Κουαρτέτο για διάβασμα
Ενας νέος μπαμπάς, ο Νίκος Παναγιωτόπουλος, δύο Γιώργηδες, ο Μανιώτης και ο Σκαμπαρδώνης, και ένας δικός μας, ο Γιάννης Ξανθούλης, παρουσίασαν τα νέα τους βιβλία - όλα από τις εκδόσεις «Ελληνικά Γράμματα».
Νίκος Παναγιωτόπουλος, «Ο Ιπποπότης και η Νεραϊγελάδα»
Ο Νίκος Παναγιωτόπουλος φτιάχνει νέα ονόματα ηρώων για παιδιά, γιατί ο γιος του που κοντεύει τα τέσσερα θέλει να παίξει μ' αυτά: στο βιβλίο του «Ο Ιπποπότης και η Νεραϊγελάδα», με ζωγραφιές του Βασίλη Παπατσαρούχα, φτιάχνει σύνθετα ονόματα σαν παιχνίδια για τον γιο του αλλά και το παιδί που ήταν κάποτε ο Νίκος Παναγιωτόπουλος. Ο βάτραγος, το κουνουπαπί, ο κροκόσκυλος, το γουρουμαμούνι, η αλαφαντεπού, η σφηκατσίκα. «Δεν ξέρω αν αποφασίζεις να γράψεις ένα βιβλίο για παιδιά. Συνειδητοποιώ τις αποφάσεις μου αφού τις παίρνω», εξομολογήθηκε ο συγγραφέας.
Γιώργος Σκαμπαρδώνης, «Μεταξύ σφύρας και Αλιάκμονος»
Η συνέντευξη είχε ανάψει για τα καλά. Σε ρόλο παρουσιάστριας ήταν η Ελένη Κεχαγιόγλου, υπεύθυνη της πεζογραφικής σειράς των «Ελληνικών Γραμμάτων». Πρώτος ομιλητής, ο Γιώργος Σκαμπαρδώνης, ο οποίος υπογράφει τη νέα συλλογή είκοσι επτά διηγημάτων του, με τον τίτλο «Μεταξύ σφύρας και Αλιάκμονος», που γράφτηκαν από το 2004 ώς τα μέσα του 2009. «Μια συλλογή διηγημάτων δεν είναι μια συναγωγή, ένα συναξάρισμα ασήμαντων αφηγήσεων, ένα συμπίλημα άσχετης θεματογραφίας», εξήγησε ο συγγραφέας. «Είναι», αποφάνθηκε, «μια βεντάλια με κείμενα, με εσωτερικό συνεκτικό δεσμό». Μάλιστα, όρισε ποιο είναι το πάγιο αίτημα του συγγραφέα, όταν επιλέγει να γράψει στη φόρμα του διηγήματος: «Είναι πυκνό, πυρηνικό, ευθύβολο, εκρηκτικό, αιφνιδιαστικό».
Γιώργος Μανιώτης, «Μίξερ»
Στο «Μίξερ» του Γιώργου Μανιώτη, έχουμε δεκαοκτώ νουβέλες, οι οποίες διαβάζονται αυτόνομα και σπονδυλωτά, καθώς η μία έχει θεματικά σχέση με την άλλη, είτε ως συνέχεια είτε ως ανάκληση στοιχείων που βρίσκονται εν διασπορά στην προηγούμενη. «Επιδίωξή μου», αποκάλυψε ο συγγραφέας, είναι «το βιβλίο μου να έχει τη φόρμα και τη δομή του περιεχομένου. Διαπίστωσα ότι στους σύγχρονους καιρούς μας, που ζούμε με την ταχύτητα του βίου και το φόρτε των υποχρεώσεων, που κάθονται στην πλάτη μας, μας ενδιαφέρει μόνον ο εαυτός μας». «Την ίδια στιγμή», διαπίστωσε, «συμβαίνουν γύρω μας τρομερά και φοβερά που δεν τους δίνουμε σημασία. Δεν κάνουμε ανάγνωση της εποχής μας, για να καταλάβουμε ποια είναι η δομή της».
