Ανδρέας Μήτσου: «Ανήκουμε στην Ανατολή. Και καλά κάνουμε…»

https://www.timesnews.gr

Μπορεί «οι μάζες να μην διακρίνονταν ποτέ για την προσήλωσή τους στα Γράμματα», μας λέει ο πεζογράφος Ανδρέας Μήτσου, όμως θα ήταν απαραίτητο να κατανοήσουν ότι «η λογοτεχνία, η τέχνη ευρύτερα, είναι η μόνη ανατρεπτική δύναμη. Φέρει σ’ επαφή και συνάντηση με τον αυθεντικό εαυτό, παρηγορεί και δίνει άφεση. Δημιουργεί τον ενσυνείδητα αντιστασιακό άνθρωπο»!!! Μακάρι να γινόταν αυτό γιατί τότε θα ήταν ευκολότερη μια επανάσταση που θα ανέτρεπε ό,τι εμποδίζει σήμερα να προχωρήσει η κοινωνία που είναι πεδικλωμένη στη μέγγενη εκείνων που την εκμεταλλεύονται. Αφού σήμερα «κινδυνεύουμε απόλυτα και από τη μόλυνση του περιβάλλοντος και από τις τροφές και προπαντός απ’ αυτούς που μας κυβερνούν».

Κάτοπτρα παθών μονοσήμαντων βίων

• Δεκαπέντε διηγήματα όπου οι χαρακτήρες κινούνται ανάμεσα στο ανθρώπινο δράμα ή το πανηγυρικό θέαμα

• Του Γιωργου Bεη, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Tρίτη, 7 Σεπτεμβρίου 2010

• Ανδρέας Μήτσου, «Η ελεημοσύνη των γυναικών», εκδόσεις Καστανιώτης, σ. 157.

Πρόκειται για το ένατο κατά σειράν έργο του Ανδρέα Μήτσου: δεκαπέντε διηγήματα εξόφθαλμα, ψαγμένης πραγματικότητας, όπου μεταξύ άλλων, το παράλογο στοιχείο αποτελεί οιονεί αναγκαστικό παραπλήρωμα δήθεν μονοσήμαντων βίων. Ο έμπειρος συγγραφέας βέβαια, ο οποίος, ως γνωστόν, συγκαταλέγεται στους χαρακτηριστικότερους εκπροσώπους της νεωτερικής γραφής στον χώρο της δημιουργικής μας πεζογραφίας, έχοντας τιμηθεί άλλωστε, μεταξύ άλλων, το 1966, με Κρατικό Βραβείο Μυθιστορήματος, δεν παραλείπει συχνά - πυκνά να διευκολύνει την αναγνωστική ροή με άμεσες ή και πλάγιες δηλώσεις περί της τηρουμένης αφηγηματικής πολιτικής ή της ειδικότερης θεματικής του απόκλισης. Η εν λόγω υπεράσπιση και δεοντολογικά ευσταθεί και κατά τρόπο «μουσικό» γίνεται. Οι χαρακτήρες κινούνται νομοτελειακά, υπακούοντας μαθηματικά στις καταστατικές αρχές της συγκεκριμένης γραφής. Χωρίς να μας ξενίζουν με τις εξάρσεις ή τις στιγμιαίες θυμοειδείς υπερβολές τους, τα πρόσωπα σηκώνουν τον σταυρό του ατομικού τους μαρτυρίου, βιώνοντας στο έπακρο την άκρα σχετικότητα των γνωστικών τους κεκτημένων.

Τα πράγματα διακρίνονται συνήθως από μια μυθική ή μαγική υπόσταση, η οποία τείνει να προκαθορίσει σε μεγάλο βαθμό τη λύση του δράματος. Η μεταφυσική διέξοδος δεν κραυγάζει για την ενδεχόμενη φερεγγυότητά της. Τα παρένθετα ζώα ανάγονται με τη σειρά τους σε γενικότερα σύμβολα ευρύτερου αναστοχασμού. Τη στιγμή δε που ο αφηγητής διερμηνεύει και διερευνά υπόγειες και υποσυνείδητες σημασίες των εμβίων και των σημάτων τους, σε συνάρτηση μάλιστα με τη συλλογική ψυχή, κλείνει το μάτι στον αρκούντως «ολιστικό», από ψυχολογική και ψυχιατρική άποψη, Καρλ Γκούσταβ Γιουνγκ. Τότε το κείμενο αυτομάτως αποκτά μιαν άλλη διάσταση, η οποία, κατά την πάγια τακτική του Ανδρέα Μήτσου, αποβλέπει στην περαιτέρω αφύπνιση του αναγνώστη. Αυτό, δηλαδή, που κατ’ εξοχήν συνέβαινε στο τρίτο βιβλίο του, τη συλλογή διηγημάτων «Σφήκες», που κυκλοφόρησαν από τις εκδόσεις του Καστανιώτη, το 2001.

