Έντγκαρ Άλαν Πόε, ο συγγραφέας του «αλλόκοτου»

https://www.timesnews.gr

Πολυμεταφρασμένος στα ελληνικά ο Έντγκαρ Άλαν Πόε, φαίνεται ότι αγαπήθηκε πολύ πρώτα από τους μεταφραστές και μετά από το ελληνικό αναγνωστικό κοινό. Δεν ξέρουμε αν ακόμα και σήμερα διαβαζεται. Πάντως άσκησε τεράστια επιρροή και σε άλλες μορφές τέχνης.

Ο Έντγκαρ Άλαν Πόε γεννήθηκε στις 19 Ιανουαρίου 1809 στη Βοστόνη [ΗΠΑ] από γονείς πλανόδιους ηθοποιούς. Ορφάνεψε και από τους δύο νήπιο ακόμη, και την κηδεμονία του ανέλαβε ο εύπορος έμπορος από το Ρίτσμοντ Τζον Άλαν, στον οποίο ο συγγραφέας οφείλει το μεσαίο του όνομα. Η ποίηση τον σαγήνευσε από τα πρώτα παιδικά του χρόνια· μόλις πέντε ετών, έγραφε στίχους «μεγάλης πρωτοτυπίας», σύμφωνα με έναν δάσκαλό του. Από το 1815 ως το 1820 έζησε στην Αγγλία, όπου και τελείωσε το σχολείο. Επιστρέφοντας στην Αμερική παρακολούθησε για λίγο μαθήματα στο Πανεπιστήμιο της Βιρτζίνιας, αλλά σύντομα το εγκατέλειψε.

Ποιος πραγματικά ήταν ο Ε. Α. Πόε;

Φως στην ταραγμένη ψυχή μιας ιδιοφυΐας

• Της Ντορας Mακρη, Η Καθημερινή, 18/9/2011

PETER ACKROYD

Πόε. Μια σύντομη ζωή

εκδ. Πατάκης, σελ. 258

Στο σύντομο αλλά περιεκτικό αυτό βιβλίο, ο βραβευμένος για τις βιογραφίες κορυφαίων ποιητών και πεζογράφων (Πάουντ, Τ. Σ. Ελιοτ, Ντίκενς, Μπλέικ) Βρετανός Peter Ackroyd προσπαθεί να διεισδύσει στην ταραγμένη ψυχή ενός ιδιοφυούς συγγραφέα, του Εντγκαρ Αλαν Πόε.

Η σύντομη ζωή του Πόε και κατά συνέπεια η περιορισμένη εργογραφία του δεν δικαιολογούν την πλούσια βιβλιογραφία και τις αναρίθμητες δημοσιεύσεις και αναφορές στο πρόσωπο και το έργο του. Βέβαια, ο Πόε θεωρείται ένας από τους μεγαλύτερους και πιο καινοτόμους συγγραφείς όλων των εποχών, πρόδρομος της σύγχρονης φανταστικής λογοτεχνίας και του αστυνομικού διηγήματος, προάγγελος του ρομαντισμού με βαθιά επίδραση στον συμβολισμό και τον σουρεαλισμό. Ωστόσο, υπάρχει ένα μυστήριο που καλύπτει τόσο την προσωπικότητα όσο και την τέχνη του, που διαρκώς αναζητεί την επίλυσή του, απαιτώντας περισσότερη έρευνα των πηγών και προ (σ) καλώντας νέες ερμηνείες. Ο Ackroyd ξεκινά τη βιογραφία με το μεγαλύτερο από τα αινίγματα που ταλανίζει τους βιογράφους του Πόε: τις ανεξιχνίαστες συνθήκες του θανάτου του. Ο πρόωρος χαμός του Πόε, σε ηλικία μόλις 40 ετών (γεννήθηκε το 1809), έχει αποδοθεί σε τρομώδες παραλήρημα, φυματίωση, «εγκεφαλική βλάβη», όγκο, διαβήτη κ. λπ. «Το πηγάδι είναι πολύ βαθύ για να ανασύρει κανείς την αλήθεια», ισχυρίζεται ο Ackroyd, και με αυτό το δεδομένο προχωρεί στην ανάλυση της ζωής του.