Γιάννης Ξανθούλης, «Η εκδίκηση της Σιλάνας»
Η ποιήτρια Σιλάνα Σαλιάγκου, η κεντρική ηρωίδα του νέου μυθιστορήματος «Η εκδίκηση της Σιλάνας» του Γιάννη Ξανθούλη, είναι αναφορά και αναδρομή στα τέλη της δεκαετίας του '50 και στις αρχές της δεκαετίας του '60. Ενα βιβλίο για μια δύσκολη εφηβεία, που χωρούσε πολλή ποίηση, πολύ Πιραντέλο και περισσότερο Μάνο Χατζιδάκι. «Η Σιλάνα Σιλιάγκου είναι η δική μου Μελισσάνθη», είπε ο Γιάννης Ξανθούλης, βρίσκοντας στήριγμα στην έξοδό του από τη νεφρίτιδα από την οποία έπασχε, στην ποίηση της μουσικής και στη μουσική της ποίησης.
Tuesday, November 10, 2009
Νίκος Παναγιωτόπουλος, Γιάννης Ξανθούλης, Γιώργος Σκαμπαρδώνης, Γιώργος Μανιώτης,
Sunday, October 25, 2009
Ως πρόβατα επί σφαγήν
Η ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΚΑΙ Η ΕΛΛΕΙΨΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΧΡΟΝΟΥ, ΕΧΕΙ ΠΕΙ Ο ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΑΝΙΩΤΗΣ, ΔΕΝ ΜΑΣ ΕΠΙΤΡΕΠΕΙ ΝΑ ΔΟΥΜΕ ΚΑΙ ΝΑ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΟΥΜΕ ΤΙ ΑΚΡΙΒΩΣ ΕΙΝΑΙ ΑΥΤΟ ΠΟΥ ΖΟΥΜΕ ΚΑΙ ΓΙΑ ΠΟΙΟ ΛΟΓΟ. ΧΙΛΙΑΔΕΣ ΤΡΑΓΩΔΙΕΣ ΠΕΡΝΟΥΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΑ ΑΠΟ ΔΙΠΛΑ ΜΑΣ ΠΟΥ ΑΠΛΩΣ ΤΙΣ ΣΥΝΗΘΙΖΟΥΜΕ...Oι ιστορίες του Μίξερ μοιάζουν στην αρχή ασύνδετες. Σαν ένα άλμπουμ με τυχαία ενσταντανέ ζωής από διάφορα σημεία της Ελλάδας, από ανθρώπους με διαφορετικές νοοτροπίες, διαφορετικές αφετηρίες, όπου ακόμη και ο τρόπος γραφής- άλλοτε πιο ποιητικός, άλλοτε πιο δημοσιογραφικός- σου δημιουργεί (στην αρχή) μια αίσθηση αμηχανίας. Αλλά και αυτή η πρώτη αμηχανία είναι μάλλον μέσα στο παιχνίδι του συγγραφέα. Οι ιστορίες είναι σύντομες και η εναλλαγή προσώπων και καταστάσεων μοιάζει με ζάπινγκ στην τηλεόραση. Πού το πάει ο ποιητής είναι το μόνιμο ερωτηματικό στο πίσω μέρος του εγκεφάλου. Ποια σχέση μπορεί να έχει η ρεαλιστική περιγραφή της ταλαιπωρίας που βιώνει ένας συνταξιούχος που του έρχεται χαρτί από το ΤΕΒΕ με την τρυφερή σχεδόν ποιητική ιστορία της σχέσης μιας γιαγιάς με το εγγόνι της (στο «Παραμύθι της αρχής»). Ή το δράμα που ζει μια οικογένεια στο χωριό (αυτοκτονεί ο πατέρας) με την «τρέντι» πραγματικότητα ενός σύγχρονου ζευγαριού που αποφασίζει να ενωθεί με τα δεσμά του γάμου;
