ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΓΓΟΝΟΠΟΥΛΟ

Διήμερο επιστημονικό συνέδριο για τον Νίκο Εγγονόπουλο (1907-1985) με αφορμή τα εκατό χρόνια από τη γέννησή του διοργανώνει το Εθνικό Κέντρο Βιβλίου στις 23 και 24/11 στο Μουσείο Μπενάκη (Πειραιώς 138) υπό την αιγίδα του ΥΠΠΟ.

Συμμετέχουν περίπου τριάντα μελετητές του έργου του «που επιχειρούν να επανεξετάσουν τη διττή παρουσία του κορυφαίου υπερρεαλιστή ως ζωγράφου και ως ποιητή». Την πρώτη μέρα θα συζητηθούν θέματα όπως η σχέση των σημερινών ιστορικών Τέχνης με τον Εγγονόπουλο, το κατά πόσο μπορούμε να μιλάμε για υπερρεαλιστικό κίνημα στην Ελλάδα ή αν ο Εγγονόπουλος συνιστά μια μεμονωμένη περίπτωση κλπ. Θα ακολουθήσει συζήτηση με τους εικαστικούς: Γιάννη Κονταράτο, Μαρία Κόντη, Αιμιλία Παπαφιλίππου, Δημήτρη Σεβαστάκη, σε συντονισμό Νίκου Δασκαλοθανάση.

Τη δεύτερη ημέρα θα εξεταστεί το ποιητικό έργο του Εγγονόπουλου, με την παραδοχή ότι «είναι ο ποιητής της γενιάς του '30 που έχει μελετηθεί λιγότερο από τους άλλους ποιητές της ίδιας γενιάς». Θα ακολουθήσει συζήτηση με τους ποιητές Δημήτρη Ελευθεράκη, Δημήτρη Κοσμόπουλο, Γιάννα Μπούκοβα, Γεωργία Τριανταφυλλίδου και Νάσο Βαγενά.

Το συνέδριο είναι ανοιχτό στο κοινό και πλαισιώνεται από έκθεση αφισών που φιλοτέχνησαν οι φοιτητές του εργαστηρίου Γραφικών Τεχνών - Τυπογραφίας και Τέχνης του Βιβλίου της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών, εμπνεόμενοι από την ποίηση του Νίκου Εγγονόπουλου. Παράλληλα θα λειτουργήσει μεγάλη αναδρομική έκθεση για τον Εγγονόπουλο, την οποία διοργανώνει το Μουσείο Μπενάκη (22/11/2007-20/1/2008).

Μελίνα Καρακώστα

Πρόωρα, μόλις στα 48 της χρόνια, έφυγε από τη ζωή η συγγραφέας, μεταφράστρια και μουσικός Μελίνα Καρακώστα, κόρη της Ζωρζ Σαρρή. «Εσβησε» ξαφνικά, από ανακοπή καρδιάς, προχθές, στο Μέγαρο Μουσικής, κατά τη διάρκεια πρόβας για τη μουσική παράσταση για παιδιά, «Παράξενο δεν είναι;», σε κείμενα της Μαρίας Παπαγιάννη, μουσική Θάνου Μικρούτσικου και σκηνοθεσία Σεσίλ Μικρούτσικου και Παναγιώτη Λάρκου.

Η Μελίνα Καρακώστα γεννήθηκε στο Παρίσι το 1959. Σπούδασε ιταλική και κινέζικη λογοτεχνία στη Σορβόνη, καθώς και μουσική. Από το 1987 ασχολήθηκε με τη μουσική διδασκαλία και ανέβαζε μουσικές παραστάσεις με παιδιά, για παιδιά. Εχει γράψει πέντε βιβλία για παιδιά και έχει μεταφράσει γαλλική και ιταλική λογοτεχνία.

Ήταν ένας εξαιρετικός άνθρωπος και τη θυμάμαι ζωηρή και καλόκαρδη, όταν μια φορά μου έδωσε μαι μικρή συνέντευξη για την τηλεόραση. ΟΜΩΣ πώς να παρηγορηθεί η μάνα της, η Ζωρζ Σαρρή; Της ευχόμαστε κουράγιο, όπως και στην οικογένειά της. Μα ήταν μόλις 48 χρονώ. Έχε γεια Μελίνα...

ΕΛΛΑΣ-ΓΑΛΛΙΑ = ΒΑΣΙΛΗΣ ΑΛΕΞΑΚΗΣ!

Αυτός ο μάγκας, που λέγεται Αλεξάκης, δεν μας αφήνει να ησυχάσουμε. Είχα γράψει ότι πήρε κι άλλο βραβείο από τη Γαλλική Ακαδημία για το καινούργιο του βιβλίο «Ap. J.-C.» (εκδόσεις Stock). Βλέπετε, εκδίδει τα βιβλία του τώρα πλέον πρώτα στη Γαλλία και μετά ακολουθεί η Ελλάς (θα κυκλοφορήσει σε καμιά εικοσαριά μέρες από τον Εξάντα, της Μάγδας Κοτζιά, εκεί δηλαδή όπου έχει εκδώσει και τα προηγούμενα βιβλία του). Τέλος πάντων, ο Βασίλης Αλεξάκης, νάτος πάλι στο λογοτεχνικό προσκήνιο. Του αξίζει.

Η ιστορία του μυθιστορήματός του είναι σύγχρονη και αρχίζει από την Αθήνα, όταν η Ναυσικά, μια πλούσια κυρία ογδόντα εννιά ετών, αναθέτει σ’ έναν φοιτητή να διεξαγάγει μια έρευνα στους μοναχούς του Αγίου Όρους. Έχει κατά νου να τους αφήσει την περιουσία της; Ελπίζει να βρει μεταξύ αυτών τον εξαφανισμένο αδελφό της; Η έρευνά του θα τον οδηγήσει χίλια χρόνια πίσω, την εποχή της κατασκευής του πρώτου μοναστηριού. Αλλά και πιό μακριά ακόμη, μέχρι μέσα στην αρχαιότητα. Θα ανακαλύψει ότι ο Χριστιανισμός δεν επιβλήθηκε παρά με καταστροφές και σφαγές που έχουν διαρκέσει αιώνες και ότι οι Θεοί του Ολύμπου έχουν κι αυτοί τους μάρτυρές τους…

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΚΙ ΑΥΤΟ: «Οι Έλληνες αντιστάθηκαν στον χριστιανισμό» (Του Μανώλη Πιμπλή, Τα Νέα, 29/10/07)

Παραθέτω κι ένα σημείωμα της Marianne Payot

Vassilis Alexakis, le plus athénien des Parisiens, joue les enquêteurs sur le mont Athos. Une exploration édifiante.

Athènes-Athos, aller-retour, après et avant Jésus-Christ, en avion et en bateau... De son lointain passé de journaliste Vassilis Alexakis a gardé une belle appétence pour l'investigation. Après sa longue quête des racines maternelles et linguistiques, voilà notre «divin enfant» des îles grecques (né le 25 décembre de l'an de grâce 1943) sur les traces des moines de la Sainte Montagne. Un périple tout aussi captivant que troublant.

Pour complaire à sa vénérable logeuse, Nausicaa Nicolaïdis, qui souhaite faire don de son imposante fortune, le narrateur - jeune étudiant en histoire - délaisse ses cours sur les philosophes présocratiques afin d'enquêter sur les célèbres religieux du mont Athos. Sa mission? Evaluer le degré de sainteté de ces curieux orthodoxes.

Au fil de ses lectures et rencontres, l'apprenti limier lève le voile sur le monde secret des Athonites et de leur péninsule sacrée, créée, selon la mythologie, par le géant Athos, alors qu'il tentait de tuer Poséidon avec un énorme bloc de pierre. C'est en 963 que saint Athanase y fit construire le premier monastère, bientôt suivi de nombreux autres, financés le plus souvent par de riches familles d'Orient et d'Occident. Une opulence et un sens de l'opportunisme qui demeurent la marque de cette communauté autocratique d'hommes dotée de nombreux privilèges, auxquels aucun gouvernement grec n'a jamais osé s'attaquer.

Rien de pontifiant dans ce malicieux voyage dans le temps. Juste le plaisir, à la faveur, notamment, d'une querelle entre apôtres de la Grèce antique et zélateurs de Byzance, de s'échapper, un temps, du miroir franco-français de la rentrée littéraire.

