«Η Ελλάδα είναι το σύμβολο της Ευρώπης» δηλώνει ο Μάριο Βάργκας Λιόσα, στην Ελ Παΐς

«Σύμβολο της Ευρώπης», χαρακτηρίζει την Ελλάδα ο Περουβιανός συγγραφέας Μάριο Βάργκας Λιόσα με επιστολή του στην ισπανική εφημερίδα «Ελ Παΐς» που δημοσιεύτηκε την περασμένη Κυριακή. Μ΄ένα λογοτεχνικό κείμενο που θυμίζει τη γνωριμία του με την «κ. Θουκυδίδη», όπως έχει χαρακτηριστεί η Ζακλίν ντε Ρομιγί, ο κορυφαίος Περουβιανός συγγραφέας, αναφέρεται με θαυμασμό και αγάπη στην Ελλάδα και τον ελληνικό πολιτισμό.

«Η Ευρώπη γεννήθηκε εκεί, στους πρόποδες της Ακρόπολης, είκοσι πέντε αιώνες πριν, και ό,τι καλύτερο έχει, ό,τι αποδέχεται και θαυμάζει περισσότερο έχει τις μακρινές ρίζες του σε αυτή τη μικρή γωνιά της γηραιάς ηπείρου, στις ακτές του Αιγαίου, όπου το φως του ήλιου είναι πιο δυνατό και η θάλασσα πιο γαλάζια» λέει ο βαθύτατα κοινωνικός και πολιτικός συγγραφέας που έχει αναδείξει τις μεγάλες πολιτικές αντιθέσεις της κοινωνίας και της εποχής του.

«Η Ελλάδα, λέει, δεν μπορεί να πάψει να αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της Ευρώπης, χωρίς η τελευταία να μετατραπεί σε μια γκροτέσκα καρικατούρα του εαυτού της, καταδικασμένη στην πιο παταγώδη αποτυχία. Η Ελλάδα είναι το σύμβολο της Ευρώπης».

Αποτυπώματα απώλειας σε θλιμμένους τροπικούς

Η διατήρηση της αυθεντικότητας ενός πολιτισμού μέσα στην παγκοσμιοποίηση

• Της Κατερινας Σχινα, Η Καθημερινή, Kυριακή, 20 Φεβρουαρίου 2011

• MΑΡΙΟ ΒΑΡΓΚΑΣ ΛΙΟΣΑ
  Ο άνθρωπος που έλεγε ιστορίες
  μετ. Τατιάνα Ραπακούλια
  εκδ. Καστανιώτη, σελ. 235

Διαβάζοντας τούτο το μυθιστόρημα του Λιόσα ανακαλούσα συνεχώς τις φωτογραφίες των Ινδιάνων του Αμαζονίου που είχε τραβήξει μεταξύ 1935 και 1939 ο ανθρωπολόγος Κλοντ Λεβί Στρος και που εξέδωσε αργότερα με τίτλο Saudades do Brazil, καθώς και μια δυο σκόρπιες φράσεις του από τις πολυσέλιδες εθνολογικές του μελέτες για τους πρωτόγονους πολιτισμούς: «Οι πολιτισμοί αυτοί μας ενθαρρύνουν», είχε γράψει ο μέγας εκσυγχρονιστής της ανθρωπολογικής επιστήμης, ο επίμονος υποστηρικτής της ισοδυναμίας πολιτισμένης και «άγριας σκέψης», «να απορρίψουμε τον διαχωρισμό ανάμεσα στο νοητό και το αισθητό που κηρύσσουν οι παρωχημένες μορφές του εμπειρισμού και της μηχανοκρατίας και να ανακαλύψουμε μια κρυφή αρμονία ανάμεσα στην αέναη αναζήτηση νοήματος από τον άνθρωπο και τον κόσμο στον οποίο εμφανίστηκε και εξακολουθεί να ζει: έναν κόσμο φτιαγμένο από μορφές, χρώματα, υφή, γεύσεις και οσμές...».

Διαβάστε περισσότερα

Σύμμαχοι του Λιου Σιαομπό και όχι της Κίνας

• Του ΒΑΣΙΛΗ Κ. ΚΑΛΑΜΑΡΑ, Ελευθεροτυπία, Τετάρτη 8 Δεκεμβρίου 2010

Ο Μάριο Βάργκας Λιόσα κατηγόρησε χθες ευθέως τις χώρες της Δύσης, ότι συνάπτουν εμπορικές συμφωνίες με καθεστώτα, όπως αυτά της Κίνας, αγνοώντας τις διαμαρτυρίες, το ανηλεές κυνηγητό και τη φυλάκιση των αντιφρονούντων. 

 Φανατικός μαθητής του Γκιστάβ Φλομπέρ δήλωσε ο Μάριο Βάγκας Λιόσα, γιατί του δίδαξε, όπως είπε, «την επίμονη πειθαρχία και τη μεγάλη επιμονή»  

Ηταν ένα από τα βασικά σημεία τής με έντονο πολιτικό χαρακτήρα διάλεξης, που έδωσε στη Σουηδική Ακαδημία με θέμα «Εγκώμιο της ανάγνωσης και της μυθοπλασίας», δύο μέρες πριν παραλάβει το Νόμπελ Λογοτεχνίας από τα χέρια του βασιλιά Κάρολου Γουστάβου ΣΤ'.

Καμιά έκπληξη. Ο 74χρονος Περουβιανός συγγραφέας ήταν ανέκαθεν πολέμιος του εθνικισμού, του απολυταρχισμού και του θρησκευτικού φανατισμού. Το αντίδοτό του σ' όλα αυτά τα άρρωστα πολιτικά και κοινωνικά μορφώματα είναι η κοινοβουλευτική φιλελεύθερη δημοκρατία δυτικού τύπου, που σέβεται τα ανθρώπινα δικαιώματα και τις αξίες της ισονομίας και της ισοτιμίας.

Δεν δίστασε, μάλιστα, να μιλήσει ανοιχτά και με παραδείγματα για τις υφιστάμενες δικτατορίες τού σύγχρονου κόσμου. Αυτά, λοιπόν, τα σύγχρονα μοντέλα απολυταρχισμού, είπε, «πρέπει να τα πολεμάμε με κάθε δυνατό μέσο που έχουμε στα χέρια μας, συμπεριλαμβανομένων των οικονομικών κυρώσεων. Είναι λυπηρό ότι ακόμη και δημοκρατικές κυβερνήσεις, αντί να συντάσσονται σε ιδεολογικό αγώνα με ανθρώπους, όπως το κίνημα "Γυναίκες με τα Λευκά" στην Κούβα ή την Αούνγκ Σαν Σου Κι στη Βιρμανία και τον Λιου Σιαομπό στην Κίνα, που αντιτίθενται με γενναιότητα στις δικτατορίες των χωρών τους, συντάσσονται με τους δημίους τους. Αυτοί οι ανδρείοι άνθρωποι αγωνίζονται για την ελευθερία τους, αλλά επίσης αγωνίζονται και για μας».

Δεν ήταν το μοναδικό σημείο της ομιλίας του Λιόσα, που έδειξε ότι παραμένει η περίπτωση του συγγραφέα διανοούμενου που διαθέτει «ζεστό» μυαλό όταν γράφει την αριστουργηματική του λογοτεχνία, και «ψυχρό», όταν χρειάζεται να αντιμετωπίσει από το δημόσιο βήμα την «τυφλότητα» του πολιτικού λόγου.