- Γράφει η Χάρη Ποντίδα, ΤΑ ΝΕΑ, 24/10/2009
Δεκαοκτώ ιστορίες που παρατίθενται (φαινομενικά) ανακατεμένα αλλά καθώς προχωράει η ανάγνωση αρχίζεις και υποψιάζεσαι ότι υπάρχει ένα νήμα που τις διαπερνά. Προσωπικά, πολύ προτού φθάσω στα μισά, ανακάλυψα το επίμαχο κεφάλαιο όπου αναγράφονται τα «μυστικά» νούμερα της πραγματικής ροής (π.χ. από το κεφάλαιο 2 πρέπει να πας στο κεφάλαιο 20 και μετά στο 38 κ.λπ.) κι έτσι το τυχαίο... ζάπινγκ οδηγεί σε ένα είδος σπονδυλωτού μυθιστορήματος- αρκεί να έχεις παρκάρει τον σελιδοδείκτη στη σελίδα με τα «κρυφά» νούμερα.
Δεκαοκτώ ιστορίες στις οποίες άνθρωποι κάθε ηλικίας, νέα ζευγάρια, ηλικιωμένοι, ακόμα και κατοικίδια («ο άσπρος σκύλος») πληρώνουν τον φόρο πόνου που αντιστοιχεί στον σύγχρονο άνθρωπο, πάντα φόρο βαρύ, γιατί σαν γνήσια τέκνα της εποχής μας είναι αδύνατον να ξεφύγουμε από τις συμβάσεις, τα ψέματα, τα δεσμά με τα οποία μεγαλώνουμε και τελικά ενσωματώνουμε. Βαδίζουμε τον δρόμο μας ως πρόβατα επί σφαγήν κι όσο πιο κοντά είναι η «απειλή», όσο πιο οφθαλμοφανείς οι ενδείξεις, τόσο πιο βαριά γίνεται η τύφλωση- αρκεί να μη χαθούν οι άμυνές μας.
Η επισφαλής ισορροπία είναι καλύτερη από τη μεγάλη... τούμπα. Το ψέμα είναι προτιμότερο από τον ξεκάθαρο ορίζοντα. «Αυτή η γνώση δεν συμφέρει κανέναν» λέει ο Μανιώτης. «Έτσι, όλα αυτά τα παθήματα που ξεσπούν γύρω μας δεν μας γίνονται ποτέ μαθήματα. Εμείς απλώς τα προσπερνάμε επιδιώκοντας να ευτυχήσουμε μέσα σε ένα πεδίο μάχης».
Saturday, October 10, 2009
SMALL TALK: ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΑΝΙΩΤΗΣ
Ο Γιώργος Μανιώτης απαντά στις ερωτήσεις της LifO λίγο πριν την κυκλοφορία του νέου του βιβλίου Μίξερ (Ελληνικά Γράμματα).
- Ποιος είναι ο ιδανικός αναγνώστης;
Αυτός που παρ' όλες τις δυσκολίες της ζωής έχει κρατήσει ζωντανό τον εαυτό του, την ψυχή του και το νου του. Με λίγα λόγια, ο αναγνώστης που δεν αυτολογοκρίνεται.
Τι κάνετε με τα βιβλία που δεν σας αρέσουν;
Τα αφήνω να σιωπούν στη βιβλιοθήκη μου ή τα χαρίζω! Όσο και να 'ναι βιβλία είναι, μπορεί γι' άλλους να είναι ένα καλό άλλοθι να αρχίσουν να αναγιγνώσκουν.
