Ενοχή και εξιλέωση

• Του Νικου Βατοπουλου, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Σάββατο, 10 Iουλίου 2010

Στην Ισπανία της δεκαετίας του ’30 εκτυλίσσεται το νέο μυθιστόρημα του Πάνου Καρνέζη. Το «Μοναστήρι» είναι ένα φιλόδοξο βιβλίο που απευθύνεται σε ένα ευρύ κοινό. Διαθέτει δηλαδή όλα τα χαρακτηριστικά του ευκολοδιάβαστου, με την καλή έννοια, βιβλίου, με πολλές βαθμίδες βαθύτερης ανάλυσης σε ένα δεύτερο επίπεδο. Διαβάζοντας το «Μοναστήρι», δεν μπόρεσα να μην αναλογιστώ ότι ο Πάνος Καρνέζης, ζώντας στην Αγγλία και γράφοντας απευθείας στα αγγλικά (μεταφράζει ο ίδιος τα βιβλία του στα ελληνικά), έχει αποκτήσει την καθόλου ελληνική ικανότητα της απλής αφήγησης.

Ο Καρνέζης απευθύνεται στον αναγνώστη και όχι στην «παρέα» του. Ενα μάθημα για πολλούς. Το «Μοναστήρι» είναι ένα μυθιστόρημα μυστηρίου που θα μπορούσε κανείς αυθαιρέτως να το εντάξει στην υποθετική κατηγορία του «καθολικού μυστικισμού». Η πλοκή του, που μπορεί να γίνει και ένα θαυμάσιο κινηματογραφικό σενάριο, προσφέρεται για την καλλιέργεια της κλειστοφοβικής ατμόσφαιρας μιας ισπανικής γυναικείας μονής στον Μεσοπόλεμο (και πριν από τον ισπανικό εμφύλιο), όπως οδηγείται να καταλάβει ο αναγνώστης.

Αυτό που με εντυπωσίασε στο νέο βιβλίο του Πάνου Καρνέζη είναι ότι γύρω από την ιστορία, που ξετυλίγεται με πυρήνα την άφιξη ενός αγνώστου ταυτότητας βρέφους στο μοναστήρι, πλέκεται μια ολόκληρη πινακοθήκη χαρακτήρων, εξαιρετικά σμιλεμένων. Σκεφτόμουν ότι η αφήγηση μιας καλής ιστορίας θέλει πρώτες ύλες την απλότητα, την εμβάθυνση χωρίς επιτήδευση, τη δημιουργία περιβάλλοντος χωρίς περιγραφές. Ο Καρνέζης μας δίνει την ηγουμένη της μονής και τις μοναχές ως αυτόνομες προσωπογραφίες στις οποίες συναντά κανείς τα βασικά στοιχεία της συναισθηματικής νοημοσύνης. Ο φόβος, η ελπίδα, η ενοχή και η εξιλέωση σχηματίζουν ένα ατμοσφαιρικό περιβάλλον που πείθει σαν να έχει δημιουργηθεί από Ισπανό συγγραφέα.

Η ηγουμένη, που είναι η κεντρική τραγική ηρωίδα, είχε στις αρχές του 20ού αιώνα ερωτικό δεσμό και έκανε έκτρωση. Ο αγαπημένος της πέθανε και η ίδια κλείστηκε σε μοναστήρι. Οταν είδε ένα βρέφος στην πόρτα της μονής, πίστεψε ότι ο Θεός την είχε πλέον συγχωρέσει για το αμάρτημά της και ότι είχε δεχθεί τη μετάνοιά της ως ειλικρινή. Αλλά τα πράγματα δεν ήταν ακριβώς έτσι.

Ανάμεσα σε ένα ψυχολογικό μυθιστόρημα για την ενοχή (που έχει τον πρώτο λόγο και σε παράλληλες ιστορίες του βιβλίου) και σε ένα θρίλερ θρησκευτικής ατμόσφαιρας, ο Πάνος Καρνέζης δίνει στους πολυπληθείς αναγνώστες του ένα διαβαστερό μυθιστόρημα που προσφέρει ευχαρίστηση και σκέψη. Η καθολική Ισπανία των πρώτων δεκαετιών του 20ού αιώνα παρουσιάζεται μέσα από μια δειγματοληπτική φέτα της κοινωνίας της, ερμητική, παραδοσιακή, σκληρή, απόκοσμη αλλά ταυτόχρονα ιδιαίτερα αισθησιακή. Η αλληγορία της απομονωμένης γυναικείας μονής αποκτά από μόνη της ένα ειδικό βάρος.

