Ισμαήλ Κανταρέ: «Δικτατορία και αυθεντική λογοτεχνία είναι ασυμβίβαστες»

https://www.timesnews.gr

Ο Ισμαήλ Κανταρέ (Ismail Kadare) είναι διάσημος σύγχρονος Aλβανός λογοτέχνης γεννημένος στο Αργυρόκαστρο, στις 28 Ιανουαρίου του 1936. Σπούδασε στην Σχολή Ιστορίας και Φιλολογίας του Πανεπιστημίου των Τιράνων και κατόπιν στο Ινστιτούτο Γκόρκυ της Μόσχας. Παρουσιάστηκε στα αλβανικά γράμματα αμέσως μετά την επιστροφή του από την Μόσχα, με ποιήματα και το πεζογράφημα Μια πόλη χωρίς διαφημίσεις (1959). Με την δημοσίευση του μυθιστορήματος Ο στρατηγός ενός νεκρού στρατού (1963), καθιερώθηκε ως ένας από τους πλέον ταλαντούχους συγγραφείς της χώρας του. Έγραψε και ιστορικά μυθιστορήματα, τα οποία αποτελούν ένα κράμα ρεαλισμού και φανταστικού στοιχείου.

Ισμαήλ Κανταρέ

• Χρονογράφημα

• Η συγγραφέας Σώτη Τριανταφύλλου διαφωνεί [σσ. κάπως καθυστερημένα] με την ακύρωση της διάλεξής του στο Μέγαρο Μουσικής

 
  

Τον περασμένο Απρίλιο, ο Αλβανός συγγραφέας     Ισμαήλ Κανταρέ ακύρωσε τη διάλεξή του στο Μέγαρο Μουσικής σε ένδειξη διαμαρτυρίας για τα ρατσιστικά συνθήματα κατά των Αλβανών, τα οποία άνδρες της Μονάδας Υποβρύχιων Αποστολών του Λιμενικού Σώματος φώναξαν στη διάρκεια της παρέλασης της 25ης Μαρτίου. Δεν ήξερα ότι η Μ.Υ.Α./Λ.Σ. εκπροσωπεί την Ελλάδα... Αλλά, αν κάναμε όλοι ό,τι έκανε ο Ισμαήλ Κανταρέ, κανείς δεν θα ταξίδευε σε τούτο τον πλανήτη: οι Αμερικανοί δεν θα επισκέπτονταν ποτέ καμιά χώρα, μιας και παντού τούς θεωρούν φονιάδες των λαών και ηλιθίους· ούτε οι Γερμανοί την Ευρώπη, μιας και οι Ευρωπαίοι τούς κατηγορούν ότι έσυραν την ανθρωπότητα σε δύο παγκόσμιους πολέμους. Με τη λογική και το συναίσθημα του Ισμαήλ Κανταρέ, οι Γερμανοί δεν θα έπρεπε να ξαναπατήσουν το πόδι τους στην Ελλάδα, εφόσον οι Ελληνες έπαθαν νευρική κρίση με τα πρόσφατα δημοσιεύματα του γερμανικού Τύπου. Ομοίως, οι Γάλλοι δεν πρέπει να διασχίζουν τη Μάγχη.

Και καλόν θα ήτο οι Βρετανοί να απομονωθούν στο νησί τους, αφού οι Γάλλοι τούς αντιπαθούν από το σωτήριον έτος 1194, αν όχι από νωρίτερα. Ο Ισμαήλ Κανταρέ, στην επιστολή με την οποία ακυρώνει το ταξίδι του, αναφέρει: «Λόγω των πολύ δυσάρεστων πρόσφατων γεγονότων που συνέβησαν στην Αθήνα και χαρακτηρίστηκαν από ρατσισμό κατά των Αλβανών, αποφάσισα να ματαιώσω την επικείμενη επίσκεψή μου στη χώρα σας. Γνωρίζετε καλά τον θαυμασμό που τρέφω για την ελληνική λογοτεχνία και τον ελληνικό πολιτισμό, αλλά εκτιμώ ότι μέσα σε ένα τέτοιο κλίμα, που στερείται κάθε ίχνους πολιτισμού, η επίσκεψή μου θα ήταν άκαιρη». Αλλά έτσι δεν πάμε μπροστά? ένας πολυβραβευμένος συγγραφέας θα έπρεπε να το γνωρίζει. Ετσι αντιδρά ο όχλος, ο οποίος είτε κραυγάζει ρατσιστικά συνθήματα (σαν τους προαναφερθέντες υποβρύχιους καταστροφείς), είτε καίει γαλανόλευκες, σε ένδειξη διαμαρτυρίας, έξω από την ελληνική πρεσβεία στα Τίρανα.