Έχετε μια συγκεκριμένη ρουτίνα στη συγγραφή κειμένων;
Αυτό προσπαθώ να το αποφεύγω, γιατί πρώτα απ' όλα βαριέμαι εγώ ο ίδιος. Επιδιώκω κάθε βιβλίο μου να είναι διαφορετικό, τουλάχιστον στη μορφή. Πάντα το περιεχόμενο δημιουργεί την καινούργια φόρμα. Η οπτική γωνία που βλέπεις ένα θέμα είναι αυτό που δημιουργεί μια αναγκαία κι όχι ηθελημένη πρωτοτυπία.
Έχετε μια ιεροτελεστία όταν γράφετε;
Ναι! Σηκώνομαι νωρίς το πρωί. Πίνω τον καφέ μου με ηρεμία, χωρίς να μου μιλήσει κανένας. Μετά, πηγαίνω στο γραφείο μου και συγκεντρώνομαι για καμιά ώρα κι όταν έχουν επανέλθει όλα στο μυαλό μου, αρχίζω να γράφω. Όταν γράφω δεν σηκώνω τηλέφωνα και δεν θέλω να μου μιλήσει κανείς.
Πίνετε ή τρώτε καθώς γράφετε;
Ποτέ! Μόνο κλασική μουσική ακούω!
Ποια είναι η αγαπημένη σας λέξη;
Η λέξη «χαρμολύπη». Νομίζω ότι είναι η λέξη που χαρακτηρίζει το ελληνικό πνεύμα Και στη μεγαλύτερη χαρά και στη μεγαλύτερη νίκη είναι η λέξη που σου θυμίζει το αίσθημα του θανάτου και κατά κάποιο τρόπο σου δείχνει τη μηδανιμότητα των προσπαθειών σου. Πρέπει να σέβεσαι πολύ το αγαθό της ζωής για να συνεχίζεις.
Υπάρχει κάτι που θα αλλάζατε στο τελευταίο σας βιβλίο;
- Ανάμεσα στα άλλα θα ήθελα να βάλω και μερικά σύγχρονα τραγούδια!
Πώς προκύπτουν τα ονόματα των ηρώων σας;
Το όνομα κάθε ήρωα πρέπει να ηχεί το χαρακτήρα του και τη συμπεριφορά του. Είναι το πρώτο τέλειο στίγμα για το τι θα επακολουθήσει. Βλέπω πολλούς νέους συγγραφείς που δυσκολεύονται να χρησιμοποιήσουν τα ελληνικά ονόματα και αυτό δεν είναι πρέπον. Πρέπει να δουν τι φταίει.
Ποιες είναι οι λογοτεχνικές επιρροές σας;
Μέσα στον σύγχρονο κυκεώνα της υπερπληροφόρησης ο νέος συγγραφέας, πρέπει να μελετήσει πρώτα από όλα τους μεγάλους συγγραφείς που διέσωσε ο χρόνος. Έτσι, μπορεί να μάθει κάτι το χρήσιμο και να οριοθετήσει το τοπίο του. Εγώ έχω μελετήσει πολύ την αρχαία τραγωδία, τους μετέπειτα μεγάλους συγγραφείς του θεάτρου κι όλους τους κλασικούς πεζογράφους. Από τους Έλληνες είμαι οπαδός του Παπαδιαμάντη, του Καρυωτάκη, του Βιζυηνού, του Ταχτσή, του Σεφέρη, του Ελύτη και άλλων πολλών σύγχρονων. Μην ξεχάσω και την υπέροχη δημοτική μας ποίηση.
Αν δεν ήσασταν συγγραφέας, τι θα ήσασταν;
Θα ήμουν ένας αρχιτέκτων ή ένας μουσικός! Όταν γράφω πεζογραφία, ουσιαστικά αρχιτεκτονική κάνω, και όταν γράφω θέατρο, επιδιώκω να κάνω μουσική.