Ανάμεσα σε δύο χώρες

• Της ΣΤΑΥΡΟΥΛΑΣ ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ, Επτά, Κυριακή 25 Απριλίου 2010

«Οποιους ο Θεός θέλει να καταστρέψει, τους οδηγεί πρώτα στην παραφροσύνη»... Ετσι ξεκινά το νέο μυθιστόρημα του Πάνου Καρνέζη «Το Μοναστήρι» (εκδ. Λιβάνη), που εκτυλίσσεται στις αρχές του 20ού αιώνα σε μια παραδεισένια πλαγιά του ισπανικού Νότου, σ' έναν τόπο γαλήνης και περισυλλογής.

«Η συναισθηματική απόσταση σου επιτρέπει να σκέφτεσαι πιο ψυχρά, με κριτικό πνεύμα, τα θέματά σου, αποφεύγοντας τους τυποποιημένους τρόπους συμπεριφοράς και έκφρασης», λέει ο Πάνος Καρνέζης, αναφερόμενος στα πλεονεκτήματα της γραφής σε μια γλώσσα διαφορετική από τη μητρική του.

Εκεί, στη φθαρμένη αλλά πάντα μεγαλοπρεπή Μονή της Παναγίας του Ελέους, μακριά -υποτίθεται- από τις μικρότητες και τους πειρασμούς του έξω κόσμου, έχουν καταφύγει οι ηρωίδες του Καρνέζη, είτε για να λυτρωθούν από παλιές αμαρτίες, είτε για να ξεφύγουν από θανατηφόρες επιδημίες, είτε για να «σταδιοδρομήσουν» ως άψογες δούλες του Θεού.

Κι είναι πράγματι μια ιστορία παραφροσύνης που, με κινηματογραφικό σχεδόν τρόπο, ξεδιπλώνεται στο βιβλίο του. Αυτής που κυριεύει την αδελφή Μαρία Ινές, ηγουμένη του μοναστηριού, η οποία επί τριάντα χρόνια βασανιζόταν από ενοχές για την οικειοθελή απαλλαγή της από τον καρπό της πρώτης και μοναδικής ερωτικής της συνεύρεσης. Γι' αυτό κι όταν ανακαλύπτει ένα βρέφος έξω από τη μονή εκλαμβάνει τον ερχομό του ως θείο δώρο, αρνείται να εξερευνήσει το μυστήριο της προέλευσής του, και γαντζώνεται μ' εμμονή πάνω του, αδιαφορώντας για τις συνέπειες.

Εμαθε διαβάζοντας

Γραμμένο απ' ευθείας στ' αγγλικά -τη γλώσσα στην οποία όχι μόνο σκέφτεται αλλά και ονειρεύεται πια ο 43χρονος πρώην μηχανολόγος από την Αμαλιάδα- το «Μοναστήρι» είναι το τρίτο μυθιστόρημα ενός συγγραφέα που ξεπήδησε από το φημισμένο τμήμα δημιουργικής γραφής του East Anglia, που έμαθε την τέχνη του «κατ' αρχήν, διαβάζοντας διηγήματα» και που κατάφερε να ξεχωρίσει στη Βρετανία το 2002 με τις παρθενικές «Μικρές ατιμίες» του. Κι όπως ο «Λαβύρινθος» και το «Πάρτι γενεθλίων» που προηγήθηκαν, από μια εικόνα γεννήθηκε κι αυτό:

«Την εικόνα μιας παλιάς βαλίτσας αφημένης στα σκαλοπάτια ενός μοναστηριού, στη μέση του πουθενά. Η βαλίτσα έχει μέσα ένα μωρό. Αυτό ήταν όλο. Τι θα συνέβαινε στη συνέχεια, δεν είχα ιδέα. Καταλήγοντας στους χαρακτήρες των μοναχών, ήμουν πια έτοιμος να ξεκινήσω. Γιατί είναι πάντα οι ήρωες ενός μυθιστορήματος που αφηγούνται την ιστορία. Κι οι όποιοι προβληματισμοί του αναγνώστη θέλω να είναι συνέπειες της αφήγησης, όχι το αντίστροφο».