• Οριακές επικοινωνίες

Απρόοπτοι ή συμβατικοί γείτονες, επιμελείς φιλόλογοι, οι οποίοι μάλλον συνιστούν πτυχές του συγγραφικού alter ego, συνειδητοί νεο-Ροβινσώνες, γραφικοί τερματοφύλακες, δολοφόνοι, απέλπιδες της διπλανής πόρτας, νοήμονα αγόρια, αλλά και άτομα με ειδικές ανάγκες, ευρηματικοί εφημέριοι, μαραθωνοδρόμοι του χωριού, σημασιολογικά ενδιαφέρουσες σουπιές, κάποιο πεκινουά, μια μεθυσμένη κατσίκα, η αρχετυπική γάτα των φιλοσόφων Παρμενίδη και Αρθούρου Σοπενχάουερ, η αναπόφευκτη UNRA, αλλά και αινιγματικά φιδάκια συναποτελούν αντιπροσωπευτικά σημεία αναφοράς των επί μέρους αποδόσεων στην «Ελεημοσύνη των γυναικών». Ο διάκοσμος θα παραπέμψει αρκετές φορές σε μια οριακή συνθήκη επικοινωνίας των μελών της αστικής κυψέλης: «Εδώ η απάτη, η κολακεία, το ψέμα και οι κάθε λογής κατεργαριές, η πισώπλατη κακογλωσσιά, η κοσμική κοινωνική επίδειξη, η ζωή με λάμψη δανεική, η ζωή με προσωπείο, η κοινωνική σύμβαση που συγκαλύπτει την πραγματικότητα, το σκηνικό, θεατρικό παιχνίδι ενώπιον των άλλων, αλλά και του εαυτού μας, κοντολογίς το αδιάκοπο φτεροκόπημα σε κύκλους γύρω από τη μοναδική φλόγα. Ματαιοδοξία, αποτελεί τόσο πολύ τον κανόνα και τον νόμο, ούτως ώστε δεν είναι σχεδόν τίποτε πιο ασύλληπτο από το πώς μπόρεσε να ξεπροβάλει από τους κόλπους των ανθρώπων μια τίμια και καθαρή ορμή προς την αλήθεια». (Ιδέτε Φρίντριχ Νίτσε «Περί αληθείας και ψεύδους υπό εξωηθική έννοια», μετάφραση: Πέτρος Γιατζάκης, επίμετρο: Αλέξανδρος Νεχαμάς, εκδόσεις Εκκρεμές, 2009).

Επισημαίνω επίσης ότι το δημιουργικό «πιστεύω», έτσι όπως είναι συγκροτημένο και δοκιμασμένο επί σειρά ετών στην απαιτητική πεζογραφική πράξη, ενσωματώνεται αβίαστα στην εξέλιξη της όλης αισθητικής πρότασης. Ο φυσιοδίφης των παθών, δικαιολογώντας με παρρησία και σθένος τον κόσμο (του), θέλει να παραμείνει συνειδητά στους αντίποδες της έπαρσης. Δεν είναι δηλαδή ένας ακόμη ισχυρογνώμων, αλλά ένας εμπειρικά ψύχραιμος παρατηρητής. Το αν τα θετικά και τα αρνητικά πρόσημα του ανθρώπινου βίου θα συγκληρωθούν τελικώς εν αγαθώ βεβαίως τον απασχολεί και πολύ μάλιστα, αλλά δεν τον δεσμεύει στις οριστικές αποτιμήσεις του. Η διαχείριση του υλικού αποδεικνύει τους προηγηθέντες ελέγχους επί των υφολογικών αποδόσεων: η κατάληξη του κειμένου δικαιώνει την αφορμή του. Και όλα αυτά με μέθοδο φειδούς. Ακόμη και όταν τεχνηέντως αντιστρέφονται ορισμένες φορές οι αναπόφευκτοι όροι της «αλήθειας» - «αληθοφάνειας» - «ψεύδους», οι ισορροπίες δεν αλλοιώνονται σφόδρα. Θα έλεγα, μάλιστα, ότι στις επαρκέστερες των περιπτώσεων, το επιλογικό κατευόδιο αφήνει την πόρτα ανοιχτή για μια ή περισσότερες εκδοχές διαφορετικής κατάληξης. Και αυτό συμβαίνει είτε κατά ρητή σήμανση είτε τεκμαίρεται από τα συμφραζόμενα.

