Κατεδαφίστηκε το σπίτι που γεννήθηκε ο Μενέλαος Λουντέμης

«Δυστυχώς ως πολιτεία δεν καταφέραμε όλα τα προηγούμενα χρόνια να διαφυλάξουμε αυτό το σύγχρονο μνημείο πολιτισμού. Με την συγκατάθεση των κληρονόμων του μεγάλου λογοτέχνη, αφήσαμε ως κοινωνία τα πράγματα να φτάσουν ως εδώ», αναφέρει ο δήμαρχος Αλμωπίας. Άσχημος επίλογος φαίνεται πως γράφτηκε στο θέμα της αποκατάστασης της οικίας του Μενέλαου Λουντέμη καθώς το συγκεκριμένο σπίτι στον Εξαπλάτανο Αλμωπίας κατεδαφίστηκε.

Μενέλαος Λουντέμης – Επίκαιρος ή παρωχημένος;

Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 03/05/2015
ΑΓΓΕΛΑ ΚΑΣΤΡΙΝΑΚΗ*, ΑΛΕΞΗΣ ΠΑΝΣΕΛΗΝΟΣ**

ΑΓΓΕΛΑ ΚΑΣΤΡΙΝΑΚΗ*
Πόση γοητεία άσκησε στην εφηβική μας ηλικία! Ακόμα θυμάμαι –και διαπίστωσα ότι είμαστε πολλοί όσοι θυμόμαστε– την εναρκτήρια φράση από το Ενα παιδί μετράει τ’ άστρα: «Ο αέρας φύσαγε σα γύφτος». Οι παρομοιώσεις του Λουντέμη, οι μεταφορές του, εκείνη η στρίγγλα βροχή που πάει να πνίξει τις σοδειές και η θεόρατη φωτιά που επιθυμεί να ζεστάνει τον κόσμο, έχουν αναμφισβήτητα μεγάλη υποβλητική δύναμη.

Η αέναη επιστροφή του Μενέλαου Λουντέμη

Κουζέλη Λαμπρινή 

Ο δημοφιλής συγγραφέας και η εποχή του, ο αφηγηματικός κόσμος του, οι νέες εκδόσεις των έργων του, το κάλεσμα στην κριτική

ΤΟ ΒΗΜΑ:  15/03/2015

Ο Μενέλαος Λουντέμης ήταν ο κοινωνικός συγγραφέας που παρέμενε βαθιά ρομαντικός, γεμάτος πίστη στους ανθρώπους, πλήρης συναισθήματος

 

Μενέλαος Λουντέμης
Ενα παιδί μετράει τ’ άστρα
Εκδόσεις Πατάκη, 2014,
σελ. 574, τιμή 17,90 ευρώ


Μενέλαος Λουντέμης
Συννεφιάζει
Εκδόσεις Πατάκη, 2015,
σελ. 221, τιμή 8,80 ευρώ

Ποιοι συγγραφείς επηρέασαν καθοριστικά τη ζωή σας; ρωτούσαν οι ερευνητές στη Γ' Πανελλήνια Ερευνα Αναγνωστικής Συμπεριφοράς και Πολιτιστικών Πρακτικών που είχε παραγγείλει το Εθνικό Κέντρο Βιβλίου το 2010. Ανάμεσα στους τρεις πρώτους, μετά τον Καζαντζάκη και τον Κοέλιο, ήταν ο Μενέλαος Λουντέμης (1912-1977).

Ο νέος που γνωρίζει το 1934 στην Αθήνα ο Πέτρος Χάρης, διευθυντής της Νέας Εστίας, είναι ένας άνθρωπος πολύ φτωχός και ταλαιπωρημένος. Ο κατά κόσμον Δημήτρης Βαλασιάδης έχει έρθει από την Κωνσταντινούπολη στην Ελλάδα με την ανταλλαγή των πληθυσμών το 1924 και ζει στην περιοχή της Εδεσσας επιβιώνοντας με όποια δουλειά του τύχει: λούστρος, σερβιτόρος, υπάλληλος δικηγορικού γραφείου. Παράλληλα γράφει. Ο Χάρης αποφασίζει να δημοσιεύσει στο περιοδικό το διήγημά του «Μια νύχτα με πολλά φώτα κάτω από μια πόλη με πολλά αστέρια» και δίνει στον άγνωστο συγγραφέα ένα λογοτεχνικό βήμα. Η ζωή του Λουντέμη αλλάζει.

