Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΡΩΤΟΜΑΓΙΑ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ, ΤΗΣ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου

Το πιο γνωστό τραγούδι του Μάνου Χατζιδάκι για τον Μάη, είναι σε στίχους από την Αμοργό του Νίκου Γκάτσου. 

Ήταν του Μάη το πρόσωπο 

του φεγγαριού η ασπράδα 

ένα περπάτημα ελαφρύ 

σα σκίρτημα του κάμπου 

Κι αν θα διψάσεις για νερό 

θα στίψουμε ένα σύννεφο 

κι αν θα πεινάσεις για ψωμί 

θα σφάξουμε ένα αηδόνι 

Το τραγούδησε για πρώτη φορά η Νάνα Μούσχουρη το 1960, στο ντοκιμαντέρ του Wolfgang Mueller - Sehn, "Ελλάς, η χώρα των ονείρων". Ο Χατζιδάκις το συμπεριέλαβε πολύ αργότερα στη "Ρωμαϊκή Αγορά", με ερμηνεύτρια την Μαρία Φαραντούρη, η οποία το τραγουδάει και στον δίσκο με την ΑΜΟΡΓΟ του Χατζιδάκι - όση πρόλαβε να μελοποιήσει - που κυκλοφόρησε μετά το θάνατό του.
Εδώ παραθέτουμε βίντεο με την πρώτη διδάξασα Νάνα Μούσχουρη. Είναι από μια ιστορική πια συναυλία του Μάνου Χατζιδάκι στο ακριτικό Καστελόριζο στις 22 Αυγούστου 1991. Την Ορχήστρα των Χρωμάτων διευθύνει ο ίδιος ο συνθέτης και ιδρυτής της.

Στον δίσκο του με τον τίτλο Αθανασία (1976), σε στίχους Νίκου Γκάτσου, ο Χατζιδάκις μας δίνει την "Παράξενη Πρωτομαγιά", με ερμηνευτές τους Δήμητρα Γαλάνη και Μανώλη Μητσιά.

Παράξενη πρωτομαγιά
μ' αγκάθια πλέκουν σήμερα στεφάνια
ήρθ' ο καιρός του "έχε γεια"
τι να την κάνεις πια την περηφάνια.

Στα δυο σου μάτια τα χρυσαφιά
σκοτάδι πέφτει και συννεφιά
ποιες μπόρες φέρνεις και ποιες βροχές
σε κουρασμένες νεκρές ψυχές
σε κουρασμένες νεκρές ψυχές.

Παράξενη πρωτομαγιά
ο ήλιος καίει το πέλαγο στη δύση
μα της καρδιάς την πυρκαγιά
πού θα βρεθεί ποτάμι να την σβήσει.

Στα δυο σου μάτια τα χρυσαφιά
σκοτάδι πέφτει και συννεφιά
ποιες μπόρες φέρνεις και ποιες βροχές
σε κουρασμένες νεκρές ψυχές
σε κουρασμένες νεκρές ψυχές.

Το περίφημο "Μέρα Μαγιού" από τον "Επιτάφιο" των Μ. Θεοδωράκη - Γ. Ρίτσου, ίσως δεν έχουμε συνειδητοποιήσει ότι το τραγούδησε σε πρώτη εκτέλεση η Νάνα Μούσχουρη, στην ιστορική, πρώτη ηχογράφηση του Επιταφίου από τον Μάνο Χατζιδάκι, που κυκλοφόρησε το φθινόπωρο του 1960.
Παραθέτουμε εδώ την ερμηνεία της Ν. Μούσχουρη, κατά Μ. Χατζιδάκι.

Όμως, ο "Επιτάφιος" του Μ. Θεοδωράκης απασχόλησε τον Μάνο Χατζιδάκι και στα χρόνια της Αμερικής. Εκεί δοκιμάζει ασυστόλως με την Φλέρυ Νταντωνάκη εκδοχές ρεμπέτικων, δικών του τραγουδιών αλλά και του "Επιταφίου" για φωνή και πιάνο. 