• Νέες μορφές βαρβαρότητας

Ετσι, περιέγραψε με τα πιο μελανά χρώματα την ιστορική περίοδο που διανύουμε: «Είναι η εποχή των φανατικών, των αυτοκτόνων τρομοκρατών, αυτού του αρχαίου είδους ανθρώπου, που έχει πειστεί ότι με τη δολοφονία θα κερδίσει τον παράδεισο, ότι με το αίμα των αθώων θα ξεπλύνει τις συλλογικές προσβολές, θα διορθώσει τις αδικίες και θα επιβάλει την αλήθεια σε ψευδείς πεποιθήσεις. Κάθε μέρα, σ' όλο τον κόσμο, αναρίθμητα είναι τα θύματα εκείνων που αισθάνονται ότι κατέχουν την απόλυτη αλήθεια».

Φαίνεται, αποφάνθηκε μελαγχολικά ο Μάριο Βάργκας Λιόσα, ότι είχαμε καταλάβει λάθος, όταν «με την κατάρρευση των ολοκληρωτικών αυτοκρατοριών πιστέψαμε ότι η συνύπαρξη, η ειρήνη, ο πλουραλισμός και τα ανθρώπινα δικαιώματα θα αποκτούσαν το προβάδισμα και ότι θα αφήναμε πίσω μας τα ολοκαυτώματα, τις γενοκτονίες, τις εισβολές και τους εξολοθρευτικούς πολέμους. Τίποτα, όμως, από αυτά δεν έχει συμβεί. Ανθίζουν νέες μορφές βαρβαρότητας, υποκινούμενες από το φανατισμό και με τη διάδοση των όπλων μαζικής καταστροφής».

Γι' αυτό, από το δημόσιο βήμα της Σουηδικής Ακαδημίας, τη στιγμή που τον έβλεπαν και τον άκουγαν εκατομμύρια άνθρωποι σ' όλο τον κόσμο, ο Λιόσα έκανε έκκληση να υπερασπιστούμε τη φιλελεύθερη δημοκρατία, την οποία δεν θεωρεί το τέλειο καθεστώς, αλλα παραμένει στις μέρες μας το περισσότερο αναγκαίο. Γιατί, όπως εξήγησε, «παρ' όλους τους περιορισμούς, δεν έπαψε στιγμή να σημαίνει πολιτικό πλουραλισμό, συνύπαρξη, ανοχή, ανθρώπινα δικαιώματα, σεβασμό στην κριτική, νομιμότητα, ελεύθερες εκλογές, εναλλαγή στην εξουσία».

• Ο δάσκαλος Γκιστάβ Φλομπέρ

Βεβαίως, μια μέρα σαν τη χθεσινή, ο Λιόσα δεν παρέλειψε να αναφερθεί στους συγγραφείς που διαμόρφωσαν τη δική του παλέτα. Ξεχώρισε πρώτο και καλύτερο τον Γκιστάβ Φλομπέρ, ο οποίος τού δίδαξε «την επίμονη πειθαρχία και τη μεγάλη υπομονή». Ακολούθησαν οι Ντίκενς, Μπαλζάκ, Τολστόι, Κόνραντ, Σαρτρ, Καμί και Οργουελ. Πέρα από προσωπικά γούστα και προτιμήσεις, αυτό που χαρακτηρίζει την καλή λογοτεχνία, όπως είπε, είναι ότι «στήνει γέφυρες μεταξύ διαφορετικών λαών. Οταν π.χ. η λευκή φάλαινα καταπίνει τον καπετάνιο Αχαάβ στο μυθιστόρημα «Μόμπι Ντικ ή η φάλαινα» του Χέρμαν Μέλβιλ, οι καρδιές των αναγνωστών αισθάνονται ακριβώς με τον ίδιο τρόπο τον τρόμο, στο Τόκιο, στη Λίμα ή στο Τιμπουκτού».

Εκλεισε την ομιλία του, λέγοντας ότι «θα εξακολουθήσουμε να ονειρευόμαστε, να διαβάζουμε και να γράφουμε, που είναι ο μόνος αποτελεσματικός τρόπος να αντιμετωπίσουμε τη θνητή μας φύση και τη φθορά του χρόνου, για να μεταμορφώσουμε το αδύνατο σε δυνατότητα».
* Η απονομή του Νόμπελ θα γίνει την Παρασκευή. *

Μάριο Βάργκας Λιόσα: Η υπερβολική διαφάνεια είναι επικίνδυνη για τη δημοκρατία

ΛΑΜΠΡΙΝΗ ΚΟΥΖΕΛΗ | Δευτέρα 6 Δεκεμβρίου 2010

 

«Eπικίνδυνη για τη δημοκρατία» χαρακτήρισε την υπερβολική διαφάνεια ο τιμημένος με το βραβείο Νομπέλ Λογοτεχνίας 2010 Μάριο Βάργκας Λιόσα, σε συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε σήμερα στη Στοκχόλμη.

Αναφερόμενος στις αποκαλύψεις του Wikileaks, ο περουβιανός λογοτέχνης δήλωσε ότι είναι διχασμένος: «Από μία πλευρά, βρίσκω υπέροχη τη διαφάνεια, το να βγουν όλα στο φως. Αυτό μας σώζει από τις ίντριγκες, τους ελιγμούς, τα ψέματα. Από την άλλη όμως, αν όλα βγουν στο φως, αν εξαφανιστεί η οποιαδήποτε μορφή του εμπιστευτικού, του απορρήτου, δεν βλέπω πώς ένα κράτος θα μπορούσε να λειτουργήσει». Ο νομπελίστας, ο οποίος διετέλεσε υποψήφιος για το προεδρικό αξίωμα στο Περού πριν από είκοσι χρόνια, κατέληξε: «Με απλά λόγια, τα κράτη θα είναι τόσο ευάλωτα όσο και οι θεσμοί (...) η ουσία της δημοκρατίας, θα τεθεί σε κίνδυνο».

Ο 74χρονος συγγραφέας, ο οποίος τιμήθηκε εφέτος με το βραβείο Νομπέλ για το έργο του «που αναλύει σε βάθος τις δομές της εξουσίας», υπογράμμισε ότι είναι παράδοξο που ακριβώς τα πιο δημοκρατικά κράτη είναι τα πιο ευάλωτα σε αυτού του τύπου την έκθεση, ενώ οι δικτατορίες διατηρούνται λόγω του άκαμπτου καθεστώτος τους.

Πρώην υποστηρικτής της άκρας αριστεράς, ο συγγραφέας αργότερα μετακινήθηκε δεξιότερα στο πολιτικό φάσμα εξοργίζοντας πολλούς από τους αριστερούς διανοουμένους στη Λατινική Αμερική. Σήμερα δηλώνει φιλελεύθερος και σκληρός επικριτής κάθε αυταρχισμού και ολοκληρωτισμού. Απαντώντας σε σχετική ερώτηση απέκλεισε το ενδεχόμενο να κατέβει υποψήφιος στις επόμενες προεδρικές εκλογές στο Περού. Η υποψηφιότητά του το 1990, εξήγησε, υπαγορεύθηκε από τις εξαιρετικές συνθήκες στη χώρα εκείνη την εποχή: «Η δημοκρατία μας ήταν πολύ ευαίσθητη και ήταν έτοιμη να καταρρεύσει».