Το επίπεδο της κοινωνικής μας συμπεριφοράς -είτε πρόκειται για τον «όχλο», είτε για «συγγραφείς»- καθορίζεται -λυπάμαι που το γράφω- από τις ιδέες που μας εμπνέουν. Για μεγάλο μέρος της ζωής του ο Ισμαήλ Κανταρέ υποστήριξε το εγκληματικό καθεστώς του Εμβέρ Χότζα: το απαρνήθηκε οψίμως? πιθανότατα, για να ανοίξει ο δρόμος προς τα ευρωπαϊκά και διεθνή βραβεία. Τουλάχιστον αυτό δείχνει το ήθος του μέχρι τώρα: κινήσεις εντυπωσιασμού, διαφυγή στη Γαλλία λίγους μήνες πριν από την κατάρρευση του καθεστώτος... Και τώρα, αντί να συμπεριφερθεί με ευγένεια και μεγαλοψυχία, υιοθετεί εθνικιστική στάση και εκφράζει το σύμπλεγμα των Αλβανών που υπέστησαν διακρίσεις στην Ελλάδα. Με λίγα λόγια, εμείς οι Ελληνες συγγραφείς θα μπορούσαμε να τα βάλουμε με την Τουρκία και να κηρύξουμε συγγραφικό εμπάργκο. Ή με τη Γερμανία, διότι το περιοδικό Focus μάς καθυβρίζει. Ή με τις ΗΠΑ, που μας τοποθετούν στη λίστα των χωρών «υψηλού κινδύνου τρομοκρατίας». Συμπεραίνω ότι ο κ. Κανταρέ -όπως πολλοί από μας- δεν έχει βρει τον τρόπο να υπερβαίνει τα σύνορα στο πλαίσιο μιας διεθνιστικής συνεννόησης? τι κρίμα που οι συγγραφείς είναι το ίδιο μισαλλόδοξοι και μυωπικοί με τους υπόλοιπους ανθρώπους. Και που, επιπλέον, αντιδρούν σαν δύστροπες και ανασφαλείς ντίβες επαρχιακής οπερέτας.

Είστε άκαιρος, κ. Κανταρέ

• Tου Κωστα Λεονταριδη, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 21/04/2010
  

Τα παιδιά μέσα στην αθωότητά τους μπορούν να γίνουν πολύ σκληρά. Και όταν δεν «εκδικούνται» τους γονείς τα βάζουν με τους διαφορετικούς συμμαθητές τους, μιας και οι διαφορετικοί θα αποτελούν πάντα πρόσφορα θύματα.

Πριν από δεκαετίες, όταν τα παιδιά που φορούσαν γυαλιά σπάνιζαν, ο «γυαλάκιας» της τάξης ήταν στόχος για καζούρα, δεχόταν φραστικούς βασανισμούς και έπαιρνε ανάσες όταν στην ίδια τάξη βρισκόταν και κάποιο παιδί πολύ χονδρό - τότε οι δύο μοιράζονταν τις επιθέσεις.

Το μυαλό των παιδιών ρουφάει σαν σφουγγάρι ό, τι ακούν (κυρίως το πώς λέγεται) και αυτό τα ωθεί στον πρώτο διαχωρισμό καλών - κακών, ανυποψίαστα για το πόσες φορές στο μέλλον θα αλλάξουν γνώμη και στρατόπεδο. Ακούν λοιπόν για τον «ζερβοκουτάλα», τον γείτονα «παλιοτόμαρο», τη «φρεγάδα» του διπλανού διαμερίσματος, τους «αραπάδες» που μας κουβαλήθηκαν, γι’ αυτούς που γεννήθηκαν «κάτω από το αυλάκι» (όταν οι γονείς δεν είναι Πελοποννήσιοι) και άπειρα άλλα, ανάλογα με το φραστικό οπλοστάσιο και τις μικρότητες των μεγάλων.

