Showing posts with label Θεοδωρόπουλος Τάκης. Show all posts
Showing posts with label Θεοδωρόπουλος Τάκης. Show all posts

Monday, October 24, 2011

Παραιτήθηκε από πρόεδρος του Εθνικού Κέντρου Βιβλίου ο Τάκης Θεοδωρόπουλος



Την παραίτηση του Τάκη Θεοδωρόπουλου από τη θέση του προέδρου του Εθνικού Κέντρου Βιβλίου ανακοίνωσε το υπουργείο Πολιτισμού.

Ο κ.Θεοδωρόπουλος ενημέρωσε, τόσο προφορικά όσο και γραπτά, τον υπουργό Πολιτισμού, Παύλο Γερουλάνο, για τους προσωπικούς λόγους οι οποίοι τον οδήγησαν στη λήψη της συγκεκριμένης απόφασης.

Ο υπουργός ευχαρίστησε τον Τάκη Θεοδωρόπουλο για την άριστη συνεργασία και τη συμβολή του στο σχεδιασμό και την υλοποίηση μιας νέας πολιτικής για το βιβλίο, και μάλιστα σε μια εποχή ιδιαίτερα δύσκολη για τον εκδοτικό κόσμο της χώρας.

Εντός της προσεχούς εβδομάδος θα ανακοινωθούν τα ονόματα του νέου προέδρου και αντιπροέδρου του Εθνικού Κέντρου Βιβλίου.

Wednesday, November 17, 2010

Οταν η Κική Δηµουλά και ο Μάνος Ελευθερίου ψηφίζουν Ψινάκη...

[ ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ ] 

  • Ζητήµατα αισθητικής ηθικής

Του Τάκη Θεοδωρόπουλου, ΤΑ ΝΕΑ: Τετάρτη 17 Νοεμβρίου 2010

Πολλούς σοκάρισε η δήλωση υποστήριξης του κυρίου Ψινάκη από την ποιήτρια και ακαδηµαϊκό Κική Δηµουλά και τον ποιητή Μάνο Ελευθερίου. Το σοκ ήταν ακόµη ισχυρότερο αφού, σε περίπτωση εκλογής του κυρίου Κακλαµάνη ο κύριος Ψινάκης επρόκειτο να αναλάβει τα περίφηµα «πολιτιστικά» του δήµου. Τώρα που το σοκ ξεπεράστηκε και ο κύριος Ψινάκης δεν θα αναλάβει τα «πολιτιστικά» του δήµου αλλά θα συντρέξει, ή θα αντιπολιτευθεί, όποιους τα αναλάβουν, επιβάλλονται ορισµένες δεύτερες σκέψεις.

Προφανώς, και η κυρία Δηµουλά και οκύριος Ελευθερίου δεν µίλησαν ως απλοί ψηφοφόροι. Δεν συγκαταλέγονται στους πολλούς που έδωσαν στον υποψήφιο τη θέση του πρώτου σε σταυρούς δηµοτικού συµβούλου της πρωτεύουσας. Αυτοί, «οι πολλοί», καλύπτονται από την ανωνυµία του παραβάν. Αν αισθάνθηκαν την ανάγκη να εκφράσουν δηµόσια την προτίµησή τους το έκαναν, προφανώς, γιατί θεώρησαν ότι άξιζε τον κόπο να επενδύσουν ένα, έστω µικρό, µέρος του πνευµατικού κεφαλαίου που διαθέτουν στο χρηµατιστήριο των εκλογών. Θεώρησαν, κατά συνέπεια, πως ο εν λόγω υποψήφιος αξίζει και για να διαχειριστεί την πολιτιστική της άνοιξη.

Οµως ας πούµε ότι τίποτε από αυτά δεν ισχύει. Ας υποθέσουµε πως δεν χρειάζεται να βγάλουµε από τη µύγα ξίγκι. Δεν χρειάζεται δηλαδή να ψάχνουµε για πολιτικά συµπεράσµατα εκεί όπου ισχύουν οι απλές, αγαπησιάρικες και µη εξαιρετέες ανθρώπινες συνθήκες. Ας παραδεχθούµε δηλαδή πως και ο µεν και η δε αισθάνθηκαν την ανάγκη να ανταποδώσουν κάποια φιλοφρόνηση που ενδεχοµένως είχαν κάποτε δεχθεί από τον κύριο Ψινάκη. Σ’ αυτήν την περίπτωση και ο µεν και η δε θεώρησαν πως το πνευµατικό τους κεφάλαιο είναι τόσο µεγάλο που δεν τους κοστίζει να ξοδέψουν κάτι για τα ψίχουλα µιας δήλωσης. Στο κάτω κάτω το καθεστώς της κοινωνικής ελευθερίας στο οποίο έχουµε περιπέσει επιτρέπει στον καθένα να λέει ό,τι θέλει χωρίς κανείς να του ζητάει τον λόγο. Στο κάτω κάτω γιατί η επικράτεια της πνευµατικής ζωής να εξαιρείται από όσα συµβαίνουν στην υπόλοιπη επικράτεια όπου την ανταλλαγή πολιτικών απόψεων την έχει αντικαταστήσει ένα σερνάµενο και κουνάµενο κουτσοµπολιό; Ο τάδε εθεάθη να τρώει µε τον τάδε άρα ο τάδε πήρε θέση κατά ή υπέρ του Μνηµονίου, αλλά ακόµη κι αν δεν την πήρε θα την πάρει όπου να ‘ναι.

Τι αξίζουν και τι κοστίζουν µερικές λέξεις παραπάνω σ’ αυτό το ακοµπλεξάριστο σύµπαν της συναλλαγής; Ας µας το πουν οι ποιητές µας που υποτίθεται πως θεωρούν το σηµαντικότερο κεφάλαιό τους τις λέξεις. Ή µήπως δεν είναι έτσι; Ή µήπως απ’ το πολύ να παίζεις µε τις λέξεις χάνεις και το αίσθηµα του βάρους τους; Οµως και το λογοπαίγνιο, όπως και κάθε παίγνιο, έχει τους κανόνες του. Και οι κανόνες στην περίπτωση δεν ορίζονται από την πολιτική στάση του καθενός. Αν σοκάρει η δήλωση των δύο, δεν σοκάρει επειδή διαφωνείς πολιτικά µαζί τους.

Κάποτε, ο Παναγιώτης Κανελλόπουλος είχε χαρακτηρίσει τη Μακρόνησο, Παρθενώνα της Νέας Ελλάδας. Η δήλωση ήταν εκτρωµατική και η πολιτική του στάση εγκληµατική. Και όπως έλεγε ο Χατζιδάκις, η ευθύνη του ήταν ακόµη µεγαλύτερη αφού τη δήλωση δεν την έκανε όταν ήταν 25 χρονών, οπότε θα είχε το ελαφρυντικό της νεότητας, αλλά έχοντας περάσει τα 40. Οµως η δήλωση ήταν πολιτική. Εκ των υστέρων, ο ίδιος έκανε ό,τι µπορούσε για να ξεπλύνει τη θητεία του στον δηµόσιο βίο και την υστεροφηµία του από το εγκληµατικό, το επαναλαµβάνω, λάθος του καιρού εκείνου. Ο διανοούµενος µπορεί να πέσει έξω, δεν είναι αλάθητος όπως ο Πάπας και το ΚΚΕ, όµως οφείλει να αναλαµβάνει την ευθύνη των λεγοµένων του. Η στάση του οφείλει να παράγει «κρίση». Αλλιώς οφείλει να σιωπά για να µη συµµετέχει στην περιρρέουσα ακρισία. Είναι και θέµα αισθητικής. Εκτός πια κι αν ξεχνάµε πως για τον ποιητή τα ζητήµατα αισθητικής και ηθικής τάξεως είναι απολύτως συνυφασµένα.

Και εδώ φτάνουµε στην καρδιά του προβλήµατος. Η Ελλάδα µετά το 1974 αποφάσισε να γίνει µια γραφική χώρα, να απαλλάξει εαυτήν από κάθε ευθύνη, αφού το «γραφικό», εξ ορισµού, δεν οφείλει τίποτε σε κανέναν εκτός από την ανεµελιά της γραφικότητάς του. Μετά το 1981 και την ένταξή µας στην τότε ΕΟΚ «η γραφικότητα» εδραιώθηκε ως εθνική ιδεολογία. Απ’ αυτήν δεν εξαιρέθηκε η πνευµατική µας ζωή.