Οσο για το Νομπέλ, αποκάλυψε ότι η ζωή του έχει αποκτήσει ιλιγγιώδους ρυθμούς μετά την ανακοίνωσή της βράβευσής του, την οποία ακόμη δεν μπορεί να πιστέψει και αναρωτιέται αν πρόκειται για κάποια «παγκόσμια παρεξήγηση». Ο ίδιος δήλωσε ότι θα έδινε το βραβείο στον Αργεντινό Χόρχε Λουίς Μπόρχες –αν ήταν ζωντανός–και ξεχώρισε τον γάλλο Γκυστάβ Φλομπέρ ως τον συγγραφέα που τον επηρέασε περισσότερο.

Ο περουβιανός λογοτέχνης θα παραλάβει επίσημα το βραβείο και τα δέκα εκατομμύρια σουηδικές κορόνες που το συνοδεύουν στην τελετή απονομής την ερχόμενη Παρασκευή.

• Διαβάστε περισσότερα: http://www.tovima.gr/default.asp?pid=2&ct=4&artid=371610&dt=06/12/2010#ixzz17Rn5OOoy

Μουσείο θα γίνει το σπίτι του Μ. Β. Λιόσα

Το Περού καταχώρησε ως εθνική κληρονομιά του και πρόκειται να μετατρέψει σε μουσείο, το σπίτι όπου γεννήθηκε ο Νομπελίστας συγγραφέας, Μάριο Βάργκας Λιόσα, στην πόλη Αρεκίπα, με σκοπό με εκμεταλλευθεί το όνομα και τη ζωή του συγγραφέα για την προσέλκυση τουριστών. 

 

"Φαντάζομαι το σπίτι που μετατρέπεται σε μία ιστορική τοποθεσία, σε ένα νέο χώρο τον οποίο μπορούν να επισκεφθούν οι τουρίστες, ως κάτι που παράγει εισοδήματα για την πόλη", δήλωσε ο υπουργός Πολιτισμού Χουάν Οσίο, υπογράφοντας τη συμφωνία για να καταχωρηθεί ως εθνική κληρονομιά το σπίτι όπου γεννήθηκε ο συγγραφέας, που τιμήθηκε με το Νόμπελ Λογοτεχνίας εφέτος. 

Η Αρεκίπα βρίσκεται περίπου 1000 χιλιόμετρα από την πρωτεύουσα Λίμα. 

Το σπίτι είναι ένα τυπικό αρχιτεκτόνημα των αρχών του 20ου αιώνα, δεν κατοικείται εδώ και αρκετά χρόνια, αλλά είναι σε καλή κατάσταση "χάρη στους διαδοχικούς ιδιοκτήτες που το συντήρησαν", δήλωσε ο υπουργός Πολιτισμού. 

Η κατοικία θα μετατραπεί σε μουσείο αφιερωμένο στη ζωή και το έργο του συγγραφέα, ο οποίος γεννήθηκε το 1936 και στην Αρεκίπα έζησε τα πρώτα χρόνια της ζωή του. 

Ο υπουργός Πολιτισμού του Περού δήλωσε εντυπωσιασμένος διαπιστώνοντας σε πρόσφατο ταξίδι του στη Ρωσία πόσο σημαντικός πόλος έλξης για τους ξένους επισκέπτες είναι τα σπίτια των μεγάλων Ρώσων συγγραφέων, Λέον Τολστόι και Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι.

Τα προβλήματα του Νομπελίστα

O Μάριο Βάργκας Λιόσα έχει χάσει σχεδόν τον ύπνο του μετά την ανακοίνωση του Νόμπελ. Τα ωράριά του έχουν κατακερματιστεί, κοιμάται δύο-τρεις ώρες ημερησίως, βιώνει μια ανισορροπία, δυσκολεύεται να εργαστεί. Πάντως κρατά επτασφράγιστο μυστικό το περιεχόμενο της ομιλίας του στην τελετή απονομής του Νόμπελ, στις 10 Δεκεμβρίου στη Στοκχόλμη. Αυτά τα είπε στην Ισπανία, σε συνέντευξη Τύπου, όπου στηλίτευσε την ευρωπαϊκή αποικιοκρατία τον 19ο και 20ό αιώνα, που «έσπειρε την καταστροφή, αφήνοντας πίσω της κατάλοιπα, από τα οποία οι απόγονοι των θυμάτων της δεν έχουν καταφέρει να συνέλθουν. Το θέμα της συνέντευξης ήταν η έκδοση του νέου βιβλίου του Περουβιανού συγγραφέα, «Το όνειρο του Κέλτη», το οποίο κυκλοφόρησε χθες ταυτόχρονα σε όλες τις ισπανόφωνες χώρες και άμεσα θα μεταφραστεί σε πάνω από 20 γλώσσες.[Εθνος, 05/11/2010]

Βάργκας Λιόσα: Η υποβάθμιση της δημόσιας εκπαίδευσης είναι το μεγαλύτερο πολιτιστικό πρόβλημα

Η υποβάθμιση της δημόσιας εκπαίδευσης οδηγεί σε λογοτεχνική πενία, προειδοποιεί ο Μάριο Βάργκας Λιόσα, ο ισπανόφωνος συγγραφέας που τιμήθηκε με το Νομπέλ Λογοτεχνίας 2010.

«Τα γράμματα και οι τέχνες αποτελούσαν μέχρι στιγμής τον κοινό παρανομαστή του πολιτισμού: του χώρου όπου κατέστη δυνατή η επικοινωνία μεταξύ των ανθρώπων, παρά τις διαφορετικές γλώσσες, τις πεποιθήσεις και τις εποχές», δήλωσε ο νομπελίστας συγγραφέας χθες, Πέμπτη, κατά τη διάρκεια συνεδρίου στο πλαίσιο των πολιτιστικών εκδηλώσεων με τίτλο «Τα σύνορα της σκέψης», στο Πόρτο Αλέγκρε της Βραζιλίας.

Σύμφωνα με τον Βάργκας Λιόσα, τον περουβιανό συγγραφέα που έχει πολιτογραφηθεί Ισπανός, η εκπαίδευση είναι το βασικό πολιτιστικό πρόβλημα της σύγχρονης εποχής.

«Η υποβάθμιση της δημόσιας παιδείας παραχώρησε στην ιδιωτική εκπαίδευση, στην οποία για οικονομικούς λόγους δεν έχει πρόσβαση παρά μόνο μία μειοψηφία, τον σημαντικότατο ρόλο της μόρφωσης των πολιτικών αρχόντων και των επαγγελματιών».

Ο νομπελίστας συγγραφέας αναφέρθηκε επίσης στις τεχνολογικές καινοτομίες τονίζοντας ότι συνέβαλαν μεν στη βελτίωση της επικοινωνίας, αλλά προειδοποίησε για τον κίνδυνο «το ηλεκτρονικό βιβλίο να επιφέρει μία ομογενοποίηση της λογοτεχνίας, όπως συνέβη με την τηλεόραση η οποία, προκειμένου να έχει περισσότερους θεατές, εκχυδαΐζει συνεχώς το περιεχόμενό της».

«Από εμάς εξαρτάται να διασφαλίσουμε ότι το ηλεκτρονικό βιβλίο διατηρεί τον πλούτο του περιεχομένου που ιστορικά κατέχει το βιβλίο», κατέληξε ο συγγραφέας.