Η ενήλικη μετεξέλιξη της παιδικής αφέλειας είναι η απολυτότητα, που με καύσιμη ύλη τον φανατισμό γίνεται επικίνδυνη.

Ας πάρουμε για παράδειγμα το δίπολο ρατσιστές - αντιρατσιστές στις ακραίες εκφάνσεις. Και οι δύο πλευρές συμφωνούν μόνον στο ότι μεσότης δεν υπάρχει. Για τους μεν οι ξενόφερτοι είναι μεταμφιεσμένοι σατανάδες που ήρθαν να μας πάρουν όλες τις δουλειές και να μας φάνε ζωντανούς. Οι δε θεωρούν ότι όποιος εισέρχεται (παράνομα) στη χώρα αποκτά διαβατήριο αθωότητας λόγω της δυστυχίας του, υπενθυμίζοντας τη λίστα νομικών και χριστιανικών υποχρεώσεών μας απέναντί τους.

Θυμάστε στην παρέλαση της 25ης Μαρτίου τους βατραχανθρώπους που φώναζαν αντιαλβανικά συνθήματα, πειθαρχημένα, απηχώντας προφανώς αισθήματα μικρής μερίδας του ακροατηρίου. Αποδοκιμάστηκαν δικαίως και επισήμως.

Ο Ισμαήλ Κανταρέ είναι ο πιο γνωστός Αλβανός συγγραφέας, το όνομά του φλερτάρει εδώ και χρόνια με το Νομπέλ Λογοτεχνίας. Η απόφασή του να γυρίσει την πλάτη στο κοινό που θα πήγαινε να τον ακούσει στο Μέγαρο Μουσικής δεν ελήφθη εν θερμώ. Ηταν κίνηση στρατηγική, πονηράς πνοής. Ο συγγραφέας θέλησε να αναλάβει ρόλο εθνικοπατριωτικού εισαγγελέα. Ο ίδιος πνίγηκε από τις κραυγές των βατραχανθρώπων, δαιμονοποίησε το μεμονωμένο συμβάν, κιότεψε θεατρικά επιλέγοντας να μην κοιτάξει κατάματα τους «ρατσιστές» Ελληνες.

Αρκέστηκε να μας γράψει: «... μέσα σ’ ένα τέτοιο κλίμα που στερείται κάθε ίχνος πολιτισμού, η επίσκεψή μου θα ήταν άκαιρη».

Εμμέσως ο κ. Κανταρέ εκφράζει θαυμασμό (και απορία;) για τις αντοχές δεκάδων χιλιάδων συμπατριωτών του που ρίζωσαν εδώ με τον ιδρώτα τους, υποφέροντας κάτω από τον ζυγό των απολίτιστων (και εσχάτως χρεοκοπημένων) Ελλήνων φίλων τους.

Ισμαήλ Κανταρέ: Κατώτερος των περιστάσεων;

• Νομίζω ότι ήμουν από τους πρώτους που σχολίασαν την άρνηση του Ισμαήλ Κανταρέ, να έρθει στην Αθήνα για την προγραμματισμένη από το Μέγαρο Μουσικής εκδήλωση, στην οποία θα μιλούσε. Ο γνωστός συγγραφέας έχω την εντύπωση ότι αντέδρασε [κάπως αργά] για τα ρατσιστικά συνθήματα που ακούστηκαν από κάποιους ανεγκέφαλους στην παρέλαση της 25ης Μαρτίου.Στη συνέχεια υπήρξαν κάποια σχόλια, αλλά είναι αλήθεια ότι ο συμπαθής λογοτέχνης αντέδρασε ως Αλβανός και όχι ως ανεξάρτητο... πνεύμα! Ενδιαφέρουσα και η τοποθέτηση του συγγραφέα Αλέξη Σταμάτη, που αντιμετωπίζει με συμπάθεια την περίπτωση του Κανταρέ. Ωστόσο έχει σημασία το γεγονός ότι ο Κανταρέ έχασε την ευκαιρία να ανατρέψει αυτό που δημιούργησαν οι "ανεγκέφαλοι" στην παρέλαση, αλλά και να δοθεί το έναυσμα για την εκδήλωση φιλικών προς τη χώρα του και προς τον ίδιο αισθημάτων από τους "πραγματικούς" Ελληνες.