- Η λεπτή γραμμή που διαχωρίζει το καλό από το κακό, την πίστη από τη δεισιδαιμονία, τα λόγια από τις πράξεις, ήταν κάτι που σας απασχολούσε από παιδί;

«Επιστρέφω συχνά στις εμπειρίες της παιδικής ηλικίας, ίσως επειδή είναι οι πιο έντονες και μαγικές στιγμές της ζωής. Είχα μια μάλλον συνηθισμένη αστική ανατροφή αλλά η καταγωγή μου είναι από την επαρχία και τα συχνά ταξίδια εκεί μ' έφεραν σ' επαφή με έναν άλλο τρόπο ζωής. Μικρές κοινότητες, η δεισιδαιμονία στην καθημερινή ζωή, η επίδραση της φύσης στον ανθρώπινο χαρακτήρα... Ολα αυτά ήταν χαραγμένα στη μνήμη μου κι όταν άρχισα να γράφω, ανασύρθηκαν στην επιφάνεια».

[...] ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ

ΠΑΝΟΣ ΚΑΡΝΕΖΗΣ: «Η δημοκρατία είναι θύμα της ευτυχίας»

Είναι Ελληνας, γέννημα θρέμμα της Πελοποννήσου, αλλάζει στη Βρετανία σχεδόν τη μισή ζωή του. Σπούδασε μηχανικός, αλλά είναι επαγγελματίας της γραφής. Γράφει στα αγγλικά, αλλά τα θέματά του ως τώρα είναι ελληνικά

• ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΗ ΛΑΜΠΡΙΝΗ ΚΟΥΖΕΛΗ | Κυριακή 18 Απριλίου 2010

Μονή της Παναγίας του Ελέους, κάπου στα βουνά της Νότιας Ισπανίας. Μια δόκιμη μοναχή ετοιμάζεται για τα καθημερινά της θελήματα στην πόλη όταν αντιλαμβάνεται μια φθαρμένη βαλίτσα παρατημένη στα σκαλιά του μοναστηριού. Το νεογέννητο αγόρι που κρύβει μέσα της θα διαταράξει τη ζωή των έξι μοναχών και θα ανατρέψει για πάντα τις ευσεβείς αλλά εύθραυστες ισορροπίες της μοναστικής ζωής. Αυτά συμβαίνουν στο νέο μυθιστόρημα του 42χρονου Πάνου Καρνέζη, με τίτλο «Το μοναστήρι», που κυκλοφόρησε στη Βρετανία τον περασμένο Ιανουάριο. Με αφορμή την έκδοσή του στα ελληνικά από τις εκδόσεις Λιβάνη, που αναμένεται στα τέλη Απριλίου, και την παρουσίασή του στην 7η Διεθνή Εκθεση Βιβλίου της Θεσσαλονίκης το ερχόμενο Σάββατο, ο συγγραφέας μάς μιλάει για όλα.

- Ζείτε στη Βρετανία 18 χρόνια.Πώς αισθάνεστε,Ελληνας,Αγγλος,πολίτης του κόσμου;

«Ελληνας αισθάνομαι, δεν θα αλλάξει ποτέ αυτό, και από τη στιγμή που αποδέχτηκα ότι είμαι ξένος στην Αγγλία άρχισα να νιώθω και πιο άνετα εδώ. Είναι μια κοσμοπολίτικη χώρα και το Λονδίνο είναι μια οικονομική, εκπαιδευτική και καλλιτεχνική μητρόπολη που συγκεντρώνει ανθρώπους από όλον τον κόσμο, αλλά εγώ συναισθηματικά έχω μια απόσταση από την αγγλική πραγματικότητα».

- Την ελληνική πραγματικότητα την παρακολουθείτε; Πώς αισθάνεστε ως Ελληνας μαθαίνοντας για την οικονομική μας κρίση από μακριά;

«Το ζήτημα της ελληνικής οικονομίας πήρε μεγάλη δημοσιότητα και στη Βρετανία τους τελευταίους μήνες και ανησύχησα. Αλλά φαίνεται ότι βγαίνει από το τούνελ, με τα δάνεια και την υποστήριξη από την ΕΕ».

- Ποιες ήταν οι διαθέσεις των Βρετανών απέναντί μας αυτή την περίοδο;

«Δεν ξέρουν πολλά για την Ελλάδα, την γνωρίζουν κυρίως ως τόπο διακοπών. Δεν ξέρουν πολλά για την ελληνική ιστορία και την πραγματικότητα και η Ελλάδα δεν έχει σημαντικό ρόλο στην καθημερινή ζωή της Βρετανίας. Ούτε μάς αντιπαθούν ούτε μάς συμπαθούν ιδιαίτερα. Μου έκανε πάντως καλή εντύπωση το ότι δεν επαναλήφθηκαν τα σαρκαστικά σχόλια που είχαν ακουστεί πριν από τους Ολυμπιακούς Αγώνες. Ισως γιατί και η Βρετανία περνάει επίσης κρίση οικονομική, όπως και η υπόλοιπη Ευρώπη».