«Στο σπίτι έγινε χάος και έπαψα να σκέφτοµαι»!

• ΤΑ ΝΕΑ, Παρασκευή 15 Οκτωβρίου 2010

  Επιµέλεια: Μαρία Μαρκουλή

«Εχω παλέψει ενάντια στον αυταρχισµό Δεξιάς και Αριστεράς. Ελπίζω το Νοµπέλ µου να ενθαρρύνει τους µαχητές της ελευθερίας, οικονοµικής, πολιτικής, πολιτισµικής, στη Νότια Αµερική», είπε στη «Le Μonde»

Τα πρώτα δεκατέσσερα λεπτά αφότου η Σουηδική Ακαδηµία τού ανακοίνωσε πως του απονέµει το βραβείο Λογοτεχνίας 2010 κατέγραψε στην «Εl Ρais» ο περουβιανός συγγραφέας

Εκείνη την ηµέρα, όπως όλες τις ηµέρες τις τελευταίες εβδοµάδες που ήταν στη Νέα Υόρκη, ο Μάριο Βάργκας Λιόσα είχε ξυπνήσει στις πέντε το πρωί και για να µην ξυπνήσει τη γυναίκα του, την Πατρίτσια, κάθησε στο σαλόνι να διαβάσει. Δεν ήταν όµως όπως όλες τις άλλες ηµέρες, ήταν η ηµέρα που ο περουβιάνος συγγραφέας κέρδιζε το Νοµπέλ Λογοτεχνίας.

«Κάποια στιγµή αντιλήφθηκα την παρουσία της Πατρίτσιας στο σαλόνι. Με πλησίαζε µε το τηλέφωνο στο χέρι και µια έκφραση στο πρόσωπο που µε τρόµαξε. Κάποια οικογενειακή τραγωδία, σκέφτηκα. Επιασα τη συσκευή και µέσα από βόµβους και συριγµούς άκουσα µια φωνή να µιλάει στα αγγλικά. Ούτε καν κατάφερα να διακρίνω τις λέξεις “Σουηδική Ακαδηµία” και η επικοινωνία κόπηκε.

Μείναµε σιωπηλοί, κοιτώντας ο ένας τον άλλο χωρίς να λέµε κουβέντα µέχρι που το τηλέφωνο ξανάρχισε να χτυπάει. Αυτή τη φορά, η φωνή έφτανε καθαρή.

Ο κύριος από την άλλη άκρη της γραµµής είπε ότι ήταν ο γραµµατέας της Σουηδικής Ακαδηµίας, ότι µου απένειµαν το Βραβείο Νοµπέλ Λογοτεχνίας και ότι το νέο θα ανακοινωνόταν σε δεκατέσσερα λεπτά. Θα µπορούσα να το ακούσω στην τηλεόραση, στο ραδιόφωνο και στο Ιντερνετ». Γι’ αυτά τα πρώτα δεκατέσσερα λεπτά ο Λιόσα γράφει στην ισπανική εφηµερίδα «Εl Ρais».

Η Πατρίτσια τότε είπε πως πρέπει να ειδοποιήσουν αµέσως τον Αλβάρο, τον Γκονζάλο και τη Μοργκάνα, τα παιδιά τους, αλλά ο Λιόσα πρότεινε καλύτερα να περιµένουν να το ακούσουν επίσηµα. Και θύµισε στη γυναίκα του, πολλά χρόνια πριν στη Ρώµη που τους είχαν πει για εκείνο το χοντρό αστείο που κάποιοι φίλοι, ή µάλλον εχθροί, είχαν κάνει στον Αλµπέρτο Μοράβια, ότι τηλεφωνούσαν δήθεν από τη Σουηδική Ακαδηµία για να τον συγχαρούν για το βραβείο, εκείνος το ανακοίνωσε στον Τύπο και η είδηση αποδείχθηκε κακόγουστη φάρσα.

«Αν είναι αλήθεια, θα γίνει χαµός στο σπίτι. Καλύτερα να κάνεις ένα ντους», είπε η Πατρίτσια.

Ο Λιόσα όµως έµεινε στο σαλόνι και καθώς ξεκινούσε το νεοϋορκέζικο πρωινό, άρχισε να κάνει διάφορες σκέψεις.

«Σκέφτηκα το σπίτι στην Κοτσαµπάµπα, όπου πέρασα τα παιδικά µου χρόνια και τα “Είκοσι ερωτικά ποιήµατα” του Νερούδα, το βιβλίο που η µητέρα µου µού είχε απαγορεύσει να διαβάζω και το είχα κρυµµένο στο κοµοδίνο µου. Το πρώτο απαγορευµένο βιβλίο που διάβασα… Θυµήθηκα τη µεγάλη µύτη και τη φαλάκρα του παππού Πέδρο, που έγραφε στίχους τις γιορτές και έδινε εξηγήσεις στην οικογένεια όταν εγώ αρνιόµουν να φάω. “Για τον ποιητή το φαγητό είναι πεζό πράγµα”, έλεγε». Σκέφτηκε, λέει, µετά τον θείο Λούκο που έγραφε και δηµοσίευσε τις µικρές ιστορίες του, σκέφτηκε τις δικές του πρώτες ιστορίες. Θυµήθηκε εκείνα τα λεπτά τους φίλους του Λούκο Λογιάζα και Αµπελάρντο Οκουέντο και το περιοδικό «Literatura» – έβγαλαν τρία τεύχη µόνο – αλλά και τις έντονες διαµάχες τους για το ποιος είναι πιο σηµαντικός, ο Μπόρχες ή ο Σαρτρ... «Εγώ υποστήριζα τον δεύτερο και εκείνοι τον πρώτο και, προφανώς, είχαν δίκιο εκείνοι. Ετσι µου είχαν δώσει και το παρατσούκλι, το οποίο και λάτρευα, “ο µικρός Σαρτρ”».

Θυµήθηκε τον διαγωνισµό της «Revue Francaise» τον οποίο είχε κερδίσει τον 1957 µε το διήγηµά του «Η πρόκληση» και του έκαναν δώρο ένα ταξίδι στο Παρίσι, όπου πέρασε έναν ευτυχισµένο µήνα µένοντας στο Ξενοδοχείο Ναπολεόν, έχοντας την τύχη να ανταλλάξει δυο κουβέντες µε τον Αλµπέρ Καµύ και τη Μαρία Σεζάρες στην είσοδο εκείνου του θεάτρου και τις απεγνωσµένες προσπάθειές του να τον δεχθεί ο Σαρτρ, έστω και για ένα λεπτό – «Για να κοιτάξω το πρόσωπό του και να του σφίξω το χέρι».

• Ο Αύγουστος της λογοτεχνίας

Ο Μάριο Βάργκας Λιόσα, στο κείµενό του, θυµήθηκε και εκείνον τον Αύγουστο που δεν ήξερε αν θα γινόταν δικηγόρος ή συγγραφέας, αλλά ήξερε από τότε πως ακόµη και αν χρειαζόταν να ζήσει χωρίς καθόλου χρήµατα, θα είχε οργανώσει έτσι τη ζωή του ώστε να αφιερώνει τον περισσότερο από τον χρόνο του και την ενέργειά του στη λογοτεχνία – και πως έψαχνε πάντα στη ζωή του δουλειές που του άφηναν χρόνο να γράφει.