Το καψώνι του Κανταρέ... Αλέξης Σταμάτης συγγραφέας

Η απόφαση του μεγάλου Αλβανού συγγραφέα Ισμαήλ Κανταρέ να ακυρώσει την προγραμματισμένη για τις 19 Απριλίου ομιλία του στο Μέγαρο Μουσικής, λόγω των ρατσιστικών συνθημάτων που ακούστηκαν από άνδρες των ΟΥΚ στη διάρκεια της παρέλασης της 25ης Μαρτίου, σχολιάστηκε ποικιλοτρόπως.Η μία άποψη είναι ότι ο άνθρωπος καλά έκανε κι αντέδρασε έτσι. Εάν ένας Ελληνας συγγραφέας ακύρωνε μία ομιλία του σε μια χώρα όπου οι ένοπλες δυνάμεις κατά τη διάρκεια της παρέλασης της εθνικής τους εορτής μάς έβριζαν με τον χειρότερο τρόπο, δεν νομίζω να υπήρχαν και πολλές αντιρρήσεις. Από την άλλη, υπάρχει η θέση ότι η δραστική απάντηση σε τέτοιες ακραίες προσβολές είναι η καταδίκη τους ακριβώς στον τόπο στον οποίο συνέβησαν. Αν ο Κανταρέ στηλίτευε αυτό το απαράδεκτο επεισόδιο ενώπιον ενός κατάμεστου ντόπιου ακροατηρίου, τότε αυτή η αποδοκιμασία θα ήταν ακόμα πιο ουσιαστική.Πρόσφατα, ο βουλευτής του Σοσιαλιστικού Κόμματος Αλβανίας και συγγραφέας Μπεν Μπλούσι δεν αρνήθηκε να έρθει στην Αθήνα για την παρουσίαση του βιβλίου του, ενώ σε συνέντευξή του δήλωσε ότι «η ανοιχτή κοινωνία σκοτώνει τον εθνικισμό». Θα μπορούσε να αναφέρεται και στον ρατσισμό. Σίγουρα ο Κανταρέ θύμωσε και αντέδρασε εν θερμώ. Ομως, δεν είναι πολιτικός, δεν είναι διπλωμάτης, είναι άνθρωπος της τέχνης. Με αυτήν την πράξη του μπορεί μεν να καταφέρεται συλλήβδην εναντίον μιας κοινωνίας, της οποίας μόνο ένα μικρό κομμάτι υπέθαλψε αυτές τις συμπεριφορές (ενώ η κοινή γνώμη και η πολιτική ηγεσία τις καταδίκασε εμφατικά), αλλά ίσως χρειάζονται κάποια τέτοια καψόνια για να μην υπάρξει κάνεις πλέον που να ανέχεται και να ενθαρρύνει τέτοια απαράδεκτα περιστατικά.

Προ-βολες

Η στάση του Κανταρέ

Tου Σπυρου Γιανναρα, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 20/04/2010

Ο ρατσισμός έχει πολλά πρόσωπα. Πρόσωπα φανερά, αλλά και προσωπεία που επιτρέπουν την αδικοπραγία εκ του ασφαλούς. Καλλιτέχνες και συγγραφείς, που είθισται να επιτελούν έργο γεφυροποιού, καλούνται αφενός να αναδεικνύουν και να στηλιτεύουν τα ρατσιστικά φαινόμενα, αφετέρου να τα υπερβαίνουν, διακονώντας την αλληλοπεριχώρηση και την αρμονική συμβίωση των ανθρώπων. Μετά, δε, τα φρικαλέα γεγονότα που σφράγισαν τον περασμένο αιώνα και τα σποραδικά κρούσματα που συνεχίζουν να αμαυρώνουν την εποχή μας, η λογοτεχνία έχει ιερή υποχρέωση να προάγει την ανθρωπιά. Η πρόσφατη αντίδραση του διάσημου Αλβανού πεζογράφου Ισμαήλ Κανταρέ, ο οποίος ακύρωσε την προγραμματισμένη για τις 19 του μηνός ομιλία του στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, δεν θυμίζει στάση πνευματικού, αλλά μάλλον εμπαθούς ανθρώπου. Αιτία της ματαίωσης υπήρξαν τα ανατριχιαστικά ρατσιστικά συνθήματα των βατραχανθρώπων των ειδικών δυνάμεων, που αμαύρωσαν την παρέλαση της 25ης Μαρτίου. Ο Κανταρέ εν ολίγοις υποστήριξε πως το κλίμα που επικρατεί στην Ελλάδα, το οποίο «στερείται κάθε ίχνος πολιτισμού», δεν τον σηκώνει.