Αποκατάσταση της οικίας του Μενέλαου Λουντέμη

• Δηλώσεις της υφ.Εσωτερικών Θ.Τζάκρη για την αποκατάσταση της οικίας του Μενέλαου Λουντέμη, στον Εξαπλάτανο Πέλλας.

Χρέος τιμής απέναντι στο Μενέλαο Λουντέμη, χαρακτηρίζει η υφυπουργός Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης, Θεοδώρα Τζάκρη, την αποκατάσταση του σπιτιού, στον Εξαπλάτανο Πέλλας, όπου ο συγγραφέας πέρασε τα παιδικά του χρόνια.

Το σπίτι έχει χαρακτηριστεί -με προεδρικό διάταγμα του 1985- διατηρητέο, όμως, 24 χρόνια μετά, παραμένει εγκαταλειμμένο και ετοιμόρροπο, εξαιτίας της αδυναμίας εξεύρεσης λύσης στο ιδιοκτησιακό καθεστώς, αλλά και των πολλών συναρμοδιοτήτων φορέων και υπουργείων πάνω στο θέμα.

Σε δηλώσεις της, η υφυπουργός τονίζει ότι «η αποκατάσταση του σπιτιού όπου έζησε τα παιδικά του χρόνια ο μεγάλος μας συγγραφέας Μενέλαος Λουντέμης είναι μια διαρκής μάχη με το χρόνο, που έχει φθείρει αρκετά ένα σημαντικό μνημείο του ελληνικού πολιτισμού».

Επισημαίνει δε ότι η ίδια, τόσο με την ιδιότητα της πρώην αντινομάρχη, όσο και με αυτήν της βουλευτού και σήμερα της υφυπουργού Εσωτερικών, στηρίζει, μαζί με όλους τους φορείς της Πέλλας, «το πάγιο αίτημα της τοπικής κοινωνίας για να περιέλθει το οίκημα στην κυριότητα του δήμου Εξαπλατάνου».

Η αποκατάσταση του οικήματος και στη συνέχεια η απόδοσή του στο σύνολο της κοινωνίας, «είναι ένα χρέος τιμής για όλους μας απέναντι στο συγγραφέα που τίμησε τα ελληνικά γράμματα και έκανε γνωστή την περιοχή μας στην οικούμενη, αλλά και γιατί με ανάλογες πράξεις πρέπει να δείχνουμε ότι ο πολιτισμός είναι ένα κομμάτι από τη ζωή μας», επισημαίνει η υφυπουργός.

Η κα Τζάκρη γνωστοποιεί την πρόθεσή της, σε συνεργασία με τους αρμόδιους φορείς του νομού, να προωθήσει το θέμα στον υπουργό Πολιτισμού, Παύλο Γερουλάνο, εκφράζοντας τη βεβαιότητά της ότι, «θα το αγκαλιάσει από την πρώτη στιγμή και θα δώσει με τη σειρά του την πρέπουσα λύση».

Στα φετινά «Λουντέμεια», πολιτιστικές εκδηλώσεις, που η ΤΕΔΚ Πέλλας και ο Δήμος Εξαπλατάνου διοργανώνουν κάθε Αύγουστο, για να τιμήσουν το έργο και τη συνεισφορά του μεγάλου Έλληνα συγγραφέα στην περιοχή, ο δήμαρχος Εξαπλατάνου, Σταύρος Τουφεγγόπουλος, είχε ανακοινώσει, ότι σύντομα το ιδιοκτησιακό καθεστώς θα ξεκαθάριζε και η οικία θα περιερχόταν στη δικαιοδοσία του Δήμου, καθώς και ότι ο Δήμος «με τις έτοιμες μελέτες του θα προχωρήσει στην αναστύλωση και στην ανάδειξή της με χρηματοδότηση της Πολιτείας, όπως έχει εξαγγείλει πρόσφατα ο τότε Υπουργός Πολιτισμού κ. Αντώνης Σαμαράς».