- Οι Βρετανοί τη διαχειρίζονται διαφορετικά αυτή την κρίση;

«Η βρετανική οικονομία φαίνεται να βγαίνει από τη δύσκολη περίοδο. Η διαφορά με την Ελλάδα είναι ότι εδώ δεν υπήρξε πανικός από τις φήμες και την παραπληροφόρηση, ο κόσμος δεν έτρεξε στις τράπεζες. Ολοι συμφωνούν ότι αυτή είναι μια δύσκολη περίοδος και ότι δεν πρόκειται για πλεκτάνη της κυβέρνησης προκειμένου να λάβει αντιλαϊκά μέτρα. Τα κόμματα όλου του πολιτικού φάσματος φαίνεται πως συμφωνούν σε αυτό καθώς και τα τρία μεγάλα κόμματα, μέχρι ενός σημείου, και στο ότι τα μέτρα αυτά πρέπει να είναι σκληρά».

- Το «Μοναστήρι» είναι το πρώτο σας βιβλίο που δεν έχει ήρωες και σκηνικό ελληνικό.Κλείσατε τους λογαριασμούς σας με την ελληνική θεματολογία;

«Οχι, με το μυθιστόρημα που γράφω τώρα επιστρέφω σε ελληνικά θέματα. Η έμπνευση για το “Μοναστήρι” προέκυψε σε ένα ταξίδι στην Ισπανία, με τη φανταστική εικόνα μιας βαλίτσας αφημένης στα σκαλοπάτια ενός μοναστηριού. Πάντα ξεκινάω με μια εικόνα και δυο - τρεις χαρακτήρες. Μετά αφήνω τους ήρωες να κάνουν ό,τι θέλουν αυτοί και το θέμα προκύπτει καθώς αναπτύσσεται η αφήγηση. Δεν γράφω με σκοπό να μιλήσω για συγκεκριμένο τόπο και τα προβλήματά του».

- Το γράψατε και αυτό το βιβλίο στα αγγλικά;

«Ο,τι γράφω το γράφω πάντα στα αγγλικά και μετά το μεταφράζω στα ελληνικά. Αυτή είναι η γλώσσα εργασίας μου».

- Στην καθημερινότητά σας σε ποια γλώσσα σκέφτεστε;

«Στα ελληνικά σκέφτομαι. Οταν γράφω, όμως, σκέφτομαι και γράφω κατευθείαν στα αγγλικά».

- Ακόμη και τις προσωπικές σημειώσεις ή τη λίστα για ψώνια;

«Ακόμη και αυτές. Μετράω όμως ακόμη στα ελληνικά. Αλλά οι λέξεις, όταν γράφω, μου έρχονται στα αγγλικά. Δεν ξέρω αν ονειρεύομαι στα αγγλικά, μπορεί μερικές φορές...».

- Με μητρική γλώσσα τα ελληνικά και λογοτεχνική γλώσσα τα αγγλικά,σε ποια λογοτεχνία ανήκετε;

«Σίγουρα δεν ανήκω στη βρετανική παράδοση. Μπορεί να γράφω στα αγγλικά, αλλά αυτή είναι μια γλώσσα που μιλιέται από πάρα πολλούς λαούς- Αγγλους, Αμερικανούς, Νοτιοαφρικανούς και άλλους- οι οποίοι όμως δεν ανήκουν στην ίδια κουλτούρα. Δεν μπορούμε να πούμε ότι ένας Αυστραλός είναι βρετανός συγγραφέας».

- Η βρετανική κριτική πού σας εντάσσει;

«Με θεωρούν Ελληνα που γράφει στα αγγλικά. Δεν είναι σπάνιο, πολλοί ξένοι ζουν σε αγγλόφωνες χώρες και γράφουν στα αγγλικά. Δημιουργείται μια διαφορετική λογοτεχνία ανθρώπων που γράφουν σε μια δεύτερη γλώσσα και έρχονται από άλλη κουλτούρα. Δεν μπορώ να πω ότι είμαι βρετανός συγγραφέας γιατί η θεματολογία, το ύφος, ακόμη και η γλώσσα μου, παρ΄ ότι είναι σωστή γραμματικά και συντακτικά, δεν είναι καθαρά αγγλικά, έχουν κάτι μεσογειακό».