• Ουτοπική γνώση

Κατά τα άλλα, το κείμενο προάγεται εδώ παράλληλα με την αποτίμηση φόρου τιμής σε συγκεκριμένα μυθοπλαστικά ινδάλματα, ενώ σε πολλές περιπτώσεις οι εμφανώς δοκιμιακές αποτυπώσεις αναβαθμίζουν την τελική σύνθεση. Οι αφορισμοί διαφωτίζουν καταλλήλως τις εννοιολογικές ρήξεις. Το παιχνίδι της λογοτεχνίας αποκτά μια σοβαρότητα προθέσεων, η οποία διεγείρει αποτελεσματικά την ουσιαστική πρόσληψη και περαιτέρω επεξεργασία του μεταβιβαζομένου μηνύματος. Το εμπλουτισμένο με πληροφορίες τελικό αφηγηματικό προϊόν αποδεικνύεται πολλαπλώς χρήσιμο. Οχι μόνον ενοποιούνται αρμονικά οι αφηγηματικοί χρόνοι, αλλά παράγεται με επιτυχία μια σφαιρική εικόνα του εννοιολογικού γίγνεσθαι. Ο συγγραφέας πιστοποιεί με ιδιάζουσα ενάργεια τόσο την εγγενή πολυπλοκότητα της δίσημης ζωής – βασανιστικού εν πολλοίς μυστηρίου, όσο και τη δραστική επενέργεια μιας σαφώς ομολογούμενης πληθωρικής φαντασιακής ροπής, η οποία συνέχει σε βάθος το είναι, δρώντας συνήθως κατά αντίστροφη ή απλώς διορθωτική φορά. Βεβαίως, η απόλυτη γνώση θα παραμείνει προς το παρόν ουτοπική. Το ανθρώπινο δράμα ενίοτε εκφυλίζεται σε πανηγυρικό θέαμα. Η άλλη γνώση, η «περίπου» ας την πούμε έτσι, συνιστά το διαρκές αντικείμενο του συγγραφικού πόθου. Οι καταγραφές αποδίδουν αυτήν ακριβώς τη μελαγχολία των ατόμων που προκαλείται από την αδυναμία τους να υπερβούν το αίνιγμα που τους δόθηκε εκ γενετής, ακυρώνοντάς το. Αλλωστε, έχει προοικονομηθεί και το εξής θεώρημα: «Ο συγγραφέας είναι ένα είδος μάρτυρα, που βιώνει στο πραγματικό τους μέγεθος και στην απόλυτη εντελέχειά τους τα πράγματα και που με περισσεύματα δικά του πυροδοτεί τη ζωή των άλλων και με αυτό τον τρόπο μετέχει ο ίδιος στη ζωή». (Ιδέτε τη συλλογή διηγημάτων του Ανδρέα Μήτσου «Ο χαρτοπαίκτης έχει φοβηθεί», εκδόσεις Καστανιώτη, 2006). Το γεγονός ότι τηρείται σταθερά η ειδική αυτή γραμμή διηγητικής πλεύσης, αναδεικνύοντας ισομερώς τα δύο αυτά στοιχεία - ριζώματα των φαινομένων που μας περιβάλλουν από τις πρώτες κιόλας στιγμές του έλλογου σταδίου μας, σημαίνει πρωτίστως ότι στο κέντρο και στην περιφέρεια των κατά καιρούς εμπεδώσεων του κρινόμενου συγγραφέα επικυριαρχεί η συνέπεια και η αυστηρότητα των κειμενικών προαιρέσεων.