Παραθέτουμε εδώ το "Μέρα Μαγιού" με την Φλέρυ και τον ίδιο τον Χατζιδάκι στο πιάνο, από ανέκδοτη ηχογράφηση, θυμίζοντας ότι ο "Επιτάφιος" του Γιάννη Ρίτσου, αποσπάσματα του οποίου μελοποίησε ο Μ. Θεοδωράκης, είναι εμπνευσμένος από τον θρήνο μιας μάνας για το νεκρό παιδί της, καταμεσίς του δρόμου, τον Μάιο του 1936, στην Θεσσαλονίκη. 

Ο Μάνος Χατζιδάκις γράφει λίγο μετά το Μάη του ’68, στη Νέα Υόρκη όπου βρίσκεται, ένα ποίημα για τους νέους που επαναστατούν. 

Οι Γάλλοι νέοι 

Που επαναστατούν 

Στους δρόμους 

Στα δημόσια πάρκα 

Και στις ιστορικές πλατείες 

Δεν κάμουν Ιστορία. 

Τραγουδούν 

Καθώς παλειά οι Προχριστιανοί 

Την γέννηση ενός κόσμου που θα ’ρθεί  

Για να ξεπλύνει τούτη τη γη 

Από χιλιάδων χρόνων 

Σκόνη 

Μίσος 

και Μωρία. 

Οι Γάλλοι νέοι Δεν επαναστατούν 

Εγκαινιάζουνε απλώς 

Μιαν εντελώς 

Καινούργια Ιστορία.

Το 1988 ο Μάνος Χατζιδάκις δήλωνε: «Ποτέ οι επαναστάτες και οι ανατροπείς δεν υπήρξαν μεγάλοι καλλιτέχνες. Οι μεγάλοι καλλιτέχνες δεν επιφέρουν επαναστάσεις. Αρνούνται την κατάσταση και δημιουργούν την αναγκαιότητα της επανάστασης. Κι επιτέλους πρέπει κάποτε αυτά τα πράγματα να αποσαφηνιστούν. Αυτοί που ταλαιπωρούνται κάνοντας επανάσταση δεν έχουν καιρό να κάνουν διαχρονική τέχνη» (περ. «Διαβάζω», τ. 196).

Πρωτομαγιάτικο στεφάνι Σπύρου Βασιλείου 

Πρωτομαγιά 

με το σουγιά 

χαράξαν το φεγγίτη 

και μια βραδιά σαν τα θεριά 

σε πήραν απ' το σπίτι.

.........

Στίχοι: Νίκος Γκάτσος. 

Μουσική: Σταύρος Ξαρχάκος. 

Πρώτη εκτέλεση: Βίκυ Μοσχολιού στον δίσκο «ΝΥΝ και ΑΕΙ» (1974). 

Οι σκηνές στο βίντεο που παραθέτουμε εδώ είναι από την εκπομπή «πρόβα» της Λιλάντας Λυκιαρδοπούλου.

Μέσα απ' τη ζέστα του σφαγείου και με στεφάνια δροσερά 
Θ' ανταμωθούμε μια τρελή πρωτομαγιά...

Από τον δίσκο του Διονύση Σαββόπουλου "Τραπεζάκια έξω" (1983).

O πίνακας με τον τίτλο Πρωτομαγιά στην Κέρκυρα του Κερκυραίου ζωγράφου Χαράλαμπου Παχή (1844-1891) θεωρείται ως ένα από τα χαρακτηριστικά έργα της Επτανησιακής Σχολής στην ελληνική ζωγραφική. Ο καλλιτέχνης αναπαριστά με ρεαλισμό μία «ζωντανή» σκηνή από τον εορτασμό της Πρωτομαγιάς που διαδραματίζεται σε κεντρικό δρόμο της πόλης της Κέρκυρας. 

Λουκάς Γεραλής, Πρωτομαγιά. 
Ιδιωτική Συλλογή. Σε κλειστό χώρο η κόρη ετοιμάζει με προσοχή το πρωτομαγιάτικο στεφάνι. Στο καρεκλάκι που βρίσκεται δίπλα της βλέπουμε ένα καλάθι με λουλούδια.