- Εναν βαλκανικό μαγικό ρεαλισμό,όπως λένε οι κριτικοί σας; Ανήκουν τα έργα σας,πιστεύετε στο είδος του μαγικού ρεαλισμού;

«Δεν θέλω να ταυτιστώ με κάποιο καλλιτεχνικό ρεύμα γιατί αυτό θα με περιορίσει, είτε άμεσα είτε έμμεσα, υποσυνείδητα.Το φανταστικό στοιχείο μού προέκυψε ως συνέπεια της ζωής μου μακριά από την Ελλάδα. Οδηγήθηκα σε εικόνες και ιστορίες φανταστικές και αλληγορικές επειδή δεν είχα τη δυνατότητα να παρατηρώ το ρεαλιστικό εκεί σε καθημερινή βάση».

- Σε όλα τα βιβλία σας υπάρχουν ατιμίες και εγκλήματα που ζητούν τιμωρία,ένοχοι που ζητούν συχώρεση.Πιστεύετε στη θεία δίκη,στις Ερινύες;

«Κάθε άνθρωπο που δεν πάσχει από κάποια ψυχιατρική νόσο τον καταδιώκει, πιστεύω, ένα έγκλημα που διέπραξε, ακόμη και μια λάθος επιλογή, και προσπαθεί συνειδητά ή ασυνείδητα να επανορθώσει».

- Η δική σας σχέση με τον Θεό ποια είναι;

«Δεν πιστεύω στον Θεό, αλλά έχω μεγάλη περιέργεια για τη θρησκεία και το μεταφυσικό. Είναι μια παράμετρος στη ζωή μας που δεν μπορούμε να τη μετρήσουμε με τους τρόπους της επιστήμης, αλλά είναι εκεί και μου κεντρίζει το ενδιαφέρον. Γι΄ αυτό και πολλές φορές ιερείς ή θρησκευόμενοι χαρακτήρες τρυπώνουν στα μυθιστορήματά μου».

- Στο προηγούμενο βιβλίο,στο «Πάρτι γενεθλίων»,από τα βασικά στοιχεία πλοκής ήταν μια υποτιθέμενη εγκυμοσύνη.Εδώ ένα παρατημένο βρέφος είναι το κύριο θέμα.Σας απασχολούν τα παιδιά αυτή την περίοδο;

«Κάθε βιβλίο μου έχει στοιχεία από το προηγούμενο, διότι, αφού τελειώσω ένα βιβλίο, ύστερα από λίγο δεν αντέχω να μένω άπραγος και ξεκινώ να γράφω κάτι νέο. Κάτι έχει μείνει όμως στο μυαλό μου από το προηγούμενο βιβλίο, η δεξαμενή της φαντασίας δεν έχει αδειάσει εντελώς. Κάπως έτσι περνάνε, χωρίς να το θέλω, στοιχεία από το ένα βιβλίο στο άλλο, όπως εδώ η εγκυμοσύνη και το παιδί».

- Και στη ζωή,θέλετε παιδιά;

«Με ενδιαφέρει η οικογένεια, τα παιδιά. Δεν συμφωνώ με εκείνους που λένε ότι η οικογένεια είναι πρόβλημα για έναν συγγραφέα. Οταν ζεις κοντά σε παιδιά ο χρόνος κυλάει διαφορετικά, παρατηρείς τη ζωή από άλλη οπτική. Αυτό είναι καλό για τον συγγραφέα, είναι, αν μη τι άλλο, μια εκπαίδευση στην ανθρώπινη πραγματικότητα».

- Υφίσταται πιέσεις ο επαγγελματίας συγγραφέας;

«Η προφανής πίεση είναι ότι, αν δεν γράψει, θα πεινάσει. Μπορεί όμως να δουλέψει κανείς με έναν ρυθμό λογικό και σε τρία- τέσσερα χρόνια να βγάλει ένα βιβλίο, χωρίς να πούμε ότι βιάστηκε ή ότι συμβιβάστηκε. Από την άλλη, το καλό όταν είσαι επαγγελματίας είναι ότι έχεις τον χρόνο να ασχοληθείς με τη συγγραφή χωρίς να ανησυχείς για πράγματα έξω από το βιβλίο. Σίγουρα δεν μπορούν να είναι όλοι επαγγελματίες. Εξαρτάται και από το τι ζωή έχεις. Κάνω μια ζωή που μου επιτρέπει, για όσο χρειάζεται να γράψω ένα βιβλίο, να μπορώ ζήσω από τα δικαιώματα και τις μεταφράσεις του προηγούμενου. Πάντως, αν δεν μπορούσα να ζω από τη συγγραφή, πάλι θα έγραφα. Θα μου έπαιρνε όμως περισσότερο χρόνο».