Τώρα που το σκηνικό της γραφικότητας γκρεµίζεται πάνω στα κεφάλια µας, αν οι πνευµατικοί άνθρωποι θέλουν και µπορούν να προστατεύσουν το έργο τους από τα ερείπια οφείλουν, αν µη τι άλλο, να θεραπεύσουν εαυτούς από το στίγµα της ανεµελιάς και της γραφικότητας. Κοινώς, όσοι µπορούν, οφείλουν να σοβαρευτούν.

Είναι θέµα αισθητικής και ηθικής εννοείται.
Στίγμα Γραφικότητας
Αν οι πνευµατικοί άνθρωποι θέλουν να προστατεύσουν το έργο τους από τα ερείπια, οφείλουν να θεραπεύσουν εαυτούς από το στίγµα της ανεµελιάς και της γραφικότητας
Ο Τάκης Θεοδωρόπουλος είναι συγγραφέας

Tuesday, September 21, 2010

Το λάλον δαιμόνιο του Σωκράτη

  • Τάκης Θεοδωρόπουλος, Το ξυπόλητο σύννεφο, εκδόσεις Ωκεανίδα, σ. 396, ευρώ 18,09
Το δαιμόνιο του Σωκράτη είναι τόσο γνωστό όσο και ο ίδιος, διεκδικώντας μέχρι και αυτοτελές λήμμα στις εγκυκλοπαίδειες. Παλαιότερα πίστευαν ότι η ενδιάθετη συμπεριφορά των ανθρώπων είναι το καλό ή το κακό τους πνεύμα, σύμφωνα τουλάχιστον με τον Ηρόδοτο. Του μπήκε ο δαίμονας, παραφράζει και λέει μέχρι σήμερα ο λαός. Δεδομένου ότι τον Σωκράτη τον γνωρίζουμε μόνο μέσα από τις μαρτυρίες νεοτέρων του και τις μυθοπλασίες μεταγενέστερων, αγνοούμε και την ακριβή φύση του δαιμονίου του. Πρόκειται για μια μορφή θεϊκού οιωνού, αν δώσουμε βάση στον Ξενοφώντα, που έσπευδε να αποδώσει στον δάσκαλό του μαντικές ικανότητες. Πιο νουνεχής ο Πλάτων, αναφέρει μεν στους διαλόγους το δαιμόνιο του Σωκράτη, αλλά αποφεύγει τις πολλές εξηγήσεις. Μόνο στην απολογία, που συγγράφει αντ' αυτού, τον θέλει να αναφέρεται σε μια φωνή, που ακούει παιδιόθεν εντός του. Αυτή υποτίθεται ότι τον απέτρεπε να κάνει μια πράξη, όπως, λ.χ., να αναμειχθεί στην πολιτική, αλλά, αντιθέτως, ποτέ δεν του υπέβαλε τι να κάνει. Οπότε θα πρέπει να συμπεράνουμε ότι πρόκειται περί ενός αγαθοποιού πνεύματος, που μακάρι να μιλούσε στο έσω ους και των Νεοελλήνων, αναχαιτίζοντας τη μανιώδη διάθεσή τους προς διαχείριση των κοινών. Με μια πιο σύγχρονη ορολογία, ο Σωκράτης είχε κάτι σαν έκτη αίσθηση. Πάντως, το δαιμόνιό του μένει ως το βασικό στοιχείο, μαζί με την περιβόητη σιωπή, στην οποία βυθιζόταν, της «ατοπίας», όπως αποκάλεσε ο Αλκιβιάδης την αλλοκοτιά ή και τον παραλογισμό αυτού του εσαεί αινιγματικού φιλόσοφου.

Ολες αυτές οι ερμηνείες ή και απόψεις περί του δαιμονίου του Σωκράτη έμελλε να αποσαφηνιστούν ή, μάλλον, κυριολεκτικά να σαρωθούν ως ψευδολογίες τον φετινό Μάρτιο, άμα τη κυκλοφορία του καινούριου βιβλίου του Τάκη Θεοδωρόπουλου. Οπως φαίνεται, 2.480 έτη και τρεις μήνες από της γεννήσεως του Σωκράτη, που φέρεται ότι είδε το φως στις 4 Ιουνίου 470 π.Χ., έφτασε το πλήρωμα του χρόνου. Το δαιμόνιο του Σωκράτη, όπως ένας κοσμοναύτης χαμένος στο Διάστημα, περιπλανήθηκε στους αιώνες, για να έρθει και να προσγειωθεί στο διαμερισματάκι του συγγραφέα. Κατά διαβολική σύμπτωση, αυτό το τελευταίο δεν βρίσκεται κάπου στα βόρεια προάστια, αλλά, όπως τεκμαίρεται από την καίρια όσο και αποκαλυπτική επιφυλλιδογραφία του, στα περιλύσια πεδία, δηλαδή πλησίον του μέρους όπου γεννήθηκε ο Σωκράτης, στον άλλοτε ποτέ Δήμο Αλωπεκής. Για να ακριβολογούμε, η θέση τού εν λόγω Δήμου των Αθηνών πολύ βασάνισε τους ερευνητές, μέχρι να καταλήξουν, ως πιθανότερο τόπο τις όχθες του Ιλισού, κάπου μεταξύ Μετς και Νέου Κόσμου.[...] ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ

Saturday, July 10, 2010

Aυτογνωσία και αυτοκριτική

  • Tο νέο βιβλίο του Tάκη Θεοδωρόπουλου κινείται στην αγορά της αρχαίας Aθήνας
  • Tης Oλγας Σελλα, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Σάββατο, 10 Iουλίου 2010
«Tην είδηση ότι ο Aριστοφάνης ετοιμάζει μια κωμωδία με πρωταγωνιστή τον Σωκράτη, τις “Nεφέλες”, αυτοί την υποδέχτηκαν με τη δέουσα σοβαρότητα και τον εξίσου δέοντα σκεπτικισμό. Σκεπτικισμός, ο οποίος οφείλεται εν μέρει και στην αμηχανία τους. Aν και μπορούσαν να υποθέσουν ποιους κωμικούς συνειρμούς θα προκαλούσε ενδεχομένως το ποιητικό δίδυμο “Σωκράτης-Nεφέλες” -αιθεροβάμων, αεροχάφτης, ύδρωψ, παραφουσκωμένος και κενός- θα προτιμούσαν πριν αντιδράσουν να έχουν στη διάθεσή τους όλα τα στοιχεία, ώστε να εκτιμήσουν με ακρίβεια το εύρος και το βάθος του διασυρμού που ετοίμαζε ο κωμωδιογράφος για λογαριασμό του φίλου τους. Στο κάτω κάτω όλα αυτά έμοιαζαν τόσο άσχετα με το υποψήφιο θύμα τους. Tίποτε λοιπόν δεν απέκλειε την πιθανότητα να πέσουν στο κενό που τα χώριζε από την πραγματικότητα. Tίποτε, εκτός από τον δημόσιο χαρακτήρα του διασυρμού, άρα την υποβολή του ενδιαφερόμενου στην κρίση ενός πλήθους ανθρώπων που τον αγνοούσαν, έδαφος πρόσφορο για να ριζώσει και στη συνέχεια να φυτρώσει η ταύτιση του προσώπου με τη γελοιογραφία του, φυτό αναρριχητικό, δύσκολο να ξεπατωθεί έτσι όπως περνάει από στόμα σε στόμα, ικανό σε πολύ σύντομο διάστημα να αλλοιώσει, παμφάγος σκιά, την προοπτική του τοπίου».
  • Αυτοσαρκασμός
Eίναι ένα απόσπασμα από το τελευταίο βιβλίο του Tάκη Θεοδωρόπουλου, με τίτλο «Tο ξυπόλυτο σύννεφο» (εκδ. Ωκεανίδα), και όπως είναι φανερό η ιστορία αφορά την αρχαία Aθήνα σε μια εξόχως ένδοξη περίοδο της ιστορίας της. Bρισκόμαστε στην εποχή του Xρυσού Aιώνος, με κεντρικά πρόσωπα τον Περικλή και την Aσπασία, τον Aριστοφάνη και τον Σωκράτη και άλλους σπουδαίους μέχρι τις μέρες μας, που φαίνεται ότι έχουν πολλά κοινά δαιμόνια με τις μέρες τους. Δεν είναι συχνό φαινόμενο ο δημόσιος διασυρμός ανθρώπων; Δεν είναι σύνηθες πνευματικοί άνθρωποι ή απλώς επώνυμοι να πέφτουν σε πολύ χαμηλό επίπεδο διαλόγου αντί να ανταλλάσσουν επιχειρήματα;

O Tάκης Θεοδωρόπουλος εντοπίζει παθογένειες και συγγένειες της αρχαίας με τη σύγχρονη Eλλάδα. Kαι τις αφηγείται σ’ ένα μυθιστόρημα που έχει μεγάλες δόσεις χιούμορ και αυτοσαρκασμού, αλλά και εξίσου μεγάλη διάθεση αυτογνωσίας και αυτοκριτικής: «H Aθήνα θορυβούσε ασυστόλως και ήθελαν κι αυτοί να βρουν τον τρόπο τους για να κάνουν θόρυβο - το μοναδικό αγαθό που κληρονόμησε η σύγχρονη Eλλάδα από την αρχαία».