ΗΛΙΑΣ ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΟΣ: ΕΡΑΣΤΗΣ ΛΕΞΕΩΝ ΚΑΙ ΛΕΞΙΚΩΝ

Ο Ηλίας Πετρόπουλος έξω από το φαρμακείο του Νίκου Γαβριήλ Πεντζίκη στη Θεσσαλονίκη (1963).

Το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, Τμήμα Ιστορίας Αρχαιολογίας & Κοινωνικής Ανθρωπολογίας (Ι.Α.Κ.Α.), Το Δημοτικό Κέντρο Ιστορίας & Τεκμηρίωσης Βόλου και το περιοδικό «Μανδραγόρας» σας προσκαλούν στο διήμερο αφιέρωμα με θέμα: Ηλίας Πετρόπουλος - Ένας ανατρεπτικός διανοούμενος, Τετάρτη 7 Νοεμβρίου 2007, 18.00 [Αμφιθέατρο Δ. Σαράτση (3ος όροφος) στο παραλιακό συγκρότημα Παπαστράτου]. Θα μιλήσουν:

Μαίρη Κουκουλέ, συγγραφέας, «Το αρχείο και τη μεθοδικότητα της δουλειάς του Ηλία Πετρόπουλου».

Κώστας Κρεμμύδας ποιητής, εκδότης του περιοδικού «Μανδραγόρας», «Ο βίος και η πολιτεία του Ηλία Πετρόπουλου. Μια σύντομη περιδιάβαση στο έργο του».

Ευάγγελος Αυδίκος, καθηγητής Λαογραφίας Ι.Α.Κ.Α., «Συνομιλώντας με τον Ηλία Πετρόπουλο για τη Λαογραφία».

Γιάννης Πίκουλας, αν. καθηγητής Αρχαίας Ιστορίας Ι.Α.Κ.Α., «Ηλίας Πετρόπουλος: εραστής λέξεων και λεξικών».

Αλέξης Βάκης, μουσικός, παραγωγός ραδιοφώνου, «Το Ρεμπέτικο τραγούδι και ο Ηλίας Πετρόπουλος».

Φίλιππος Φιλίππου, συγγραφέας, «Ο πολιτικός Ηλίας Πετρόπουλος».

Αντρέας Παγουλάτος, ποιητής δοκιμιογράφος, «Τα Μετά ποιητικά τοπία του Η. Π.»

Μάνος Στεφανίδης, κριτικός τέχνης, επιμελητής Εθνικής Πινακοθήκης, «Αναρχία, ιθαγένεια, κοσμοπολιτισμός και παράδοση της λαϊκής εικονογραφίας»

Φοίβη Γιαννίση, λέκτορας Πανεπιστημίου Θεσσαλίας / Τμήμα Αρχιτεκτόνων, «Η μαγειρική του Ηλία Πετρόπουλου».

Την Πέμπτη 8 Νοεμβρίου 2007, 19.30 Κτίριο Σπίρερ (2ος όροφος), Μικρασιατών 81: Έκθεση Κολάζ & αρχείων με τίτλο Έρωτας-θάνατος. Προβολή του ντοκιμαντέρ «Ηλίας Πετρόπουλος- Ένας κόσμος υπόγειος», σενάριο-σκηνοθεσία: Καλλιόπη Λεγάκη, αφήγηση: Γιώργος Κέντρος, φωτογραφία: Γιάννης Μισουρίδης μουσική: Νίκος Παπαδογούλας, ήχος: Γιώργος Βασιλείου, μοντάζ: Ηλίας Δημητρίου, μιξάζ: Κώστας Βαρυμποπιώτης, παραγωγή: ΕΡΤ, Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου και Portolanos Films.

Το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, Τμήμα Ιστορίας Αρχαιολογίας & Κοινωνικής Ανθρωπολογίας (Ι.Α.Κ.Α.), Το Δημοτικό Κέντρο Ιστορίας & Τεκμηρίωσης Βόλου και το περιοδικό «Μανδραγόρας» σας προσκαλούν στο διήμερο αφιέρωμα με θέμα: Ηλίας Πετρόπουλος - Ένας ανατρεπτικός διανοούμενος, Τετάρτη 7 Νοεμβρίου 2007, 18.00 [Αμφιθέατρο Δ. Σαράτση (3ος όροφος) στο παραλιακό συγκρότημα Παπαστράτου]. Θα μιλήσουν:

Μαίρη Κουκουλέ, συγγραφέας, «Το αρχείο και τη μεθοδικότητα της δουλειάς του Ηλία Πετρόπουλου».

Κώστας Κρεμμύδας, ποιητής, εκδότης του περιοδικού «Μανδραγόρας», «Ο βίος και η πολιτεία του Ηλία Πετρόπουλου. Μια σύντομη περιδιάβαση στο έργο του».

Ευάγγελος Αυδίκος, καθηγητής Λαογραφίας Ι.Α.Κ.Α., «Συνομιλώντας με τον Ηλία Πετρόπουλο για τη Λαογραφία».

Γιάννης Πίκουλας, αν. καθηγητής Αρχαίας Ιστορίας Ι.Α.Κ.Α., «Ηλίας Πετρόπουλος: εραστής λέξεων και λεξικών».

Αλέξης Βάκης, μουσικός, παραγωγός ραδιοφώνου, «Το Ρεμπέτικο τραγούδι και ο Ηλίας Πετρόπουλος».

Φίλιππος Φιλίππου, συγγραφέας, «Ο πολιτικός Ηλίας Πετρόπουλος».

Αντρέας Παγουλάτος, ποιητής δοκιμιογράφος, «Τα Μετά ποιητικά τοπία του Η. Π.»

Μάνος Στεφανίδης, κριτικός τέχνης, επιμελητής Εθνικής Πινακοθήκης, «Αναρχία, ιθαγένεια, κοσμοπολιτισμός και παράδοση της λαϊκής εικονογραφίας»

Φοίβη Γιαννίση, λέκτορας Πανεπιστημίου Θεσσαλίας / Τμήμα Αρχιτεκτόνων, «Η μαγειρική του Ηλία Πετρόπουλου».

Την Πέμπτη 8 Νοεμβρίου 2007, 19.30 Κτίριο Σπίρερ (2ος όροφος), Μικρασιατών 81: Έκθεση Κολάζ & αρχείων με τίτλο Έρωτας-θάνατος. Προβολή του ντοκιμαντέρ «Ηλίας Πετρόπουλος- Ένας κόσμος υπόγειος», σενάριο-σκηνοθεσία: Καλλιόπη Λεγάκη, αφήγηση: Γιώργος Κέντρος, φωτογραφία: Γιάννης Μισουρίδης μουσική: Νίκος Παπαδογούλας, ήχος: Γιώργος Βασιλείου, μοντάζ: Ηλίας Δημητρίου, μιξάζ: Κώστας Βαρυμποπιώτης, παραγωγή: ΕΡΤ, Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου και Portolanos Films.

Βραβείο της Γαλλικής Ακαδημίας στον Βασίλη Αλεξάκη

Είναι άξιος! Ο Βασίλης Αλεξάκης είναι καλός συγγραφέας. Και η Γαλλική Ακαδημία που τον τίμησε με το Grand Ρrix du Roman (Βραβείο Μυθιστορήματος) για το έργο του «μ.Χ.» (εκδόσεις Εξάντας), κάτι ξέρει. Είχε κάνει θραύση λίγο μετά τη μεταπολίτευση με το «Τάλγκο», που ο Γιώργος Τσεμπερόπουλος το γύρισε ταινία με τον τίτλο «Ξαφνικός έρωτας». Με την ευκαιρία διαβάστε και μια συνέντευξή του στην Λώρη Κέζα, με αφορμή το μυθιστόρημα "Η καρδιά της Μαργαρίτας". ΤΥΠΟΣ: Ελληνικός θρίαμβος στο Παρίσι (Το Βήμα), Η γαλλική Ακαδημία βράβευσε τον Βασίλη Αλεξάκη (Η Καθημερινή), Βράβευση του Βασίλη Αλεξάκη από τη Γαλλική Ακαδημία (Η Ναυτεμπορική) και στην ιστοσελίδα της otenet.

Θα σημειώσω, βιβλιογραφικά και κάποιες παλιότερες δημοσιεύσεις (για όσους ενδιαφέρονται):

Με ηρωίδα τη γλώσσα. Ο Bασίλης Aλεξάκης, τα ελληνικά, τα γαλλικά και η αφρικανική σάνγκο (συνέντευξη στη Μαίρη Παπαγιαννίδου, Το Βήμα, 15/6/2003).