Το παρελθόν θυμήθηκα...

• Γράφει ο Ευριπίδης Γαραντούδης

• Σάββατο, 26 Σεπτεμβρίου 2009

Η ΕΜΜΟΝΗ ΤΗΣ ΜΝΗΜΗΣ, Η ΜΕΙΞΗ ΤΟΥ ΡΕΑΛΙΣΜΟΥ ΜΕ ΤΟ ΟΝΕΙΡΙΚΟ ΚΑΙ ΤΟ ΑΛΛΟΚΟΤΟ ΣΤΟΙΧΕΙΟ ΚΑΘΩΣ ΚΑΙ Η ΕΚΦΡΑΣΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΥΝΘΕΤΟΥΝ ΣΤΑ ΔΙΗΓΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΜΗΤΣΟΥ ΓΝΗΣΙΕΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΜΕ ΔΡΑΜΑΤΙΚΟ ΠΥΡΗΝΑ

Αμφιλοχία, αρχές της δεκαετίας του 1960: στη γιορτή του μαραθώνιου, ο ογκώδης και κουτσός Πέτρος Ριβός, ο σαλός της κωμόπολης, κερδίζει εντελώς αναπάντεχα τον αγώνα δρόμου. Αυτός ήταν ο ήρωας των παιδικών χρόνων του αφηγητή, ο οποίος, ενήλικος πλέον, θυμάται και περιγράφει, με έντονα ηθογραφικό χρώμα, τη γιορτή. Είναι ο «Δρομέας πλάι στη θάλασσα», το εκτενέστερο κείμενο του πλέον πρόσφατου βιβλίου το Ανδρέα Μήτσου. Στο τέλος του διηγήματος ο αφηγητής επιστρέφει στη γενέτειρά του σαράντα χρόνια μετά για να συναντήσει τον Ριβό ανέγγιχτο από τον χρόνο. Έτσι η ηθογραφική ιστορία για τη γενέτειρα εκτρέπεται επιδέξια σε ένα πυκνό ιχνογράφημα του τραυματικού ψυχικού δεσμού με τον χωροχρόνο της παιδικής ηλικίας.

Έχοντας ήδη στο ενεργητικό του έξι συλλογές διηγημάτων (η πρώτη εκδόθηκε το 1982), ο γεννημένος το 1950 Ανδρέας Μήτσου με την έβδομη συλλογή του Η ελεημοσύνη των γυναικών συνεχίζει να χαρτογραφεί μια αρκετά οικεία από τα παλαιότερα βι βλία του λογοτεχνική περιοχή. Το βασικό σημείο αναγνώρισης αυτής της περιοχής είναι ότι το ρεαλιστικό στη βάση του πλαίσιο των ιστοριών του Μήτσου διαποτίζεται από το ονειρικό, το αλλόκοτο ή και το παράλογο στοιχείο προκειμένου να υπογραμμιστούν κι εντέλει να φωτιστούν οι απωθημένες πλευρές ή τα τραύματα του ψυχικού βίου των διαφόρων χαρακτήρων.

Στα δεκαπέντε σύντομα ως επί το πλείστον διηγήματα του βιβλίου, αναγνωρίζονται ευδιάκριτα οι συνεκτικοί θεματικοί και αφηγηματικοί άξονές τους. Ο κυριότερος είναι η εμμονή στη μνήμη που ανασύρει από το παρελθόν δραματικά συμβάντα τα οποία σημάδεψαν τις ζωές των προσώπων. Φράσεις όπως «Μνήμες που επιμελώς έχουμε θάψει» (σ. 34) και «Η ζωή δεν είναι παρά μόνο μια ανάμνηση» (σ. 78) συμπυκνώνουν την αντίληψη όχι μόνο των αφηγητών αλλά και του συγγραφέα για τη μνήμη ως κέντρο του ψυχικού βίου και τη λογοτεχνική γραφή ως αναμόχλευση των αναμνήσεων και ως μελέτη των σκοτεινών λειτουργιών τους.