Αδιαφορώντας για την ομόθυμη αντίδραση αποτροπιασμού των ελληνικών ΜΜΕ και τη συνακόλουθη αποπομπή του επικεφαλής του ουλαμού, ο επίδοξος νομπελίστας ταύτισε ολόκληρη τη χώρα με το περιθωριακό άγημα ανεγκέφαλων βατραχανθρώπων. Κατηγορώντας συλλήβδην έναν λαό για ρατσισμό, υπέπεσε στο ίδιο ολέθριο ατόπημα για το οποίο εξανέστη. Αυτό ουδόλως σημαίνει πως δεν υπάρχει (και πολύς) ρατσισμός στην Ελλάδα. Υπάρχουν όμως και πάμπολλοι άνθρωποι που υποδέχθηκαν και βοήθησαν τους συμπατριώτες του να ξεκινήσουν από την αρχή τη ζωή τους σε αυτόν τον τόπο. Αφανείς Ελληνες που άνοιξαν την αγκαλιά τους στον ξένο.

Αν συνυπολογίσει κανείς και την υπεροψία που επέδειξε στους Ελληνες δημοσιογράφους, στους οποίους αφού αρχικά υποσχέθηκε γραπτή συνέντευξη, στη συνέχεια ανακοίνωσε ότι θα δεχθεί να μιλήσει μόνο διά ζώσης και αφού λάβει λεπτομερή στοιχεία για τους ίδίους και τις εφημερίδες τους, επικαλούμενος «κακές προηγούμενες εμπειρίες (;) με τα ελληνικά ΜΜΕ», τότε αντιλαμβάνεται ότι έψαχνε απλώς την αφορμή...

Πήρε προσωπικά τα αντιαλβανικά συνθήματα

Τα ρατσιστικά - αντιαλβανικά συνθήματα, που είχαν ακουστεί από άνδρες των Ενόπλων Δυνάμεων στη διάρκεια της παρέλασης της 25ης Μαρτίου στο κέντρο της Αθήνας, μας στέρησαν την ευκαιρία να ακούσουμε τον διάσημο Αλβανό συγγραφέα Ισμαήλ Κανταρέ στο Megaron Plus.

«Μέσα σ' ένα κλίμα, που στερείται κάθε ίχνους πολιτισμού, η επίσκεψή μου θα ήταν άκαιρη», δήλωσε ο Αλβανός συγγραφέας

Ακύρωσε την προγραμματισμένη για τις 19 Απριλίου ομιλία του στο Μέγαρο με την παρακάτω επιστολή:

«Λόγω των πολύ δυσάρεστων πρόσφατων γεγονότων που έλαβαν χώρα στην Αθήνα και χαρακτηρίστηκαν από ρατσισμό κατά των Αλβανών, αποφάσισα να ματαιώσω την επίσκεψή μου στη χώρα σας. Γνωρίζετε καλά τον θαυμασμό που τρέφω για την ελληνική λογοτεχνία και τον ελληνικό πολιτισμό, αλλά εκτιμώ ότι μέσα σ' ένα τέτοιο κλίμα, που στερείται κάθε ίχνους πολιτισμού, η επίσκεψή μου θα ήταν άκαιρη...».

Το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών σε δική του δήλωση τονίζει ότι «λυπάται πραγματικά για την απόφαση του Ισμαήλ Κανταρέ, που είναι συνέπεια ενός ιδιαίτερα δυσάρεστου περιστατικού, που καταδικάστηκε από την ελληνική κοινή γνώμη». Και συνεχίζει: «Ακριβώς επειδή θεωρούμε ότι η ουσιαστική απάντηση στις ακραίες συμπεριφορές είναι η ανάδειξη του δημιουργικού διαλόγου, καταβάλαμε κάθε δυνατή προσπάθεια να μεταπείσουμε τον βραβευμένο συγγραφέα να έλθει στην Αθήνα. Ελπίζουμε ότι στο μέλλον θα δοθεί ξανά ευκαιρία στους πολυπληθείς φίλους του να τον συναντήσουν στο πλαίσιο των εκδηλώσεων του Megaron Plus».