Τι θα αλλάζατε στη γραφή σας;
Στο τελευταίο μου βιβλίο χρησιμοποιώ όλα τα είδη της λογοτεχνικής γραφής, οπότε και να θέλω δεν μπορώ να αλλάξω τίποτα. Ένα κακό έχω, ότι μου αρέσει να πηγαίνω σε βάθος, να φτάνω στην κοίτη των πραγμάτων και των γεγονότων. Οι καιροί όμως από ότι βλέπω γύρω προστάζουν να μένεις στην ελαφρότητα. Δεν ξέρω, εγώ αυτό δεν μπορώ να το κάνω.
Τι θα αλλάζατε στον εαυτό σας;
Τα κιλά μου, για λόγους υγείας! Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να παύσω να είμαι τόσο ευαίσθητος και να μην εισπράττω τα αδιέξοδα και τη δυσαρέσκεια ζωής των άλλων γύρω. Αν κατορθώσω να αδυνατίσω χωρίς να αλλοιώσω τον χαρακτήρα μου, θα είναι ένα θαύμα.
Πώς χαλαρώνετε;
Με μια εκδρομή στο βουνό ή στη θάλασσα, με μια καλή παρέα, παρακολουθώντας μια ωραία παράσταση, ακούγοντας καλή μουσική και, δυστυχώς, αγοράζοντας πολλά άχρηστα, τις περισσότερες φορές, πράγματα.
Με ποιον θα θέλατε να παγιδευτείτε σε ένα ασανσέρ;
Με τη Βέρα Ζαβιτσιάνου. Θα μου έλεγε τους ωραίους μονολόγους της μέχρι το στενό μας κλουβί να αρχίσει να κινείται πάλι και να μας βγάλει στη μεγάλη λευκή ταράτσα πάνω από τα σύννεφα, όπου τίποτα πια δεν έχει σημασία.
Ποιο βιβλίο θα θέλατε να έχετε γράψει;
Όσο κι αν ακουστεί υπερφίαλο και κωμικό, δεν θα ήθελα βιβλίο αλλά δυο τρία ποιήματα του Κ. Καβάφη, όπως «Τα τείχη», το «Απολείπειν ο θεός Αντώνιον», το «Περιμένοντας τους βαρβάρους».
Ποιο βιβλίο έχετε πει ψέματα πως έχετε διαβάσει;
Κανένα. Αυτά που λέω ότι τα έχω διαβάσει, δεν τα έχω μόνο διαβάσει, αλλά τα έχω μελετήσει σε βάθος, τα έχω ξεκοκαλίσει στην κυριολεξία.
Πώς προέκυψε η ιδέα του Μίξερ;
Ο ρυθμός της ζωής γύρω μας είναι τόσο ραγδαίος και καταιγιστικός, που δεν μας επιτρέπει να νιώθουμε γύρω μας το βάρος των πραγμάτων και τη δομή των γεγονότων. Συμβαίνουν καθημερινώς χιλιάδες τραγωδίες που επειδή δεν μπορεί να τις εξηγήσουμε απλώς τις συνηθίζουμε. Έτσι ξεκόβουμε σιγά-σιγά από τον κόσμο και μας ενδιαφέρει μόνο ο εαυτός μας. Το βιβλίο αποτελείται από δεκαοχτώ ιστορίες και όλα τα κεφάλαια παρατίθενται φαινομενικά ανακατεμένα στην τύχη. Καθώς, όμως, προχωρεί η ανάγνωση, ο αναγνώστης θα αρχίσει να καταλαβαίνει ότι υπάρχουν εσωτερικές δομές και θα αρχίσει να τις αναζητά. Στο τέλος του βιβλίου υπάρχει κατάλογος που θα τον βοηθήσει να κατανοήσει τη δομή της κάθε ιστορίας. Έτσι, αυτό που πρώτα νόμιζε ότι συμβαίνει στην τύχη, στο τέλος θα καταλάβει ότι δεν συνέβαινε έτσι, στα κουτουρού, αλλά είχε απόλυτη σκοπιμότητα. Ένα μίξερ γεμάτο ανθρώπους, που στο τέλος δίνουμε και τη συνταγή του ανθρωποπολτού που παράγει.