- Είναι πιο εύκολο να είστε επαγγελματίας συγγραφέας στη Βρετανία;

«Είναι πιο εύκολο όταν γράφεις στην αγγλική γλώσσα επειδή διαβάζεται ευρέως και ένα βιβλίο μπορεί να κυκλοφορήσει σε όλες τις αγγλόφωνες χώρες χωρίς να χρειάζεται μετάφραση. Από την άλλη, επειδή τα αγγλικά είναι πλέον διεθνής γλώσσα, η μετάφραση σε μια άλλη γλώσσα γίνεται ευκολότερα από ό,τι ενός ελληνικού βιβλίου».

- Στην Ελλάδα σκέφτεστε να επιστρέψετε μόνιμα;

«Αμεσα όχι, αλλά δεν το αποκλείω κάποια στιγμή. Επειτα όμως από 18 χρόνια στη Βρετανία έχω φτιάξει τη ζωή μου εδώ και επαγγελματικά νιώθω ότι εδώ λειτουργώ καλύτερα».

- Το προεκλογικό κλίμα των ημερών δεν σας χαλάει τη συγγραφική ηρεμία;

«Ολα είναι ήσυχα, δεν έχουμε αφισοκολλήσεις κτλ. Αν δεν παρακολουθεί κανείς ειδήσεις, δεν καταλαβαίνει ότι έχουμε εκλογές σε έναν μήνα».

- Ψηφίζετε στη Βρετανία; Ποιο κόμμα πιστεύετε ότι θα κερδίσει στις εκλογές;

«Ψηφίζω, αλλά πρόβλεψη δεν μπορώ να κάνω. Το πρόβλημα τα τελευταία δέκα χρόνια είναι η μεγάλη αποχή των ψηφοφόρων. Που σημαίνει αφενός ότι η δημοκρατία είναι θύμα της ευτυχίας, ότι ο κόσμος δεν νιώθει ότι τα πράγματα είναι τόσο δύσκολα ώστε να πρέπει να αγωνιστεί για να τα αλλάξει. Από την άλλη, αυτή είναι και μια αντίδραση σε σκάνδαλα που έχουν γίνει με βουλευτές ή οφείλεται στην πεποίθηση ότι τα κόμματα έχουν πολύ μικρές διαφορές μεταξύ τους και ότι τα ίδια μέτρα θα παρθούν όποιο κόμμα και αν εκλεγεί».

- Μια νίκη των Συντηρητικών δεν θα ήταν ήττα για τη βρετανική κοινωνία;

«Οπωσδήποτε, γιατί, όσο και αν αλλάξει, μια συντηρητική κυβέρνηση πρεσβεύει την ιδιωτική πρωτοβουλία, το πολύ μικρότερο κράτος, τους χαμηλούς φόρους και άρα τις χαμηλότερες δαπάνες για την Παιδεία, την υγεία κτλ. Οσα λάθη και αν έχει κάνει το Εργατικό Κόμμα, και το μεγαλύτερο ήταν η συμμετοχή στον πόλεμο στο Ιράκ, παραμένει εκφραστής της ιδεολογίας ότι το κράτος πρέπει να είναι εκεί».

- Ο αναγνώστης στον οποίο απευθύνεστε πού ανήκει;

«Δεν έχω κάποιον συγκεκριμένο αναγνώστη κατά νου όταν γράφω, από πλευράς οικονομικού προφίλ, μόρφωσης ή πολιτικών πεποιθήσεων».

- Είναι Βρετανός ή Ελληνας;

«Γράφω έχοντας τον βρετανό αναγνώστη κατά νου. Μιλάω για πράγματα ελληνικά αλλά με τρόπο που να μπορεί να τα καταλάβει κάποιος που δεν γνωρίζει λεπτομέρειες της ιστορίας και της κοινωνικής κατάστασης στην Ελλάδα. Δεν το βλέπω ως συμβιβασμό, αλλά ως πρόκληση. Μου αρέσει αυτή η “οικουμενική λογοτεχνία”, οι ιστορίες που μπορεί κάποιος να τοποθετήσει σε οποιαδήποτε χώρα του κόσμου και σε οποιαδήποτε εποχή και πάλι να διατηρήσουν πλήρες το νόημά τους».