Στα δεκατέσσερα από τα δεκαπέντε διηγήματα ο πρωτοπρόσωπος, ομοδιηγητικός (αυτός που συμμετέχει στην αφήγηση) και κατά βάση αυτοδιηγητικός αφηγητής (αυτός που αφηγείται μια ιστορία στην οποία και πρωταγωνιστεί) ανακαλεί από το μακρινό παρελθόν του, από απόσταση δύο, τριών ή και τεσσάρων δεκαετιών, ένα γεγονός ή μια κατάσταση που τον σημάδεψε θετικά ή αρνητικά. Σε έξι διηγήματα, ο ενήλικος πλέον αφηγητής επιστρέφει μνημονικά στην παιδική ηλικία του, ο χωροχρόνος της οποίας ορίζεται με ακρίβεια: η Αμφιλοχία, η Αιτωλοακαρνανία ή η Ήπειρος στα τέλη της δεκαετίας του 1950 και στις αρχές της δεκαετίας του 1960. Δεδομένου ότι ο Μήτσου γεννήθηκε το 1950 σε ένα χωριό κοντά στην Αμφιλοχία γίνεται φανερό ότι τα διηγήματα αυτά μισοκρύβουν προσωπικά βιώματά του, ακολουθώντας πάντως αρκετά μυθοπλαστικά προσχήματα ώστε να μην μπορούν να θεωρηθούν ευθέως αυτοβιογραφικά.

Ότι η σταθερή χρήση του πρωτοπρόσωπου ήρωα- αφηγητή είναι μια ασφαλής τεχνική επιλογή του Μήτσου φαίνεται και από το γεγονός ότι το μοναδικό διήγημα με τριτοπρόσωπο και ετεροδιηγητικό αφηγητή, «Το ψέμα», είναι και το λιγότερο επιτυχημένο.

Ορθόδοξα στην ανάπτυξη της πλοκής τους τα περισσότερα διηγήματα επιφυλάσσουν συνήθως στο τέλος τους την πλήρη φανέρωση του δραματικού πυρήνα τους και την κορύφωση της συναισθηματικής έντασης. Η επικέντρωση στον δραματικό πυρήνα των διηγημάτων δεν επιτρέπει την εμβάθυνση στους χαρακτήρες αλλά η πρωτοτυπία των ιστοριών και η οικονομία των εκφραστικών μέσων του Μήτσου κρατούν σταθερό το ενδιαφέρον του αναγνώστη. Υπάρχουν όμως άλλα αφηγήματα όπου ανατρέπονται έντεχνα οι συμβάσεις του διηγήματος. Ακόμη σκόρπιες αυτοαναφορικές μνείες στη συγγραφική ιδιότητα του αφηγητή λειτουργούν ως ένα επιπλέον μεταμυθοπλαστικό κλείσιμο του ματιού του Μήτσου προς τον αναγνώστη του. Συνολικά κρινόμενα, τα διηγήματά του ασκούν την κατακτημένη δεξιοτεχνία του συγγραφέα τους σε πρωτότυπες ιστορίες από τις οποίες αναδύεται γνήσια συγκίνηση.

Ανδρέας Μήτσου: «Μες στα σχολεία τώρα η Ελλάδα αναστενάζει. Κι εμείς κάνουμε πως δεν ακούμε τίποτε...»

Της Αννας Γριμάνη

Η ελληνικότητα είναι αίσθημα ή συνείδηση;

Στο βαθύ και «θείο ζόφος», όπου θέλει ο Σικελιανός να κρύβεται, «ωσάν αητός», ο «πρώτος εαυτός», εκεί μπορεί να εντοπιστεί η συνείδηση της ελληνικότητας. Έννοια θολή και απροσδιόριστη, που σηματοδοτεί διαφορετικά πράγματα για τον καθένα. Βέβαια, καθώς αυτή αντικειμενοποιείται, ενδύεται ιδεολογικούς μανδύες. Το πώς πλάθεται όμως και ζυμώνεται κανείς, πώς μεγαλώνει, με ποιους μύθους και ποιες αλήθειες, με τι ψέματα και εμμονές, είναι μία σκοτεινή και συνάμα συγκινητική υπόθεση. Καλό είναι, μου φαίνεται, να έχεις κάποιο φακό εφεδρεία, ακόμη και για την ψευδαίσθηση πως θα φωτίσεις έτσι, αύριο, τα σκότη.

Τι πιο μικρό ελληνικό αγάπησα.