Aλλά στις σελίδες του βιβλίου διαπιστώνουμε ότι κληρονόμησε -η νέα Eλλάδα από την αρχαία- κι άλλα πολλά. Tους ανθρώπους που αποτελούν τις λεγόμενες «αυλές» γύρω από διάσημους και επώνυμους, την ποταπότητα της καθημερινότητας ανάμεσα στους ανθρώπους, την αλαζονεία των πολιτικών αρχόντων. Kαι κυρίως αυτή τη μοναδική δυσανεξία που έχουν οι Nεοέλληνες απέναντι σε κάθε είδους διάλογο: «Θα μου πεις συγγραφέα, η κλωτσοπατινάδα δεν είναι ο ιδανικότερος τρόπος για να ανοίξεις διάλογο. Δεν είναι θέμα καλών τρόπων, που λένε. Eίναι θέμα λογικής. Διασύρεις τον άλλον, τον κάνεις κουρέλι, μπροστά σ’ όλο τον κόσμο τον λες απατεώνα και μετά του προτείνεις: «Eλα να συζητήσουμε”».

O Tάκης Θεοδωρόπουλος, και σ’ αυτό το βιβλίο του, αναζητεί την ψυχοσύνθεση των ανθρώπων που κατοικούν σ’ αυτή τη χώρα, κοιτάζοντας πολύ πίσω. Aνιχνεύει τον δημόσιο λόγο τους και το δημόσιο ήθος τους, γιατί αυτό είναι το μέτρο ενός πολιτισμού. Kαι τότε και τώρα: «Tι νομίζεις πως ήταν η κωμωδία τότε, συγγραφέα; Mια ξεχαρβαλωμένη συρραφή από νούμερα, τσακώνονταν ποιος θα πει το καλύτερο τραγούδι, ποιος θα δώσει τη δυνατότερη κλωτσιά για να τον χειροκροτήσουν. O Aριστοφάνης έκανε την κωμωδία δράμα, της έδωσε τη σοβαρότητα του συλλογισμού που έχει αρχή, μέση και τέλος (...)».

Eνα μυθιστόρημα που μας επιτρέπει να γνωρίσουμε με διαφορετικό τρόπο πρόσωπα της κλασικής Aθήνας. Iσως και της σύγχρονης...

Thursday, May 20, 2010

Απολύσεις στο Κέντρο Βιβλίου, απειλή λουκέτου στο Κέντρο Μετάφρασης

  • Και εκεί που είχαμε αρχίσει να αισιοδοξούμε, μετά τις πρόσφατες εξαγγελίες για το βιβλίο από τον υπουργό Πολιτισμού Παύλο Γερουλάνο, μας έπεσε η κεραμίδα στο κεφάλι!

«Η  απόφαση είναι άδικη και καταχρηστική», υποστηρίζει η Ελένη Ζέρβα,  διευθύντρια του ΕΚΕΜΕΛ. «Αναζητούμε νέους πόρους από ιδιωτικά  πολιτιστικά ιδρύματα, με τη μορφή χορηγιών», είναι η αισιόδοξη νότα από  τον πρόεδρο του ΕΚΕΒΙ Τάκη Θεοδωρόπουλο

«Η απόφαση είναι άδικη και καταχρηστική», υποστηρίζει η Ελένη Ζέρβα, διευθύντρια του ΕΚΕΜΕΛ. «Αναζητούμε νέους πόρους από ιδιωτικά πολιτιστικά ιδρύματα, με τη μορφή χορηγιών», είναι η αισιόδοξη νότα από τον πρόεδρο του ΕΚΕΒΙ Τάκη Θεοδωρόπουλο

Το Εθνικό Κέντρο Βιβλίου, στην πρώτη κιόλας συνεδρίαση του διοικητικού του συμβουλίου, αποφάσισε την απόλυση εννέα υπαλλήλων του. Σύμφωνα με πληροφορίες μας, πρυτάνευσε η διάζευξη «Ή το κλείνουμε ή συνεχίζουμε με μειωμένες δραστηριότητες». Είναι γεγονός ότι το Κέντρο Βιβλίου έπρεπε να αποφασίσει με το μαχαίρι στον λαιμό, καθώς ο προϋπολογισμός του έχει μειωθεί κατά 35% -ο φετινός τακτικός προϋπολογισμός είναι 1.170.000 αντί του περσινού 1.600.000 ευρώ. Επομένως, ο άμεσος στόχος ήταν να εξοικονομηθούν τουλάχιστον 400.000 ευρώ.

Συγκεκριμένα, τα μέτρα που έπρεπε να ληφθούν, για να προσαρμοστεί το Κέντρο Βιβλίου στα νέα οικονομικά δεδομένα, ήταν τα ακόλουθα: Μείωση του προσωπικού. Περιορισμός των δράσεων και των δραστηριοτήτων (βιβλίο και κινηματογράφος, βραβείο σεναρίου, συμμετοχή σε κλαδικές εκθέσεις και σε εκθέσεις εξωτερικού). Περικοπή των λειτουργικών εξόδων. Αναστολή της ετήσιας επιχορήγησης των 100.000 ευρώ προς το Ευρωπαϊκό Κέντρο Μετάφρασης (ΕΚΕΜΕΛ).

Ο πρόεδρος του Εθνικού Κέντρου Βιβλίου, Τάκης Θεοδωρόπουλος, από την πρώτη ημέρα που ανέλαβε τα καθήκοντά του, σε δήλωσή του στην «Ε» έκανε σαφές ότι στηρίζει τα στελέχη και τους υπαλλήλους του οργανισμού. Ομως, μέσα σε λίγους μήνες ήρθαν τα πάνω κάτω. «Είμαστε αναγκασμένοι να επικεντρώσουμε όλες τις δυνάμεις μας στις δραστηριότητες που θεωρούμε απολύτως σημαντικές. Δυστυχώς αναγκαστήκαμε να αναστείλουμε τη συνεργασία με άξιους εργαζόμενους και ελπίζουμε ότι στο ορατό μέλλον θα μας δοθεί ξανά η δυνατότητα να τους έχουμε στο δυναμικό μας. Οι καιροί είναι δύσκολοι, αλλά πιστεύω ότι όλοι οι άνθρωποι του βιβλίου πρέπει να κάνουμε ό,τι καλύτερο μπορούμε για να υπερασπιστούμε αυτό το κρίσιμο για τον πολιτισμό μας εργαλείο», ήταν η πρώτη αντίδρασή του, όταν του ζητήσαμε να σχολιάσει τα γεγονότα που τρέχουν.

Αυτή τη στιγμή, οι προτεραιότητες, πάντα κατά τον πρόεδρο, είναι οι εξής: Η διάδοση της ανάγνωσης κυρίως στις νεότερες ηλικίες. Η προβολή των Ελλήνων συγγραφέων στο εξωτερικό. Η εφαρμογή των νέων τεχνολογιών. Εν τούτοις, δεν προσπαθεί να κρύψει το «πρόβλημα κάτω από το χαλί». Το βλέπει κατάματα και προσπαθεί να το λύσει: «Δυστυχώς, αρκετές από τις υπόλοιπες δραστηριότητες οφείλουμε να τις αναστείλουμε. Αυτό δεν σημαίνει ότι τις εγκαταλείπουμε. Αναζητούμε νέους πόρους και από ιδιωτικά πολιτιστικά ιδρύματα, με τη μορφή χορηγιών, για να μπορέσουμε να ενισχύσουμε τις κεντρικές δράσεις και ενδεχομένως να επανενεργοποιήσουμε όσες από τις υπόλοιπες κριθούν απαραίτητες για το έργο μας».