Επάγγελμα "ξένος"!Έχει τρία σπίτια, έξι γραφομηχανές από τις οποίες η μία έχει ελληνικούς χαρακτήρες. Στο Παρίσι, στην Αθήνα ή στο νησί της Τήνου, όπου κι αν βρίσκεται, δίνει την εντύπωση ενός περαστικού. Φεύγει από το σπίτι του, για να πάει σπίτι του, περνώντας από το σπίτι του... Και αυτό φτάνει για να νιώσει ευχαρίστηση.

Ο Βασίλης Αλεξάκης, ο Έλληνας της Γαλλίας, ζει από τα μυθιστορήματά του αλλά και μέσα από αυτά. Οι ήρωες που "γεννά" είναι η καλύτερη συντροφιά του. Γι' αυτό συχνά λένε ότι μοιάζει με μαριονετίστα που απλώς φιλοξενείται λίγες μέρες στο Παρίσι... (Μαρία Αδαμοπούλου, Η Αυγή, 15/1/2000).

Βασίλης Αλεξάκης: "Ξέχασα ότι είμαι λευκός". Πού είναι περισσότερο δημοφιλής ο Βασίλης Αλεξάκης, στην Αθήνα ή στο Παρίσι; Σε καμία από αυτές τις δύο πόλεις, όπου μοιράζει τη ζωή και την έμπνευσή του, αλλά στο Μπανγκί, την πρωτεύουσα της Δημοκρατίας της Κεντρικής Αφρικής! Πριν από λίγο καιρό αποφάσισε να μάθει τα σάνγκο, τη γλώσσα που μιλιέται εκεί, ρουφώντας ένα λεξικό 6.000 λέξεων και στη συνέχεια πήρε τη βαλίτσα του και ταξίδεψε στο Μπανγκί: «Ενας αφρικανός δημοσιογράφος μου πήρε συνέντευξη για την τοπική τηλεόραση, που ο κόσμος τη βλέπει στα καφενεία», λέει ο ίδιος... (της Παρής Σπίνου, Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία / 7, 1/6/2003).

Όταν ερωτεύεσαι μια γλώσσα όπως μια γυναίκα. Μια κυρία και πάλι πρωταγωνίστρια στο καινούργιο βιβλίο του Βασίλη Αλεξάκη. Όμως όχι σαν κι αυτές που κυριαρχούσαν στα εννέα προηγούμενα μυθιστορήματά του, αφού στις "Ξένες γλώσσες" πρωταγωνιστεί η γλώσσα σάνγκο, μια διάλεκτος που μιλιέται στη Δημοκρατία της Κεντρικής Αφρικής και πέρα από τη δημιουργική έμπνευση έδωσε στον γνωστό συγγραφέα τη δυνατότητα να μιλήσει για πράγματα που με την ελληνική και τη γαλλική δεν μπορούσε εύκολα να το κάμει. "Έτσι μπόρεσα να μιλήσω για τον θάνατο του πατέρα μου" έλεγε χθες ο Βασίλης Αλεξάκης συστείνοντας το βιβλίο του, στο σπίτι τους της Αθήνας, το γνωστό υπόγειο της οδού Αναγνωστοπούλου. (Πόλυ Κρημνιώτη, Η Αυγή, 21/5/2003).

"Η γραφή είναι επάγγελμα που δεν μαθαίνεται". Ο Βασίλης Αλεξάκης, η επανέκδοση των νεανικών του μυθιστορημάτων και η ευχέρειά του να γράφει σε δύο γλώσσες... (Βασίλης Κ. Καλαμαράς, Ελευθεροτυπία, 27/3/2006)

Έφυγε από τη ζωή ο ποιητής Θανάσης Κωσταβάρας

Κάθε μέρα και μια πικρή είδηση - όπως κια υτή η σημερινή που ήρθε από τον "Μανδραγόρα", τον Κώστα τον Κρεμμύδα. Και τι λέει το μήνυμα του Κώστα; Παρασκευή βράδυ έφυγε από τη ζωή ο ποιητής Θανάσης Κωσταβάρας. Ένας από τους σημαντικότερους ποιητές της Πρώτης Μεταπολεμικής γενιάς, ο Θανάσης Κωσταβάρας, γεννήθηκε στο Βόλο το 1927. Σε ηλικία δεκαπέντε χρόνων, ως Επονίτης, προσχωρεί στον ΕΛΑΣ. Το 1944 τραυματίζεται σε μάχη με τους Γερμανούς. Με το τέλος του πολέμου έρχεται στην Αθήνα και γράφεται στην Οδοντιατρική Σχολή Αθηνών το 1946. Τον Ιανουάριο του 1949 συλλαμβάνεται στα Εξάρχεια, δικάζεται και μεταφέρεται στις φυλακές Βούρλων. Το Νοέμβριο του 1948 εκτοπίζεται στη Μακρόνησο, όπου παρέμεινε τέσσερα χρόνια. Με την απόλυσή του ολοκληρώνει τις σπουδές του και ξεκινά να εργάζεται ως οδοντίατρος, παραμένοντας έως σήμερα μάχιμος, «ταγμένος στο όνειρο για έναν καλύτερο κόσμο», όπως έλεγε ο ίδιος.

Ήταν παντρεμένος με τη δοκιμιογράφο Αγγελική Κωσταβάρα και είχε ένα γιο.

Από το 1956 που κυκλοφόρησαν τα πρώτα του ποιήματα («Αναζήτηση»), μέχρι σήμερα εξέδωσε είκοσι ποιητικές συλλογές (Ο μουγγός τραγουδιστής, Ιστορήματα, Τα ερωτικά, Ο φόβος του ακροβάτη, Κήποι στον Παράδεισο, Στο βάθος του χρώματος, Το ημερολόγιο της αυριανής εξορίας, Η μακρινή άγνωστη χώρα, κ. ά.)με τελευταία την εκτός εμπορίου αφιερωμένη στην απώλεια της αγαπημένης του Αγγελικής. Έγραψε δοκίμια, διηγήματα, θέατρο, που ανέβηκαν από τη «Δωδεκάτη Αυλαία» (1960) και το Θέατρο Τέχνης την περίοδο 1977-78, ενώ Τα ιερά και τα όσια παρουσιάστηκαν το Νοέμβριο του 1983 από την ΕΤ1. Ήταν μέλος της συντακτικής επιτροπής του περιοδικού Μανδραγόρας. Αφιερώματα για το έργο του έγιναν από τα περιοδικά Ελί-τροχος, (τχ. 3, 2001), Μανδραγόρας, (τχ. 25, Ιούλιος 2001), Θέματα λογοτεχνίας, κ. ά.

Η κηδεία του θα γίνει την Τρίτη 23 Οκτώβρη 2007 και ώρα 3.30μμ από το νεκροταφείο Χαλανδρίου.

Για περισσότερες πληροφορίες, καθώς επίσης και για ποιήματα του Κωσταβάρα, μπορείτε να "πάτε" ΕΔΩ.

Στο Μέγαρο: Πέντε συγγραφείς συζητούν

Περίοδος λογοτεχνών ξεκινάει από την ερχόμενη Δευτέρα στο Μέγαρο Μουσικής, στο πλαίσιο των εκδηλώσεων του Megaron Plus. Η αρχή θα γίνει την Τρίτη 23 Οκτωβρίου, στις 7μ.μ., όταν πέντε συγγραφείς ελληνικής καταγωγής που ζουν και γράφουν στο εξωτερικό, συζητούν -για πρώτη φορά μαζί- για τη λογοτεχνία, το έργο τους, τη σχέση τους με την Ελλάδα.

Ο Βασίλης Αλεξάκης (Γαλλία), ο Αρης Φιορέτος (Σουηδία), ο Θοδωρής Καλλιφατίδης (Σουηδία), ο Πάνος Καρνέζης (Μεγάλη Βρετανία) και Περικλής Μονιούδης (Γερμανία) θα συζητήσουν μπροστά στο ελληνικό κοινό, στην αίθουσα «Νίκος Σκαλκώτας», με συντονίστρια τη δημοσιογράφο Μικέλλα Χαρτουλάρη. Ως «πολίτες του κόσμου» με την ουσιαστική έννοια του όρου, καλούνται να συζητήσουν γύρω από ζητήματα ταυτότητας -της ελληνικής ή της παγκόσμιας- που ενδεχομένως επηρεάζει τη ματιά και τον τρόπο της γραφής τους, να αποκαλυφθούν και να συστηθούν μέσα από τη γλώσσα που επέλεξαν να γράφουν, τη σκέψη και την ιδιοσυγκρασία τους. Πώς λειτουργούν όλα αυτά τα στοιχεία ως μέσον επικοινωνίας με τους αναγνώστες τους, που είναι μέλη της πολυπολιτισμικής κοινότητας του 21ου αιώνα;

Βιβλία για όλους!