Ο δήμος επικαιροποίησε πρόσφατα τη μελέτη για την αποκατάσταση του σπιτιού, σύμφωνα με την οποία ο προϋπολογισμός της δαπάνης για την εκτέλεση των απαιτούμενων εργασιών αποκατάστασης ανέρχεται στα 325.000 ευρώ.

Ερωτήσεις για το θέμα έχουν καταθέσει στη Βουλή βουλευτές του ΚΚΕ και του ΣΥΡΙΖΑ, ενώ σχετική συζήτηση έχει γίνει στο φόρουμ διαδικτυακού διαλόγου του ΠΑΣΟΚ.

Η ομάδα με θέμα «Σώστε το σπίτι του Μενέλαου Λουντέμη», που δημιουργήθηκε τον περασμένο Φεβρουάριο, στον κοινωνικό ιστοχώρο δικτύωσης Facebook, μετά τη συνέντευξη της κόρης του Μενέλαου Λουντέμη, Μυρτώς, μετρά σήμερα 1.155 υποστηρικτές, από ευαισθητοποιημένους πολίτες, μέχρι βουλευτές, δημοσιογράφους, και προσωπικότητες από τους χώρους του θεάματος και της επιστήμης.

www.kathimerini.gr με πληροφορίες από ΑΠΕ - ΜΠΕ

«Φωνές» για τη διάσωση του σπιτιού του Λουντέμη στον Εξαπλάτανο Πέλλας

«Σώστε το σπίτι του Μένελαου Λουντέμη» είναι το θέμα ομάδας, που φιλοξενείται στην ιστοσελίδα κοινωνικής δικτύωσης Facebook.

Η ομάδα δημιουργήθηκε πριν από περίπου δύο εβδομάδες, μετά τη συνέντευξη της κόρης του Μενέλαου Λουντέμη, Μυρτώς, σχετικά με την εγκατάλειψη του σπιτιού -στον Εξαπλάτανο Πέλλας, όπου ο πατέρας της πέρασε τα παιδικά του χρόνια και ήδη μετρά περισσότερους από επτακόσιους «φίλους».

Ευαισθητοποιημένοι πολίτες, βουλευτές, δημοσιογράφοι, και προσωπικότητες από τους χώρους του θεάματος και της επιστήμης αποφάσισαν να ενώσουν τις φωνές τους, με στόχο να «κινήσουν» ένα θέμα, που εδώ και εικοσιτέσσερα χρόνια περιφέρεται από υπηρεσία σε υπηρεσία, από αρμόδιο σε άλλον αρμόδιο φορέα.

«Σίγουρα δεν μπορούμε με ένα κλικ να σώσουμε το σπίτι. Μπορούμε όμως με τη στήριξη της ομάδας και εφόσον μαζέψουμε και άλλα μέλη να φτάσει η διαμαρτυρία μας στα ΜΜΕ», αναφέρει στο μήνυμα του ο Γιάννης, δημιουργός της ομάδας στο Facebook.

«Νομίζω πως και φόνος να ήταν το αδίκημα θα είχε παραγραφεί, η ομάδα έγινε για να δούμε τι κάνουμε τώρα που το σπίτι θα πέσει...», λέει ο Θάνος. «Αν μπορούσαν να κάνουν και την Ακρόπολη πολυκατοικία θα το είχαν κάνει», γράφει η Κατερίνα.

«Σε προσωπικό επίπεδο, η πρωτοβουλία με συγκινεί βαθύτατα» σχολιάζει η Μυρτώ Λουντέμη-Ηλιοπούλου, αν και δηλώνει απαισιόδοξη ότι οι διαδικασίες για την αναπαλαίωση του σπιτιού από την Πολιτεία θα προχωρήσουν τελικά.