Αναμφισβήτητα, ο ριγμένος των οικονομικών περικοπών είναι το Ευρωπαϊκό Κέντρο Μετάφρασης, επικεφαλής του οποίου βρίσκεται η Ελένη Ζέρβα. «Επιτρέψτε μου να θεωρήσω την απόφαση της πλειοψηφίας του δ.σ. του ΕΚΕΒΙ και άδικη και καταχρηστική», είναι η εκτίμησή της, μετά από επικοινωνία που είχαμε μαζί της. Και συνέχισε, εξηγώντας τους λόγους: «Η απόφαση να αναστείλει την ετήσια επιχορήγηση αποτελεί καταστρατήγηση ενός από τους στόχους του ίδιου του Εθνικού Κέντρου Βιβλίου: την προώθηση της μεταφραστικής πράξης ως μόνης διαδικασίας μέσω της οποίας το ελληνικό βιβλίο γίνεται γνωστό στο εξωτερικό, ως μόνης δημιουργικής αντενέργειας ανάμεσα στις λογοτεχνίες».

Οι κίνδυνοι να βάλει λουκέτο το ΕΚΕΜΕΛ είναι παραπάνω από ορατοί. Γι' αυτό η διευθύντρια του Ευρωπαϊκού Κέντρου Μετάφρασης θέτει ορισμένα ερωτήματα, τα οποία οποία κάθε άλλο παρά ρητορικά είναι: «Τι κύρος θα έχουν οι τίτλοι σπουδών των παλιών φοιτητών, όταν δεν θα υπάρχει το Κέντρο που τους εξέδωσε; Ποια είναι η θέση του υπουργείου έναντι των ξένων φορέων, των τομέων νεοελληνικών σπουδών των πανεπιστημίων του εξωτερικού, των ευρωπαϊκών ινστιτούτων με τα οποία συνεργάζεται το ΕΚΕΜΕΛ, όταν αυτό θα πάψει να υπάρχει; Τι θα γίνει με τον θεσμό των βραβείων, λογοτεχνικών και θεατρικών;».

Από την πλευρά του, το Σωματείο Εργαζομένων ΕΚΕΒΙ καταγγέλλει τις απολύσεις συναδέλφων του, με επιστολή του στον Τύπο: «Η απόλυση εννέα συναδέλφων μας ανακοινώθηκε αιφνιδιαστικά σήμερα (σ.σ. χθες) με πρόσχημα τη μείωση του προϋπολογισμού του ΕΚΕΒΙ και την "κατάργηση του αντικειμένου" τους, χωρίς πειστικές εξηγήσεις για τα κριτήρια της επιλογής. Δηλώνουμε ότι πρόκειται ανεξαιρέτως για καταξιωμένους συναδέλφους, με πολύχρονη συμμετοχή του ΕΚΕΒΙ, που η προσφορά τους έχει επαινεθεί ποικιλοτρόπως. Θεωρούμε ότι η αποψίλωση του ΕΚΕΒΙ από το έμψυχο δυναμικό του υπονομεύει ουσιαστικά τον ρόλο του στον χώρο του βιβλίου, τη στιγμή που υπάρχουν σημαντικά περιθώρια εξοικονόμησης πόρων με τον εξορθολογισμό των δαπανών του». *

Sunday, May 9, 2010

Τάκης Θεοδωρόπουλος: Εχουμε μετατρέψει την Ελλάδα σε νυχτερινό κέντρο

http://s.enet.gr/resources/2010-03/22-43b-thumb-large.jpg

Ο Σωκράτης ήταν απατεώνας, κατά τον Αριστοφάνη. Ο κωμωδιογράφος διεκδικούσε μια θέση στην αθηναϊκή ελίτ, δεν έκανε λαϊκό θέαμα. Και οι σοφιστές που στηρίζονταν στις εντυπώσεις ήταν κάτι σαν τα μαζικά μέσα επικοινωνίας. Ολα αυτά στο καινούργιο μυθιστόρημα του συγγραφέα, όπου μέσα από την αρχαία Αθήνα βλέπουμε το σήμερα

ΜΑΙΡΗ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΙΔΟΥ | Κυριακή 9 Μαΐου 2010

Saturday, April 10, 2010

Τάκης Θεοδωρόπουλος: «Ο Αριστοφάνης έκανε διάσημο τον Σωκράτη γελοιοποιώντας τον»

Ο Τάκης Θεοδωρόπουλος, ο κατεξοχήν αρχαιολάτρης Ελληνας συγγραφέας -όχι, δεν είναι αυτός που πιστεύει στο δωδεκάθεο- μετά το συναρπαστικό «Μυθιστόρημα του Ξενοφώντα» (2004) επιστρέφει με ακόμα ένα βιβλίο που αντλεί από την αρχαία Αθήνα κι ας μην είναι αμέσως φανερό από τον τίτλο του.

Κι όμως. Το «Ξυπόλητο σύννεφο» (εκδόσεις Ωκεανίδα) έχει ως ήρωες τον Σωκράτη και τον Αριστοφάνη. Μας μεταφέρει την εποχή ακριβώς που ο δεύτερος έγραψε και ανέβασε στα Μεγάλα Διονύσια τις «Νεφέλες» του, την κωμωδία που διασύρει τον Σωκράτη. Πολύχρωμο και πληθωρικό, όπως και η Αθήνα της εποχής, στοχαστικό και ειρωνικό όπως οι κεντρικοί του ήρωες, το βιβλίο, όσο κι αν σέβεται την ιστορική αλήθεια, παίρνει τις απαραίτητες μυθοπλαστικές αποστάσεις για να αφορά τον σημερινό αναγνώστη της καλής λογοτεχνίας. Μερικές, όμως, απορίες μας χρήζουν απαντήσεων.

  • Γιατί σας ενδιέφεραν τόσο ώστε να τους αφιερώσετε ένα βιβλίο οι «Νεφέλες»;

«Είναι ένα από τα μεγαλύτερα πνευματικά αινίγματα όλων των εποχών। Εχουμε έναν νέο, μόλις είκοσι τριών ετών, ταλαντούχο κωμωδιογράφο, ο οποίος διασύρει και συκοφαντεί κάποιον ονόματι Σωκράτη. Τον εμφανίζει ως πνευματικό απατεώνα, του φορτώνει ό,τι μπορεί να φορτώσει κανείς στους σοφιστές -τη φιλοχρηματία τους και την ανατροπή των αποδεκτών αξιών. Το αίνιγμα δεν θα ήταν αίνιγμα αν ο περί ου ο λόγος Σωκράτης δεν ήταν ο γνωστός Σωκράτης, ένας σοφός ο οποίος δεν εισέπραξε ποτέ δεκάρα από τη σοφία του και ο οποίος επιτέθηκε στους σοφιστές με την ίδια ένταση που τους επιτίθεται και ο Αριστοφάνης. Σημειωτέον ότι το 423 π.Χ., όταν ο Αριστοφάνης παρουσίασε τις "Νεφέλες", τον Σωκράτη τον ήξεραν στην Αθήνα μόνον ελάχιστοι μυημένοι φίλοι του. Η κωμωδία τον κάνει διάσημο γελοιοποιώντας τον. Σκεφθείτε ποια θα ήταν η αντίληψή μας, όχι μόνον για τον Σωκράτη, αλλά και για την Αθήνα ολόκληρη, αν από την εποχή εκείνη είχαν σωθεί μόνον οι κωμωδίες του Αριστοφάνη. Το απόλυτο πρότυπο του πολιτισμού μας θα ήταν ένα πρότυπο προς αποφυγήν. Επειτα είναι και η περιρρέουσα ατμόσφαιρα που με ενδιαφέρει: ο Πελοποννησιακός Πόλεμος, η δημοκρατία που έχει παραδοθεί στα χέρια των δημαγωγών, ο ανερχόμενος Αλκιβιάδης. Ομως το αίνιγμα παραμένει αίνιγμα. Και τα αινίγματα αυτού του τύπου είναι πρώτης τάξεως πρώτη ύλη για τη φαντασία του μυθιστοριογράφου».[...] ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ


Monday, March 8, 2010

Αναβολή επίσκεψης του Ορχάν Παμούκ

Γεμάτο ειδήσεις ήταν το Σαββατοκύριακο που πέρασε για τον χώρο του βιβλίου. Πολλές και ενδιαφέρουσες. Η μία από αυτές μας αιφνιδίασε και μας στενοχώρησε. Οι εκδόσεις «Ωκεανίδα» ανακοίνωσαν ότι ο Τούρκος νομπελίστας Ορχάν Παμούκ δεν θα έρθει τελικά στην Ελλάδα και η αυριανή εκδήλωσή του στο Μέγαρο Μουσικής αναβάλλεται «λόγω σοβαρού οικογενειακού προβλήματος του συγγραφέα».