Κι έπειτα... «Στις έξι ακριβώς το πρωί, ραδιόφωνο, τηλεόραση και Ιντερνετ επιβεβαίωναν ότι η είδηση για το Νοµπέλ Λογοτεχνίας ήταν αληθινή. Οπως είχε προβλέψει η Πατρίτσια, στο σπίτι έγινε χάος και από εκείνη τη στιγµή έπαψα να σκέφτοµαι, στιγµές στιγµές και να αναπνέω».

Βραβείο Νομπέλ στον ανυπότακτο Περουβιανό

• Ο πολυγραφότατος Μάριο Βάργκας Λιόσα είναι, προς έκπληξη του ιδίου, ο εφετινός νικητής της κορυφαίας λογοτεχνικής διάκρισης

• ΑΝΑΣΤΑΣΗΣ ΒΙΣΤΩΝΙΤΗΣ | Παρασκευή 8 Οκτωβρίου 2010

O νεαρός συγγραφέας από το Περού, ο οποίος το 1958 στο μπαρ Ελ Χούτε της Μαδρίτης άρχισε να γράφει το πρώτο του μυθιστόρημα, δεν φανταζόταν ενδεχομένως ότι το βιβλίο του εκείνο, που θα εκδιδόταν πέντε χρόνια αργότερα, θα προξενούσε παγκόσμια αίσθηση και σύντομα ο ίδιος θα θεωρούνταν ένας από τους κορυφαίους πεζογράφους της μεταπολεμικής εποχής. Ο τίτλος του μυθιστορήματος ήταν «Η πόλη και τα σκυλιά» και το όνομα του συγγραφέα Μάριο Βάργκας Λιόσα.

Χθες το μεσημέρι η Σουηδική Βασιλική Ακαδημία ανακοίνωσε ότι του απονέμει το εφετινό βραβείο Νομπέλ Λογοτεχνίας επιβραβεύοντας το ογκώδες και πολυσύνθετο έργο του.

Το όνομα του Λιόσα συζητιόταν επί χρόνια για το Νομπέλ. Και εφέτος υπήρχε στη λίστα των bookmakers, αλλά όχι ανάμεσα στις πρώτες ισχυρές υποψηφιότητες. Η Σουηδική Ακαδημία ωστόσο αρέσκεται στις εκπλήξεις. Ενώ λοιπόν δεν φαινόταν να έχει τις περισσότερες πιθανότητες, το αποτέλεσμα ήταν μια επιβεβαίωση του αυτονόητου: ο Λιόσα μαζί με τον Μάρκες είναι οι δύο κορυφαίοι εν ζωή πεζογράφοι της Λατινικής Αμερικής.

Ο 74χρονος συγγραφέας κατάγεται από μεσοαστική οικογένεια του Περού. Φοίτησε σε καθολικά σχολεία ως τα 14 του, όταν η οικογένειά του τον έστειλε να σπουδάσει στη στρατιωτική ακαδημία της Λίμα. Στις εμπειρίες του στη σχολή, την οποία εγκατέλειψε έναν χρόνο πριν από την αποφοίτησή του, βασίζεται το πρώτο και ένα από τα καλύτερα μυθιστορήματά του. Στη συνέχεια εργάστηκε ως ερασιτέχνης δημοσιογράφος, σπούδασε λογοτεχνία και νομικά στο Εθνικό Πανεπιστήμιο του San Μarcos, ταξίδεψε στην Ισπανία και στη Γαλλία και μετά την επιτυχία του πρώτου μυθιστορήματός του αφιερώθηκε στο γράψιμο.

• Από την Αριστερά στη Δεξιά

Ο Λιόσα υπήρξε αριστερός από τα 15 του χρόνια. Τη δεκαετία του ΄70 ωστόσο κατήγγειλε το καθεστώς της Κούβας. Το 1976 στο Μεξικό γρονθοκόπησε τον παλαιό του φίλο Γκαρσία Μάρκες και αργότερα τον αποκάλεσε «εταίρα του Κάστρο». Οι κακές γλώσσες λένε ότι το περιστατικό δεν οφειλόταν σε πολιτικούς λόγους, αλλά σε προσωπικούς: Οι δύο φίλοι είχαν χρόνια να συναντηθούν. Ο Μάρκες μόλις τον είδε άνοιξε την αγκαλιά του προσφωνώντας τον με το μικρό του όνομα, «Μάριο». Ο Λιόσα του απάντησε: «Πώς τολμάς να μου μιλάς έπειτα από αυτό που έκανες στην Πατρίτσια στη Βαρκελώνη;» (σ.σ.: τη σύζυγο του Λιόσα) και τον φιλοδώρησε με μια γροθιά μαυρίζοντάς του το αριστερό μάτι. Εκτοτε, και επί 30 χρόνια, δεν μίλησαν ξανά μεταξύ τους.

Από εκείνη την εποχή είχε ξεκινήσει η πολιτική μεταστροφή του Λιόσα, η οποία εκφράστηκε με την υποστήριξή του στην οικονομία της αγοράς και στον νεοφιλελευθερισμό. Το 1990 κατέβηκε υποψήφιος για την προεδρία του Περού επικεφαλής κεντροδεξιού σχήματος, αλλά ηττήθηκε. Αυτό σήμανε και το τέλος της ενεργού ανάμειξής του στην πολιτική. Αργότερα έγινε ισπανός πολίτης, εξελέγη μάλιστα μέλος της Ισπανικής Ακαδημίας το 1996. Οι τιμές που του αποδόθηκαν από μεγάλα πολιτιστικά ιδρύματα και πανεπιστήμια είναι αμέτρητες. Η απονομή του Νομπέλ τον βρήκε στο Πανεπιστήμιο Πρίνστον των ΗΠΑ, όπου εκλήθη να δώσει σειρά διαλέξεων.

Ο Λιόσα δεν είναι μόνο κορυφαίος μυθιστοριογράφος, αλλά και εξαίρετος δοκιμιογράφος. Το έργο του, το οποίο σημαδεύει, μαζί με το αντίστοιχο του Μάρκες, το λεγόμενο «νέο κύμα» («Εl boom») της λατινοαμερικανικής λογοτεχνίας, συνδυάζει, όπως αντίστοιχα και το έργο ενός άλλου μεγάλου συγγραφέα, του μεξικανού ποιητή και πεζογράφου Οκτάβιο Πας, τη μεγάλη δυτικοευρωπαϊκή παράδοση με τη λατινοαμερικανική εμπειρία, δηλαδή την κουλτούρα της περιφέρειας, με άλλα λόγια του υβριδικού κόσμου που γεννήθηκε μετά το τέλος της ισπανικής αποικιοκρατίας στη Λατινική Αμερική.

• «Είμαι έκπληκτος, δεν το περίμενα»

Το βραβείο Νομπέλ Λογοτεχνίας 2010 απονεμήθηκε στον Λιόσα σύμφωνα με το εξής σκεπτικό της Σουηδικής Ακαδημίας: «Για τη χαρτογράφηση των δομών της εξουσίας και για τις αιχμηρές εικόνες της ατομικής αντίστασης, της εξέγερσης και της ήττας». Ο γραμματέας της Ακαδημίας Πίτερ Ενγκλουντ, ο οποίος θεωρεί ότι ο Λιόσα διαθέτει «το θείο δώρο του αφηγητή» , δήλωσε: «Τα βιβλία του, συχνά περίπλοκα στη σύνθεσή τους, παρουσιάζουν διαφορετικές όψεις, διαφορετικές φωνές και διαφορετικές πλευρές του χρόνου». Ο Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες μόλις έμαθε τα νέα είπε απλώς: «Τώρα είμαστε ίσοι».