Δεν κάνω το γραφείο Τύπου του Καστανιώτη. Απλώς θα παρουσιάζω (αδιακρίτως) τις νέες εκδόσεις. Η κρίση είναι του αναγνώστη. Οι κριτικές είναι των διαπλεκομένων. Όταν πάει κάποιος στο βιβλιοπωλείο και εκεί στις προθήκες ξεφυλλίσει ένα βιβλίο θα καταλάβει για την ποιότητά του. Πολλοί ενδιαφέρονται για τον συγγραφέα ό,τι κι αν γράφει. Άλλοι θέλγονται από το εξώφυλλο, κάποιοι άλλοι το θέμα που διαπραγματεύεται ο συγγραφέας. Οι αναλύσεις ενός βιβλίου από τους ποικιλώνυμους "κριτικούς" (εννοώ κι αυτούς της μπλογκόσφαιρας) με βρίσκουν αδιάφορο - οι περισσότερες είναι αναλύσεις συναισθηματικές κι έχεουν την εντύπωση ότι κάθε φορά γράφουν για το βιβλίο του αιώνα, ενώ είναι απλώς ένα ακόμη βιβλίο. Ξέρετε, μετά αρχίζουν οι δηλώσεις, συνεντεύξεις των συγγραφέων, οι παρεμβάσεις των ομοτέχνων, η διαφήμιση, τα "ευπώλητα"... Βρε ουστ!

Η καρφίτσα

Μαρία Μαλανδρίνου

Mέσα σε τρεις μόνον μέρες ένα κουβάρι ανθρώπινων ιστοριών ξετυλίγεται, καθώς τρεις γυναίκες αφηγούνται την προσωπική τους διαδρομή. Η Όλγα, η Φανή και η Mάρθα –γιαγιά, μητέρα και κόρη– μιλούν για τις δοκιμασίες τους, και το πολυκύμαντο παρελθόν τους βαθμιαία εισχωρεί στο παρόν, είτε για να το εξηγήσει είτε για να καθοδηγήσει την εξέλιξη του μύθου. Στο κέντρο όλων των αφηγήσεων βρίσκεται η «καρφίτσα», ένα πολύτιμο κόσμημα και ταυτόχρονα κάτι παραπάνω από αυτό: Ένα στοίχημα ανάμεσά τους, η περηφάνια τους, η πραγματική ή ψευδεπίγραφη ιστορία τους, αλλά και ένα πρόσχημα για να αναδυθούν και να αναδειχθούν συναισθήματα και κρυμμένες επιθυμίες. Ένα βιβλίο για τα ψέματα που δεν τελειώνουν, για τις προκαταλήψεις που οχυρώνουν τη λογική, για τη διά βίου περιπλάνηση της κάθε γυναίκας και για τα φαντάσματα του παρελθόντος της: αυτά που στοιχειώνουν το παρόν και καταλύουν τις βεβαιότητες της επόμενης μέρας.

Τα τύμπανα της κοιλιάς και του πολέμου

Αντώνης Σουρούνης

«Aυτή η πόλη είναι για μένα», σκέφτεται ο ήρωας του βιβλίου όταν πρωταντικρίζει το 1964 την Aθήνα ερχόμενος από την Eυρώπη για να πραγματοποιήσει τα συγγραφικά του όνειρα. Eνώ, όμως, εκεί παντού όπου πήγαινε έβρισκε δουλειά την πρώτη κιόλας μέρα, εδώ παντού όπου πήγαινε ήταν «υπεράριθμος». Έτσι, αναγκάζεται να διακόψει την αναβολή του και να παρουσιαστεί στο στρατό για να κρατηθεί στη ζωή και ταυτόχρονα να κρατήσει ζωντανά κι εκείνα του τα όνειρα. «Nα μη με βασκάνω – τα είχα καταφέρει. Eίχα μια δουλειά λουξ, μια γυναίκα λουξ κι ένα σπίτι λουξ», λέει μετά δέκα χρόνια, το 1974, αλλά ακριβώς τότε τον καλεί ο στρατός για να πάει να πολεμήσει. Mε χιούμορ και σαρκασμό περιγράφει εκείνη την επιστράτευση και τις προσπάθειές του να αποφύγει έναν ηλίθιο πόλεμο. Στα δύο επόμενα διηγήματα παρακολουθούμε την πρώτη και την τελευταία μέρα ενός μπάρκου, και στο τελευταίο γινόμαστε μάρτυρες μιας παράξενης ιστορίας που εξελίσσεται σε καζίνα, καμπαρέ και πορνεία, ώσπου με το φως της αυγής τελειώνει και «Tο σκαρφάλωμα στο σκοτάδι της νύχτας» κι έρχεται η κάθαρση και η γαλήνη. Έστω και παροδικά.

Τα χρόνια των ανέμων

Κώστα Αγγελική

Στα σοκάκια της Θεσσαλονίκης των δεκαετιών του ’20 και του ’30, δυο γυναίκες μεγαλώνουν μαζί και ξεφλουδίζουν τη ζωή, ανακαλύπτοντας την ουσία της μέσα από τη δύναμη των λέξεων και των κρυμμένων νοημάτων. Στις διχασμένες δεκαετίες, όμως, που θα ακολουθήσουν, στα ταραγμένα χρόνια του Πολέμου και του Εμφυλίου, η μοίρα δε θα σεβαστεί ούτε φιλίες ούτε πίστεις. Μαζί με τον παλαιό τρόπο ζωής θα καταρρεύσουν οι προσωπικές τους αυταπάτες, και η συνεχής αναζήτηση του ανεκπλήρωτου έρωτα θα τις φέρει αντιμέτωπες με επώδυνες αλήθειες, που, όταν φανερώνονται, μοιάζουν με χαστούκια από άλκιμο χέρι. Μια περιδιάβαση σε μια πόλη που ο θεός Αίολος δεν την ξέχασε ποτέ, ένα ταξίδι στη Θεσσαλονίκη των πρώτων δεκαετιών του εικοστού αιώνα, ένα βιβλίο που επιστρέφει στα συνταρακτικά «χρόνια των ανέμων», που, καθώς φυσούσαν, παρέσυραν στο διάβα τους δύο γενιές γυναικών και μαζί μ’ αυτές τον έρωτα, τα πάθη και την ελπίδα τους για μια απανεμιά.

Το μυστικό της συγγραφέως

Δέσποινα Λαλά-Κριστ

Τέξας, 1983. Μια άγρια δολοφονία οδηγεί στη θανατική καταδίκη την Κάρλα Τάνερ και τον εραστή της. Δεκατέσσερα χρόνια μετά, αυτή η νέα γυναίκα, αναγεννημένη πλέον χριστιανή, υποβάλλει αίτηση χάριτος στον κυβερνήτη της πολιτείας, τον Τζωρτζ Μπους τον νεότερο. Όμως η μοίρα της, συνυφασμένη με τις αλαζονικές επιδιώξεις ενός πολιτικού, την οδηγεί στο θάλαμο θανάτου. Με το Μυστικό της συγγραφέως η συγκλονιστική αυτή ιστορία μεταφέρεται στη λογοτεχνία, σ’ ένα βιβλίο που προσπαθεί να υπερασπιστεί το ήθος και τις αρετές της ουμανιστικής παράδοσης. Σ’ ένα μυθιστόρημα όπου πραγματικά πρόσωπα και συμβάντα γίνονται αφορμή για μια δραματική αναδρομή στο παρελθόν μιας αδίστακτης φόνισσας. Η Δέσποινα Λαλά-Κριστ υπακούοντας στο υπαρξιακό της κάλεσμα, εμπλέκεται σ’ έναν διάλογο με την ηρωίδα της, αναζητεί απαντήσεις στα βασανιστικά ερωτήματα της ανθρώπινης ύπαρξης, ενώ συγχρόνως μυεί τον αναγνώστη, άλλοτε με σοβαρότητα κι άλλοτε με χιούμορ, στην τέχνη της συγγραφής.