Να θυμήσουμε ότι ο μεγάλος Αλβανός συγγραφέας έχει έρθει αρκετές φορές στη χώρα μας. Αυτή τη φορά η επίσκεψή του θα συνέπιπτε με την έκδοση από τα «Ελληνικά Γράμματα» του μυθιστορήματός του «Το ατύχημα».

• Ελευθεροτυπία, Πέμπτη 15 Απριλίου 2010

Δεν έρχεται στο ΜΜΑ ο Ισμαήλ Κανταρέ λόγω των συνθημάτων της 25ης Μαρτίου

Τα Νέα

Ο Ισμαήλ Κανταρέ θα ερχόταν στην Αθήνα στις 19 Απριλίου

Ο διάσημος Αλβανός συγγραφέας Ισμαήλ Κανταρέ ακύρωσε τη διάλεξη που επρόκειτο να δώσει στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, σε ένδειξη διαμαρτυρίας για τα ρατσιστικά συνθήματα κατά των Αλβανών που φώναξαν στη διάρκεια της παρέλασης της 25ης Μαρτίου άνδρες των Ομάδων Υποβρύχιων Καταστροφών του Λιμενικού Σώματος.

Ο Ισμαήλ Κανταρέ, στην επιστολή του, με την οποία ακυρώνει τη διάλεξη που επρόκειτο να δώσει στις 19 Απριλίου, αναφέρει:

«Λόγω των πολύ δυσάρεστων πρόσφατων γεγονότων που συνέβησαν στην Αθήνα και χαρακτηρίστηκαν από ρατσισμό κατά των Αλβανών, αποφάσισα να ματαιώσω την επίσκεψή μου στη χώρα σας. Γνωρίζετε καλά τον θαυμασμό που τρέφω για την ελληνική λογοτεχνία και τον ελληνικό πολιτισμό, αλλά εκτιμώ ότι μέσα σε ένα τέτοιο κλίμα, που στερείται κάθε ίχνος πολιτισμού, η επίσκεψή μου θα ήταν άκαιρη».

Οι υπεύθυνοι του Μεγάρου Μουσικής, σε σχετική ανακοίνωσή τους, αναφέρουν ότι «ακριβώς επειδή θεωρούν ότι η ουσιαστική απάντηση στις ακραίες συμπεριφορές είναι η ανάδειξη του δημιουργικού διαλόγου, κατέβαλαν κάθε δυνατή προσπάθεια να μεταπείσουν το βραβευμένο συγγραφέα να έλθει στην Αθήνα, και ελπίζουν ότι στο μέλλον θα δοθεί ξανά ευκαιρία στους πολυπληθείς φίλους του Ισμαήλ Κανταρέ, να τον συναντήσουν στο πλαίσιο των εκδηλώσεων του Megaron Plus»।.

ΣΧΟΛΙΟ: Κι εγώ λυπάμαι, αλλά ένας πνευματικός άνθρωπος του αναστήματος του Κανταρέ δεν θα έπρεπε να ματαιώσει την επίσκεψή του στη χώρα μας επειδή κάποιοι ανεγκέφαλοι συμπεριφέρθηκαν με τον τρόπο αυτόν που ΔΕΝ προσιδιάζει σε Έλληνες।Τώρα εμάς των υπολοίπων, μας έκανε... τα μούτρα κρέας! ΕΛΕΟΣ...

Μαύρη κωμωδία για την Αλβανία

• Κρατικά στελέχη που ανταγωνίζονται τους εκπροσώπους των παλαιών τάξεων, επαρχίες βυθισμένες στις προλήψεις, νεαροί που θέλουν να γκρεμίσουν το σύμπαν: η αλβανική κοινωνία της εποχής του Χότζα.

Κοντεύει να συμπληρωθεί μισός αιώνας από τότε που ο Ισμαήλ Κανταρέ άρχισε να δημοσιεύει τα μυθιστορήματά του και ο τρόπος με τον οποίο εικονογραφεί τις παραλυτικές συνέπειες του καθεστώτος Χότζα για την αλβανική κοινωνία δεν έχει αλλάξει.

