Στις... ανύπαρκτες βιβλιοθήκες των σχολείων τα "Ματωμένα χώματα"

ΔΙΔΩ ΣΩΤΗΡΙΟΥ

“Είναι λυπηρό την ιστορία μας και την παιδεία μας να την καθορίζουν ακροδεξιές τοποθετήσεις και εξαρτήσεις του εκάστοτε υπουργού Παιδείας, στην προκειμένη περίπτωση του πρώην υπουργού Παιδείας Ευριπίδη Στυλιανίδη” λέει ο ανιψιός της Διδώς Σωτηρίου Νίκος Μπελογιάννης, με αφορμή την τύχη του βιβλίου της "Ματωμένα Χώματα" που ως γνωστόν το υπουργείο Παιδείας επί υπουργίας Μαριέττας Γιαννάκου, είχε αποφασίσει να διανείμει σε όλους τους μαθητές της ΣΤ' δημοτικού μετά τον σάλο που είχε δημιουργηθεί για το βιβλίο ιστορίας και την απόσυρσή του. Τα "Ματωμένα Χώματα" που ως "αντίβαρο" είχαν επιλεγεί προκειμένου να περάσει η "μπόρα", δεν έφτασαν ποτέ στα χέρια των μαθητών, ή τουλάχιστον όλων των μαθητών της ΣΤ' δημοτικού, παρ' ότι το υπουργείο Παιδείας είχε αγοράσει και διανείμει στα σχολεία τα απαιτούμενα 113.000 αντίτυπά του καταβάλλοντας 1.115.000 ευρώ. Κι αυτό γιατί ο κ. Ευριπίδης Στυλιανίδης που διαδέχτηκε την κ. Γιαννάκου με εγκύκλιό του στις αρχές Ιανουαρίου 2008, αναίρεσε την απόφαση της προκατόχου του ζητώντας να μην διανεμηθεί το βιβλίο στους μαθητές και να επιστραφεί απ' όσους το είχαν ήδη λάβει, ώστε να παραμείνει στις σχολικές βιβλιοθήκες. Όμως σε ποιες σχολικές βιβλιοθήκες; Αυτό αναρωτήθηκε εύλογα και ο βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ Τάσος Κουράκης σε σχετική ερώτησή του στη βουλή, πέρσι τον Μάιο, επισημαίνοντας ότι "με δεδομένη τη σκανδαλώδη ανυπαρξία σχολικών βιβλιοθηκών στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση, είναι βέβαιο ότι το συγκεκριμένο βιβλίο θα παραμείνει στις αποθήκες των σχολείων". Ανάλογη ερώτηση καταθέτει στη συνέχεια και ο βουλευτής του ΠΑΣΟΚ Μανώλης Στρατηγάκης. Παράλληλα ο Νίκος Μπελογιάννης, με εξώδικό του ζητεί να πληροφορηθεί αφ' ενός για τις προθέσεις του υπουργείου ως προς το βιβλίο με δεδομένο ότι στα δημοτικά σχολεία δεν υπάρχει ουδεμία σχολική βιβλιοθήκη και από την άλλη να διανεμηθούν τα κατασχεθέντα αντίτυπα του βιβλίου στους μαθητές. Το υπουργείο απαντά ότι το βιβλίο βρίσκεται στις σχολικές βιβλιοθήκες απ' όπου μπορούν να το δανειστούν τα παιδιά και να το διαβάσουν. Οξύμωρο. Ο κ. Μπελογιάννης επανέρχεται με νέο εξώδικο στις 15 Απριλίου 2009, στο οποίο γίνεται ακόμα πιο συγκεκριμένος και ζητεί να του κοινοποιηθούν οι υπουργικές αποφάσεις βάσει των οποίων ιδρύθηκαν σχολικές βιβλιοθήκες στα δημοτικά σχολεία της χώρας. Η απάντηση φτάνει στις 6 Μαΐου. "Όσον αφορά στην οργάνωση σχολικών βιβλιοθηκών στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση, σας κοινοποιούμε ότι βρίσκεται σε πιλοτική εφαρμογή. Ωστόσο σε όλες τις σχολικές μονάδες λειτουργούν συμβατικές βιβλιοθήκες οι οποίες έχουν ιδρυθεί με πρωτοβουλία των συλλόγων διδασκόντων, των συλλόγων γονέων και κηδεμόνων και των μαθητών και στις οποίες τοποθετούνται τα πάσης φύσεως βοηθήματα” αναφέρει συγκεκριμένα για να επιβεβαιώσει ότι τα "Ματωμένα Χώματα" ουσιαστικά βρίσκονται "κατασχεμένα" στις αποθήκες των σχολείων δεδομένου ότι οι "συμβατικές βιβλιοθήκες" που εννοεί το υπουργείο είναι οι γνωστές τοις πάσοι ραφιέρες που υπήρχαν πάντα στα δημοτικά σχολεία για να φιλοξενούν πάσης φύσεως βοηθήματα. Και η τύχη του βιβλίου; "Η τύχη του βιβλίου, από τις μέχρι τώρα πληροφορίες που έχουμε συλλέξει, εξαρτάται από την ιδεολογική τοποθέτηση του κάθε διευθυντή" μας λέει ο Νίκος Μπελογιάννης. "Οι νεοδημοκράτες και οι δεξιοί διευθυντές το μετέφεραν στις αποθήκες, και ουσιαστικά το αχρήστευσαν, οι αριστεροί και οι προσκείμενοι στο ΠΑΣΟΚ το μοίρασαν στα παιδιά αγνοώντας την εγκύκλιο και την εμπάθεια του κ. Στυλιανίδη επειδή ντράπηκαν και για το βιβλίο, και για τη συγγραφέα και για τα παιδιά και για τη δική τους αξιοπρέπεια”.