Ελ Γκρέκο, ο ζωγράφος του θεού

Δημήτρης Σιατόπουλος

Ο Δομήνικος Θεοτοκόπουλος, κατά κόσμον «Ελ Γκρέκο», εξέχουσα φυσιογνωμία στην ιστορία της παγκόσμιας ζωγραφικής, διήνυσε κατά τον 16ο και τον 17ο αιώνα μια πολυκύμαντη διαδρομή, μοιρασμένη στην τέχνη και στη ζωή. Η σταθερή προσήλωση στις μοναδικές στη δυτική τέχνη εξαϋλωμένες, πνευματικές μορφές, η ανυποχώρητη στάση ενάντια στο κατεστημένο, η σθεναρή υποστήριξη του αγώνα των Κρητικών κατά των Βενετών, οι αλλεπάλληλες –συναρτημένες συχνά από τις μοιραίες του σχέσεις– μετακινήσεις, η σύγκρουση με την Ιερά Εξέταση, είναι μόνο λίγες όψεις από τη ζωή και τη δράση μιας πολυδιάστατης προσωπικότητας, που έζησε ελεύθερη και πάντοτε ασυμβίβαστη τόσο στην Κρήτη όσο στη Βενετία, στο Μπασάνο, στη Ρώμη ή στο Τολέδο.
Στη μυθιστορηματική βιογραφία του Δημήτρη Σιατόπουλου, ανασυντίθεται ένα εντυπωσιακό μωσαϊκό εικόνων, χώρων, γεγονότων και προσώπων, όπου δεσπόζει η εμβληματική μορφή του Ελ Γκρέκο, αναδεικνύονται άγνωστες πτυχές του χαρακτήρα του, ενώ ταυτόχρονα αναβιώνουν οι πολιτικές, κοινωνικές και ιδεολογικές αντιφάσεις μιας πολυτάραχης εποχής. Στο βιβλίο βασίστηκε το σενάριο της ταινίας Ελ Γκρέκο του Γιάννη Σμαραγδή.

Εν αρχή ην ο Καζαντζίδης

Λευτέρης Παπαδόπουλος

Ο Άκης Πάνου εξομολογείται: «Πάμε ένα βράδυ του ’58 με τον Μουρκάκο και τον Κολοκοτρώνη να ακούσουμε τον Καζαντζίδη στον “Αστέρα”, στην Κοκκινιά. Φίσκα το μαγαζί. Μας βάζουνε να καθίσουμε σε κάτι καφάσια. Τραγουδάει ο Στέλιος: “Μα κανένας δε μου φταίει για το χάλι μου / σπάσιμο θέλει το κεφάλι μου”. Και τότε, πετάγεται κάποιος πάνω, σπάει ένα ποτήρι και το καρφώνει στο μέτωπό του! Παγώνουμε όλοι. Τον παίρνουνε αυτόνε γεμάτο αίματα. Κι ενώ τον σέρνουνε στην έξοδο και ο Στέλιος συνεχίζει το τραγούδι, γυρίζει και του φωνάζει: “Γεια σου, Στελάρα!” Καταλαβαίνεις; Λέω, λοιπόν: Αν φύγει ο Στέλιος από την Κοκκινιά κι αρχίσει να τραγουδάει περπατώντας για ν’ ανέβει στην Αθήνα, με τον κόσμο που θα μαζέψει στο δρόμο δεν κάνει επανάσταση; [...]Τι συμβαίνει, λοιπόν; Συμβαίνει ότι υπάρχει ένα μεγαλείο. Η ικανότητα ενός ανθρώπου, που ξεπηδάει από την εμπειρία του να παίρνει από το τραγούδι την ψυχή του και να μου τη δίνει».

Καπέλα στο πέλαγος

Β. Δ. Αναγνωστόπουλος

Μες στην πολυσύνθετη μεταπολεμική περίοδο μεγαλώνει ένα παιδί της επαρχίας, γίνεται έφηβος και φοιτητής. Στην αφήγησή του αντικατοπτρίζεται αφενός η Ελλάδα της υπαίθρου κατά τις δεκαετίες του ’40 και του ’50, με τα μίση, τον εμφύλιο και τα έντονα πολιτικά πάθη, και αφετέρου η πρωτεύουσα της δεκαετίας του ’60, η Αθήνα των κοινωνικών συγκρούσεων, της πολιτικής αστάθειας και της δικτατορίας. Τα γεγονότα και το κλίμα αυτής της περιόδου, που σημάδεψαν καθοριστικά όλη τη χώρα αλλά ιδιαίτερα τη γενιά του 1-1-4 και του 15% για την παιδεία, εντυπώθηκαν ανεξίτηλα στην ψυχή του νεαρού τότε φοιτητή της φιλολογίας, για να αναβιώσουν χρόνια αργότερα, χωρίς τη διάβρωση του χρόνου, σε αυτό το αφήγημα.
Τα Καπέλα στο πέλαγος δε συνιστούν μιαν απλή, αυτοβιογραφική απόπειρα. Αποτελούν πρωτίστως μια πρωτογενή βιωματική μαρτυρία, μια αυθεντική ανασύσταση της κοινωνικής, εκπαιδευτικής και πολιτικής κατάστασης εκείνης της εποχής, ένα αφήγημα που αναφέρεται στον απόηχο της μετεμφυλιακής Ελλάδας αλλά και στην αντανάκλαση ενός ελπιδοφόρου μέλλοντος.

Φέιγ βολάν της κατοχής

Κώστας Βάρναλης

Αν το χρονογράφημα σε καιρό ειρήνης συνιστά επίπονη εργασία, στην Κατοχή αποτελούσε επικίνδυνη απασχόληση. Μια λέξη κοινωνικής κριτικής παραπάνω, μπορούσε να οδηγήσει τον χρονογράφο στο κολαστήριο του Χαϊδαρίου, ενώ μια έκφραση επαινετική να του αποδώσει πρόθεση συνεργασίας. Ισορροπώντας σαν ακροβάτης στη σκοτεινιά αυτών των ημερών, ο Κώστας Βάρναλης κατόρθωσε με τις στήλες του στην εφημερίδα Πρωία να συμπαρασταθεί στον κόσμο που δεινοπαθούσε, να αποφορτίσει την ατμόσφαιρα στις πιο δραματικές ώρες και να αναδείξει στα τραγικά γεγονότα το ενυπάρχον κωμικό στοιχείο.
Ο Παύλος Νιρβάνας θεωρούσε το χρονογράφημα «ιστορία του λεπτού και του δευτερολέπτου». Επισήμαινε ότι «συμβάντα, επεισόδια, σκηναί της ζωής, ασήμαντα κάποτε γεγονότα […], παραλαμβάνονται από τον χρονογράφον, ιστορούνται, διυλίζονται, καλούνται ν’ αποδώσουν την βαθυτέραν των ουσίαν και, κάποτε, την βαθυτέραν των έννοια». Από τη σήραγγα αυτής της σύνθετης πνευματικής διεργασίας πέρασαν και τα στιγμιότυπα της Κατοχής για να αποτυπωθούν για πάντα στα χρονογραφήματα του Βάρναλη. Η έκδοσή τους αναπληρώνει ένα φιλολογικό χάσμα, κυρίως όμως, επιτρέπει να ακουστεί και πάλι ο άδολος και στοχαστικός λόγος του σημαντικού αυτού διανοουμένου.

Δέκα μύθοι και μια ιστορία

Νίκος Παπανδρέου

Σε αυτές τις ιδιόρρυθμες ιστορίες συναντάμε το μικρό Αριστείδη που έρχεται στην Ελλάδα από την Αμερική στις αρχές της δεκαετίας του '60 με την οικογένειά του. Μόλις εννιά ετών, φοβάται ότι αν δεν θυμηθεί τον πληθυντικό κάποιου ρήματος ή αν βάλει θηλυκή αντωνυμία για αρσενικό ουσιαστικό, το πολιτικό μέλλον του πατέρα του και η οικογενειακή του τιμή θα γελοιοποιηθούν. Η ανάγκη του να σταματήσει το χρόνο μέσα από τα παιδικά του μάτια, θέλοντας να κρατήσει τον έλεγχο ανασυναρμολογώντας τα γεγονότα, τον οδηγεί σε μια διαδρομή εξωφρενικής αυτο-εφεύρεσης, που τον ελευθερώνει στη δίνη ενός κόσμου γεμάτου καινούργια δεδομένα.

Κίρα Σίνου

Σήμερα που είπα να επανέλθω (μετά από ένα δίμηνο περίπου), αρχίζω με μια απώλεια: Έφυγε η Κίρα Σίνου, που αγαπήθηκε από τους μικρούς αναγνώστες. Έφυγε την Πέμπτη 27 Σεπτεμβρίου, και η κηδεία της θα γίνει το Σάββατο 28 Σεπτεμβρίου 2007 και ώρα 10:30 π.μ. από το Α’ Νεκροταφείο Αθηνών.