Πώς δέχθηκε την είδηση ο ίδιος ο συγγραφέας; «Ηταν πολύ πολύ χαρούμενος και βαθιά συγκινημένος» σύμφωνα με τον Ενγκλουντ, που του μετέφερε την είδηση. Ο ίδιος ο Λιόσα μιλώντας στο ισπανικό ραδιόφωνο μετά την απονομή είπε ανάμεσα σε άλλα: «Είμαι έκπληκτος. Δεν το περίμενα. Είχαν περάσει χρόνια από τότε που απλώς αναφέρθηκε το όνομά μου (σ.σ.: για το βραβείο). Φυσικά ήταν η απόλυτη έκπληξη. Μια πολύ ευχάριστη ωστόσο έκπληξη» .

Ας προσθέσουμε ότι, μαζί με την «έκπληξη» και την τιμή, το βραβείο συνοδεύεται και από το διόλου ευκαταφρόνητο ποσόν του 1, 5 εκατ. δολαρίων.

Διαβάστε περισσότερα: http://www.tovima.gr/default.asp?pid=2&ct=4&artId=359273&dt=08/10/2010#ixzz11qqhgGWR

Η ΣΟΥΗΔΙΚΗ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΒΡΑΒΕΥΕΙ ΕΝΑΝ ΜΕΓΑΛΟ ΛΑΤΙΝΟΑΜΕΡΙΚΑΝΟ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ Για ένα μυθιστόρημα που μάχεται την εξουσία

• Του ΒΑΣΙΛΗ Κ. ΚΑΛΑΜΑΡΑ, Ελευθεροτυπία, Παρασκευή 8 Οκτωβρίου 2010

• Το φετινό Βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας, που απονεμήθηκε στον 74χρονο Μάριο Βάργκας Λιόσα, βγαίνει από τη μεγάλη και δημιουργική μήτρα της Λατινικής Αμερικής.

 

 

Χαμογελαστός και εμφανώς ικανοποιημένος ο Μάριο Βάργκας Λιόσα, στην πρώτη του μεγάλη συνέντευξη στη Νέα Υόρκη. Ηταν χθες το απόγευμα, λίγο μετά την αναγγελία της χαρμόσυνης είδησης. Ο Περουβιανός συγγραφέας είναι ο μεγάλος και πολυφωνικός δημιουργός, που αποτύπωσε στο ογκώδες έργο του -περισσότερα από τριάντα μυθιστορήματα, θεατρικά και δοκίμια- το δράμα των λατινοαμερικανικών πληθυσμών: ανάμεσα στη δημοκρατία και τη δικτατορία, την ισπανική κυριαρχία και τον αγώνα για την ανεξαρτησία, το ινδιάνικο πολιτιστικό παρελθόν και το ευρωπαϊκό και μεταποικιακό πνεύμα. Γι' αυτό και είχε ήδη βραβευτεί (1994) με το «Θερβάντες», κορυφαίο λογοτεχνικό βραβείο του ισπανόφωνου κόσμου. 

Το σκεπτικό τής Σουηδικής Ακαδημίας συνέλαβε χθες με ακρίβεια και διαύγεια τι επιτελεί, με όχημα τη λογοτεχνία, ο πρώτος Περουβιανός νομπελίστας: «Για τη χαρτογράφηση των δομών της εξουσίας και τις διεισδυτικές εικόνες του για την αντίσταση, την εξέργεση και την ήττα του ατόμου». Το βραβείο συνοδεύεται από 10 εκ. σουηδικές κορόνες ή 1,5 εκ. ευρώ και θα του απονεμηθεί επισήμως στις 10 Δεκεμβρίου στη Στοκχόλμη. Ο προηγούμενος Λατινοαμερικανός νομπελίστας ήταν ο Κολομβιανός Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες, το 1982. 

Τη χαρμόσυνη είδηση ο Μάριο Βάργκας Λιόσα την πληροφορήθηκε τηλεφωνικώς στη Νέα Υόρκη, από τον μόνιμο γραμματέα της Σουηδικής Ακαδημίας Πέτερ Ενγκλουντ. Βρισκόταν στο διαμέρισμά του, στη Νέα Υόρκη, κι έτοιμος να βγει περίπατο στο Σέντραλ Παρκ. Το τελευταίο διάστημα διδάσκει στο Πανεπιστήμιο του Πρίνστον, στο Νιου Τζέρσεϊ.

• Πολίτης του κόσμου

Την εικόνα που έχει ο ίδιος ο βραβευμένος για τον εαυτό του, την έχει περιγράψει σε μια αυτοπροσωπογραφία του: 

«Ενας Περουβιανός που επιδιώκει να είναι πολίτης του κόσμου. Η αγάπη του είναι η λογοτεχνία, στην οποία αφιερώνει όλο σχεδόν τον χρόνο του. Αντιλαμβανόταν πάντα τη λογοτεχνία ως ένα στοιχείο της ανθρώπινης ελευθερίας, χωρίς την οποία η ανθρώπινη ζωή θα ήταν ανυπόφορη. Τώρα ζει μεταξύ Αγγλίας και Ισπανίας, όπου έχει πάρει την ισπανική υπηκοότητα, διατηρώντας ωστόσο το περουβιανό διαβατήριο. Εχει κατοικήσει στη Γαλλία και στις Ηνωμένες Πολιτείες. 

»Θα του άρεσε να ζει παντού και να γράψει πολλά μυθιστορήματα πριν πεθάνει. Η πολιτική εμπειρία του 1990, όταν έθεσε υποψηφιότητα για την προεδρία του Περού ενάντια στον Φουτζιμόρι, δεν είχε τύχη. Αλλά του δίδαξε πολλά πράγματα για τη χώρα του και για τους περιορισμούς, που γι' αυτόν είναι ανυπέρβλητοι, στο πεδίο της πολιτικής δράσης». 

Τα πρώτα χρόνια της ζωής του δεν ήταν εύκολα. Υπήρξε παιδί χωρισμένων γονιών -που επανένωσαν τη ζωή τους όταν είχε φτάσει στην εφηβεία-, εξού και τα παιδικά του χρόνια τα πέρασε με τη μητέρα του και τον παππού του από τη μητρική μεριά. Γεννήθηκε στην περουβιανή πόλη Αρεκίπα, την οποία εγκατέλειψαν οικογενειακώς για την Κοτσαμπάμπα της Βολιβίας. 

Η συγγραφική σταδιοδρομία του ξεκίνησε στα τέλη της δεκαετίας του '50 με τη συλλογή διηγημάτων «The cubs and other stories» (1959). Τέσσερα χρόνια αργότερα θα γράψει το πρώτο του αριστούργημα, «Η πόλη και τα σκυλιά», στο οποίο μεταφέρει την εμπειρία του από τη στρατιωτική σχολή Λεόνσιο Πράδο, όπου έκανε τις πρώτες σπουδές του, μετά από προτροπή του πατέρα του. Περιγράφει συγκλονιστικά πώς οι νέοι σπουδαστές μεταμορφώνονται από «τρυφερές» προσωπικότητες σε πιόνια από μια ανηλεή στρατιωτική εξουσία. Οι στρατιωτικοί ενοχλήθηκαν επειδή το βιβλίο έβγαζε τα άπλυτά τους στη φόρα, ώστε έκαψαν χίλια αντίτυπά του. 