Ο ταραχώδης βίος του Εντγκαρ Αλαν Πόε

Τα 21 πιο άρτια και δημοφιλή διηγήματά του 

• Της Ντορας Mακρη, Η Καθημερινή, 26/6/2011

• EDGAR ALLAN POE
• 21 Ιστορίες και «Το κοράκι»
• Ανθολόγηση - Μετάφραση - Σημειώσεις: Κατερίνα Σχινά 
• εκδ. Μεταίχμιο 

Η ζωή του Πόε ήταν μια συνεχής τραγωδία. Δεύτερο από τα τρία παιδιά ζεύγους πλανόδιων ηθοποιών, γεννήθηκε το 1809 κι ορφάνεψε πριν καλά καλά συμπληρώσει τα τρία του χρόνια. Την κηδεμονία του ανέλαβε ο ευκατάστατος έμπορος από τη Βιρτζίνια Τζον Αλαν, στον οποίο ο συγγραφέας οφείλει το μεσαίο του όνομα. Επειτα από πενταετή διαμονή στην Αγγλία με τη νέα του οικογένεια, όπου και τέλειωσε το σχολείο, επέστρεψε στην Αμερική και άρχισε να γράφει τα πρώτα του ποιήματα. Ακολούθησαν η σύντομη φοίτηση στο νεοσύστατο πανεπιστήμιο της Βιρτζίνια, η στράτευση στον αμερικανικό στρατό και η εγγραφή του στη στρατιωτική ακαδημία West Point, όλες τους αποτυχημένες προσπάθειες ένταξης σε μια κοινωνία και έναν τρόπο ζωής που ο ιδιόρρυθμος χαρακτήρας του απέρριπτε.

Οι ομηρικοί καβγάδες με τον πατριό του, η ολοένα αυξανόμενη εξάρτησή του από το αλκοόλ και αργότερα το όπιο, καθώς και τα χρέη που δημιούργησε επηρέασαν τον Πόε, κάνοντάς τον εσωστρεφή, βίαιο και αντικοινωνικό. Στο μεταξύ, η έλξη του προς γυναίκες που ήταν μη διαθέσιμες ή με κλονισμένη υγεία κορυφώθηκε με τον γάμο του με τη δεκατριάχρονη ξαδέλφη του Βιρτζίνια, που πέθανε από φυματίωση μόλις στα 24 χρόνια της, όπως άλλωστε η μητέρα και ο αδελφός του. Μετά τον θάνατο της αγαπημένης του, ο Πόε παραδίδεται στους εσωτερικούς του δαίμονες. Δύο χρόνια αργότερα και ενώ επιστρέφει στη Νέα Υόρκη βρέθηκε αναίσθητος σε μια βρώμικη ταβέρνα της Βαλτιμόρης. Μεταφέρθηκε σε κλινική όπου πέθανε 4 μέρες αργότερα (7 Οκτ. 1849) χωρίς ποτέ να ανακτήσει τις αισθήσεις του. Πέπλο μυστηρίου σκεπάζει τον θάνατό του.

Η ζωή του Εντγκαρ Αλαν Πόου

ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ

• Ο βίος του υπήρξε το ίδιο γκροτέσκος και σκοτεινός όσο και τα διηγήματά του. Ακόμη και ο θάνατός του δεν γνωρίζουμε ακριβώς από τι προήλθε: κατάχρηση οινοπνευματωδών, λύσσα ή χολέρα. Ο βρετανός συγγραφέας Πίτερ Ακρόιντ φιλοτεχνεί το πορτρέτο ενός από τους μεγαλύτερους συγγραφείς της αμερικανικής λογοτεχνικής ιστορίας

ΑΝΑΣΤΑΣΗΣ ΒΙΣΤΩΝΙΤΗΣ | Παρασκευή 24 Δεκεμβρίου 2010

Κανένας αμερικανός συγγραφέας δεν συκοφαντήθηκε τόσο μετά τον θάνατό του αλλά και δεν γνώρισε τόση απήχηση παγκοσμίως όση ο Ε.Α. Πόου. Η κατάρα του επιμελητή των έργων του Ρούφους Γουίλμοτ Γκρίσγουολντ τον ακολουθεί ακόμη και σήμερα μαζί με τους άθλιους και ψευδείς (όπως αποδείχθηκε) χαρακτηρισμούς του: ότι ο Πόου ήταν ένα χαμένο κορμί, ένας αλκοολικός, διεφθαρμένος και τοξικομανής.

