Νικολό Αμανίτι: «Σιχαίνομαι να παρηγορώ τους ανθρώπους»

• Ο ΙΤΑΛΟΣ ΜΠΕΣΤΣΕΛΕΡΙΣΤΑΣ ΝΙΚΟΛΟ ΑΜΑΝΙΤΙ ΜΙΛΑΕΙ ΣΤΑ «ΝΕΑ» ΓΙΑ ΤΗ ΓΡΑΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΚΛΗΣΗ

O Νικολό Αμανίτι είναι ο συγγραφέας που προκαλεί τις γυναίκες να κάνουν ιλιγγιώδη άλματα για να ξεπεράσουν τη σκληρή του μυθιστορηματική γλώσσα. Είναι επίσης ο νεώτερος σε ηλικία συγγραφέας που με το τρίτο του μυθιστόρημα «Δεν φοβάμαι» διακρίθηκε στην Ιταλία με το έγκυρο βραβείο Βιαρέτζιο- Ρεπάτσι.

Είναι Ιταλός, ετών 43 και μεγάλωσε στα «Χρόνια της Σφαίρας», όπως αποκαλούν οι Ιταλοί τα χρόνια της τρομοκρατίας, της βίας και της πολιτικής απόγνωσης των 70s. «Σιχαίνομαι να παρηγορώ τους ανθρώπους και να τους καλοπιάνω με τις ιστορίες μου. Σκοπός μου είναι να ανοίγω τα μάτια του κόσμου. Και στους αναγνώστες των βιβλίων μου προσπαθώ να τους δείξω τις ρωγμές μιας πραγματικότητας που δεν μπορούν να αντιληφθούν», λέει στα «ΝΕΑ» ο συγγραφέας των επιτυχημένων πωλήσεων, τον οποίο η κριτική χαρακτηρίζει ταλέντο της ευρωπαϊκής λογοτεχνίας .

Ο Αμανίτι είναι μοντέρνος. Το δείχνουν το ύφος της σκληρής γλώσσας, η ένταση και η βία στις αφηγήσεις του, τα αγόρια των οποίων το τέλος της αθωότητας το προκαλεί ο πατέρας στην εφηβεία. «Δεν πιστεύω ότι η κοινωνία στην οποία ζούμε σήμερα είναι πιο βίαιη. Πριν από 100 χρόνια υπήρχε σκλαβιά, οι αντιλήψεις της κοινωνίας περί ηθικής ήταν περιορισμένες... Αυτό που βλέπουμε στις μέρες μας είναι να συγκρούονται οι ανάγκες του καθένα σε καθημερινό επίπεδο και να προκαλούν το φαινόμενο της μητροπολιτικής βίας, που όμως είναι μικρής κλίμακας».

• Τι γίνεται όμως όταν οι άνθρωποι στις σύγχρονες ευρωπαϊκές μητροπόλεις έχουν να αντιμετωπίσουν τις φοβίες τους για τους ξένους και τις εκφράζουν για παράδειγμα στους οικονομικούς μετανάστες;

«Είναι αλήθεια ότι υπάρχει βίαιη αντιμετώπιση. Ένας πληθυσμός είναι σαν τον ανθρώπινο οργανισμό που αναπτύσσει άμυνες για να απωθήσει οποιοδήποτε ξένο σώμα προσπαθεί να εισχωρήσει. Ακόμα και σε μία μεταμόσχευση καρδιάς, το σώμα αντιδρά. Τότε του δίνεις φάρμακα για να το πείσεις να δεχτεί αυτήν την προσφορά ζωής. Αυτό εννοώ και για τους μετανάστες. Είναι σαν μία καινούργια καρδιά για την Ευρώπη».

Με το τελευταίο του βιβλίο «Με τις ευλογίες του Θεού» ο Νικολό Αμανίτι συμπλήρωσε το βιογραφικό του με άλλο ένα λογοτεχνικό βραβείο, το Στρέγκα 2007. Και μέσα από την ιστορία ενός πατέρα με τον γιο του και άλλων δύο παράξενων χαρακτήρων που προσπαθούν να κλέψουν μια τράπεζα για να αλλάξει η ζωή τους, αλλά κι έναν πολυσέλιδο βιασμό, ο συγγραφέας δηλώνει ότι τον ενδιαφέρει να διηγηθεί κάτι συγκεκριμένο. «Υπάρχουν στην κοινωνία κάποια τμήματα ξεχασμένα από τους πολιτικούς και τα συνδικάτα. Γι΄ αυτό και αρχίζουν να πιστεύουν σε λανθασμένα ιδανικά. Πιστεύω ότι ακόμα κι έξυπνοι άνθρωποι καταφεύγουν στις απόψεις της Άκρας Δεξιάς.