Ο Λουκάς Γεραλής γεννήθηκε στη Γέρα Λέσβου το 1875. Τα πρώτα μαθήματα σχεδίου τα πήρε στη Σμύρνη από το Θεόδωρο Αντωνιάδη. Στη συνέχεια σπούδασε ζωγραφική στο Σχολείο των Τεχνών της Αθήνας από το 1896. Πέθανε στην Αθήνα το 1958.

Απόστολος Γεραλής (Μυτιλήνη 1886 – Αθήνα 1983)
Το μαγιάτικο στεφάνι

Ιδιωτική Συλλογή. Στην αυλή ενός αγροτικού σπιτιού η γυναίκα κάνει το πρωτομαγιάτικο στεφάνι με λουλούδια που βρίσκονται στον πάγκο.
Ο Α. Γεραλής σπούδασε στη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας με δασκάλους τους: Δ. Γερανιώτη, Σπ. Βικάτο, Γ. Ροϊλό και Γ. Ιακωβίδη. Αργότερα με υποτροφία φοίτησε στη Σχολή Julienne στο Παρίσι. Τα έργα του με θέματα κυρίως από την καθημερινή ζωή χαρακτηρίζονται για έναν υπαιθρισμό που διέπεται από ακαδημαϊκές αρχές.

Μίκης Θεοδωράκης, Πρωτομαγιά (από τα Παιδικά Τραγούδια)
Ποίηση: Διονύσιος Σολωμός, από το ποίημα Η τρελή μάνα [ή] Το κοιμητήριο

Αύριο θα κόψουμε κάτι λουλούδια,
αύριο θα ψάλουμε κάτι τραγούδια
εις την πολύανθη Πρωτομαγιά.
Νά, που δροσόβολη αύρα ξυπνάει,
και ψιθυρίζοντας μοσχοβολάει
από τα αρώματα τα αυγερινά·
στα φύλλα επέρναε και της καρδίας,
σαν τα κινήματα της φαντασίας,
που ζωγραφίζουνε την ευτυχιά.

Γιάννης Τσαρούχης, Σπουδή για το μήνα Μάϊο, 1967

ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΕΚΔΟΧΕΣ ΤΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΗΣ

Κ. Παρθένης, Η Ανάστασις (1917) - Εθνική Πινακοθήκη

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 

Στον 20ο αιώνα πολύ λίγο απασχόλησε, κατά πως φαίνεται, τους νεοέλληνες ζωγράφους, η Ανάσταση του Χριστού. Δεν είναι πράγματι συνηθισμένο θέμα, παρά το γεγονός ότι πρόκειται για τη μεγαλύτερη ελληνική γιορτή, που συνδέθηκε μάλιστα και με την Ανάσταση του Γένους. Ζωγραφικούς πίνακες με την Ανάσταση δεν έχουμε, με εξαίρεση το γνωστό έργο του Παρθένη. Έτσι οι άλλες τρεις παραστάσεις της Ανάστασης, που θα παρουσιάσουμε εδώ, έχουν να κάνουν με το ξεχωριστό είδος της τέχνης της αγιογραφίας που αφορά κυρίως στο ναό.