Τη μεταξένια ουλή από διαμπερές τραύμα του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου πάνω στο κορμί του πατέρα μου. Σε σχήμα καρδιάς. «Πατέρα, έχεις δυο καρδιές;», τον ρωτούσα μικρός και ανίδεος.

Η υπέροχη εκδοχή του Ελληνα.

Ο Σαμψών να σέρνει με τα δόντια του ένα παλιό αμάξι στο Μοναστηράκι. Και γύρω του το πλήθος να τον χειροκροτεί. Εξαλλο από έναν αναίτιο ενθουσιασμό.

Αυτό που με χαλάει.

Το σημερινό σχολείο. Μες στα σχολεία τώρα η Ελλάδα αναστενάζει. Στα φροντιστήρια και στα πανεπιστήμια. Κι εμείς κάνουμε πως δεν ακούμε τίποτε. Από αδιαφορία και από κατάθλιψη. Πικράθηκα γιατί δεν αντέδρασε κανείς που φέτος, για πρώτη φορά, στην υποχρεωτική εκπαίδευση εντάχθηκε και το νηπιαγωγείο. Για να βρίσκουν χρόνο να... δουλεύουν οι γονείς. Το πρώτο ρακοπότηρο του δηλητηρίου της πραγματικότητας στα παιδιά μας, από τόσο νωρίς. Ετσι, ώστε να εθιστούν και να έχουν ανοσία στον κόσμο μας αύριο. Για να ενταχθούν...

Προσόν ή μειονέκτημα να είσαι Ελληνας σήμερα;

Φαντασμένοι πάντα και κορεσμένοι από εικόνες, βαδίζουμε παραμιλώντας σαν τον τρελό του χωριού προς το δάσος που καίγεται, ανίδεοι για τον κίνδυνο. Πάντως, είναι καλό που μιλάμε Ελληνικά. Προσόν μεγάλο και ξόρκι.

Παράγει πολιτισμό ο Ελληνας της νέας εποχής ή μένει κολλημένος σε μία ρητορική ελληνικότητα;

Οποιος στέκεται, παράγει πολιτισμό. Γιατί πολιτισμός δεν σημαίνει με κανέναν τρόπο ξεκόλλημα και προχώρημα, παρά βάθεμα, ει δυνατόν ρίζωμα, σε ένα σημείο. Η πρόοδος νοείται μόνο ως αποτέλεσμα. Εκεί συντελείται ο αυτοσαρκασμός, στο σημείο, και η παρωδιακή αναπαράσταση - μεταμόρφωση της πραγματικότητας. Εμείς βέβαια κουβαλάμε το φορτίο μας, χωρίς να έχουμε συνείδηση ότι λαχανιάζουμε. Και ούτε, ακόμα, πως στεκόμαστε καρφωμένοι στο ίδιο μέρος. Το προϊόν αυτής της στάσης και της οικειοποίησης - υφαρπαγής του χρόνου είναι ο πολιτισμός μας.

Με ποια ταυτότητα οι Ελληνες περιέρχονται στον σύγχρονο κόσμο;

Μερικοί φορούν ακόμα φουστανέλα, άλλοι μάλλον φράκο. Πολλοί ωστόσο φέρουν τα ρούχα του Καραγκιόζη. Αλλοπρόσαλλοι, δηλαδή, περιέρχονται τον σύγχρονο κόσμο οι Ελληνες. Ο,τι τους καθιστά αναγνωρίσιμους, η στολή. (Για όποιον μπορεί να τη διακρίνει.)

Το ελληνικό μου «γιατί» και ένα «πρέπει» που πέταξα.

Το «γιατί» πάντα με τρομάζει. Ενέχει την ύβρη. Το «πρέπει» έρχεται σαν οχληρή απόκριση - τιμωρία. Και τα δύο επιτείνουν τη μελαγχολία μας. Καλό είναι να λείπανε τούτες οι δύο λέξεις. Θέλω να πω, ότι θα ήτανε ελαφρύτερος έτσι ο κόσμος μας.

Ο Ελληνας ποιητής μου.

Ο Νίκος Εγγονόπουλος.

Η αδιαπραγμάτευτη ελληνική αλήθεια μου.