Ένας διανοούμενος του σήμερα λοιπόν έχει ευθύνη όχι να συλλαμβάνει τα πράγματα αλλά να τα φιλτράρει».

Η φήμη συνάντησε τον Νικολό Αμανίτι σε νεαρή ηλικία.

Και του ζήτησε να βγει προς τα έξω, να ταξιδέψει πολλές φορές για χάρη της προβολής των βιβλίων του.

«Στην αρχή νόμιζα ότι ως συγγραφέας θα έμενα κλεισμένος σπίτι μου για να γράφω.

Όμως η προβολή των βιβλίων ήταν πολύ σημαντική και μέσα από αυτήν γνώρισα πολύ κόσμο. Όσο μεγαλώνω, προτιμώ να μην ταξιδεύω συχνά και να ανακαλύπτω τον κόσμο μέσα μου. Βρίσκω περισσότερο ενδιαφέρον στον μικρόκοσμο που υπάρχει κάτω από μία πέτρα, παρά στο πέταγμα των αετών».

Οι ήρωές του είναι κυρίως άνδρες. Το αναγνωστικό κοινό του όμως είναι κυρίως γυναίκες. «Δημιουργώ σπάνια γυναικείους χαρακτήρες. Εκτός από τη Φλόρα, την καθηγήτρια σε μια περιοχή της Τοσκάνης, στο "Θα σε πάρω να φύγουμε", την οποία αγαπώ ιδιαίτερα. Καταλαβαίνω ότι λόγω του ύφους μου οι γυναίκες αναγνώστριες πρέπει να κάνουν σάλτο μορτάλε. Όμως ακόμα κι όταν γράφω για κάτι σκληρό όσο ο βιασμός στο "Με τις ευλογίες του Θεού", το βλέμμα μου πάνω τους είναι οίκτος, όχι αδιαφορία».

ΙΝFΟ

Τα μυθιστορήματα του Νικολό Αμανίτι κυκλοφορούν από τις Εκδόσεις Καστανιώτη. Ο συγγραφέας μίλησε χτες στο πλαίσιο των εκδηλώσεων του Μegaron Ρlus.

Με μια ματιά

• Γεννήθηκε το 1966 στη Ρώμη Σπούδασε Βιολογία αλλά σταμάτησε τις σπουδές κι άρχισε να γράφει Το μυθιστόρημά του «Δεν Φοβάμαι» γυρίστηκε ταινία από τον Γκαμπριέλε Σαλβατόρε το 2003 και πούλησε 800.000 αντίτυπα στην Ιταλία Το πρώτο διήγημα από τη συλλογή του «Fango» γυρίστηκε επίσης ταινία («L΄ultimo capodanno dell΄ umanita») με πρωταγωνίστρια τη Μόνικα Μπελούτσι

Της Έφης Φαλίδα. ΤΑ ΝΕΑ: Τετάρτη 27 Μαΐου 2009

Νικολό Αμανίτι, ο 40άρης σταρ της Ιταλίας

• Ο διάσημος συγγραφέας στο Μέγαρο για τη συνάντηση «Το πρόσωπο της ευρωπαϊκής λογοτεχνίας»

• ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ. Tα μυθιστορήματα του Νικολό Αμανίτι δεν τα ξεχνάς εύκολα. Περικλείουν ολόκληρους κόσμους, όχι πάντα ευχάριστους ή σαγηνευτικούς αλλά αυτό είναι κομμάτι της γοητείας τους. Ισως γιατί ο Αμανίτι έχει ένα τεράστιο ταλέντο να πηγαινοέρχεται από το φως στο πιο πηχτό σκοτάδι μέσα σε λίγες γραμμές, ένας καμβάς πληθωρικός, ανατρεπτικός, ανατριχιαστικά ανθρώπινος.

• Και το πιο εντυπωσιακό απ’ όλα. Αυτός ο 42χρονος δεξιοτέχνης της πλοκής, ο καθόλου ρηχός (το αντίθετο!) Αμανίτι είναι σήμερα ένας από τους πιο εμπορικούς Ιταλούς συγγραφείς. Και σίγουρα ένας από τους πιο προικισμένους της γενιάς του.