Την ίδια εποχή θα ηγηθεί του λογοτεχνικού κινήματος «Boom» ή «Νέου Κινήματος», που θα προκαλέσει επανάσταση στα παραδοσιακά συμφραζόμενα της λατινοαμερικανικής λογοτεχνίας. Μετά την αποφοίτησή του από το στρατιωτικό περιβάλλον, ακολούθησε την κλίση του, σπουδάζοντας νομικά και φιλολογία στη Λίμα και στη μητρόπολη Μαδρίτη. 

«Θα επικαλεστώ μια φράση του Μπαλζάκ από τον πρόλογο της "Ανθρώπινης Κωμωδίας": "Το μυθιστόρημα είναι η ιδιωτική ιστορία των εθνών". Είναι μια ακριβής περιγραφή για το τι μπορεί το μυθιστόρημα και δεν μπορεί η Ιστορία. Υπάρχει μια "μυστική" διάσταση της Ιστορίας που δεν γράφεται ποτέ από τους ιστορικούς», έχει εξηγήσει το πώς εννοεί τη συγγραφή του μυθιστορήματος. Επηρεασμένος από τις τραγωδίες του Σέξπιρ, τα έργα του Φόκνερ, τον «Δον Κιχώτη» και το τολστοϊκό «Πόλεμος και ειρήνη» δημιούργησε μια τεράστια τοιχογραφία της λατινοαμερικανικής ψυχολογίας. 

Ποτέ δεν χαμήλωσε τον πήχη της λογοτεχνίας. Μέσα σε δεκαπέντε χρόνια έπεισε και τους πιο κακόπιστους κριτικούς ότι είναι ένας πλήρης συγγραφέας. Το 1966 το επιβεβαιώνει με το «Πράσινο Σπίτι», που εξελίσσεται σε δύο διαφορετικούς τόπους: την Πιούρα, μια μικρή πόλη στην έρημο της περουβιανής ακτής, και τη Σάντα Μαρία ντε Νιέβα, ένα χωριό χαμένο στην καρδιά της Αμαζονίας. Συνδετικός κρίκος και των δύο είναι το «Πράσινο Σπίτι», το θρυλικό πορνείο της Πιούρα: άντρο ακολασίας για τον ιερέα και τους πιστούς της, τόπος ξεφαντώματος και απαγορευμένων απολαύσεων για τους άντρες της περιοχής, αλλά και τους ξένους. Σ' αυτό βασίστηκε και το θεατρικό του «La Chunga», που παίζεται από πέρυσι με τεράστια επιτυχία από την Καρυοφυλλιά Καραμπέτη στο θέατρο «Επί Κολωνώ». 

Από τη δεκαετία τού '80, ο Λιόσα αναγνωρίζεται διεθνώς. Η ωριμότητά του περνάει μέσα στον «Πόλεμο της συντέλειας του κόσμου» του 1981, μια συγκλονιστική μεταφορά για το καλό και το κακό. Εδώ, η ανθρώπινη φύση φανερώνεται μέσα στις φωτεινές και σκοτεινές της αντιφάσεις, ενώ η εξουσία του αποφασίζειν και τού διατάσσειν περιμένει να επιβραβεύσει και να ακυρώσει τις επιλογές του ατόμου.

• Για τον Τρουχίλιο

Το 2002 καταδίκασε στη «Χρονιά του τράγου» τη στυγερή δικτατορία του Τρουχίλο, που βασάνισε τρία εκατομμύρια πολίτες της Δομινικανής Δημοκρατίας. Με αφορμή την ελληνική έκδοση, είχε επισκεφθεί και την Αθήνα.

Ιδού πώς περιέγραψε τον «γραφικό» δικτάτορα: «Στην αρχή δεν ήταν ένα τέρας. Μετατράπηκε σιγά σιγά σ' αυτό. Ο Τρουχίλιο ήταν η δομινικανική εκδοχή του "Καλιγούλα" του Αλμπέρ Καμί. Ολοι έχουμε επιθυμίες που, αν μπορούσαν να εκφραστούν με απόλυτη ελευθερία, θα μας έκαναν τέρατα. Η απόλυτη εξουσία που κατόρθωσε να συγκεντρώσει, του επέτρεψε να μετατρέψει όλες του τις επιθυμίες σε πραγματικότητα. Δεν πρέπει να επιρρίπτουμε ευθύνες μόνον στους δικτάτορες. Σ' όλες τις δικτατορίες υπάρχει συνενοχή από ένα μεγάλο κομμάτι του πληθυσμού». * 

• info: Τα βιβλία του κυκλοφορούν στα ελληνικά

**Από τον «Καστανιώτη»: «Μια ιστορία για τον Μάιτα», «Το ψάρι στο νερό», «Τα τετράδια του δον Ριγοβέρτο», «Επιστολές σ' ένα νέο συγγραφέα», «Η γιορτή του τράγου», «Το πράσινο σπίτι», «Ο παράδεισος στην άλλη γωνία», «Το παλιοκόριτσο», «Η πόλη και τα σκυλιά».

** Από τον «Εξάντα»: «Ποιος σκότωσε τον Παλομίνο Μολέρο;», «Ο Πανταλέων και οι επισκέπτριες», «Ο Λιτούμα στις Ανδεις», «Ο πόλεμος της συντέλειας του κόσμου», «Πότε πήραμε την κάτω βόλτα;»

**Από τον «Πατάκη»: «Οι Αρχηγοί», «Μητριάς εγκώμιο».

***Από τις εκδόσεις του Ινστιτούτου Θερβάντες: «Λογοτεχνία και πολιτική».

Νομπέλ στον Mάριο Bάργκας Λιόσα

Στον πολιτικό συγγραφέα και διανοούμενο
που «χαρτογράφησε τις δομές της εξουσίας»

• Tης Oλγας ΣελλαΗ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 08-10-10

BPABEYΣH. H Λατινική Aμερική περίμενε πολύ. Aπό το 1990, οπότε ο Mεξικανός Oκτάβιο Πας πήρε το μεγαλύτερο λογοτεχνικό βραβείο του πλανήτη, το Nομπέλ Λογοτεχνίας, πέρασαν 20 ολόκληρα χρόνια. Mέχρι που χθες, στις 2 το μεσημέρι, ώρα Eλλάδος, η Σουηδική Aκαδημία ανακοίνωσε ότι το Nομπέλ Λογοτεχνίας 2010 απονέμεται στον Περουβιανό Mάριο Bάργκας Λιόσα, «για τη χαρτογράφηση των δομών της εξουσίας και τις δηκτικές του εικόνες στην ατομική αντίσταση, εξέγερση και ήττα». Kαι ίσως δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι η Σουηδική Aκαδημία στρέφει τη ματιά της στη Λατινική Aμερική έπειτα από χρόνια, και όχι μόνο για την τεράστια λογοτεχνική της παράδοση, αλλά ίσως και γιατί εκεί συνεχίζουν να πραγματοποιούνται διάφορα πολιτικά πειράματα, κάθε μορφής και αποτελεσματικότητας.