Η Κίρα Σίνου γεννήθηκε στο Ροστόφ της Ρωσίας από πατέρα Έλληνα και μητέρα Ρωσίδα. Ήρθε στην Ελλάδα εννιά χρόνων, χωρίς να ξέρει ελληνικά, δεν άργησε όμως να τα μάθει τόσο καλά, που διηγήματά της άρχισαν να δημοσιεύονται τακτικά στη Διάπλαση των Παίδων. Από το ίδιο περιοδικό πήρε και το πρώτο της λογοτεχνικό βραβείο. Εργάστηκε ως υπάλληλος στη ΔΕΗ και, όταν παραιτήθηκε, αρχικά ασχολήθηκε με λογοτεχνικές μεταφράσεις και έπειτα άρχισε να γράφει.

Βραβεύτηκε πολλές φορές, εδώ και στο εξωτερικό. Το όνομά της αναγράφηκε δύο φορές στον Τιμητικό Πίνακα της ΙΒΒΥ (το 1984 και το 1990) , πήρε έπαινο του Ευρωπαϊκού Βραβείου του Πανεπιστημίου της Πάντοβα και τιμητικό δίπλωμα στη Σοβιετική Ένωση. Ήταν υποψήφια για το Βραβείο Άντερσεν το 1996 και για το Διεθνές Βραβείο Astrid Lindgren το 2005.

Έκανε εκπομπές στην τηλεόραση και στο ραδιόφωνο, συνεργάστηκε με διάφορα περιοδικά και ήταν τακτικό μέλος της Εθνικής Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών, του Κύκλου Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου, της Γυναικείας Λογοτεχνικής Συντροφιάς, της οποίας υπήρξε αντιπρόεδρος, και της Εταιρείας Μεταφραστών Λογοτεχνίας. Το συγγραφικό της έργο περιλαμβάνει περισσότερα από 33 βιβλία ενώ οι μεταφράσεις της ξεπερνούν τις 100 από αγγλικά, γερμανικά, ρωσικά και γαλλικά.

Μερικά από τα βιβλία της είναι: Στη χώρα των μαμούθ, Το αίνιγμα του πύργου, Το τέλος των τεράτων, Το μεγάλο πείραμα, Στην πόλη του ’ι Δημήτρη, Τα διαμάντια της μαϊμούς, Το χέρι στο βυθό, Το συμβόλαιο του πύργου, Ο τελευταίος βασιλιάς της Ατλαντίδας, Ο αιχμάλωτος του πύργου, Το ασημένιο μενταγιόν, Περσεφόνη η πάπια που πήγε σχολείο.

Νίκος Νικολαΐδης

Μέσα στον προεκλογικό πυρετό πήρατε είδηση ότι έφυγε ο «οργισμένος Βαλκάνιος»; Είναι αλήθεια ότι αναπάντεχα ο Νίκος Νικολαϊδης μας γύρισε την πλάτη κι αποχώρησε από τον μάταιο κόσμο μας. Ήταν μόλις 67 χρονώ. Τον αγαπήσαμε μέσα από τα κινηματογραφικά έργα του – τις μικρού μήκους ταινίες του Lacrimae Rerum και Άνευ όρων και τις μεγάλες ταινίες Γλυκειά Συμμορία, Πρωινή περίπολος, Τα κουρέλια τραγουδάνε ακόμα, Singapore Sling, και την τελευταία του ταινία, του 2005, The zero years. Αλλά ως συγγραφέας του Οργισμένου Βαλκάνιου (1977), θα μείνει στην ιστορία της νεοελληνικής πεζογραφίας.

Είχε γράψει όμως κι άλλα μυθιστορήματα, όπως Οι Τυμβωρύχοι (1964), Γλυκιά συμμορία (1984), Γουρούνια στον άνεμο (1993), ενώ κυκλοφόρησε και το σενάριο του έργου Τα κουρέλια τραγουδάνε ακόμα (1980).

Προσφιλή του θέματα ήταν η δεκαετία του ’50 και το φιλμ νουάρ, το παιχνίδι μεταξύ σεξ και θανάτου, η συντροφικότητα και ο έρωτας. Οι ήρωές του συνήθως είναι άνθρωποι στα όρια, σε παράλογες ή ακραίες καταστάσεις που συνήθως παίζουν το τελευταίο τους χαρτί. Ο ίδιος ο Νικολαΐδης, όταν ολοκλήρωσε το 2005 το Τhe zero years είχε δηλώσει ότι επρόκειτο για την τελευταία του ταινία.

«Το ανεξάρτητο και ανατρεπτικό του βλέμμα θα είναι πάντα στην καρδιά και τη μνήμη μας», αναφέρει σε συλλυπητήριο τηλεγράφημά της η διοίκηση του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, που ετοιμάζει πλήρες αφιέρωμα στο έργο του, στην επόμενη διοργάνωση.

Ο Σωκράτης Καψάσκης!

Μια ωραία φυσιογνωμία ήταν ο Σωκράτης Καψάσκης, τον οποίο οι φίλοι του αποχαιρέτισαν την περασμένη Τετάρτη, στο γενέθλιο τόπο του, στο χωριό Πισινώντα, στη Ζάκυνθο, όπου είχε αποσυρθεί, μακριά από το πλήθος των φωνασκούντων και των αγοραίων πνευμάτων.

Δυο-τρία πράγματα να θυμόμαστε γι' αυτόν τον σπουδαίο άνθρωπο. Το ένα είναι ότι μετέφρασε τον ("δυσμετάφραστο", όπως έχει γράψει ο Μαρωνίτης) Οδυσσέα του James Joyce και μάλιστα τιμήθηκε γι' αυτό με το Ευρωπαϊκό Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης το 1992. Ήταν μια μετάφραση-άθλος και του οφείλουμε ευγνωμοσύνη.

Το άλλο είναι ότι το 1967, όταν μαύριζε ο τόπος από το καθεστώς των Απριλιανών, ο Καψάσκης δημιούργησε τον κινηματογράφο "Στούντιο" (στην πλατεία Αμερικής), κι εκεί είδαμε... και τι δεν είδαμε! Μοναδικές ταινίες του παγκόσμιου κινηματογράφου. Εκεί πηγαίναμε να συναντήσουμε όσους είχαν καλλιτεχνικές ανησυχίες συνυφασμένες με τις πολιτικές εξελίξεις, εκεί γίνονταν συζητήσεις...

Όμως ο Καψάσκης γύρισε και ταινίες, έγραψε βιβλία... Μυθιστορήματα και τα δοκίμια: «Η ιδεολογική και πολιτική διαμόρφωση του Διονυσίου Σολωμού (1818-1838)», «Μοναχικοί μαυροντυμένοι περιπατητές της Κέρκυρας. Διονύσιος Σολωμός - Ανδρέας Κάλβος» και «Στοιχεία βιογραφίας του Διονυσίου Σολωμού».

Θα τον θυμόμαστε...

Για τον Ανδρέα!

«Για βάλτε τον εαυτό σας στη θέση μου. Σφυροκοπιέμαι κυριολεκτικά κάθε μέρα». Ο Νίκος Παπανδρέου ίσως για πρώτη φορά ομολογεί ανοιχτά το βάρος του ονόματος «Ανδρέας», και του επωνύμου που φέρει, αλλά και την αίσθηση της υποχρέωσης, σαν δύο πόλους που αντιμάχονται ο ένας τον άλλο. Στο καινούργιο βιβλίο του, «Ιστορίες της τσέπης» (εκδ. Καστανιώτης), το οποίο συνθέτουν δεκάδες μικρά κείμενα, τριών έως πέντε σελίδων το καθένα, γραμμένα την τελευταία τριετία, περιλαμβάνει και κάποια που ξεφεύγουν από την κύρια θεματολογία του, τη λογοτεχνία και την ιδιότητά του ως συγγραφέα. Ενα απ αυτά τιτλοφορείται «Και πάλι ο Ανδρέας». Εδώ εκφράζει την αντίδρασή του στα διαρκή αιτήματα να γράψει και να μιλήσει για τον Ανδρέα, ενώ έχει αφιερώσει προηγούμενα γραπτά του στον πατέρα του... [Έθνος, Ενα μπαούλο - χρυσάφι..., Γράφει η Δήμητρα Ρουμπούλα].