• Η μυθοπλαστική δεινότητα του Αμανίτι αποτυπώθηκε με ιδιαίτερη ένταση στο «Εγώ δεν φοβάμαι» (Καστανιώτης, μτφρ. Χρίστος Ρομποτής, 2003), ένα μυθιστόρημα που μυρίζει βαθύ ιταλικό νότο. Πώς ένας άνθρωπος της πόλης (γεννήθηκε, μεγάλωσε στη Ρώμη) αποδίδει τόσο αριστοτεχνικά την αποπνικτική, σχεδόν κλειστοφοβική, κάποιες φορές, ατμόσφαιρα μιας μικρής επαρχίας με τα ανείπωτα μυστικά; «Ισως είναι επειδή ακριβώς ζω στην πόλη που αισθάνομαι τόσο δεμένος με την εξοχή. Με το να μην ζω εκεί, καταφέρνω να ζω τη ζωής μιας μικρής επαρχίας με ιδιαίτερη ένταση μέσα στο μυαλό μου».

• Το πρώτο του βιβλίο ήταν το μυθιστόρημα «Branchie» (1994). Ακολούθησαν το δοκίμιο «Nel nome del Figlio», που έγραψε με τον πατέρα του Μάσιμο, καθώς και η συλλογή διηγημάτων «Λάσπη» (Καστανιώτης, μτφρ. Κωνσταντίνα Δεληκωστοπούλου, 2000), που τον έκανε ευρύτερα γνωστό. Στο ξεκίνημα θεωρήθηκε ένας από τους βασικούς εκπροσώπους των «Κανιβάλων», μια ομάδα νέων Ιταλών λογοτεχνών που εισηγήθηκε την ανανέωση της μυθοπλασίας με αναφορές στο σινεμά και τα video games. O ίδιος θεωρεί ότι πολλά άλλαξαν από τότε. «Στην αρχή το στυλ μου ήταν πιο απλό, ήμουν περισσότερο συγκεντρωμένος στην πλοκή. Νομίζω πως σήμερα τα μυθιστορήματά μου έχουν γίνει πιο σύνθετα κι αυτό έχει να κάνει με την πολυπλοκότητα των χαρακτήρων».

• Αν στο «Εγώ δεν φοβάμαι» ο Αμανίτι καλλιεργεί επιδέξια μια υποβλητική ατμόσφαιρα στα όρια του θρίλερ, στο «Με τις ευλογίες του Θεού» (Καστανιώτης, μτφρ. Ανταίος Χρυσοστομίδης, 2008) η αφήγηση γίνεται πιο ρεαλιστική. Στην πρώτη σκηνή του βιβλίου ένας σκίνχεντ πατέρας στέλνει τον δεκατριάχρονο γιο του να σκοτώσει το σκυλί της διπλανής βιομηχανίας γιατί τον ενοχλεί που γαβγίζει. «Πάντα πίστευα ότι στους κακούς επιζεί το καλό, όπως και το αντίστροφο. Προσωπικά βλέπω τη σύγκρουση του καλού με το κακό σε όλους και πραγματικά μου αρέσει να εξερευνώ αυτή τη διάσταση στα βιβλία μου».

• Αυτές τις ημέρες ο Νικολό Αμανίτι περνάει τις τελευταίες διορθώσεις στο νέο του μυθιστόρημα με τίτλο «RSVP» που θα κυκλοφορήσει στην Ιταλία τον Οκτώβριο. Να περιμένουμε κάτι στην ίδια σκοτεινή γραμμή του «Με τις ευλογίες του Θεού»: «Οχι. Ας πούμε ότι θα είναι ένα βιβλίο που φέρνει λίγο φως στα σκοτάδια».

• Ο Νικολό Αμανίτι θα βρίσκεται σήμερα στις 7 μ.μ. στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών μαζί με δύο ακόμα συγγραφείς, τον Γερμανό Ντάνιελ Κέλμαν και τον Περουβιανό Σαντιάγο Ρονκαλιόλο, στο πλαίσιο του Megaron Plus. Tην εκδήλωση με θέμα «Το σύγχρονο πρόσωπο της ευρωπαϊκής λογοτεχνίας» θα παρουσιάσει και θα συντονίσει ο δημοσιογράφος Ανταίος Χρυσοστομίδης.

• Του Δημητρη Pηγοπουλου, Η Καθημερινή, 26/2/2009

Η ανανέωση της Ιταλίας

Του Nικου Bατοπουλου, Η Καθημερινή, Σάββατο, 25 Oκτωβρίου 2008

Δεν είχα φανταστεί ποτέ ότι η ανάγνωση ενός μυθιστορήματους με κεντρικούς ήρωες περιθωριακούς τύπους της Ιταλίας θα με έκανε να μην μπορώ να αφήσω ένα βιβλίο 500 και πλέον σελίδων από το χέρι. Το έχει το χάρισμα ο 42χρονος Νικολό Αμανίτι, από τα μεγάλα ονόματα της ιταλικής λογοτεχνίας, αλλά σε αυτό το τελευταίο του βιβλίο στα ελληνικά, με τίτλο «Με τις ευλογίες του Θεού», ξεπερνάει τον εαυτό του. Δεν πιστεύω πολύ στα βραβεία, αλλά σημειώνω ότι το βιβλίο αυτό τιμήθηκε με το βραβείο Στρέγκα 2007, μεγάλη διάκριση για την Ιταλία.