• ΠΟΛΥ ΚΡΗΜΝΙΩΤΗ, Η ΑΥΓΗ, 24/05/2009
  

Εξώδικο στο υπ. Παιδείας για «Ματωμένα Χώματα»

Ο Νίκος Μπελογιάννης ζητεί την άμεση διανομή του στους μαθητές της ΣΤ' Δημοτικού

Εξώδικο προς τον υπουργό Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων, Αρη Σπηλιωτόπουλο, απέστειλε ο Νίκος Μπελογιάννης στις 2 του μηνός, απηυδισμένος από τον εμπαιγμό της Πολιτείας με την «τύχη» που επιφύλαξε στο μυθιστόρημα της Διδώς Σωτηρίου «Ματωμένα Χώματα». Ενώ επιλέχθηκε από το υπουργείο ως εξωσχολικό συμπλήρωμα της διδασκαλίας του μαθήματος της Ιστορίας για τους 113.000 μαθητές της ΣΤ' τάξης του Δημοτικού, τελικά έμεινε «θαμμένο» σε αποθήκες. Ας σημειωθεί ότι η οικονομική δαπάνη για την αγορά των αντιτύπων ανήλθε στο διόλου ευκαταφρόνητο ποσό του 1.115.310 ευρώ.

Οι παλινωδίες του υπουργείου ξεκινούν λίγο καιρό μετά την αποφασισθείσα διανομή του βιβλίου. Με την υπ' αριθμόν 16231/Γ1/6-2-2008 εγκύκλιο του τότε υφυπουργού Ανδρέα Λυκουρέντζου ζητήθηκε η επιστροφή του. Η δικαιολογία; «Για να "εμπλουτίσει" τις σχολικές βιβλιοθήκες». Μάλιστα σε πολλά σχολεία η σχετική εγκύκλιος έφτασε πριν καν αυτά διανεμηθούν, οπότε έμειναν στα κιβώτια.