Θεόφιλος 
Η Ανάσταση του Χριστού, Εκκλησία Μακρυνίτσας

Γύρω στα 1907 έχουμε μαρτυρίες πολλές ότι ο ζωγράφος Θεόφιλος κάνει για πρώτη φορά την εμφάνισή του στα μέρη της Παλαιάς Ελλάδας και συγκεκριμένα στο Βόλο και στο Πήλιο. Εκεί ο Θεόφιλος, έδειξε τα πρώτα δείγματα της ζωγραφικής του ιδιοφυΐας και μερικοί θεωρούν την εξαιρετικά δημιουργική αυτή δραστηριότητά του ως την πιο χαρακτηριστική της τέχνης του, όπως μαρτυρούν τα καφενεία και τα σπίτια της Ανακασιάς και του Άνω Βόλου. Στην εκκλησία της Μακρυνίτσας ο Θεόφιλος φαίνεται να θυμάται τον παππού του τον αγιογράφο, αφού ζωγραφίζει αγίους και εικονογραφικές παραστάσεις ολότελα αντιπροσωπευτικές της υψηλής λαϊκής τέχνης της Τουρκοκρατίας. Η ανάστασις του Χριστού (0,68x0,46) είναι σύνθεση με έντονη διακοσμητική διάθεση και μια κάποια δόση απλοϊκότητας πρωτόγονης. Το εικονογραφικό πρότυπο δεν έχει σχέση με το Βυζαντινό, αλλά μάλλον με το αντίστοιχο δυτικό. Ο Χριστός απεικονίζεται μετέωρος πάνω από τον Τάφο, καθώς ανεβαίνει θριαμβευτικά στους ουρανούς περιβαλλόμενος από απαστράπτουσα φωτεινή δόξα. Κρατά σημαία με τον σταυρό (λάβαρο) και το σουδάριό του σκεπάζει ένα μέρος του σώματός του, ενώ το υπόλοιπο ανεμίζει ανάμεσα στα σύννεφα και τη δόξα. Ο άγγελος που κάθεται πάνω στο μνημείο δείχνει τον κενό τάφο, ενώ οι τρεις στρατιώτες, που αποτελούν την φρουρά, ζωγραφίζονται σε διαφορετικές στάσεις. Ο ένας κοιμάται, ο άλλος φαίνεται θαμπωμένος από το θαύμα και το φως, ο τρίτος παρακολουθεί με έκπληξη τα γενόμενα. Δύο από τις μυροφόρες στέκουν, στα δεξιά της εικόνας, κρατώντας μυροδοχεία αφού σκοπός τους ήταν να αλείψουν με μύρο τον νεκρό Ιησού. Η σύνθεση περιλαμβάνει και κτήρια που προφανώς παριστάνουν την πόλη της Ιερουσαλήμ. Οι ζωγραφικοί νόμοι που γνωρίζει ο Θεόφιλος αδιαφορούν για την προοπτική κι αυτή η δυσκολία προσαρμογής του στη διάσταση του βάθους, κάνουν την Ανάσταση κατ' εξοχήν "ανατολική" αν και το πρότυπο έχει δυτική καταγωγή. Άλλωστε η δυτική εικονογραφικά και τεχνοτροπικά - απεικόνιση της Αναστάσεως, υπήρξε θέμα ιδιαίτερα αγαπητό για τους Κρήτες ζωγράφους του 17ου αι., αλλά και για τους ζωγράφους της λεγόμενης "Επτανησιακής Σχολής" του 17ου και του 18ου αι.

