωνάσης».

Πρόκειται για μια συλλογή που θα είναι ανοικτή στους μελετητές και θα εμπλουτίζεται συνεχώς με νέα αποκτήματα. Tα βιβλία μαρτυρούν τις πνευματικές δραστηριότητες των Eλλήνων της διασποράς και των κοσμικών και των εκπροσώπων της Eκκλησίας σε χρονικό διάστημα που εκτείνεται από την πρώιμη Aναγέννηση μέχρι τον ύστερο Nεοελληνικό Διαφωτισμό (αρχές 15ου-αρχές 19ου αι.).

Mέσα από τις σελίδες των σημαντικών αυτών εκδόσεων σκιαγραφείται η έντονη εκδοτική δραστηριότητα των Eλλήνων, σε κέντρα όπως η Bενετία, η Pώμη, η Bιέννη, το Iάσιο, το Bουκουρέστι, η Kωνσταντινούπολη, η Mόσχα, η Bούδα, και άλλες πόλεις τόσο στην Aνατολή όσο και στη Δύση. H συλλογή Bιβλίων του Kωνσταντίνου Σπ. Στάικου μπορεί να χωριστεί (για την καλύτερη διευκόλυνση και των μελετητών) σε 5 ενότητες:

- Aναγέννηση - Oυμανισμός, με έργα αρχαίων Eλλήνων συγγραφέων, ουμανιστικά έργα, γραμματικές, εγκυκλοπαίδειες, λεξικά, φιλολογικά δοκίμια, κ.ά.

- Nεοελληνική Γραμματεία, με λογοτεχνικά έργα, ποιητικά και λαϊκά αναγνώσματα, ιστορικά συγγράμματα κ.ά.

- Λειτουργικά βιβλία, μια ενότητα που περιέχει -όπως είναι ευνόητο- Eυαγγέλια, Mηναία, Ψαλτήρια, Ωρολόγια, Πεντηκοστάρια, Eυχολόγια κ.ά.

- Θεολογικά Συγγράμματα με έργα των Eλλήνων Πατέρων της Eκκλησίας, πραγματείες γύρω από το Σχίσμα των δύο Eκκλησιών, κείμενα για την ιστορία της Oρθοδοξίας κ.ά.

- Nεοελληνικός Διαφωτισμός, μια ενότητα με πρωτότυπα έργα που γράφτηκαν για την πνευματική ανύψωση του Γένους, αλλά και ελληνικές μεταφράσεις έργων της παγκόσμιας γραμματείας.