Η βιογραφία του Πίτερ Ακρόιντ, κορυφαίου σήμερα του είδους, για τον ποιητή του Κορακιού, που κυκλοφόρησε πέρυσι στον αγγλόφωνο κόσμο με τη συμπλήρωση 150 χρόνων από τον θάνατο του ποιητή, είναι έργο πρώτα απ΄ όλα κατανόησης και αγάπης για έναν συγγραφέα που τον αδίκησαν οι σύγχρονοί του και δεν τον αποκατέστησαν οι μεταγενέστεροι. Από τους εξέχοντες αγγλόφωνους συγγραφείς μόνο ο Σουίμπορν και ο Οσκαρ Γουάιλντ έτρεφαν θαυμασμό για τον Πόου (η μεταφράστρια Μαρία Φακίνου έχει προκρίνει την παλιά γραφή: Πόε αντί Πόου). Οι υπόλοιποι ή υπήρξαν εντελώς απορριπτικοί, όπως λ.χ. ο Μαρκ Τουέιν, ή, αργότερα, επιεικώς επιφυλακτικοί και εν μέρει αρνητικοί, όπως ο Χάξλεϊ, ο Ελιοτ και ο Πάουντ.

Από την άλλη πλευρά, των μεγάλων θαυμαστών, βρίσκονται εν τούτοις μερικοί από τους μείζονες πεζογράφους και ποιητές της Γαλλίας: ο Βερλέν, ο Ρεμπό, ο Μαλαρμέ, ο Βαλερί, ο Προυστ και πάνω απ΄ όλους ο μαύρος πρίγκιπας της παγκόσμιας ποίησης Σαρλ Μποντλέρ, ο οποίος θεωρούσε τον Πόου τον πιο αντι-αμερικανό συγγραφέα της Αμερικής.

Μάλιστα, δεν δίστασε να πει ότι όχι μόνο είχε βρει στον Πόου θέματα που ο ίδιος θα ήθελε να διαπραγματευθεί αλλά και ολόκληρες φράσεις που είχε σκεφτεί, γραμμένες είκοσι χρόνια νωρίτερα από εκείνον τον ιδιοφυή παραληρηματικό, ο οποίος θα έφευγε από τη ζωή στα σαράντα του χρόνια στη Βαλτιμόρη.

Πιο μπροστά είχε μεθύσει «μέχρι θανάτου» αφού κατανάλωσε άγνωστη ποσότητα αλκοόλ το οποίο προμηθεύτηκε με τα χρήματα που είχε εξασφαλίσει πουλώντας την ψήφο του.

• Δεν είχε καμία υποστήριξη

Η βιογραφία του Ακρόιντ είναι στην πραγματικότητα το πορτρέτο του χαρισματικού δημιουργού που του άξιζε καλύτερη μεταχείριση εκ μέρους των κριτικών. Γι΄ αυτό και τονίζει την αξία ενός συγγραφέα πρώτης γραμμής που η μοίρα του υπήρξε άθλια και που κανείς δεν τον είχε υποστηρίξει ούτε και του είχε στοιχειωδώς συμπαρασταθεί- γι΄ αυτό και πέθανε άλλωστε τόσο νέος.

Ο Πόου ορφάνεψε στα δύο του χρόνια. Οι γονείς του ήταν περιπλανώμενοι ηθοποιοί (κάτι αντίστοιχο με τους δικούς μας μπουλουκτσήδες). Ο πατέρας του εγκατέλειψε τη μητέρα του και εκείνη πέθανε από φυματίωση. Τον υιοθέτησε το ζεύγος Αλαν. Ο Πόου μισούσε το νέο του περιβάλλον και ιδίως τον πατριό του. Προσπάθησε να σταδιοδρομήσει στον στρατό αλλά και εκεί δεν τα κατάφερε να προσαρμοστεί. Εζησε μέσα στη φτώχεια και στην αβεβαιότητα εργαζόμενος εξαντλητικά. Παντρεύτηκε την εξαδέλφη του Βιρτζίνια, ένα κοριτσάκι 13 ετών, που πέθανε κι εκείνη από φυματίωση όπως και η μητέρα του. Σύμφωνα με τον Ακρόιντ, επρόκειτο για λευκό γάμο και η μικρή πέθανε το 1947 παρθένα.