Ομως εξελίξεις υπήρχαν και στα θεσμικά του βιβλίου, αφού ανακοινώθηκε τελικά, προχθές την Κυριακή, από το υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού το νέο Δ.Σ. του Εθνικού Κέντρου Βιβλίου. Νέος πρόεδρος είναι ο συγγραφέας Τάκης Θεοδωρόπουλος, αντιπρόεδρος ο επίσης συγγραφέας Πέτρος Τατσόπουλος και γραμματέας η μεταφράστρια Σεσίλ Ιγγλέση- Μαργέλλου. Τα υπόλοιπα μέλη του Δ.Σ. είναι η κ. Μ. Παναγοπούλου εκ μέρους του ΥΠΠΟΤ, η Κλαίτη Σωτηριάδου από την Εταιρεία Συγγραφέων, η Ουρανία Ραγιά εκ μέρους των εκδοτών, ο Γιώργος Στεφάνου εκ μέρους των βιβλιοπωλών, ο Βασίλειος Βιτσαξής εκ μέρους των μεταφραστών και η Μαρία Αλεξανδράκη εκ μέρους των βιβλιοθηκονόμων. Ο Τάκης Θεοδωρόπουλος θεωρεί ότι «το βιβλίο, σε μια εποχή κρίσης, είναι εργαλείο πρώτης ανάγκης και μας βοηθάει να σκεφτούμε. Το ΕΚΕΒΙ θα πρέπει να το αναδείξει αυτό σε όσο το δυνατόν μεγαλύτερο κοινό εντός της χώρας και παράλληλα να αναπτύξει τη δυναμική του ελληνικού βιβλίου στο εξωτερικό» δήλωσε ο νέος πρόεδρος του Δ.Σ. του ΕΚΕΒΙ στην «Κ». Οι πληροφορίες φέρουν την Κατρίν Βελισσάρη να ανανεώνει τη θητεία, κάτι όμως που χρειάζεται διαδικαστικά πολύ περισσότερο χρόνο από το Δ.Σ.

  • Επιστρέφει η επιδότηση

Φαίνεται πάντως ότι το ΥΠΠΟΤ ευαισθητοποιείται με το θέμα των μεταφράσεων, αφού ανακοινώθηκε η επανεργοποίηση του προγράμματος επιδότησης των μεταφράσεων που είχε σταματήσει το 2003. Το πρόγραμμα «αποσκοπεί στο να ενισχύσει την εξωστρέφεια του ελληνικού βιβλίου».

Τέλος, ολοκληρώθηκε και η εκκρεμότητα για τα λογοτεχνικά βραβεία της περασμένης χρονιάς, με την ανακοίνωση των Κρατικών Βραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης. Ο Κινέζος μεταφραστής Lui Rui Hong βραβεύτηκε για τη μετάφραση του «Αξιον Εστί» του Οδυσσέα Ελύτη στα κινέζικα και η Αννα Παπασταύρου για τη μετάφραση στα ελληνικά του έργου του Αλεσάντρο Μπραρίκο «Ιστορία σαν παραμύθι» (εκδ. Πατάκης). [Της Ολγας Σελλα, Η Καθημερινή, 09-03-10]

Αναβολή επίσκεψης του Ορχάν Παμούκ

Γεμάτο ειδήσεις ήταν το Σαββατοκύριακο που πέρασε για τον χώρο του βιβλίου. Πολλές και ενδιαφέρουσες. Η μία από αυτές μας αιφνιδίασε και μας στενοχώρησε. Οι εκδόσεις «Ωκεανίδα» ανακοίνωσαν ότι ο Τούρκος νομπελίστας Ορχάν Παμούκ δεν θα έρθει τελικά στην Ελλάδα και η αυριανή εκδήλωσή του στο Μέγαρο Μουσικής αναβάλλεται «λόγω σοβαρού οικογενειακού προβλήματος του συγγραφέα».

Ομως εξελίξεις υπήρχαν και στα θεσμικά του βιβλίου, αφού ανακοινώθηκε τελικά, προχθές την Κυριακή, από το υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού το νέο Δ.Σ. του Εθνικού Κέντρου Βιβλίου. Νέος πρόεδρος είναι ο συγγραφέας Τάκης Θεοδωρόπουλος, αντιπρόεδρος ο επίσης συγγραφέας Πέτρος Τατσόπουλος και γραμματέας η μεταφράστρια Σεσίλ Ιγγλέση- Μαργέλλου. Τα υπόλοιπα μέλη του Δ.Σ. είναι η κ. Μ. Παναγοπούλου εκ μέρους του ΥΠΠΟΤ, η Κλαίτη Σωτηριάδου από την Εταιρεία Συγγραφέων, η Ουρανία Ραγιά εκ μέρους των εκδοτών, ο Γιώργος Στεφάνου εκ μέρους των βιβλιοπωλών, ο Βασίλειος Βιτσαξής εκ μέρους των μεταφραστών και η Μαρία Αλεξανδράκη εκ μέρους των βιβλιοθηκονόμων. Ο Τάκης Θεοδωρόπουλος θεωρεί ότι «το βιβλίο, σε μια εποχή κρίσης, είναι εργαλείο πρώτης ανάγκης και μας βοηθάει να σκεφτούμε. Το ΕΚΕΒΙ θα πρέπει να το αναδείξει αυτό σε όσο το δυνατόν μεγαλύτερο κοινό εντός της χώρας και παράλληλα να αναπτύξει τη δυναμική του ελληνικού βιβλίου στο εξωτερικό» δήλωσε ο νέος πρόεδρος του Δ.Σ. του ΕΚΕΒΙ στην «Κ». Οι πληροφορίες φέρουν την Κατρίν Βελισσάρη να ανανεώνει τη θητεία, κάτι όμως που χρειάζεται διαδικαστικά πολύ περισσότερο χρόνο από το Δ.Σ.

  • Επιστρέφει η επιδότηση

Φαίνεται πάντως ότι το ΥΠΠΟΤ ευαισθητοποιείται με το θέμα των μεταφράσεων, αφού ανακοινώθηκε η επανεργοποίηση του προγράμματος επιδότησης των μεταφράσεων που είχε σταματήσει το 2003. Το πρόγραμμα «αποσκοπεί στο να ενισχύσει την εξωστρέφεια του ελληνικού βιβλίου».

Τέλος, ολοκληρώθηκε και η εκκρεμότητα για τα λογοτεχνικά βραβεία της περασμένης χρονιάς, με την ανακοίνωση των Κρατικών Βραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης. Ο Κινέζος μεταφραστής Lui Rui Hong βραβεύτηκε για τη μετάφραση του «Αξιον Εστί» του Οδυσσέα Ελύτη στα κινέζικα και η Αννα Παπασταύρου για τη μετάφραση στα ελληνικά του έργου του Αλεσάντρο Μπραρίκο «Ιστορία σαν παραμύθι» (εκδ. Πατάκης). [Της Ολγας Σελλα, Η Καθημερινή, 09-03-10]

O Τάκης Θεοδωρόπουλος νέος πρόεδρος του Εθνικού Κέντρου Βιβλίου

  • Το νέο ΔΣ του ΕΚΕΒΙ

  • Ο συγγραφέας και κριτικός λογοτεχνίας Τάκης Θεοδωρόπουλος είναι ο νέος πρόεδρος του Εθνικού Κέντρου Βιβλίου ΕΚΕΒΙ). Αντιπροέδρος διορίστηκε ο συγγραφέας Πέτρος Τατσόπουλος και γραμματέας, η συγγραφέας και μεταφράστρια Σεσίλ Μαργέλου - Ιγγλέση.
  • Η νέα σύνθεση του ΔΣ του ΕΚΕΒΙ, όπως ανακοινώθηκε σήμερα από το Υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού, πλασιώνεται από τα μέλη: Μαρία Παναγοπούλου, προϊσταμένη της Διεύθυνσης Γραμμάτων του ΥΠ.ΠΟ.Τ, Κλαίτη Σωτηριάδου, εκπρόσωπος των συγγραφέων, Ουρανία Ραγιά, εκπρόσωπος των εκδοτών, Γεώργιος Στεφάνου, εκπρόσωπος των βιβλιοπωλών, Βασίλειος Βιτσαξής, εκπρόσωπος των μεταφραστών και Μαρία Αλεξανδράκη, εκπρόσωπος των βιβλιοθηκονόμων.