«Ο πατέρας μου δεν ήθελε προσωπολατρία και αν ζούσε θα ήταν «έξω φρενών» με όσους σπαταλάνε την περιούσια του και το μόνο που κάνουν είναι να ταλαιπωρούν τους συγγενείς του, οι οποίοι είναι «όμηροι» της κατάστασης που δημιούργησε το κράτος», λέει, προσθέτοντας ότι τα χρόνια που έχουν περάσει είναι πολλά και πρέπει να τεθεί ένα χρονικό όριο.

«Αν θέλουν να τιμήσουν τον Λουντέμη, αν είναι να κάνουν κάτι, ας το κάνουν τώρα, αλλά αν δεν πρόκειται να κάνουν τίποτα, ας αφήσουν τουλάχιστον την περιουσία του κόσμου ήσυχη, ας δώσουν στους φτωχούς συγγενείς (σ.σ. τους ανιψιούς του Λουντέμη) το οικόπεδό τους», εξηγεί, ενθυμούμενη ότι «η φτωχή μου γιαγιά δούλευε όλη της τη ζωή στα χωράφια για να αφήσει αυτό το σπίτι στα παιδιά της».

Απευθυνόμενη στα μέλη της ομάδας του Facebook και σε όλους εκείνους, που θυμούνται και θέλουν να τιμήσουν τη μνήμη του πατέρα της, η Μυρτώ λέει: «Να τον αγαπάτε και να μη στεναχωριέστε, γιατί ο Λουντέμης δεν βρίσκεται στα ντουβάρια, θα βρίσκεται πάντα στα βιβλία του».

Επερώτηση, σχετικά με το θέμα της αναπαλαίωσης του σπιτιού του Λουντέμη στον Εξαπλάτανο, κατέθεσαν προ ημερών στη Βουλή, προς τους υπουργούς Πολιτισμού, Οικονομίας και Οικονομικών και Μακεδονίας Θράκης, οι βουλευτές του ΚΚΕ Γιάννης Ζιώγας και Σοφία Καλαντίδου, ενώ ανάλογη ερώτηση είχε καταθέσει ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του ΣΥΡΙΖΑ, Φώτης Κουβέλης.

www.kathimerini.gr με πληροφορίες από ΑΠΕ-ΜΠΕ

Ετοιμόρροπο το σπίτι του Μενέλαου Λουντέμη

Ετοιμόρροπο, μέσα σε σκουπίδια και πεσμένους σοβάδες, στέκει εδώ και χρόνια το σπίτι των παιδικών χρόνων του Μενέλαου Λουντέμη στον Εξαπλάτανο Πέλλας, 24 ολόκληρα χρόνια μετά το Προεδρικό Διάταγμα που το χαρακτήρισε διατηρητέο.

«Ο πατέρας μου θυσίασε όλη του τη ζωή υπηρετώντας τα «πιστεύω» του και τις αξίες του, με κεντρική αναφορά τον εκπολιτισμό των ανθρώπων. Τι κάνουν λοιπόν για να διαφυλάξουν τη μνήμη του και την κληρονομιά του; Εγώ κοντεύω να πεθάνω. Τι πρέπει να κάνω; Να πάρα ένα σακί με τσιμέντο και να πάω να χτίσω το σπίτι του;» ξεσπά με συνέντευξή της στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η 65χρονη σήμερα κόρη του λογοτέχνη, Μυρτώ Λουντέμη-Ηλιοπούλου.

Θυμάται ότι το 1988 η Μελίνα Μερκούρη ως υπουργός Πολιτισμού έδωσε στις τοπικές Αρχές 6 εκατομμύρια δρχ. για την έναρξη εργασιών αναπαλαίωσης. «Δεν έγινε τίποτα. Τι απέγιναν τα χρήματα ποτέ δεν έμαθα», λέει. [ΕΘΝΟΣ, 11/02/2009]

ΞΕΧΑΣΑΝ ΤΟΝ ΛΟΥΝΤΕΜΗ. Ο ΠΡΩΤΟΣ ΕΙΝΑΙ Ή Ο ΤΕΛΕΥΤΑΙΟΣ;