Επειδή «όλες οι παραπάνω ενέργειες του υπουργείου Παιδείας ακυρώνουν αναιτιολόγητα την αρχική υπ' αριθμό 110983/Γ1/8-10-2007 απόφαση και ισοδυναμούν με απόσυρση του βιβλίου», συγχρόνως «επειδή το υπουργείο κατ' εξακολούθηση απαξιώνει, καταφρονεί και βαρύτατα προσβάλλει τη μνήμη και το έργο της Διδώς Σωτηρίου» ο Ν. Μπελογιάννης, στενός συγγενής, κληρονόμος και θεματοφύλακας των ηθικών δικαιωμάτων επί του έργου της, στο εξώδικό του καλεί τον υπουργό να εφαρμόσει την υπ' αριθμό 110983/Γ1/8-10-2007 απόφαση του υπουργείου Παιδείας «διανέμοντας τώρα, άμεσα, το βιβλίο "Ματωμένα Χώματα", συλλέγοντάς το στο τέλος της χρονιάς με βάση τη νεότερη απόφαση αριθμ. 16231/Γ1/6-2-2008 και αναδιανέμοντάς το στους μαθητές της επόμενης σχολικής χρονιάς κ.ο.κ, για τα επόμενα έτη, δεδομένης της πλήρους ανυπαρξίας σχολικών βιβλιοθηκών στα Δημοτικά Σχολεία της χώρας».

«Αλλως, δηλώνω», καταλήγει, «ότι θα προβώ σε κάθε νόμιμη ενέργεια εντός και εκτός Ελλάδος, για την προάσπιση και τη διαφύλαξη των ηθικών δικαιωμάτων της Διδώς Σωτηρίου καθώς και την αποκατάσταση της τρωθείσης μνήμης της εκ μέρους της ελληνικής πολιτείας».

• ΙΩ. ΚΛΕΦΤΟΓΙΑΝΝΗ, ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 12/02/2009

Εξώδικο για τα «Ματωμένα χώματα»

Εξώδικο προς τον υπουργό Παιδείας Αρη Σπηλιωτόπουλο για τα «Ματωμένα χώματα» της Διδούς Σωτηρίου απέστειλε ο ανιψιός της αείμνηστης συγγραφέως Νίκος Μπελογιάννης.

Ο κ. Μπελογιάννης ζητεί να μοιραστεί και πάλι το βιβλίο στους μαθητές της ΣΤ Δημοτικού, αντί να βρίσκεται στις (ανύπαρκτες, όπως λέει) σχολικές βιβλιοθήκες. Αυτό, σύμφωνα με τον γενικό κληρονόμο της Διδούς Σωτηρίου, πρέπει να γίνεται κάθε χρονιά, να μοιράζεται δηλαδή στην αρχή του σχολικού έτους και να μαζεύεται στο τέλος του, ώστε επιτέλους τα παιδιά να έχουν τον χρόνο να το διαβάσουν.

Ο κ. Μπελογιάννης αναφέρει στο εξώδικό του πως πέρυσι τον Φεβρουάριο με εγκύκλιο του υφυπουργού Ανδρέα Λυκουρέντζου «ζητήθηκε η επιστροφή του βιβλίου για να εμπλουτίσει δήθεν τις σχολικές βιβλιοθήκες, ενώ σε πολλά σχολεία η σχετική εγκύκλιος για την επιστροφή των βιβλίων έφθασε προτού αυτά διανεμηθούν, οπότε έμειναν στα κιβώτια.