Ο Αμανίτι μας παρουσιάζει μια πινακοθήκη χαρακτήρων, με τη ζωή του καθενός να μπλέκεται κάποια στιγμή και με συχνά ανορθόδοξο τρόπο στη ζωή του άλλου. Πώς τα καταφέρνει ο Αμανίτι δεν ξέρω, αλλά όλοι οι ήρωές του, τεμπέληδες, απατεώνες, βιαστές, κατακάθια, γίνονται συμπαθείς, γίνονται ήρωες «θετικοί», χωρίς να τους υποστηρίζει άμεσα. Διάβαζα για τον Ρίνο και τον 13χρονο γιο του, Κριστιάνο, που ζουν οι δυο τους σε ένα αχούρι, χωρίς αρχές, σε μια πρωτόγονη κατάσταση, περιθωριοποιημένοι από επιλογή, χωρίς δεσμούς με την κοινωνία. Και σκεφτόμουν, όσο διάβαζα την πυκνότατη και ευφυέστατη πλοκή αυτού του πολυεπίπεδου μυθιστορήματος, ότι ένιωθα αισθήματα συμπάθειας και αλληλεγγύης για τον Ρίνο και τον Κριστιάνο, ανθρώπους που στην πραγματική μου ζωή, πολύ πιθανόν, ποτέ να μη συναναστραφώ. Και αυτό είναι το μεγαλείο της καλής λογοτεχνίας, σκεφτόμουν.

Ο Ρίνο έχει δύο φίλους, εξ ίσου περιθωριακούς αλλά για διαφορετικούς λόγους. Τον «Τέσσερα Τυριά» και τον Ντανίλο. Ο πρώτος, με το παρατσούκλι, κάπου «χάνει», έπειτα από ένα ατύχημα (όχι όμως ότι και πριν ήταν καμιά ευφυΐα). Ο δεύτερος, ο Ντανίλο, ζει μόνος και φέρει τη σκιά ενός δράματος. Η γυναίκα του τον εγκατέλειψε όταν πέθανε η μικρή τους κόρη. Το κοριτσάκι πνίγηκε όταν ένα καπάκι από σαμπουάν κόλλησε στον φάρυγγά του, μέσα στο αυτοκίνητο, την ώρα που ο Ντανίλο οδηγούσε επιστρέφοντας από το σούπερ μάρκετ. Είναι μία από τις δυνατές σελίδες του βιβλίου.

Καθώς οι τρεις φίλοι ονειρεύονται και σχεδιάζουν να ληστέψουν μια τράπεζα εμφανίζεται μια σειρά από άλλους χαρακτήρες. Ο κοινωνικός λειτουργός, που επισκέπτεται πού και πού τον Ρίνο και τον Κριστιάνο, για να δει αν είναι όλα «εντάξει». Οι συμμαθήτριες του Κριστιάνο, η Εσμεράλντα και η τραγική Φαμπιάνα, μέσα στα piercings και στη σεξουαλική νεύρωση. Μια σειρά από δευτερεύοντες ήρωες συνθέτουν όχι μόνο μια κοινωνική μικρογραφία αλλά και ένα χάρτη φαντασιώσεων και απωθημένων. Τη νύχτα που έχει ορισθεί η μεγάλη ληστεία, ξεσπάει μια μεγάλη καταιγίδα που μοιάζει με τη συντέλεια του κόσμου. Η ανατροπή οδηγεί σε μια σειρά από απρόσμενες καταστάσεις γεμάτες συμβολισμό, χιούμορ και τραγικότητα.

Αυτό που κάνει ο Αμανίτι είναι να γράψει ένα πραγματικά «τραγικό» βιβλίο, γεμάτο συμπόνια αλλά και σκληρότητα. Μέσα από ψηφίδες μικρών ιστοριών, γεμάτες αλληγορικά σχήματα, επιχειρεί μια μεγάλη σύνθεση για να μιλήσει για το σκοτάδι και το μεγαλείο της ανθρώπινης ψυχής, χαρακτηριστικά που συχνά συνυπάρχουν. Εξαιρετική η μετάφραση του Ανταίου Χρυσοστομίδη.