• Σταθερή πορεία

O Mάριο Bάργκας Λιόσα, από τους συγγραφείς με το δικό του κοινό και στην Eλλάδα, γεννήθηκε το 1936 στην πόλη Aρεκίπα του Περού και έγραψε σε πολύ νεαρή ηλικία το βιβλίο που τον έκανε γνωστό σ' όλο τον κόσμο, και από πολλούς θεωρείται το πιο σημαντικό του - «H πόλη και τα σκυλιά», πρώτη έκδοση 1963. Mε το πρώτο βιβλίο του χάραξε τη στάση που θ' ακολουθήσει σε όλη τη λογοτεχνική του πορεία: αυτή του διανοούμενου που αναρωτιέται, στοχάζεται, κρίνει, επανατοποθετείται και θεωρεί πάντα ότι «η λογοτεχνία είναι σαν τη φωτιά, σημαίνει διαφωνία και εξέγερση. O λόγος ύπαρξης του συγγραφέα είναι η διαμαρτυρία, η αντίρρηση, η κριτική» έλεγε σε συνέντευξή του στην εφημερίδα Le Figaro. Eνα βιβλίο που αποτύπωνε τις βάναυσες συνθήκες που επικρατούσαν σε μια στρατιωτική σχολή της Λίμα. Kαι αν η κριτική και οι αναγνώστες το θεώρησαν σπουδαίο βιβλίο, δεν είχαν την ίδια γνώμη οι υπεύθυνοι της σχολής, που έκαψαν, τότε, μερικές εκατοντάδες αντίτυπα του βιβλίου.

H πολιτική δεν απασχολούσε μόνο τις σελίδες των βιβλίων του, αλλά και την προσωπική του ζωή. Ξεκίνησε ως ριζοσπάστης αριστερός και υποστηρικτής των ανταρτών, αλλά ποτέ ο φανατισμός δεν τύφλωσε την κρίση του. O ίδιος αυτοχαρακτηρίζεται «εξτρεμιστής ριζοσπάστης», αν και πολλοί συμπατριώτες του τον κατηγορούν πως οι απόψεις του είναι πλέον νεοφιλελεύθερες. Tο σίγουρο είναι ότι εδώ και πολλά χρόνια έχει αφήσει πίσω του τον σταλινικό τρόπο σκέψης και ήταν ο πρώτος που μίλησε κατά του Kάστρο, στάση και προκάλεσε μεγάλες αντιπάθειες και αντιδράσεις, τις οποίες ίσως και να πλήρωσε το 1990, όταν διεκδίκησε την προεδρία του Περού και απέσπασε το 34%. Eξίσου καυστικός είναι και όταν μιλάει για τον σημερινό προέδρο της Bενεζουέλας, τον Oύγκο Tσάβες, τον οποίο χαρακτηρίζει σε συνεντεύξεις του «επικίνδυνο».

O Mάριο Bάργκας Λιόσα δεν περιορίζει ούτε τη ματιά του ούτε τη ζωή του στη Λατινική Aμερική. Zει από χρόνια ανάμεσα στη Mαδρίτη και στο Λονδίνο, αν και τελευταία περνάει τα καλοκαίρια του στη Λίμα. Tο σπίτι του είναι πάνω από μια παραλία που φέρει το όνομά του.

Oσοι τον έχουν γνωρίσει συμφωνούν ότι είναι ένας γλυκός και προσηνής άνθρωπος, καθόλου επηρμένος, που μιλάει άψογα αγγλικά και γαλλικά, και είναι από τους πιο πολιτικοποιημένους συγγραφείς.

Στην Eλλάδα ήρθε για πρώτη φορά το 2002, έπειτα από επίμονες προσπάθειες της τότε διευθύντριας του Iνστιτούτου Θερβάντες, Nατιβιδάθ Γκάλβες. O Mάριο Bάργκας Λιόσα τιμήθηκε το 2000 με το μεγαλύτερο βραβείο λογοτεχνίας της Λατινικής Aμερικής, το βραβείο Θερβάντες, είναι μέλος της ισπανικής Aκαδημίας, επίτιμος διδάκτορας των Πανεπιστημίων Γέιλ, Xάρβαρντ, Oξφόρδης, Σορβόννης και του Eυρωπαϊκού Πανεπιστημίου της Mαδρίτης.

Στην Eλλάδα έχουν κυκλοφορήσει βιβλία του από τις εκδόσεις Eξάντας, Ωκεανίδα, Πατάκης και Kαστανιώτης, απ' όπου κυκλοφορούν τα περισσότερα: «H πόλη και τα σκυλιά», «Tο παληοκόριτσο», «O Παράδεισος στην άλλη γωνία», «Tο πράσινο σπίτι», «H γιορτή του Tράγου», «Tα τετράδια του δον Pιγοβέρτο», «Eπιστολές σ' έναν νέο συγγραφέα», «Tο ψάρι στο νερό», «Mια ιστορία για τον Mάυτα», όλα από τις εκδόσεις Kαστανιώτης. Tο επόμενο βιβλίο του, El sueno del Celta (Tο όνειρο του Kέλτη), θα κυκλοφορήσει στα ισπανικά τον Nοέμβριο του 2010 και έναν χρόνο αργότερα θα κυκλοφορήσουν ταυτόχρονα οι μεταφράσεις του σε όλο τον κόσμο και ο νομπελίστας, πλέον, συγγραφέας θα συνομιλήσει μέσω videowall με το κοινό του.

Στον Μάριο Βάργκας Λιόσα το Νόμπελ Λογοτεχνίας

Στον περουβιανό συγγραφέα Μάριο Βάργκας Λιόσα απονέμεται το Βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας 2010, όπως ανακοίνωσε από τη Στοκχόλμη η Σουηδική Ακαδημία.

 

 Ο Μάριο Βάργκας Λιόσα γεννήθηκε στην πόλη Αρεκίπα του Περού το 1936. Αποφοίτησε από το πανεπιστήμιο στη Λίμα και πήρε διδακτορικό δίπλωμα λογοτεχνίας στη Μαδρίτη. Έχει ζήσει στο Παρίσι, στο Λονδίνο και στη Βαρκελώνη. Εκτός από μυθιστορήματα έχει γράψει πολυάριθμα δοκίμια και θεατρικά έργα που έχουν μεταφραστεί σε πολλές γλώσσες. Το πρώτο του βιβλίο με τίτλο “Οι αρχηγοί” δημοσιεύτηκε το 1959, αλλά έγινε ευρύτερα γνωστός με το έργο “Η πόλη και τα σκυλιά” (1963).

Ο 74χρονος συγγραφέας είναι ο πρώτος νοτιοαμερικανός που κερδίζει το βραβείο από το 1982, όταν απονεμήθηκε στον Κολομβιανό Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες. Το 1993 πήρε την ισπανική υπηκοότητα, τρία χρόνια μετά από μια αποτυχημένη προσπάθεια ανάληψης της προεδρίας του Περού. Το 1995 του απονεμήθηκε το Βραβείο Θερβάντες, το πιο σημαντικό λογοτεχνικό βραβείο του ισπανόφωνου κόσμου.

Στην ανακοίνωση της επιτροπής αναφέρεται ότι το βραβείο απονέμεται στον περουβιανό συγγραφέα «για τη χαρτογράφηση των δομών της εξουσίας και τη διεισδυτική απεικόνιση της αντίστασης του ατόμου, της εξέγερσης και της ήττας του».