Με την παραπάνω σαθρή δικαιολογία, η αρχική απόφαση του υπουργείου σας ουσιαστικά ακυρώθηκε με τη δεύτερη απόφαση, το βιβλίο αποσύρθηκε ή δεν διανεμήθηκε -στην ουσία αχρηστεύθηκε- και βρίσκεται σήμερα αποθηκευμένο σε άγνωστους χώρους, κατά σχολείο ή κεντρικά, περιμένοντας το πότε κάποιος μαθητής θα ζητήσει να δανεισθεί κάποιο αντίτυπο...». [ΕΘΝΟς, 11/02/2009]

Εξώδικο για τα «Ματωμένα χώματα»

Εξώδικο προς τον υπουργό Παιδείας Αρη Σπηλιωτόπουλο για τα «Ματωμένα χώματα» της Διδούς Σωτηρίου απέστειλε ο ανιψιός της αείμνηστης συγγραφέως Νίκος Μπελογιάννης.

Ο κ. Μπελογιάννης ζητεί να μοιραστεί και πάλι το βιβλίο στους μαθητές της ΣΤ Δημοτικού, αντί να βρίσκεται στις (ανύπαρκτες, όπως λέει) σχολικές βιβλιοθήκες. Αυτό, σύμφωνα με τον γενικό κληρονόμο της Διδούς Σωτηρίου, πρέπει να γίνεται κάθε χρονιά, να μοιράζεται δηλαδή στην αρχή του σχολικού έτους και να μαζεύεται στο τέλος του, ώστε επιτέλους τα παιδιά να έχουν τον χρόνο να το διαβάσουν.

Ο κ. Μπελογιάννης αναφέρει στο εξώδικό του πως πέρυσι τον Φεβρουάριο με εγκύκλιο του υφυπουργού Ανδρέα Λυκουρέντζου «ζητήθηκε η επιστροφή του βιβλίου για να εμπλουτίσει δήθεν τις σχολικές βιβλιοθήκες, ενώ σε πολλά σχολεία η σχετική εγκύκλιος για την επιστροφή των βιβλίων έφθασε προτού αυτά διανεμηθούν, οπότε έμειναν στα κιβώτια.

Με την παραπάνω σαθρή δικαιολογία, η αρχική απόφαση του υπουργείου σας ουσιαστικά ακυρώθηκε με τη δεύτερη απόφαση, το βιβλίο αποσύρθηκε ή δεν διανεμήθηκε -στην ουσία αχρηστεύθηκε- και βρίσκεται σήμερα αποθηκευμένο σε άγνωστους χώρους, κατά σχολείο ή κεντρικά, περιμένοντας το πότε κάποιος μαθητής θα ζητήσει να δανεισθεί κάποιο αντίτυπο...». [ΕΘΝΟς, 11/02/2009]

Τα «Ματωμένα Χώματα» είναι σε... βιβλιοθήκες - φαντάσματα

Το υπουργείο Παιδείας απαντά

Το υπουργείο Παιδείας αντί να απαντήσει στην επιστολή του Νίκου Μπελογιάννη για το τι έγιναν τα 110.000 αντίτυπα του βιβλίου της θείας του Διδώς Σωτηρίου, «Ματωμένα Χώματα», που μοιράστηκαν πέρυσι στους μαθητές της Στ'τάξης του Δημοτικού για να μαζευτούν έπειτα από δυό μήνες, απαντά στο δικό μας δημοσίευμα.

Το υπουργείο υποστηρίζει ότι το βιβλίο μοιράστηκε «με σκοπό να δίδεται στην αρχή κάθε σχολικής χρονιάς στους μαθητές της εκάστοτε Στ'τάξης, οι οποίοι θα μπορούν να το χρησιμοποιούν και να το μελετούν ώς το τέλος της και να επιστρέφεται, προς χρήση των μαθητών του επόμενου σχολικού έτους». Και τονίζει πως «ουδέποτε εδόθη εντολή επιστροφής των βιβλίων στις αρμόδιες διευθύνσεις και τους διευθυντές των σχολικών μας μονάδων και ουδεμία περίπτωση επιστροφής των βιβλίων έχει αναφερθεί στον Οργανισμό Εκδόσεων Διδακτικών Βιβλίων. Συνεπώς τα βιβλία υπάρχουν στις βιβλιοθήκες των δημοτικών σχολείων της χώρας και είναι στη διάθεση των μαθητών».