Στο τρίπτυχο «Ιστορίες τρέλας», που κυκλοφορεί από τις «Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου», σε μετάφραση Δημήτρη Ν. Ηλιόπουλου και επιμέλεια Κωσταντίνας Γερ. Ευαγγέλου, ο Κανταρέ εντάσσει τρία «μικρομυθιστορήματα», όπως τα ονομάζει ο ίδιος (ας τα πούμε νουβέλες για να συνεννοηθούμε καλύτερα), γραμμένα σε τρεις διαφορετικές περιόδους: κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1960, όταν ο ίδιος κάνει το ντεμπούτο του στα γράμματα («Μέρες καφενείων»), στα χρόνια λίγο πριν από την πτώση του κομμουνισμού («Η περιφρόνηση») και σε τρέχοντα χρόνο, στις αρχές του καινούριου αιώνα, όταν τα πάντα έχουν πάρει έναν εντελώς καινούριο δρόμο («Ιστορίες τρέλας»).

Ανεξάρτητα από τη χρονολογία της γραφής και της δημοσίευσής τους, οι νουβέλες του Κανταρέ τείνουν να συγκεντρώσουν ευθύς εξαρχής και εξίσου την προσοχή τους σε ένα και μοναδικό θέμα: την πολιτικοκοινωνική ασφυξία της Αλβανίας κατά το διάστημα που οι αυτόκλητοι σωτήρες και υπερασπιστές της την άρπαξαν με σιδερένια κλείδωση από τον λαιμό.

Ο Κανταρέ κάνει λόγο άλλοτε για τη νιότη που προσπαθεί, όσο περνά από το χέρι της, να τα βάλει με τους θεσμούς και τα σύμβολα σε μια χώρα η οποία αντιμετωπίζει με ρίγη ανατριχίλας την οποιαδήποτε έννοια απειθαρχίας, άλλοτε για την παράξενη συμπόρευση, στη φάση της ανόδου του Χότζα στην εξουσία, των κρατικών και των κομματικών στελεχών με τους εκπροσώπους των κυρίαρχων τάξεων του παρελθόντος (όπου οι μεν καθρεφτίζονται στους δε, για να ανταλλάξουν με διαστροφικό τρόπο τα αποθέματα του κύρους τους) και άλλοτε για την καθημερινή ζωή στην επαρχία, όπου τα απλούστερα των πραγμάτων αποκτούν αίφνης διαστάσεις απόλυτου μύθου, ενώ οι άνθρωποι γίνονται όλο και λιγότερο ικανοί να εννοήσουν το περιβάλλον τους.

Δεν είναι το ίδιο επιτυχημένα τα τρία κείμενα του Κανταρέ. Οι «Μέρες καφενείων» έχουν ένα απελευθερωτικά αναρχίζον πνεύμα, αλλά σκοντάφτουν σε μιαν ιδιαιτέρως χαλαρή αφηγηματική δομή, που δυσκολεύεται να κρατήσει ώς το τέλος συνεκτική τη δράση αφού την αφήνει κατά καιρούς να παγιδευτεί σε διάφορα άσχετα σημεία.

Οι «Ιστορίες τρέλας», πάλι, παρουσιάζουν σαφώς μεγαλύτερη πυκνότητα, αλλά δεν καταφέρνουν να απογειώσουν το ενδιάθετο παρανοϊκό τους χιούμορ. Αρτιότερο κομμάτι του τρίπτυχου βρίσκω την «Περιφρόνηση», που έχει μυθιστορηματικό βάθος, αναδεικνύει δύο ολοζώντανους χαρακτήρες και διαπνέεται από το εξοντωτικό πνεύμα της μαύρης κωμωδίας: πνεύμα, άλλωστε, το οποίο οφείλουμε να κρατήσουμε ως τη ζωτικότερη και την πιο σημαντική παρακαταθήκη του Κανταρέ.