Διαβάστε περισσότερα: http://www.tovima.gr/default.asp?pid=46&ct=34&artId=299096&dt=18/04/2010#ixzz0lR7QcHDj

Πάνος Καρνέζης: «Στο Λονδίνο δεν νιώθεις ξένος»

ΤΑ ΝΕΑ, Δευτέρα 1 Σεπτεμβρίου 2008

Ο συγγραφέας Πάνος Καρνέζης, που γεννήθηκε στην Αμαλιάδα και μετά τις σπουδές του εγκαταστάθηκε στη Βρετανία όπου γράφει μυθιστορήματα στα αγγλικά, μας ξεναγεί στο «δικό του» Λονδίνο, που είναι «πολλές πόλεις μαζί»...

«Το Λονδίνο είναι στην ουσία πολλές μικρές πόλεις μαζί», λέει ο Πάνος Καρνέζης για την πόλη όπου ζει και γράφει. «Είναι κάτι περισσότερο από γειτονιές της ίδιας πόλης, γιατί καθεμιά έχει ξεχωριστό χαρακτήρα. Κάποιες είναι πολύ ήσυχες, κάποιες πολύ φτωχικές, άλλες πλούσιες, σε κάποιες η πλειοψηφία του κόσμου είναι μετανάστες από την ίδια πατρίδα ή άνθρωποι που πιστεύουν στην ίδια θρησκεία, άλλες τις μοιράζονται διάφορες μειονότητες μαζί κ.τ.λ. Αυτό μου δίνει την αίσθηση πως δεν είμαι παρείσακτος εδώ, όπως μπορεί να νιώσει κανένας εκτός Λονδίνου, σε πόλεις που δεν είναι τόσο πολυπολιτισμικές».

• Μαζί με το Παρίσι, το Λονδίνο είναι ουσιαστικά η μόνη μεγαλούπολη στην Ευρωπαϊκή Ένωση με την έννοια πόλεων αναφοράς άνω των 10 εκατομμυρίων. Ποια είναι η βασική διαφορά μιας τέτοιας πόλης από τις υπόλοιπες;

Πόλεις όπως το Λονδίνο, το Παρίσι, η Νέα Υόρκη έχουν έναν δυναμισμό που σπάνια βλέπει κανένας σε μικρότερες και λιγότερο κοσμοπολίτικες κοινότητες. Είναι ένας δυναμισμός που φαίνεται στις επιχειρήσεις, στην αρχιτεκτονική, στη μουσική, στις καλές τέχνες, στη μόδα. Όλα αυτά πρέπει να είναι συνέπεια της καθημερινής επαφής, της αλληλεπίδρασης ανθρώπων με τόσο διαφορετικές νοοτροπίες και καταβολές.

• Ως Έλληνας σε μια ευρωπαϊκή μεγαλούπολη, τι διαφορές βλέπετε προς το καλύτερο ή προς το χειρότερο σε σχέση με την Αθήνα; Τι έχει το Λονδίνο που δεν έχει η Αθήνα και το αντίστροφο;
  

Πέρα από αυτό τον δυναμισμό έχω την εντύπωση πως στο Λονδίνο υπάρχει μια μεγαλύτερη ανεκτικότητα απέναντι στο διαφορετικό, είτε αυτό είναι άλλες θρησκείες, άλλες φυλές, άλλη σεξουαλικότητα. Απ΄ την άλλη πλευρά, στην Αθήνα υπάρχει μικρότερη οικονομική ανισότητα, δεν βλέπεις τόσο φτωχικές συνοικίες δίπλα σε τόσο πλούσιες και σίγουρα πολύ λιγότερη βία, ιδίως ανάμεσα σε εφήβους που είναι αυτό τον καιρό το μεγάλο θέμα στο Λονδίνο.

• Θα θέλατε να περιγράψετε βασικά σημεία ή όψεις του Λονδίνου που σας αγγίζουν;

Χαίρομαι που υπάρχουν χώροι να περπατήσει κανένας, αρκετό πράσινο και σε πάρκα και στους δρόμους. Αποφεύγω το κέντρο λόγω της πολυκοσμίας, αλλά μια βόλτα δίπλα στον Τάμεση πότε πότε είναι πολύ ευχάριστη, με θέα τις γέφυρες και τα μεγάλα κτίρια της πόλης.