Αρα, ισχυρίζονται ότι δεν βρίσκονται στοιβαγμένα στις αποθήκες, όπως κατήγγειλε ο Νίκος Μπελογιάννης. Ωστόσο, ο κ. Μπελογιάννης επιμένει ότι το βιβλίο δεν έχει φθάσει στους αποδέκτες του και αναμένει από το υπουργείο μία επίσημη απάντηση για το «πόσες είναι αυτές οι "περίφημες" σχολικές βιβλιοθήκες στις οποίες μπορούν να φυλαχθούν 110.000 αντίτυπα και να είναι προσιτά στα παιδιά». [ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 30/01/2009]

Η τηλεόραση «σκηνοθετεί» την Ιστορία

Τα «Ματωμένα χώματα» και ο «Ψεύτης παππούς» παίρνουν τη σκυτάλη της λογοτεχνικής παρουσίας στη μικρή οθόνη

Της Ολγας Σελλα, Η Καθημερινή, Σάββατο, 25 Oκτωβρίου 2008

Διαβάζουμε ή βλέπουμε λογοτεχνία; Ή καλύτερα: μας βοηθάει η τηλεόραση να ξανασκύψουμε πάνω από νεότερα ή παλαιότερα βιβλία; Αφορμή για το ερώτημα είναι η μεταφορά, και φέτος, δύο μυθιστορημάτων. Το ένα παλιό, εμβληματικό της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας, τα «Ματωμένα χώματα» της Διδώς Σωτηρίου και το άλλο πρόσφατο, με την υπογραφή όμως μιας μεγάλης πεζογράφου: ο «Ψεύτης παππούς» της Αλκης Ζέη.

Καταλληλότερος για ν’ απαντήσει στο ερώτημα, ο άνθρωπος που έχει βάλει σκοπό να μεταφέρει στη μικρή οθόνη πολλά από τα σύγχρονα μυθιστορήματα. Ηδη έχει σκηνοθετήσει 16 ή 17! Τον εντοπίσαμε σ’ ένα διάλειμμα των γυρισμάτων και ήταν χειμαρρώδης: «Αν κάνω τηλεόραση είναι γιατί θέλω να εκφραστώ μέσα από τη λογοτεχνία, κάνοντας σινεμά πολλών ωρών. Εχουμε μια θαυμάσια λογοτεχνία και προτείνω στα κανάλια έργα που πιστεύω ότι πρέπει να περάσουν στο ευρύ κοινό. Μέχρι τώρα δεν συνάντησα αντιρρήσεις, εκτός από τα “Ματωμένα χώματα”, που μου πήρε 15 χρόνια μέχρι να ξεκινήσουν. Τα φοβούνταν γιατί είναι ακριβή παραγωγή. Είναι ένα έργο του Ελληνισμού, είναι ο πόνος, είναι το μεγαλύτερο γεγονός του 20ού αιώνα που το πληρώνουμε ακόμα. Δεν μου αρέσουν μόνο τα βιβλία που μεταφέρω στην οθόνη. Υπάρχουν βιβλία που με γοητεύουν, αλλά δεν είναι εύκολο να περάσουν στην τηλεόραση. Το μυθιστόρημα έχει μια αυθύπαρκτη ζωή. Αν κάνω κακή δουλειά, δεν θα πάθει τίποτα το βιβλίο της Διδώς Σωτηρίου. Είναι δύο διαφορετικές γλώσσες. Προσπαθώ να κάνω και μια πολιτισμική πολιτική με τον δικό μου τρόπο». Ο Κώστας Κουτσομύτης πρωτοδιάβασε τα «Ματωμένα χώματα» όταν ήταν φοιτητής στη Βιέννη. Κι από τότε ήθελε να το κάνει ταινία.