Οπως ο Νίκος Καββαδίας λέει «είναι ένα φάδι αθώρητο που μου μποδάει τη βλέψη. Γαλάζιο βλέπω μοναχά, γαλάζιο και σταχτί». Δεν μπορώ να διακρίνω την αδιαπραγμάτευτη αλήθεια. Ο Γ. Μαρκόπουλος θα με δικαιολογούσε, «Τα βράδια οι διαβάτες περνούν μέσα από τα πάρκα / για να κόψουν δρόμο / εμείς, τους βλέπουμε / ή μάλλον βλέπουμε / την καύτρα του τσιγάρου τους».

Και πώς μπορεί νά 'σαι σίγουρος από ένα φως σαν της καύτρας του τσιγάρου, μες στο σκοτάδι;

Η οδός των Ελλήνων στον παγκόσμιο χάρτη - ορίστε την.

Το διηνεκές ταξίδι της επιστροφής στην Ιθάκη. Η νοσταλγία. Νόστος και άλγος, μαζί. Αφού όποιον δρόμο να πάρουμε και πάλι εδώ θα φθάσουμε, καθώς το λέει και μία παλιά ισπανική παροιμία: «La processione torna dove esce» (Η πομπή καταλήγει εκεί από όπου ξεκίνησε). Ιδιος είναι πάντα ο δρόμος για το σπίτι. Ξεκινάει από την Ιθάκη αυτός ο δρόμος κι όλο εκεί καταλήγει.

*Ο Ανδρέας Μήτσου είναι πεζογράφος. Το πιο πρόσφατο βιβλίο του, «Ο κύριος Επισκοπάκης», Βραβείο Αναγνωστών ΕΚΚΕΒΙ - ΕRT 2007, παρουσιάζεται ως θεατρικό έργο στο «104 Κέντρο Λόγου και Τέχνης» των εκδόσεων Καστανιώτη (Θεμιστοκλέους 104).

Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ,"Κ", ΠΑΤΡΙΔΟΓΝΩΣΙΑ, 14/12/2008

ΒΡΑΒΕΙΟ ΣΤΟΝ ΚΥΡΙΟ ΕΠΙΣΚΟΠΑΚΗ ΤΟΥ ΑΝΔΡΕΑ ΜΗΤΣΟΥ

Photo: © E.KE.BI, 2001. Τσουμπλέκας

Ευγενής, προσγειωμένος, ταλαντούχος και καλός άνθρωπος ο Ανδρέας Μήτσου. Συνεπώς γιατί να μην πούμε ένα καλό λόγο και τώρα που οι αναγνώστες τον τίμησαν με ένα βραβείο; Και τον τίμησαν οι αναγνώστες τους οποίους όπως έχει πει σε συνέντευξή του δεν τους πολυσκέφτεται όταν γράφει ένα βιβλίο.

"Ακούγεται πομπώδες, μα ποτέ δεν σκέφτομαι ούτε τον αναγνώστη ούτε την αγορά. Αυτό δεν το θεωρώ μεταξύ των έξυπνων στοιχείων μου. Προσπαθώ να διαχειριστώ την έννοια της χρονικότητας και ως εσωτερική διεργασία και ως αφηγηματική τεχνική. Όλος ο φιλοσοφικός στοχασμός και η προσπάθεια απεμπλοκής από τον μύθο αποσκοπούν στη διαχείριση του χρόνου..." (συνέντευξη στον Βασίλη Ρούβαλη, «Ποτέ δεν σκέφτομαι τον αναγνώστη και την αγορά», Ελευθεροτυπία, 14/9/2004).

«Με εξέπληξε ευχάριστα το γεγονός πως ένα βιβλίο, του οποίου οι αρετές επισημάνθηκαν από την κριτική, τιμήθηκε με το Βραβείο Αναγνωστών. Ευχαριστώ το ΕΚΕΒΙ, την επιτροπή που πρότεινε τον Κύριο Επισκοπάκη και όσους τον ψήφισαν», δήλωσε ο Ανδρέας, που έχει ήδη τιμηθεί με το Κρατικό Βραβείο Μυθιστορήματος 1996 και με το Βραβείο Γραμμάτων Κώστα Ουράνη της Ακαδημίας Αθηνών το 2002. Στην ψηφοφορία συμμετείχαν περισσότεροι από 3.000 αναγνώστες. Καταμετρήθηκαν 2.655 έγκυρες ψήφοι για τα δέκα ελληνικά μυθιστορήματα της σχετικής λίστας που καταρτίστηκε υπό την αιγίδα του Εθνικού Κέντρου Βιβλίου.