• Το Λονδίνο και οι ξένοι: μπορείτε να περιγράψετε λίγο την πολυχρωμία της πόλης;

Υπάρχουν οι τουρίστες που είναι πολλοί όλο τον χρόνο και περισσότεροι τώρα το καλοκαίρι, αλλά είναι συγκεντρωμένοι στο Γουέστ Εντ, στο κέντρο δηλαδή, και σε δυο τρία σημεία πιο έξω με μουσεία, καταστήματα και πάρκα. Όσον αφορά τους ξένους που ζουν εδώ μόνιμα, αυτοί είναι σκόρπιοι σε όλη την πόλη. Βλέπεις σχεδόν παντού έθνικ εστιατόρια και μικρομάγαζα, μυρίζεις παράξενα φαγητά, ακούς ξένες γλώσσες.

• Πώς αντιμετωπίζουν οι Λονδρέζοι την πολυχρωμία αυτή;

Αναπόφευκτα υπάρχουν κάποιοι στενόμυαλοι που δεν τους αρέσει το γεγονός πως η πόλη έχει πολλούς μετανάστες, αλλά αυτοί είναι λίγοι. Οι Άγγλοι έχουν στην πλειοψηφία τους συνηθίσει αυτή την πολυχρωμία λόγω της Κοινοπολιτείας και ο κόσμος του Λονδίνου ακόμα περισσότερο. Είναι αλήθεια πως εκτός Λονδίνου, στις επαρχιακές πόλεις, απ΄ τη δική μου εμπειρία, οι Άγγλοι μπορεί να είναι καχύποπτοι με τους ξένους.

• Ποια είναι η θέση ενός Έλληνα στο τοπίο αυτό, στα μάτια ενός Λονδρέζου; Πώς νιώθετε να σας αντιμετωπίζουν;

Κατέληξα να ζω στην Αγγλία, γιατί σε κάποια πράγματα η νοοτροπία μου δεν ήταν πολύ διαφορετική απ΄ των Άγγλων. Η εσωστρέφεια, η ζωή, ο τρόπος που εργάζομαι και συναναστρέφομαι με τον κόσμο, το χιούμορ με έκαναν να νιώθω άνετα εδώ, κι έτσι έμεινα. Θέλω να πω πως νομίζω ότι καταλαβαίνω τους Άγγλους, ακόμα κι αν δεν τους μοιάζω σε όλα. Παρ΄ όλα αυτά, όσο ζούσα εκτός Λονδίνου είχα πάντα το αίσθημα πως είμαι ξένος, πως δεν ανήκω σε αυτή τη χώρα. Ένα βλέμμα, η δυσκολία να καταλάβουν την προφορά σου, μια καθυστέρηση να σου απαντήσουν... Εδώ στο Λονδίνο δεν το έχω νιώσει αυτό.

Πέντε πράγματα που πρέπει να κάνετε


«Ο καιρός σε αλλάζει»

Ποιο ρόλο παίζει ο καιρός στην ταυτότητα της πόλης και της χώρας; «Φαίνεται πως είναι σημαντικό πράγμα και ο καιρός και το τοπίο», λέει ο Πάνος Καρνέζης. «Ίσως δεν το αντιλαμβάνεται κανένας άμεσα, αλλά η συμπεριφορά σου αλλάζει, το πώς εργάζεσαι, το πώς διασκεδάζεις, το πώς ξεκουράζεσαι, όλα προσαρμόζονται κατά κάποιο τρόπο στους ρυθμούς της φύσης γύρω σου. Για παράδειγμα, επειδή ο καιρός δεν είναι τόσο καλός, ο κόσμος περνάει περισσότερο χρόνο στο σπίτι μες στη βδομάδα κι έχεις λιγότερες ευκαιρίες να συναντήσεις κάποιον. Πάντως τα πράγματα φαίνεται να αλλάζουν τα τελευταία χρόνια, γιατί ο καιρός γίνεται πιο ζεστός και στην Αγγλία, και το Λονδίνο αρχίζει να γεμίζει με ανοιχτά καφέ».

Στο Λονδίνο υπάρχει μια μεγαλύτερη ανεκτικότητα απέναντι στο διαφορετικό, είτε αυτό είναι άλλες θρησκείες, άλλες φυλές, άλλη σεξουαλικότητα.