Friday, January 22, 2010

« Κωμικός λυρικός; Δεν τη σκαπουλάρω!»



ΤΟ 1954 Ο ΣΕΛΙΝ ΖΕΙ ΑΠΟΜΟΝΩΜΕΝΟΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΘΩΡΙΟ.
ΩΣ ΕΝΑ ΣΗΜΕΙΟ, ΕΝΝΟΕΙΤΑΙ, ΦΡΟΝΤΙΣΕ
Ο ΙΔΙΟΣ ΓΙ΄ ΑΥΤΟ. Ο ΛΙΒΕΛΛΟΓΡΑΦΟΣ ΤΩΝ ΑΝΤΙΣΗΜΙΤΙΚΩΝ
ΠΑΜΦΛΕΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΓΕΡΜΑΝΙΚΗΣ
ΚΑΤΟΧΗΣ, ΠΟΥ ΚΑΤΕΦΥΓΕ ΣΤΗ ΓΕΡΜΑΝΙΑ
ΤΟ 1944 ΑΚΟΛΟΥΘΩΝΤΑΣ ΤΑ ΒΗΜΑΤΑ ΤΟΥ
ΠΕΤΕΝ, ΕΙΝΑΙ ΜΙΑ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΜΒΛΗΜΑΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ
ΤΟΥ ΔΙΑΝΟΟΥΜΕΝΟΥ ΔΩΣΙΛΟΓΙΣΜΟΥ

  • Γράφει ο Τάκης Θεοδωρόπουλος, ΤΑ ΝΕΑ, Σάββατο, 23 Ιανουαρίου 2010

Στη Δανία όπου αναζήτησε καταφύγιο φυλακίστηκε, η Γαλλία τον καταδίκασε σε φυλάκιση, βαρύ πρόστιμο και «εθνική ατίμωση», κι όσο κι αν αμνηστεύθηκε το στίγμα που τον σημάδεψε ήταν ζωντανό και οι αναμνήσεις από την Κατοχή ήταν ακόμη φρέσκιες. Η πολιτική ένταξη, όχι μόνον στη Γαλλία, οριζόταν από τη στάση που είχε τηρήσει ο καθένας στη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.

Κι όσο ειδεχθής κι αν υπήρξε η δική του στάση, αν μη τι άλλο, οφείλει να του αναγνωρίσει κανείς την εντιμότητα και την ανάληψη των ευθυνών του. Ανάμεσα στους υπόλοιπους μετανοημένους που πάλευαν να ξεπλύνουν τις πομπές τους, ο Σελίν ξεχωρίζει σαν ένα πεισματάρικο πλάσμα που δεν καταδέχεται ούτε να μετανιώσει ούτε και να αλλάξει απόψεις. Όμως, παράλληλα με την πολιτική του απομόνωση, ο συγγραφέας του μνημειώδους «Το ταξίδι στην άκρη της νύχτας» υφίσταται και μια δεύτερη, ουσιαστικότερη από μιαν άποψη. Είναι η απομόνωσή του και ως λογοτέχνη. Συνυφασμένη με την πολιτική του εξορία, η περιθωριοποίησή του έχει να κάνει με τη νοοτροπία που κυριαρχεί στη δημοκρατία των γραμμάτων.

Μια δημοκρατία, όπως αυτή της παρισινής διανόησης, με απολυταρχικά αντανακλαστικά που συνεχίζει να λειτουργεί με όρους αυλικούς και να καταδικάζει μετά βδελυγμίας στην ανυπαρξία της σιωπής ό,τι παρεκκλίνει από τις αποφάσεις της πλειοψηφίας ή του εκάστοτε μονάρχη. Στη δεκαετία του ΄50, το περιβάλλον της γαλλικής λογοτεχνίας έδωσε γην και ύδωρ στα νέα ρεύματα που υπόσχονται ριζικές αλλαγές και ανατροπές στον τρόπο της γραφής, στις αντιλήψεις, σε ό, τι έχει να κάνει με τη μορφή του κειμένου- η έννοια του «περιεχομένου» είναι εκ προοιμίου καταδικαστέα, απορριπτέα, και εν γένει κατακριτέα.

Οι πεζογράφοι του Νέου Μυθιστορήματος έχουν ήδη κάνει την εμφάνισή τους, και αν ο Μπαρτ δεν έχει ακόμη μιλήσει για τον «βαθμό μηδέν της γραφής», αυτός ο βαθμός μηδέν μιας γραφής ουδέτερης, χωρίς υποκείμενο, μιας γραφής που είναι απλώς «γραφή», καθορίζει τη συννεφιά και την ηλιοφάνεια στο λογοτεχνικό περιβάλλον. Η Γαλλία ακόμη και σήμερα, πενήντα χρόνια μετά, υποφέρει από τις καταθλιπτικές παρενέργειες αυτού του ρεύματος. Μπορεί η μορφολογική ανάλυση του κειμένου να έχει δώσει σημαντικά ευρήματα, όμως, η δημιουργική της χειρονομία μοιάζει αίολη, σχεδόν ανύπαρκτη. Είναι καλύτερο να ξεχάσεις την πλήξη του Ρομπ Γκριγιέ αν εξακολουθείς να αγαπάς τη λογοτεχνία.

Είναι σαφές ότι μέσα σε ένα λογοτεχνικό περιβάλλον που ανακυκλώνει εαυτόν στην ίδια τη δραστηριότητα της γραφής η λογοτεχνική χειρονομία του Σελίν δεν μπορεί παρά να μοιάζει άστοχη. Η ασθματική προφορικότητα του λόγου του διεκδικεί μια δημιουργική πράξη για την οποία κανείς δεν μιλάει πια. Οι μορφολογικές αναζητήσεις της γραφής την είχαν ήδη πετάξει, από τη δεκαετία του ΄50, στην παρανομία.

Αν μάλιστα στη συνταγή προσθέσουμε και τον οραματισμό της στρατευμένης λογοτεχνίας από τον εκκολαπτόμενο τότε μονάρχη Σαρτρ, τότε αντιλαμβανόμαστε ακόμη καλύτερα το αίσθημα της απομόνωσης του Σελίν, ο οποίος μοιάζει να έχει ανακαλύψει μια ολόκληρη εκφραστική ήπειρο που, όμως, δεν ενδιαφέρει κανέναν ταξιδιώτη. Είναι, από την άλλη, εντυπωσιακό να σκεφτεί κανείς ότι ο γαλλικός εικοστός αιώνας μάς έδωσε δύο τόσο διαφορετικούς, αλλά και τόσο ολοκληρωμένους κόσμους, όπως ο απολύτως «γραμμένος» κόσμος του Προυστ και ο απολύτως «προφορικός» κόσμος του Σελίν.

Κάπως έτσι μπορούν να διαβαστούν οι «Συνομιλίες με τον καθηγητή Υ» που άρχισαν να δημοσιεύονται σε συνέχειες το 1954 στο περιοδικό του Γκαλλιμάρ. Ο απομονωμένος Σελίν, το αγρίμι της ερημιάς, υποχρεώνεται από τον άρχοντα Γκαστόν Γκαλλιμάρ να δώσει επιτέλους μια συνέντευξη, γιατί χωρίς συνεντεύξεις κανένας συγγραφέας δεν έχει στον ήλιο μοίρα. Για τον σκοπό αυτόν επιλέγει ένα ανθρωπάκι, τον καθηγητή Υ, άλλως συνταγματάρχη Ρεζεντά, ο οποίος φιλοδοξεί να εκδώσει το χειρόγραφό του στον Γκαλιμάρ. Λεπτομέρεια, αν όχι συμβολική, τουλάχιστον αρκούντως μπουρλέσκ: ο Υ-Ρεζεντά πάσχει από ακράτεια, προσόν που οδηγεί στο καρναβαλίστικο τέλος της συνέντευξης και το παρκάρισμά του στα γραφεία του εκδοτικού οίκου.