Διαβάζω στο ΕΘΝΟΣ (9/5/2008) ότι ξέχασαν τον Λουντέμη! Στη γραφειοκρατία και στο ιδιοκτησιακό καθεστώς σκοντάφτουν οι προσπάθειες του Δήμου Εξαπλατάνου Πέλλας για την αποκατάσταση της οικίας του λογοτέχνη. Μα είναι δυνατόν; Κι όμως είναι... Ετοιμόρροπο, εγκαταλειμμένο, με σκουπίδια στα ερείπιά του και με συνθήματα γραμμένα στους εναπομείναντες τοίχους του, ακόμα και πάνω στην πλάκα που γράφει το όνομά του, στέκει το σπίτι όπου πέρασε τα παιδικά του χρόνια ο Μενέλαος Λουντέμης στον Εξαπλάτανο Πέλλας.

Η οδός που περνάει από μπροστά του φέρει το όνομα του μεγάλου λογοτέχνη, ενώ μια μπρούντζινη πλάκα σε μνημείο στην είσοδο του χωριού γράφει το απόσπασμα από το έργο του «Οδός Αβύσσου, Αριθμός 0»: «Κείνο το βράδυ σώπαιναν οι λύκοι, γιατί ουρλιάζανε οι άνθρωποι». Η κατοικία έχει χαρακτηριστεί διατηρητέα με Προεδρικό Διάταγμα από το 1985, αλλά από τότε το μόνο που έχει γίνει είναι η τοποθέτηση ενός πλέγματος περιμετρικά, για να μην τραυματιστεί κάποιος περαστικός από τους σοβάδες και τα κεραμίδια που πέφτουν.

Το ιδιοκτησιακό καθεστώς, η αδυναμία συνεννόησης των πολλών κληρονόμων και η γραφειοκρατία στέκονται εμπόδια στις προσπάθειες που κάνει τα τελευταία χρόνια ο Δήμος Εξαπλατάνου, για να διασώσει και να αποκαταστήσει την κατοικία. Το 1999 η υπηρεσία απαλλοτριώσεων του υπουργείου Πολιτισμού απάντησε αρνητικά σε αίτημα για τη χρηματοδότηση αγοράς του σπιτιού, με το αιτιολογικό ότι δεν νομιμοποιείται να καταβάλει αποζημιώσεις για τη μεταβίβαση ακινήτων, τα οποία θα περιέρχονταν σε άλλους φορείς.

Σύμφωνα με τον δήμαρχο Εξαπλατάνου, Σταύρο Τουφεγγόπουλο, στη συνέχεια, ο δήμος εκπόνησε τεχνική μελέτη για την αναπαλαίωση της κατοικίας και την κατέθεσε στο υπουργείο Πολιτισμού, ενώ τελευταία επιχειρεί να έρθει σε συμφωνία με τους κληρονόμους για την ανταλλαγή του οικοπέδου (περίπου 700 τ.μ.) που περιλαμβάνει την οικία, με άλλο, ίσης αξίας, στον Εξαπλάτανο. Ο εκπρόσωπος των κληρονόμων, ανιψιός του Λουντέμη, Νίκος Τσίτσος, ανέφερε πως η βούληση των κληρονόμων για αποκατάσταση του σπιτιού είναι δεδομένη.

Αυτό επιθυμεί και η κόρη του λογοτέχνη, Μυρτώ, που ζει σήμερα στην Αθήνα. Ωστόσο, υπάρχουν κληρονόμοι με μερίδιο π.χ. 1/76, οι οποίοι ίσως δεν επιθυμούν ή δεν μπορούν να «τρέξουν» την υπόθεση.Ο Λουντέμης έγραψε στον Εξαπλάτανο τα πρώτα του έργα, το 1927 και 1928. Ηταν συλλογές ποιημάτων που δημοσιεύτηκαν σε τοπική εφημερίδα της Εδεσσας, με το πραγματικό του όνομα, Τάκης Βαλασιάδης. Λέγεται ότι το λογοτεχνικό του ψευδώνυμο το εμπνεύστηκε από τον ποταμό Λουδία και το πρωτοχρησιμοποίησε το 1933. Τον Αύγουστο, ο δήμος θα διοργανώσει τριήμερο συμπόσιο στη μνήμη του Λουντέμη.