Είχε πει και κάτι άλλο ο Ανδρέας Μήτσου που μου άρεσε και το παραθέτω: «Κάποιος γίνεται συγγραφέας τη στιγμή που γράφει. Αμέσως μετά καταργείται αυτή η ιδιότητα. Επομένως, η στατική αντίληψη των συγγραφέων που βγάζουν βιβλία σε τακτά διαστήματα ενέχει απρέπεια και οίηση. Εξάλλου, ο συγγραφέας δικαιώνεται εκ των υστέρων».

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: Γεννήθηκε τον Ιούνιο του 1950. Κατάγεται από την Αμφιλοχία. Σπούδασε αγγλική φιλολογία και ελληνική φιλολογία – φιλοσοφία - κοινωνιολογία. Έχουν εκδοθεί επτά βιβλία του (έξι συλλογές διηγημάτων και ένα μυθιστόρημα). Υπήρξε μέλος της συντακτικής επιτροπής και υπεύθυνος ύλης του εκπαιδευτικού περιοδικού Νεοελληνική Παιδεία και μέλος της επιτροπής κρατικών βραβείων του Υπουργείου Πολιτισμού. Έχει δημοσιεύσει κείμενα δοκιμιακού λόγου καθώς και κριτική λογοτεχνίας στις εφημερίδες Το Βήμα, Εξουσία, Καθημερινή και στα περιοδικά Αντί, Ίνδικτος, Διαβάζω, Ελίτροχος. Είναι μέλος της Εταιρείας Συγγραφέων. Διηγήματά του έχουν μεταφραστεί σε αγγλικά, γερμανικά και ολλανδικά, καθώς και το μυθιστόρημά του Τα ανίσχυρα ψεύδη του Ορέστη Χαλκιόπουλου στα αγγλικά, το οποίο τιμήθηκε με το Κρατικό Λογοτεχνικό Βραβείο μυθιστορήματος 1996.

ΕΡΓΟΓΡΑΦΙΑ: Συλλογές διηγημάτων: Ένα μήλο, ένα κυδώνι, ένα κλωνί βασιλικό (1982), Ο φόβος της έκρηξης (1987), Ιστορίες συμπτωματικού ρεαλισμού (1990, 1994), Ο Χαρτοπαίχτης έχει φοβηθεί (1993), Γέλια (1989), Σφήκες (2001). Μυθιστόρημα: Τα ανίσχυρα ψεύδη του Ορέστη Χαλκιόπουλου (1995). Μεταφράσεις στα Αγγλικά: The feeble lies of Orestes Chalkiopoulos. Edinbourgh, Dionysia Press, 2000. (European Commission's Support). The imprint. [tr. by]: Yannis Goumas. Hellenic Quarterly, May 2000.

Ωστόσο, καλό είναι να ανατρέξει κανείς και στην (εξαιρετική) ιστοσελίδα ΤΟΙΣ ΕΝΤΕΥΞΟΜΕΝΟΙΣ του Μάκη Καραγιάννη (όπου γενικότερα ασχολείται επιτυχώς με τη λογοτεχνία) για να διαβάσετε ενδιαφέροντα για τον Μήτσου: «Η τέχνη της υπερβολής και η υπονόμευση του ρεαλισμού. Στάσεις στο πεζογραφικό έργο του Ανδρέα Μήτσου».

Βέβαια, όλα καλά κι όλα ωραία αν δεν είχα διαβάσει στην Ελευθεροτυπία πριν κανά δυο-τρεις μήνες μια συγκλονιστική επιστολή του Ανδρέα Μήτσου που ο άνθρωπος ως εκπαιδευτικός θέλησε να γίνει Σχολικός Σύμβουλος, αφού έχει όλα τα τυπικά και ουσιαστικά προσόντα. Έλα όμως που έπρεπε να περάσει από μια επιτροπή αραχνιασμένων γραφειοκρατών και να δώσει την κεκανονισμένη "συνέντευξη"! Τα παραθέτει ο Gerontakos με τίτλο "Μπρος γκρεμός και πίσω κρέμα" στο ιστολόγιό του. Εγώ δεν κάνω άλλα σχόλια.