ΣΙΔΗΡΟΥΝ ΞΕΣΙΔΗΡΟΥΝ ΠΑΡΑΠΕΤΑΣΜΑ

«... θα μου συγχωρούσαν ίσως το να ΄μαι λυρικός... μα κωμικός λυρικός;... δεν τη σκαπουλάρω!... δολοφονία γκαραντί!». Πόσο καίρια ακούγεται η αποστροφή του αυτοσυνεντευξιαζόμενου Σελίν και πόσο προφητική αν σκεφτεί κανείς το βαρύ βαρομετρικό χαμηλό της συναισθηματικής σοβαροφάνειας που κυριαρχεί στον σημερινό λογοτεχνικό ορίζοντα;

Και δεν είναι το μόνο: «Ποιος χαίρει της απόλυτης εύνοιας; Των μαζών και της ελίτ;

Σας ερωτώ! Τόσο στην ΕΣΣΔ όσο και στο Κολόμπους (Ωχοχάιο), στο Βανκούβερ του Καναδά, στη Φεζ του Μαρόκου, στην Τραπεζούντα, στο Μεξικό;... το κιτς, καθηγητά Υ!.. το κιτς! Σιδηρούν ξεσιδηρούν παραπέτασμα! Γαμώ τα καθεστώτα!».

Έτσι, για να πάρουμε μια γεύση της κωμικολυρικής ζωντάνιας αυτού του κειμένου. Η ΕΣΣΔ μπορεί να μην υπάρχει πια, όμως το κιτς εξακολουθεί να χαίρει της απόλυτης εύνοιας των μαζών και της ελίτ.

Σαν μια στραβωμένη ράγα του μετρό

Δοκίμιο λογοτεχνικής γραφής, χίλιες φορές πιο καίριο από το «Τι είναι η λογοτεχνία» του Σαρτρ, κυρίως γιατί ο Σελίν μιλώντας για τη λογοτεχνία υπερασπίζεται το λογοτεχνικό του έργο το οποίο ήδη υπάρχει και στηρίζει την όποια άποψή του. Από τις μορφολογικές λεπτομέρειες, τη χρήση των αποσιωπητικών ώς τα κεντρικά ζητήματα, όπως η αναζήτηση της συγκίνησης. «Είναι υστερική η μάζα!.. μα ελάχιστα ευσυγκίνητη!». Η συγκίνηση εμφανίζεται να διεκδικεί τα δικαιώματά της, σαν το βασικό συστατικό κύτταρο της δημιουργίας.

Ασθματική, ακολουθώντας τον εντελώς ιδιοσυγκρασιακό ρυθμό της, σαν «μια στραβωμένη ράγα του μετρό», απολαυστική, η συνέντευξη με τον καθηγητή Υ μπορεί να διαβαστεί σαν μια κωμικολυρική επίκληση των δικαιωμάτων της δημιουργίας.

Ο άθλος

Πριν από τρία χρόνια το «Ταξίδι στην άκρη της νύχτας» είχε γίνει εμπορική επιτυχία, εκτός των άλλων και χάρη στην εκπληκτική μετάφραση της Σεσίλ ΙγγλέσηΜαργέλλου. Μεταφραστικός άθλος ο οποίος κατάφερε να μεταφέρει στα ελληνικά την πλαστική ιδιοσυγκρασία του πρωτότυπου και, όπως κάθε κλασικό έργο που αποδίδεται ιδιοφυώς, να εμπλουτίσει με εκφραστικές πτυχές τη γλώσσα μας. Με την μετάφραση του «Καθηγητή Υ», η Μαργέλλου απέδειξε ότι η επιτυχία του «Ταξιδιού» δεν ήταν ούτε συγκυριακή ούτε τυχαία. Ήταν ένα μεγάλο κεφάλαιο ενός μεταφραστικού έργου το οποίο με το ειδικό του βάρος γίνεται όλο και πιο απαιτητικό.

Thursday, December 24, 2009

Η περιπλάνηση στη συνείδηση


«Σ΄ ΕΝΑ ΧΩΡΙΟ ΤΗΣ ΜΑΝΤΣΑΣ, ΠΟΥ Τ΄ ΟΝΟΜΑ ΤΟΥ ΔΕΝ ΕΧΩ ΤΗ ΒΟΥΛΗ ΝΑ ΘΥΜΗΘΩ, ΖΟΥΣΕ, ΔΕΝ ΠΑΕΙ ΠΟΛΥΣ ΚΑΙΡΟΣ, ΕΝΑΣ ΙΔΑΛΓΟΣ, ΑΠΟ ΚΕΙΝΟΥΣ Μ΄ ΕΝΑ ΚΟΝΤΑΡΙ ΟΡΘΟ ΣΤΗΝ ΟΠΛΟΘΗΚΗ, ΜΙΑ ΠΑΜΠΑΛΑΙΗ ΔΕΡΜΑΤΙΝΗ ΑΣΠΙΔΑ, ΕΝΑ ΚΑΧΕΚΤΙΚΟ ΑΛΟΓΟ ΚΙ ΕΝΑ ΛΑΓΩΝΙΚΟ»

  • Γράφει ο Τάκης Θεοδωρόπουλος, ΤΑ ΝΕΑ, Πέμπτη 24 Δεκεμβρίου 2009

Μ΄ αυτή τη φράση αρχίζουν οι περιπέτειες του θρυλικού Δον Κιχώτη. Μ΄ αυτή τη φράση εγκαινιάζεται μια πνευματική περιπέτεια, η οποία κατ΄ άλλους ίδρυσε ένα ολόκληρο λογοτεχνικό είδος και σίγουρα σημάδεψε τη συνείδηση ενός ολόκληρου πολιτισμού. Ο σαλεμένος πλάνης, εκτός των άλλων, κληροδότησε ορισμένες εκφράσεις, απ΄ αυτές που μιλούν από μόνες τους: αυτός που «κυνηγάει ανεμόμυλους» και ο «δονκιχωτισμός» του ενός και του άλλου είναι κύτταρα αυτού του φαντασιακού ορίζοντα, που ξεπερνάει τα όρια των γλωσσών και τις σημασιολογικές απώλειες της μετάφρασης.

Κατά τον Κούντερα, ο Δον Κιχώτης είναι το πρώτο μεγάλο μυθιστόρημα. Στο έργο του Θερβάντες για πρώτη φορά αναπτύσσονται οι δυνατότητες ενός λογοτεχνικού τρόπου, ο οποίος, ακόμη κι αν δεν ταυτίζεται, είναι συνυφασμένος με τον ίδιο τον ευρωπαϊκό πολιτισμό. Εκεί ανοίγεται το οπτικό πεδίο αυτής της πλάγιας ματιάς, το κωμικοτραγικό τοπίο της ύπαρξης, η γεωγραφία μιας ορφανής συνείδησης που δεν τη χαρτογραφεί κανένας θεός και η οποία συγκρούεται με την κοσμική τάξη με μόνο όπλο τα γεννήματα του μυαλού της.

Με τον Δον Κιχώτη η πραγματικότητα παύει να είναι παγιωμένη, αρχίζει και κινείται στον ρυθμό ενός αλλοπρόσαλλου χορού, που τον μετρούν τα επεισόδια και μόνον η μακροσκελής αφήγηση του πεζού λόγου μπορεί να κυκλώσει. Αυτή η πραγματικότητα δεν χωράει ούτε στον περιορισμένο χώρο της θεατρικής σκηνής και επιβάλλει μια πολυφωνία που καμιά ρίμα δεν είναι σε θέση να συλλάβει. Απ΄ όλα τα ιπποτικά βιβλία που τον είχαν σαγηνεύσει, εκείνο που του άρεσε περισσότερο, λέει ο Θερβάντες για τον ήρωά του, ήταν του Φελιθιάνο ντε Σίλβα «για τη λαμπρότητα του πεζού του λόγου και την περίπλοκη γλώσσα του».

Ο Λίο Στράους διακρίνει μια υπόγεια διαδρομή η οποία αρχίζει από τον Θουκυδίδη και ξαναβγαίνει στην επιφάνεια με τον Θερβάντες. Είναι η πεζότητα της έκφρασης, σίγουρα, είναι όμως και κάτι πολύ πιο ουσιαστικό: είναι η πεποίθηση πως τον κόσμο δεν μπορείς να τον αλλάξεις, μπορείς μόνο να τον παραμορφώσεις, να τον αναπαραστήσεις για να διακρίνεις τις κρυφές πτυχές του. Στη σκηνή ανεβαίνει αυτός ο ταλαίπωρος ιππότης που ανασαίνει ελεύθερα, γιατί δεν βλέπει τον κόσμο όπως είναι, αλλά όπως θα μπορούσε να είναι, ως υπόθεση, ως δυνατότητα.