Πού γράφετε; Περιγράψτε χώρο και κατάσταση;
Σε ένα δωμάτιο γράφω, δύο επί τρία. Τα εξώφυλλα των παραθύρων έχουν κολλήσει, γιατί δεν τα έχω ανοίξει ποτέ. Παντού βιβλία, δίσκοι βινυλίου, CD, πολλά μπλοκ και σημειωματάρια από διάφορες χώρες. Τα συρτάρια γεμάτα πένες. Σε όσους τοίχους παραμένουν, γυμνοί πίνακες του Α. Φασιανού, του Γιάννη Μιχαηλίδη και της Μαρίας Ηλία.
Πάνω στο μαύρο γραφείο μου το κομπιούτερ και ένα στεροφωνικό, καθώς και πολλά μπουκαλάκια με μελάνι. Κάτω, στο δάπεδο, κάποιο χαλί. Όπως καταλαβαίνετε, μετά βίας χωράω εκεί. Για να καθίσω στην καρέκλα μου πάντα κάνω μια μικρή χορογραφία
ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΑΝΙΩΤΗΣ, ΜΙΞΕΡ, Εκδ. Ελληνικά Γράμματα
Saturday, November 22, 2008
Γιώργος Mανιώτης: Σκηνοθέτες καταστρέφουν το θέατρο και το γούστο του θεατή
Συνέντευξη στην Τέα Βασιλειάδου, Ημερησία, 22/11/2008
Στο τελευταίο του μυθιστόρημα «H γνώση των νεκρών» πρωταγωνιστούν δεκαεφτά νεκροί σε ισάριθμες ιστορίες. Σε όλες κάποιος θάνατος έχει συντελεστεί και ο εκάστοτε εκλιπών έχει αφήσει πίσω του δεκάδες πρόσωπα να τον θρηνούν ή να τον βρίζουν, ανάλογα με την περίπτωση.
- Πώς νιώθει ένας συγγραφέας μέσα στο συγκεκριμένο κοινωνικοπολιτικό περίγυρο;
- Eσύ με τα βιβλία σου πιστεύεις ότι μπορείς να βοηθήσεις τους ανθρώπους γύρω σου να αναγνώσουν αυτή την εποχή;
- Ποιος είναι ο στόχος και το κεντρικό θέμα του τελευταίου σου βιβλίου;
- Tελικά ποια είναι αυτά τα χαρακτηριστικά της εποχής;
Zούνε σε ένα χώρο προσκηνοθετημένο και με τη βούλησή τους αποφασίζουν. Aυτό τους τρελαίνει. Ό,τι κάνουν είναι επιλογή τους. Όμως μια προγεγραμμένη επιλογή. Γι’ αυτό οι άνθρωποι χάνονται. Δεν ξέρουν ποιος είναι ο εχθρός. Πολλοί πιστεύουν ότι είναι ο ίδιος ο εαυτός τους και γι’ αυτό διαρκώς τον παραφυλάνε. Όμως αυτό είναι αβάσταχτο.
- Yπάρχει διέξοδος;
- Mέσα στην παγκόσμια κρίση βλέπουμε χώρες να παίρνουν πρωτοβουλίες -καλές ή κακές- θα δείξει το μέλλον. Στην Eλλάδα από αυτά που παθαίνουμε, μαθαίνουμε.
- H πεζογραφία είναι η μια σου όψη, η άλλη είναι το θέατρο. Πώς βλέπεις σήμερα το θεατρικό τοπίο;
- Tελικά σε όλα αυτά ο άνθρωπος, ο πολίτης, δεν έχει ευθύνες;
- Mετά το βιβλίο που κυκλοφορεί τι περιμένουμε;