Τη δική του σχέση με το βιβλίο και το ρόλο του δίνει ο πρωταγωνιστής της σειράς, ηθοποιός Γιώργος Καραμίχος.

«Πρωτοδιάβασα τα “Ματωμένα χώματα” στα εφηβικά μου χρόνια. Οταν τα ξαναδιάβασα πέρυσι, συνειδητοποίησα ότι η μνήμη μου έχει συγχωνεύσει όλα αυτά τα εφηβικά αναγνώσματα (Κόντογλου, Μυριβήλη, Σωτηρίου κ. ά.) με έναν μυστηριώδη τρόπο. Οι ήρωες όλων αυτών των βιβλίων είναι σαν να έχουν συναντηθεί στο μυαλό μου κι αποτελούν κατοίκους ενός κοινού τόπου σχεδόν μυθικού. Μου είχαν λείψει όπως μου λείπουν αγαπημένα πρόσωπα που δεν είναι πλέον εν ζωή. Χαίρομαι που ανασταίνονται, που παίρνουν πάλι σάρκα και οστά, που με διδάσκουν. Τέτοια έργα αποτελούν δασκάλους κι όχι γιατί είναι η ιστορία μας, αλλά γιατί έχουν κάνει την ανθρώπινη εμπειρία ποίηση και ονείρεμα. Είναι η συλλογική μας μνήμη. Θεωρώ ότι η δουλειά του Κώστα Κουτσομύτη, όπως και της Πηγής Δημητρακοπούλου με το “Δέκα” πέρυσι, τιμούν αυτή τη μνήμη και την προβάλλουν ως αυτούσια εμπειρία σήμερα. Μας θυμίζουν ότι αξίζει που έζησαν οι παλιοί και αξίζει να ζούμε κι εμείς τιμώντας αυτή την κληρονομιά».

Η τηλεοπτική μεταφορά των μυθιστορημάτων μάς τα ξαναγνωρίζει ή μάς κάνει να τα δούμε αλλιώς. Πάντως, σίγουρα, δίνει στις σελίδες τους νέα ζωή και πορεία. Οχι μόνο για όσους συμμετέχουν, αλλά και για όσους τα παρακολουθούν.

Ενας παππούς ροκ

O Γιώργος Mιχαλακόπουλος, ένας ηθοποιός που έχει στο ενεργητικό του πολλές συμμετοχές σε σίριαλ που βασίζονται σε βιβλία, λέει στην «K»: «Oταν οι σειρές γίνονται από ανθρώπους που έχουν μεράκι και σέβονται τον εαυτό τους και το κείμενο που αναλαμβάνουν, το αποτέλεσμα είναι θετικό. Βεβαίως, ένα βιβλίο παραμένει να ζει μέσα στη βιβλιοθήκη του, ατόφιο. Αλλη είναι η διαδρομή του μέσα στις βιβλιοθήκες, άλλη μέσα από μια ταινία ή ένα σίριαλ. Το βιβλίο ζει στη μοναξιά του, θέλει το χέρι του αναγνώστη, να το ξεφυλλίσει». Δύο από τους αγαπημένους του ρόλους ήταν στον «Χατζημανουήλ» του Θράσου Kαστανάκη και στα «Βαμμένα κόκκινα μαλλιά» του Kώστα Mουρσελά. Oσο για τον φετινό του ρόλο στον «Ψεύτη παππού» της Aλκης Zέη, είναι ενθουσιασμένος: «Είναι ένας παππούς αλλιώτικος από τους άλλους, δεν είναι ένας παππούς που φοράει παντόφλες. Είναι ένας παππούς ροκ με την ευρύτερη έννοια, ζει και το παρόν και το παρελθόν του πολύ έντονα και προσπαθεί να περπατήσει τον εγγονό του στα δικά του βήματα. Είναι σαρκαστικός και τρυφερός και όλοι θα θέλαμε να τον είχαμε παππού».