Η Ανάστασις του Κωνσταντίνου Παρθένη (1878-1967), είναι ένα έργο του 1917, και ανήκει στη θρησκευτική "τριλογία" (τα άλλα δύο είναι: Οι τρεις Μάγοι και Ο Θρήνος) που δημιουργήθηκε την ίδια χρονιά. H Ανάσταση του Παρθένη (ελαιογραφία σε μουσαμά 114x130 εκ. Αθήνα, Εθνική Πινακοθήκη-Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτζου 6505) είναι αποκαλυπτική της μοναδικής ικανότητας που είχε ο ζωγράφος να αποδίδει στους πίνακές του το πνευματικό και γενικά το αιθέριο. Η πνευματικότητα καθίσταται ορατή με το χρώμα, τη λεπτότητα της πινελιάς και τις εξαϋλωμένες φιγούρες. Το σώμα του Χριστού -που εικονίζεται λίγο δεξιότερα από το μέσο τυλιγμένος με το σάβανο- είναι εξαιρετικά σχηματοποιημένο, και συνδυάζει θερμά και ψυχρά χρώματα, που ανταποκρίνονται και στα χρώματα των άλλων μορφών και του χώρου (κυπαρίσσια, λόφοι). "Στην περίπτωση των φρουρών ο Παρθένης χρησιμοποιεί το μανιεριστικό τύπο της figura serpentinata, για να δώσει σαφέστερα τη δύσκολη θέση τους. Έτσι, με την καθετότητα του Χριστού τονίζονται η βεβαιότητα και η ασφάλεια, με την κυρτότητα των φρουρών, η αβεβαιότητα και η ανασφάλεια" (Χρ. Χρήστου). Αξιοσημείωτο είναι ότι το πρόσωπο του Χριστού συνδέεται με τη Βυζαντινή παράδοση. Η Ανάσταση του Παρθένη έχει τη σφραγίδα της ιδιοτυπίας του ελληνικού και ειδικότερα του αττικού φωτός. Έτσι το έργο παίρνει ένα δοξαστικό χαρακτήρα, όπως είναι αυτός της Ανάστασης του Χριστού, της νίκης της ζωής πάνω στο θάνατο. Φώτης Κόντογλου, Η Εις Άδου Κάθοδος Παρεκκλήσιο οικογενείας  Ζαΐμη, Ρίο Πατρών Ο Φώτης Κόντογλου (1895-1965) ιστόρησε την Εις Άδου Κάθοδο, τον βυζαντινό εικονογραφικό τύπο της Αναστάσεως, στην Αγία Λουκία, το παρεκκλήσιο της οικογένειας Ζαΐμη στο Ρίο Πατρών, το οποίο εξ ολοκλήρου αγιογράφησε τη διετία 1934-35. Το έργο αυτό είναι ο αντίποδας της σύνθεσης του Παρθένη και αποτελεί, όπως όλο το έργο του Κόντογλου, μια ενσυνείδητη στροφή προς το βυζαντινό παρελθόν, προκειμένου να εξαρθεί η σωτηριολογική διάσταση. Ο Χριστός τραβά από τις σαρκοφάγους και ανασταίνει τους πρωτοπλάστους, τον Αδάμ και την Εύα, που εικονίζονται δεξιά και αριστερά του Χριστού, βρίσκονται δηλαδή μεταξύ τους απέναντι. Η σκηνή περιλαμβάνει τον Πρόδρομο Ιωάννη και τους Βασιλείς Δαυίδ και Σολομώντα από τη μια πλευρά και το χορό των Δικαίων από την άλλη. Αυτή η διάταξη αναδεικνύει την ιδιαίτερη συμμετρία της παράστασης. Χαρακτηριστικό είναι ότι τα πολλά βουνά που ζωγραφίζονται, υψώνονται και φτάνουν ως την κορυφή της τοιχογραφίας. "Η εικόνα, τόσο στη διάταξη του κεντρικού θέματος όσο και στα βουνά, σχηματικά και χρωματικά, έχει ισχυρές αναμνήσεις από την παράσταση που διαμόρφωσε ο κύκλος των ζωγράφων που δούλεψε στη Μονή Φιλανθρωπηνών, στη Μονή Μυρτιάς, στη Μονή Ζάβορδας και στο παρεκκλήσια του Αγίου Νικολάου στη Μονή Λαύρας" (Ν. Ζίας). Έτσι ο Φώτης Κόντογλου επιχειρεί στον 20ο αιώνα μια δυναμική επιστροφή στη Βυζαντινή Τέχνη, με σκοπό την αναβάπτιση της αγιογραφίας στις καθάριες πηγές της ανατολικής ορθόδοξης πνευματικότητας.

Σπ. Βασιλείου, Εις Άδου Κάθοδος 
Αγ. Διονύσιος Αρεοπαγίτης

Ένα άλλο τυπικό παράδειγμα αγιογράφησης, όπου μέσα στους παραδοσιακούς κανόνες χτυπάει η καρδιά του δημιουργού, είναι η Εις Άδου Κάθοδος, που ζωγράφησε το 1930 ο Σπύρος Βασιλείου στην εκκλησία του πολιούχου της Αθήνας, στον Άγιο Διονύσιο τον Αρεοπαγίτη (Κολωνάκι). Κυριαρχούν, στη σύνθεση, τα ρόδινα χρώματα που εναλλάσσονται με τα απαστράπτοντα λευκά, κι έτσι η χρωματική διάσταση αποκτά ιδιαίτερη σημασία στη συγκεκριμένη σύνθεση. Αξιοσημείωτο είναι ότι ο Βασιλείου παριστάνει έναν άγγελο να δένει τον Βεελζεβούλ, ακολουθώντας έτσι την περιγραφή του Διονυσίου του εκ Φουρνά, στην "Ερμηνεία της Ζωγραφικής Τέχνης" δύο αιώνες πριν (περί το 1730). Ιδιαίτερη θέση στη σύνθεση κατέχει το "πλήθος" των Αγγέλων -ασυνήθιστο στοιχείο στην εις Άδου Κάθοδο- που ξεπροβάλλουν πίσω από τους βράχους και πλαισιώνουν τον νικητή Χριστό. Επίσης, ενώ ο Χριστός ανασταίνει τον Αδάμ με το ένα του χέρι, με το άλλο κρατάει τον Σταυρό και δεν σηκώνει την Εύα, η οποία βρίσκεται στα αριστερά -ως προς τον θεατή- δηλ. δεν βρίσκεται μαζί με τον Αδάμ και είναι στη συνήθη στάση της Δέησης, (με καλυμμένα μάλιστα τα χέρια). "Όλος ο Σπύρος Βασιλείου που αγαπήσαμε μετά βρίσκεται σ' αυτή τη σχετικώς νεανική εργασία του" (Μαρία Καραβία).