Αυτό με χαροποίησε ιδιαίτερα γιατί σε ανύποπτο χρόνο είχα αναρωτηθεί τι έγινε εκείνο το πολύτιμο υλικό με τις κασέτες που περιείχαν τις ομιλίες του Ανδρέα ακριβώς τα χρόνια που αναφέρονται παραπάνω. Και τούτο το λέω γιατί για μια περίοδο ήμουν δίπλα στον Ανδρέα, κυρίως στην προεκλογική περίοδο του 1978 μ' ένα μαγνητόφωνο και κατέγραφα τα πάντα. Έβγαινε στο μπαλκόνι κι εγώ στεκόμουν πίσω του χωρίς να φαίνομαι για να μη μου ξεφύγει κάτι. Στις συνεντεύξεις τύπου το ίδιο. Θα μου πείτε πώς βρισκόμουν κοντά του; Ήμουν τότε στο Γραφείο Τύπου του ΠΑΣΟΚ και είχα αναλάβει αυτή την υποχρέωση. Όλες τις κασέτες φυσικά τις άφησα στο Γραφείο Τύπου... Δεν μπορώ να ξέρω μέσα στο "μπαούλο" τι ακριβώς υπάρχει, αλλά φαντάζομαι ότι και αρκετές από εκείνες τις κασέτες θα υπάρχουν εκεί μέσα.

Πάει ο Τηλέμαχος Αλαβέρας...

Ευγενική προσωπικότητα της Θεσσαλονίκης και των ελληνικών γραμμάτων, ο Τηλέμαχος Αλαβέρας μας άφησε χρόνους. Γεννημένος το 1926 στη Φιλιππούπολη της σημερινής Βουλγαρίας, μετά από ένα χρόνο η οικογένειά του ήρθε ση Θεσσαλονίκη, όπου έμεινε μέχρι τέλους. Το 1947 έκανε την πρώτη εμφάνισή του στα γράμματα και ο 1952 κυκλοφόρησε ένα βιβλίο με διηγήματα: Τα αγρίμια του άλλου δάσους, διηγήματα. Το 1955 ιδρύεται το λογοτεχνικό περιοδικό Νέα Πορεία με υπεύθυνο έκδοσης τον ίδιο. Από τα δεκατέσσερα βιβλία που έχουν κυκλοφορήσει, δύο έχουν τιμηθεί με κρατικά βραβεία και ένα με το βραβείο Ουράνη της Ακαδημίας Αθηνών. Το 1962 μαζί με άλλους γίνεται ιδρυτικό μέλος της Εταιρείας Λογοτεχνών Θεσσαλονίκης, όπου κατείχε τη γενική γραμματεία έως το 1980 και στη συνέχεια εκλέχτηκε πρόεδρος, θέση που διατήρησε μέχρι πέρσι. Για περισσότερες λεπτομέρειες τσεκάρετε ΕΔΩ στο site του ΕΚΕΒΙ.

Άρης Αλεξάνδρου...

Και μόνο το Κιβώτιο να μας είχε αφήσει ο Άρης Αλεξάνδρου, θα είχε εξασφαλίσει μια περίοπτη θέση στο πάνθεο των σπουδαίων λογοτεχνών της γραμματολογίας μας. Πέθανε από καρδιακή προσβολή στις 2 Ιουλίου 1978 στο Παρίσι. Γεννήθηκε το 1922 (χρονιά της τραγωδίας και του ξεριζωμού των Ελλήνων της Μικρασίας) στο (τότε) Λένινγκραντ. Το 1928 η οικογένειά του ήρθε κι εγκαταστάθηκε στη Θεσσαλονίκη και στη συνέχεια στην Αθήνα.

Στην Κατοχή είχε ενεργό συμμετοχή στην αντίσταση, μετά την απελευθέρωση συνελήφθη από τους Εγγλέζους, που τον έστειλαν στο Ελ Ντάμπα, ακολούθησε ο εγκλεισμός του στα στρατόπεδα Μούδρου, Μακρονήσου και Αη Στράτη. Το 1959 νυμφεύθηκε την Καίτη Δρόσου (μαζί της στη φωτογραφία, στο Παρίσι), άρχισε να γράφει το Κιβώτιο και η δικτατορία τον ανάγκασε να μετακομίσουν στη Γαλλία.

Το Κιβώτιο μας μεταφέρει στο κλίμα του ελληνικού εμφυλίου πολέμου, όταν βρισκόταν στο τέλος του (καλοκαίρι του 1949). Η 40μελής ομάδα "εθελοντών" και επίλεκτων κομμουνιστών που αναλαμβάνει να μεταφέρει ένα κιβώτιο από την πόλη Ν στην πόλη Κ, αγνοεί το περιεχόμενό του. Κανείς δεν ξέρει τι περιέχει το κιβώτιο αλλά ούτε και ποιος είναι ο προορισμός τους: το αρχηγείο αρκείται να τους υποδεικνύει κάθε μέρα το δρομολόγιο της επομένης.

Ωστόσο έχει γνωστοποιηθεί σε όλους ότι η "επιχείρηση - κιβώτιο" είναι τόσο σημαντική ώστε ενδεχομένως να κρίνεται από αυτήν η έκβαση του πολέμου. Εξου και οι αυστηρές προδιαγραφές της πορείας: καμιά καθυστέρηση δεν θα γίνεται ανεκτή και κάθε τραυματίας ή απλώς βραδυπορών θα «κυανίζεται». Αυτή η επιχείρηση - εκατόμβη θα διαρκέσει δύο μήνες (μέσα Ιουλίου - μέσα Σεπτεμβρίου του 1949).

Ο μοναδικός επιζών - και αφηγητής - ολοκληρώνει την πορεία, παραδίδει το κιβώτιο στους αρμοδίους, εκείνοι το ανοίγουν και διαπιστώνεται πως είναι άδειο! Ο αφηγητής συλλαμβάνεται και φυλακίζεται. Επιχειρεί με συνεχείς καταθέσεις του προς τις ανακριτικές αρχές να εξηγήσει - και να ερμηνεύσει - το νόημα της παράδοξης αποστολής τους...

Βρέθηκε η ακριβής ημερομηνία γέννησης του Καζαντζάκη...

Δεν πιστεύω ότι μπορεί ν' αλλάξει σε κάτι η ανακάλυψη της ακριβούς ημερομηνίας γέννησης του Καζαντζάκη! Ό,τι ήταν να μάθουμε το μάθαμε και τίποτε δεν μας εμπόδισε να απολαύσουμε (όταν είμαστε στις ηλικίες με τα μπουρίνια μας...), το απολαύσαμε. Μαζί του οργιστήκαμε, αμφισβητήσαμε, νιώσαμε δυνατοί και κάποιες φορές περήφανοι...

Ωστόσο, δυο ντοκουμέντα -ένα εικόνισμα και μία επιστολή- κλείνουν μάλλον τη συζήτηση για τη χρονολογία γέννησης του μεγάλου Κρητικού. Πρόκειται για το εικόνισμα που χρησιμοποιούσαν οι οικογένειες για να αναγράφουν την ημερομηνία γέννησης των παιδιών και μια ιδιόχειρη επιστολή του ίδιου του Νίκου Καζαντζάκη προς τον ανιψιό του Νίκο Σακλαμπάνη (γιο της αδελφής του Αναστασίας).

Σύμφωνα με τα δύο αυτά ντοκουμέντα ο Καζαντζάκης γεννήθηκε στις 18 Φεβρουαρίου 1883 και όχι το 1881 όπως αναφέρεται στο δημοτολόγιο Ηρακλείου.

Αντίγραφο της πίσω πλευράς του εικονίσματος βρίσκεται σήμερα σε ψηφιακή απεικόνιση στο Μουσείο Καζαντζάκη στη Μυρτιά Ηρακλείου. Στο πίσω μέρος του εικονίσματος με τον ανορθόγραφο γραφικό χαρακτήρα που αποδίδεται στη μητέρα του Καζαντζάκη, Μαρία ή Μαργή Χριστοδουλάκη, αναφέρεται χαρακτηριστικά: «Μιχαήλ Ε. Σακλαμπάνη/ 1883 γενήθικε Νικόλαος/ ημερα Παρσκευή το μήνα Φεβρουαριο/ 18 ώρα το πρωή...»/. Ο Μιχαήλ Εμμ. Σακλαμπάνης ήταν ο σύζυγος της αδελφής του Καζαντζάκη, Αναστασίας.

Ο ΨΕΥΤΗΣ ΠΑΠΠΟΥΣ...