• Προδρομικός και σύγχρονος

Το χτύπημα για τον συγγραφέα ήταν συντριπτικό. Τα υπόλοιπα δύο χρόνια της ζωής του τα πέρασε από εδώ και από εκεί μονίμως σχεδόν μεθυσμένος. Ο Πόου δεν ήταν ωστόσο συστηματικός πότης. Αλλά, όπως λέει ο Ακρόιντ, όταν άρχιζε να πίνει δεν σταματούσε.

Η ζωή του υπήρξε το ίδιο γκροτέσκα και σκοτεινή όσο και τα διηγήματά του. Ακόμη και ο θάνατός του δεν γνωρίζουμε ακριβώς από τι προήλθε. Η πιθανότερη αιτία είναι η κατάχρηση οινοπνευματωδών, αν και υπάρχουν εικασίες ότι ο ποιητής πέθανε από λύσσα ή από χολέρα.

Εχουν άραγε αυτά καμιά σημασία σήμερα; Ο Πόου είναι ο συγγραφέας που διαβάζεται όσο κανένας σχεδόν από τους συγχρόνους του. Δικαίως θεωρείται πατέρας του αστυνομικού μυθιστορήματος, αφού αυτός εισήγαγε στην πεζογραφία τον ντετέκτιβ στο διήγημά του Τα εγκλήματα της οδού Μοργκ.

Η λογοτεχνία επιστημονικής φαντασίας επίσης στα διηγήματά του έχει τις ρίζες της. Στον Πόου επιπλέον θα πρέπει να αναζητήσουμε τις απαρχές της συστηματικής ανάλυσης της ποίησης, όπως διατυπώνονται στο δοκίμιό του Η φιλοσοφία της σύνθεσης. Είναι λοιπόν σε πλείστα όσα σύγχρονός μας, όπως προκύπτει από τη βιογραφία του Ακρόιντ, που τονίζει ότι «ήταν ένας από τους πρώτους αληθινά επαγγελματίες συγγραφείς στη λογοτεχνική ιστορία της Αμερικής». 

 

 

 

• Διαβάστε περισσότερα: http://www.tovima.gr/default.asp?pid=2&ct=56&artid=374638&dt=24/12/2010#ixzz1AQ5FN3sn

Η μάσκα του κόκκινου θανάτου

Τα διηγήματα του Εντγκαρ Αλαν Πόε κυκλοφορούν σε ποικίλες συλλογές και εκδόσεις και σε διάφορες μεταφράσεις, με αξεπέραστη εκείνη του Κοσμά Πολίτη, που προχώρησε πολύ βαθιά σε μια σκέψη και μια γραφή παραληρηματική. 

Θυμάμαι πριν από μερικά χρόνια, στο σπίτι ενός φίλου που επιχείρησα να τον φέρω σε μια πρώτη επαφή με τον συγγραφέα. Στην παρέα ήταν και ένα πεκινουά, λίγο νευρικό, αλλά γενικά φρόνιμο. Αρχισα να του διαβάζω ένα από τα πλέον εντυπωσιακά αποσπάσματα του «Μαύρου γάτου» και όταν έφτασα στο σημείο που ο γάτος δέχτηκε μια τρομερή επίθεση από το αφεντικό του, το πεκινουά τινάχτηκε στον αέρα γαβγίζοντας με λύσσα και μπήκε στη μέση έτοιμο να μου επιτεθεί. Δεν είχα ξαναδεί έτσι τη χαριτωμένη μούρη του, τόσο παραμορφωμένη. 

Κατόπιν συνεννοήσεως με τον φίλο μου, άφησα το βιβλίο και το πεκινουά ηρέμησε, αν και όχι απόλυτα. Πότε πότε μου 'ριχνε κάτι πλάγιες ματιές... Δεν θα 'θελα να πω περισσότερο σχετικά μ' αυτό το συμβάν. Ενιωσα ότι είχαμε γίνει μάρτυρες κάποιας τουλάχιστον περίεργης κατάστασης, που είχε να κάνει με τον σκύλο, με μένα και πάνω απ' όλα με το κείμενο. Εχουν γραφτεί πολλά για το κείμενο αυτό, αλλά νομίζω πως εκείνο το γεγονός μάς πήγε ένα βήμα παραπέρα, στην προσέγγιση της ουσίας του συγγραφέα... 