Ίσως πολλές φορές οι κατηγοριοποιήσεις που προέρχονται από εξειδικεύσεις θεματολογικές του τύπου: "Η Ανάσταση στη Νεοελληνική ζωγραφική" να εγκυμονούν τον κίνδυνο της αποσπασματικότητας ή ακόμα και μιας γενικευμένης θεώρησης. Όμως από τις τέσσερις συνθέσεις που επιλέξαμε αναδεικνύονται τρεις διαφορετικές τάσεις που κατά παράδοξο τρόπο συνυπήρχαν παράλληλα κατά την διάρκεια του μεταπελευθερωτικού μας βίου: Το λαϊκό στοιχείο, η λογιοσύνη στην τέχνη και η επανανακάλυψη του Βυζαντινού κόσμου.

Η «Ψυχή» του Ορέστη Διαμάντη - Μνήμη Χαράλαμπου Θεμιστοκλέους

Ορέστης Διαμάντης, "Ψυχή", 2014

Ο θνήσκων πρόσφυγας 

Προσέγγιση στο έργο «Ψυχή», του Ορέστη Διαμάντη 

Φόρος τιμής στον Δάσκαλό του, ζωγράφο και γλύπτη Χαράλαμπο Θεμιστοκλέους (Μόρφου 1950 - Πάτρα 2012) 

 

«Της δικαιοσύνης ήλιε νοητέ 

και μυρσίνη συ δοξαστική 

μη παρακαλώ σας μη 

λησμονάτε τη χώρα μου!» 

Οδυσσέα Ελύτη, Το Άξιον Εστί 

Δημήτρης Παπανικολάου, 

μέλος της Εταιρείας Λογοτεχνών και Συγγραφέων Ηπείρου 

Η Ζωγραφική, εκφράζοντας «εκείνο το άωτον της ζωής»,1 νοηματοδοτεί ιδέες και ενοράσεις του δημιουργού, αντανακλώντας τες σε πνευματικά πεδία, ως διερώτηση και υπαρξιακή αγωνία. Η επιτελούμενη δημιουργική πράξη, συνθετικά αποτυπωμένη ως ύλη ονειρική, απαλύνει «τον πόνο του ανθρώπου και των πραμάτων»,2 ανακτώντας με την ομορφιά, ό,τι εχάθη στο πέρασμα του χρόνου. 

Ο Ορέστης Διαμάντης, τέκνο των πανανθρώπινων αξιών, με πίστη «για το πνευματικό στην τέχνη»,3 αναστοχάζεται με διαλογικότητα και με αναφορά στην Οδύσσεια του Δασκάλου του, εκφράζει μια μορφή διαμαρτυρίας, για το αποκρουστικό πρόσωπο της βίας και το αενάως επαναλαμβανόμενο έργο της ιστορίας. 

Ο πόνος, σύμφυτος της ανθρώπινης φύσης, απόρροια του άδικου και του ακατανόητου, κατακλύζει το υποκείμενο του έργου και το κυκλώνει σε χορό θανατερό. Η βίαιη απώλεια του γενέθλιου τόπου, ο χαμός και ο αποχωρισμός αγαπημένων προσώπων, μετουσιώνεται σε δημιουργία, προσμένοντας από «τον ήλιον της Δικαιοσύνης»4 την ετυμηγορία για το διαπραχθέν έγκλημα. 