Οι εκδόσεις Κέδρος και το βιβλιοπωλείο Ianos παρουσιάζουν το νέο βιβλίο της Άλκης Ζέη «Ο ψεύτης παππούς», την Πέμπτη 17 Μαΐου 2007, στις 19.00, στο cafe του βιβλιοπωλείου (Σταδίου 24). Για το βιβλίο θα μιλήσουν η συγγραφέας-καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Χριστίνα Ντουνιά και ο συγγραφέας Χρήστος Μπουλώτης.

ΤΑ ΨΗΛΑ ΤΑΚΟΥΝΙΑ...

Δεν θα γράψω τώρα για το βιβλίο της αγαπημένης συναδέλφου και φίλης Ιουστίνης Φραγκούλη. Πρώτα θα πάμε ν' ακούσουμε όλα όσα έχουν να πουν η Ιωάννα Κολοβού, ο Βασίλης Ρούβαλης, ο Δημήτρης Κωνσταντάρας, ο Σπύρος Βρεττός, ο Πέτρος Κουναλάκης, τα αποσπάσματα που θα διαβάσει η Μαριτίνα Πάσσαρη, στο βιβλιοπωλείο "Ελευθερουδάκης" (Πανεπιστημίου 17, 6ος όροφος), τη Δευτέρα 7 Μαϊου ε.ε. στις 7 το βραδάκι. Να δούμε και ν' ακούσουμε την Ιουστίνη που πλέον είναι ακριβοθώρητη. Ας όψεται ο Καναδάς!

Του Αντώνη Σοφού...

Ένας σεβάσμιος σημαντικός άνθρωπος των γραμμάτων και καλύτερα θα έλεγα της λαογραφίας, ο Αντώνης Μηνά Σοφός, από την Κάσο, έχει μακρά θητεία στην έρευνα αλλά και μια έμμονη αγάπη για το γενέθλιο τόπο. Η Κάσος είναι ο κόσμος του. Την αγάπησε και την αγαπά. Αυτή η αγάπη αποτυπώθηκε στα βιβλία του που έχουν εκτιμηθεί και από τους πανεπιστημιακούς καθηγητές, όπως ο Δημήτρης Λουκάτος, ο αγαπητός μας Μιχάλης Μερακλής και ο φίλος μας Μηνάς Αλεξιάδης, οι οποίοι έχουν μιλήσει κι έχουν γράψει για το πολύμοχθο έργο του Σοφού. Το λαογραφικό έργο του συγκεντρώνει ένα σημαντικό υλικό που προβάλλει ανάγλυφα τα πολιτισμικά στοιχεία του νησιού του και αποτελεί μια πρώτης τάξεως εξαιρετική ύλη για τις παραπέρα επιστημονικές έρευνες.

Θα βρω κι άλλη ευκαιρία να γράψω για τον Αντώνη Σοφό, με πολλές αναφορές στα έργα του, που είναι: Τα λαογραφικά της Κάσου, Τα γεωργικά, Τα ποιμενικά, Παραμύθια, Σύμμεικτα, Ο Άη Μάμας στ' Αποκράνι.

Τώρα θα παραθέσω ένα "ευτράπελο", από τα Σύμμεικτα, τόμος Δ΄, Τα λαογραφικά της Κάσου:

Οι εννιά καιροί

Σ' ένα καράβι ο καπετάνιος ρωτά ένα ναύτη:
-Πόσους καιρούς έχετε στην Κάσο;
-Εννιά, απαντά αυτός.
-Καλά, του λέει ο καπετάνιος, που δεν ήταν βέβαια Κασιώτης, όλος ο κόσμος ξέρει πως οχτώ 'ναι οι καιροί κι εσείς στην Κάσο τους έχετε εννιά;

Τότε ο ναύτης άρχισε να τους λογαριάζει, λέγοντας:
-Βοριάς, ένας. Νοδιά, δύο. Λεβάντης, τρεις. Μπονέντης, τέσσαροι. Γαρμπής, πέντε. Σορόκος, έξι. Όστρια, εφτά. Γραί-(γος), οχτώ κι ο κακός σου ο καιρός άλλος ένας, εννιά (δ)εν είναι;

ΕΦΥΓΕ ο Παναγιώτης Κατσιρέλος!

Πόσοι από τους μεγαλοσχήμονες που κατοικοεδρεύουν στο "κλειστό" (και όχι κλεινό, όπως έγραψε κάπου το Katoikidio) άστυ, γνώριζαν τον Παναγιώτη Κατσιρέλο (1915-2007); Αν έχετε απορία, δεν μένει παρά να ανατρέξετε στο blog της elpida και θα μάθετε για έναν σπουδαίο άνθρωπο, αγωνιστή αλλά και σπουδαίο πεζογράφο που δεν θέλησε να μεταναστεύσει στην Αθήνα ή τη Θεσσαλονίκη και προτίμησε τον τόπο του - τη Νέα Ιωνία του Βόλου. Εκεί στο σπίτι του τον είχα συναντήσει το 1984, όταν έκανα την τηλεοπτική εκπομπή "Δημιουργοί στην περιφέρεια" (ΕΡΤ) και εκτίμησα τη γενναία στάση του απέναντι στη ζωή και στα διάφορα προβλήματα και ζητήματα που ξεδιπλώνονται στις βιτρίνες του εποικοδομήματος.

Ο Κατσιρέλος ήταν ακριβώς ένας από τους εξέχοντες πνευματικούς δημιουργούς που ζούσαν και παρήγαγαν λογοτεχνικό έργο στην περιφέρεια. Αγαπητός σε όλους όσοι τον γνώριζαν, προσηνής και άνθρωπος προσγειωμένος. Το λογοτεχνικό του έργο αμφιβάλλουμε αν κρίθηκε ποτέ από τους σχολιογράφους κριτικούς της Αθήνας. Τα μυθιστορήματά του Στάση Μουρομάτη, Οι Αρβύλες, Ο Μπουρζουά, Οι Ζωντανοί, Οι Μαυραγορίτες (νουβέλα), το χρονικό Ο προσφυγικός συνοικισμός και τόσα άλλα, είναι έργα που τον κατοχύρωσαν στη συνείδηση των αναγνωστών του.


ΥΓ. elpida, νομίζω ότι κάνεις καλή δουλειά. Δυστυχώς δεν κατάλαβα πώς χάθηκε η είδηση του φευγιού του Κατσιρέλου. "Ψάχνοντας" τα blog σου, έπεσα πάνω στο "τελευταίο αντίο"... Να, λοιπόν, που οι εν Αθήναις κοιτάζουν συνεχώς την κοιλιά τους και δεν βλέπουν παραπέρα. Πόσοι από τους διάφορους προβεβλημένους μπορούσαν να μετρηθούν με τον Κατσιρέλο;

Ημερίδα για τον Άγγελο Τερζάκη

Λογοτεχνική ημερίδα αφιερωμένη στα εκατό χρόνια από τη γέννηση του Άγγελου Τερζάκη οργανώνει το Σάββατο (31 Μαρτίου 2007, ώρα έναρξης 10 π.μ.) στο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Αθηναίων (Ακαδημίας 50) η Εθνική Εταιρεία Ελλήνων Λογοτεχνών. Για τον βίο και το έργο του συγγραφέα της «Πριγκιπέσσας Ιζαμπώ» θα μιλήσουν οι: Κ. Βάσσης, Π. Μαστροδημήτρης, Β. Βιτσαξής, Σπ. Ευαγγελάτος, Κ. Ασημακόπουλος, Κ. Χατζηαντωνίου, Κ. Μητσάκης, Μ. Μερακλής, Ελ. Τσιάλτα.

Περισσότερο αναφέρω την είδηση αυτή για να την αντιδιαστείλω με τις "ειδήσεις" για τα τεκταινόμενα στην Εταιρεία Συγγραφέων, όπου εκεί δεν ασχολούνται παρά μόνο με τους εαυτούς τους: Σε ποια γλώσσα θα μεταφράσουν τα βιβλία τους, ποιοι θα πάνε στο εξωτερικό, ποιοι θα πάρουν τα βραβεία, ποιους θα ευλογήσουν και ποιους θα εξαφανίσουν δια της σιωπής, ποιον θα προωθήσουν εδώ κι εκεί και πάει λέγοντας... Ο Τερζάκης υπήρξε μια έξοχη προσωπικότητα που κόσμησε τα νεοελληνικά γράμματα σε όλους τους τομείς των γραμμάτων: στο θέατρο, στην πεζογραφία, στο δοκίμιο... Προπαντός, το απαράμιλλο ήθος του! Τέτοιοι πνευματικοί άνθρωποι είναι πραγματικά αναντικατάστατοι...