Απ' όλα τα διηγήματά του, διάλεξα να επισημάνω χωριστά τη «Μάσκα του κόκκινου θανάτου», γιατί πιστεύω πως στάθηκε προφητική σε σχέση με τον ερχομό της περίφημης παγκοσμιοποίησης και τη μόνιμη απειλή μιας ακόμη «νέας τάξης πραγμάτων». Μου θυμίζει έντονα τα πυρηνικά καταφύγια που κατά καιρούς λέγεται πως κατασκευάζουν, για καλό και για κακό, οι κορυφαίοι της παγκόσμιας πλουτοκρατίας. Στο διήγημα οι άρχοντες κλείνονται σ' έναν πύργο όπου διασκεδάζουν με ποικίλους τρόπους συνεχώς, επί 24ώρου βάσεως, ενώ παράλληλα προστατεύονται από το μικρόβιο μιας τρομερής αρρώστιας που έχει απλωθεί στην περιοχή, θερίζοντας όσους δυστυχείς έχουν μείνει απ' έξω. Ετσι και σήμερα, και για να μιλήσω μόνο για τον δυτικό κόσμο, τα πράγματα έχουν ξεχωρίσει, μπήκαν τα όρια ανάμεσα σ' εκείνους που θα περνάνε καλά και στους άλλους που θα τους τρώει το άγχος της επιβίωσης όλο και περισσότερο με το πέρασμα του καιρού. 

Αυτό που μένει να δούμε είναι αν θα προκύψει το φινάλε που έβαλε ο συγγραφέας στο διήγημά του. Αλλά καλύτερα να το διαβάσετε...

• Γιώργος Νοταράς, Βιβλιοθήκη, Σάββατο 20 Νοεμβρίου 2010

Ταιριαστό «ύστατο χαίρε» στον Έντγκαρ Αλαν Πόε με 160 χρόνια καθυστέρηση

• Δεύτερη «κανονική» κηδεία

Η Βαλτιμόρη γιόρτασε τα 200 χρόνια από τη γέννηση του «άρχοντα του μακάβριου», Έντγκαρ Αλαν Πόε, με κάτι που θα έκανε τον ποιητή να χαμογελάσει: Τον κήδευσε ξανά, αυτήν τη φορά με τις δέουσες τιμές.

Ο Πόε είχε βρεθεί τον Οκτώβριο του 1849 καταπονημένος, μεθυσμένος και σε κατάσταση παραληρήματος έξω από ένα πανδοχείο στη Βαλτιμόρη. Μεταφέρθηκε σε κλινική και πέθανε ελάχιστες ημέρες αργότερα, στην ηλικία των 40. Η κηδεία του, σύμφωνα με τις λίγες πληροφορίες που υπάρχουν, κράτησε λίγα λεπτά, ενώ οι παριστάμενοι δεν ξεπερνούσαν τους δέκα.

Η αδικία, όμως, αποκαταστάθηκε: Εκατόν εξήντα χρόνια μετά διοργανώθηκε αναπαράσταση της κηδείας, πρέπουσας και πλήρους τιμών αυτήν τη φορά. Η τελετή είχε τα πάντα, με τους επισκέπτες να έχουν ντυθεί με κοστούμια της εποχής, ομιλίες από μεγάλες προσωπικότητες της εποχής που υποδήθηκαν θαυμαστές του, ιππήλατη άμαξα που έσερνε το φέρετρο, και βεβαίως την απαιτούμενη σορό -ομοίωμα του ποιητή.

Η αιτία του θανάτου του ποιητή παραμένει άγνωστη, με τις θεωρίες να ξεκινούν από επιπλοκές που σχετίζονται με τη χρόνια κατανάλωση αλκοόλ και φτάνουν μέχρι επιληψία.

Στο «Σπίτι του Πόε» στη Βαλτιμόρη, το ομοίωμα του νεκρού ποιητή είχε τεθεί σε «λαϊκό προσκύνημα» από την προηγούμενη εβδομάδα πριν τελικά ταφεί.

• Βαλτιμόρη - Το Βήμα, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2009 [ 20:43 ]

A proper reburial

Edgar A. Poe, local author and poet of much renown, was laid to rest at Westminster Hall yesterday inside a simple redwood coffin, after a grand theatrical and oratorical send-off to usher him, as he once wrote, "into the region of shadows." Of course the true Poe remained buried beneath the monument on the northwest corner of the church grounds in Southwest Baltimore, near where his body was placed hastily in a family plot soon after his death on Oct. 7, 1849.

• 
  Death becomes him

• 
  Photos: Baltimore honors Poe

• 
  The dark art of Edgar Allan Poe

Edgar Allan Poe's Baltimore connections