• Από τον ΒΑΓΓΕΛΗ ΧΑΤΖΗΒΑΣΙΛΕΙΟΥ, Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία, Επτά, Κυριακή 1 Νοεμβρίου 2009

Στον Ισμαήλ Κανταρέ το λογοτεχνικό βραβείο «Πρίγκιπας των Αστούριας»

Στον Αλβανό συγγραφέα, Ισμαήλ Κανταρέ, θα απονεμηθεί, σήμερα το απόγευμα, το ισπανικό λογοτεχνικό βραβείο «Πρίγκιπας των Αστούριας», στη διάρκεια τελετής που διοργανώνεται στο θέατρο Καμποαμόρ, στο Οβιέδο της Ισπανίας. Ο κ. Κανταρέ, τα έργα του οποίου έχουν μεταφραστεί σε 40 γλώσσες, είναι ο πρώτος Αλβανός συγγραφέας που κερδίζει το βραβείο. Ο 73χρονος κάτοχος του διεθνούς λογοτεχνικού βραβείου Μπούκερ «Man Booker International Prize» το 2005, και υποψήφιος για το Νόμπελ Λογοτεχνίας, βρίσκεται στο Οβιέδο με την οικογένειά του και έχει παραστεί σε σειρά παράλληλων εκδηλώσεων στο πλαίσιο της σημερινής τελετής βράβευσής του. Τα Βραβεία «Πρίγκιπας των Αστούριας», τα οποία θεωρούνται τα ισπανικά βραβεία Νόμπελ, απονέμονται από το Ίδρυμα Πρίγκιπας των Αστούριας, κάθε χρόνο, σε προσωπικότητες απ' όλο τον κόσμο, με διακρίσεις σε διάφορους τομείς. [www.kathimerini.gr με πληροφορίες από ΑΠΕ - ΜΠΕ]

Στον Ισμαήλ Κανταρέ το βραβείο Πρίγκιπας της Αστούριας για τη Λογοτεχνία

• Ένας γνώριμος των γραμμάτων

• Ο κορυφαίος των αλβανικών γραμμάτων, Ισμαήλ Κανταρέ, τιμήθηκε με το βραβείο Πρίγκιπας της Αστούριας για τη Λογοτεχνία 2009. Το βραβείο Πρίγκηπας της Αστούριας, το οποίο συνοδεύεται από 50.000 ευρώ, απονέμεται κάθε φθινόπωρο σε οκτώ κατηγορίες από τον διάδοχο του ισπανικού θρόνου Φίλιππο, ο οποίος φέρει και τον τίτλο του πρίγκιπα της Αστούριας. Μυθιστοριογράφος, ποιητής και δοκιμιογράφος ο Κανταρέ, 73 ετών σήμερα, θεωρείται ο κορυφαίος συγγραφέας της Αλβανίας, απο την οποία εξορίστηκε το 1990 και μετοίκησε στο Παρίσι, όπου ζει μέχρι σήμερα. Τα έργα του έχουν μεταφρασθεί σε τουλάχιστον 40 γλώσσες. Ανάμεσα στα πιο γνωστά είναι Το χρονικό της πέτρινης πόλης (1971), Ρημαγμένος Απρίλης (1978), Το κονσέρτο (1988), Το παλάτι των ονείρων (1988).

Ο Ισμαήλ Κανταρέ υποψήφιος για το Νόμπελ Λογοτεχνίας 2009

Έπειτα από διαβουλεύσεις με την Ακαδημία Επιστημών της Αλβανίας, κύκλους διανοουμένων, εκδότες, κριτικούς και εξέχουσες προσωπικότητας της τέχνης και του πολιτισμού της Αλβανίας, ο πρόεδρος της χώρας, κ. Μπαμίρ Τόπι, απέστειλε επίσημη επιστολή στην Ακαδημία Νόμπελ, προτείνοντας για το Νόμπελ Λογοτεχνίας του 2009 τον διεθνούς φήμης Αλβανό συγγραφέα, Ισμαήλ Κανταρέ.

Στην επιστολή του προς την Ακαδημία Νόμπελ, ο πρόεδρος της Αλβανίας αναφέρει- μεταξύ άλλων- ότι αποφάσισε να κάνει αυτό το βήμα «επειδή το έργο του Ισμαήλ Κανταρέ είναι μνημειώδες σε ό,τι αφορά τη συγγραφική του αξία και μεταφέρει πανανθρώπινα και παγκόσμια μηνύματα σε ολόκληρη την ανθρωπότητα».

«Το έργο και η φωνή του Κανταρέ είναι ο μεγαλύτερος πνευματικός, λογοτεχνικός και ηθικός πλούτος του αλβανικού κόσμου», αναφέρει χαρακτηριστικά ο κ. Τόπι.