Η φιλοσοφία, η θεολογία, η επιστήμη, κοιτούσαν τον κόσμο κατάματα. Η ματιά του μυθιστορήματος είναι πλάγια, αυτοσαρκαστική και ειρωνική, με τον ίδιο τρόπο που αυτοσαρκάζεται ο Θερβάντες μέσα από τον ήρωά του, με τον ίδιο τρόπο που τον ειρωνεύεται. Κανείς δεν διαβάζει μυθιστορήματα για να μάθει αλήθειες- και συνήθως τα μυθιστορήματα που ποζάρουν ως αποκαλυπτικά είναι απλώς κακά. Διαβάζεις μυθιστορήματα για να περιπλανηθείς μόνος σου στα άδυτα της συνείδησής σου, ακολουθώντας τα μονοπάτια των λέξεων που κάποιος άλλος άνοιξε για σένα.

Ε ναι! Ο Θερβάντες αυτοσαρκάζεται μέσα από τον ήρωά του. Τον φαντάζεσαι να αναρωτιέται: «Τι θα γινόταν αν η μόνη μου εμπειρία από τη ζωή ήταν τα ιπποτικά μυθιστορήματα;». Και έχουμε να κάνουμε με έναν συγγραφέα του οποίου η ζωή, ώσπου να γράψει τον Δον Κιχώτη του, μοιάζει περισσότερο με ζωή τυχοδιώκτη, παρά λογίου.

Βρισκόμαστε στο δεύτερο μισό του δέκατου έκτου αιώνα και στις θεατρικές σκηνές της Ισπανίας κυριαρχεί η τέχνη του Λόπε ντε Βέγκα. Όταν ο Δον Κιχώτης βγαίνει από το τυπογραφείο, τον Ιανουάριο του 1605, αν και γνωρίζουμε μόνο την ακριβή ημερομηνία της βάπτισής του, ο δημιουργός του είναι ήδη πενήντα οχτώ ετών.

Πριν από δύο χρόνια η Σεσίλ Ιγγλέση Μαργέλου μάς είχε εντυπωσιάσει με τη μετάφραση του Σελίν. Η Λένα Μπακοπούλου έχει αποδώσει ήδη εξαιρετικά στα ελληνικά τους Δαιμονισμένους και τον Ηλίθιο του Ντοστογιέφσκι. Με την έκδοση του πρώτου μέρους του Δον Κιχώτη η Μελίνα Παναγιωτίδου έρχεται να προσθέσει ένα ακόμη μνημείο της κλασικής λογοτεχνίας στη γραμματεία μας. Πιστεύω πως η απόδοση των κλασικών έργων είναι μια σημαντική υπόθεση, αφού προσθέτει εκφραστικό πλούτο στην ίδια μας τη γλώσσα. Για την ιστορία να αναφέρω πως ο Καζαντζάκης φαίνεται πως είχε κάποτε καταπιαστεί με τη μετάφραση του Δον Κιχώτη. Η απόπειρα έμεινε απόπειρα και τα ίχνη της έχουν χαθεί. Ο Κ. Καρθαίος πρόσφερε την πρώτη ολοκληρωμένη μετάφραση και τώρα έρχεται η σημαντική δουλειά της Μελίνας Παναγιωτίδου για να ανανεώσει την παρουσία του «Ευφάνταστου ιδαλγού» ανάμεσά μας.

Ο ΜΟΝΟΧΕΙΡΑΣ ΤΟΥ ΛΕΠΑΝΤΕ


Ο Μιγκέλ ντε Θερβάντες συμμετείχε στη Ναυμαχία της Ναυπάκτου, όπου και έχασε το αριστερό του χέρι, απώλεια που δεν τον εμπόδισε να πολεμήσει και στην Κέρκυρα και στο Ναυαρίνο. Τον έπιασαν πειρατές και τον κράτησαν αιχμάλωτο για πέντε χρόνια στο Αλγέρι. Μετά την απελευθέρωσή του επέστρεψε στην Ισπανία, όπου και επιδόθηκε στη συλλογή σιταριού και ελαιολάδου για τις προμήθειες της Μεγάλης Αρμάδας. Είχε εν τω μεταξύ στο ενεργητικό του καμιά εικοσαριά θεατρικά έργα, τα οποία, απ΄ ό, τι φαίνεται, είχαν μέτρια επιτυχία.

Ξέρουμε πως γνωρίζει τη γλώσσα της Τοσκάνης, της οποίας τις ομορφιές εγκωμιάζει σε κάποια στιγμή στο μεγάλο του έργο.

Ποια είναι τα διαβάσματά του; Ο «μονόχειρας του Λεπάντε» φαίνεται ότι, παρά την περιπετειώδη ζωή του, έβρισκε αρκετό χρόνο για διάβασμα. Η ανάγνωση του Αριόστο, του Βοκκάκιου, η οικειότητα με την τέχνη του Λόπε ντε Βέγκα, καθώς και η γνωριμία του με την Ποιητική του Αριστοτέλη, μαζί με τη λατινική του παιδεία, τον Κικέρωνα, τον Οράτιο, τον Βιργίλιο και τον Οβίδιο, συνθέτουν ένα πνευματικό οπλοστάσιο, το οποίο ενεργοποιήθηκε στο εργαστήριο του δημιουργού του πλάνητα ιδαλγού.

Θησαυρός πολιτισμού


Τι θα ΄ταν το μυθιστόρημα χωρίς τον Δον Κιχώτη, τι θα ΄ταν η Ευρώπη χωρίς τον Δον Κιχώτη. Σήμερα που η Ευρώπη αναζητά την ταυτότητά της, τσαλαβουτώντας στην ευήθεια ενός φιλελευθερισμού με σημαία ευκαιρίας, η ανάγνωση του Θερβάντες μοιάζει περισσότερο επείγουσα παρά ποτέ. Στις σελίδες του κρύβονται οι θησαυροί μιας δημιουργικής χειρονομίας, μιας αρχιτεκτονικής η οποία συνυπάρχει μεν με τα ανάκτορα και τις εκκλησίες, πλην όμως διεκδικεί τα δικά της δικαιώματα στη συλλογική συνείδηση. Ας μην ξεχνάμε ότι ο Θερβάντες γράφει τον ίδιο καιρό που η Ιερά Εξέταση βασιλεύει. Πού αλλού έγινε αυτό εκτός ευρωπαϊκού εδάφους; Ο ευρών αμειφθήσεται.

Ο Δον Κιχώτης και ο κόσμος του είναι και μια πρώτης τάξεως απάντηση σε όσους στα μέρη μας ταυτίζουν τον ευρωπαϊκό πολιτισμό με τον πιο άκαμπτο καρτεσιανισμό. Θα τους ήταν χρήσιμο, αν τους έχει απομείνει δράμι πνευματικής εντιμότητας, να ρίξουν μια ματιά και σ΄ αυτή τη σκοτεινή πλευρά της ευρωπαϊκής συνείδησης για να αντιλη- φθούν ότι ο κόσμος είναι λίγο πιο περίπλοκος από όσο θέλει να μας τον παρουσιάσει η ελληνορθόδοξη ιδεολογία.

Saturday, February 16, 2008

Συνάντηση με έξι Ελληνες πεζογράφους

Μετά τις έξι γυναίκες, έξι άνδρες συγγραφείς παρουσιάζονται στο Μέγαρο Μουσικής την Τρίτη 19 Φεβρουαρίου. Οι Θανάσης Βαλτινός, Φίλιππος Δρακονταειδής, Νίκος Θέμελης, Τάκης Θεοδωρόπουλος, Μένης Κουμανταρέας και Κώστας Μουρσελάς θα «ανοίξουν τα χαρτιά τους» στο αθηναϊκό κοινό. Η εκδήλωση εντάσσεται στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων του Megaron Plus και όπως συνέβη και με τις έξι γυναίκες συγγραφείς, οι έξι άντρες εκπρόσωποι της σύγχρονης ελληνικής πεζογραφίας θα συναντηθούν για πρώτη φορά στο ίδιο πάνελ όλοι μαζί, θα συνομιλήσουν μεταξύ τους και θα απαντήσουν σε ερωτήσεις του κοινού. Ο διευθυντής του περιοδικού «Διαβάζω», δημοσιογράφος Γιάννης Μπασκόζος, θα συντονίσει τη συζήτηση, η οποία θα αρχίσει στις 7 μ.μ. με δελτία προτεραιότητας που θα μοιράζονται από τις 6 μ.μ.