Με μια ακίδα στην καρδιά 

για τον χαμό της Μόρφου, 

με μια ψυχή που αδυνατεί 

να το δεχτεί ως είναι, 

με τη γερμένη κεφαλή 

πριν ειπωθεί το χαίρε. 

Όμως, παρά την καλλιέργεια της μνήμης, την προσμονή και την υπομονή, το ποθούμενο δεν ήρθε, καθώς η κάθαρση, υπακούει στον χρόνο και το νόμο της Θείας Δίκης. Έτσι, με τον καιρό, η απώλεια του σθένους και ο εναγκαλισμός της ασθένειας, επέτεινε τη μοναξιά και επίσπευσε την πορεία προς εαυτόν, κάνοντας ορατό, το μέχρι τότε αδιόρατο νεύμα του θανάτου. Στο έργο, δηλούται με τρόπο καίριο και ουσιαστικό, η αντίσταση που καταβάλλεται στην μοίρα και τον θάνατο, καθώς ο πάσχων παρουσιάζεται να αντιπαλεύει το μοιραίο έως την ύστατη στιγμή, έχοντας ανά χείρας καλέμι και σφυρί και κατά νου, τη μεταμορφωτική δύναμη του χρωστήρος και της σμίλης. Είναι τα μόνα όπλα που γνώριζε και επέλεξε να χρησιμοποιεί. Με αυτά πορεύτηκε εν ειρήνη, εν μέσω πολέμου και χαλασμού, με αυτά δίδαξε μετά, την ομορφιά και την αγάπη. 

Δάσκαλε, πόθεν έρχεσαι 

ποιός είν’ ο προορισμός σου; 

Από την Μόρφου έρχομαι 

στην ομορφιά πηγαίνω. 

Γιατί είν’ η όψη σου χλωμή 

με ποιόν μιλάς μονάχος; 

Με το φεγγάρι ομιλώ 

τη μάσκα του φοράω. 

Κι αυτό το αίμα στην πληγή 

αυτή η κραυγή στο βλέμμα; 

Είναι του νόστου προσμονή 

το νεύμα του θανάτου. 

Δάσκαλε, σ’ αποχαιρετώ 

μ’ ό,τι μου εμπιστεύθης. 

Ο μαθητής, αποτυπώνει την εκούσια καταφυγή του Δασκάλου στη μοναξιά και την αναπότρεπτη πορεία θανάτου, κρατώντας ως μόνο αντίδοτο στη φθορά, την προσδοκία για της πίστης τη φανέρωση. Συμπάσχει και μετέχει του δράματος, ως μάρτυρας και βοηθός, συμπράττοντας αισθητικά στο συμβάν και το συντελεσμένο, μετατρέποντας το μαρτύριο από ανείπωτη τραγωδία, σε ικεσία για τη μελλούμενη δικαιοσύνη των ουρανών. 

Αναμιμνησκόμενος τις διδαχές του, για τη συμβολική και συνάμα μεταφορική ιστόρηση του πνευματικού, αισθητοποιεί τον πόνο και αναπαριστά ευλαβικά το θνήσκον σώμα του, με εκτείνοντα τα χέρια εν είδει σταυρού και μ’ εξαϋλωμένη κεφαλή, μέσα σε μια ατμόσφαιρα απόκοσμη και μυστηριακή, αποδίδοντας το πνεύμα αθωότητας και οδύνης. 

Πάσχων από τον καημό 

της προσφυγιάς τον πόνο, 

οδοιπορούσε σιωπηλά 

για τ’ ουρανού το δρόμο. 

Στο έργο «Ψυχή», η πάσχουσα ύπαρξη, ως άθυρμα αβεβαιοτήτων, αγωνιά για την αποφυγή των νομοτελειακά πλησιαζόντων γεγονότων, ενώ ο δημιουργός της, ως συσσωρευτής ψυχικών κραδασμών, αγωνίζεται για την υπέρβαση και έκφραση της οριακής εκείνης στιγμής, -του ακατάληπτου και αναπότρεπτου,- ως απόπειρα ψηλάφησης της άκρας σιωπής. 

Αύρα αναθρώσκουσα η ψυχή 

στο Σύμπαν μεταβαίνει

σώμα σεπτό θρηνολογεί 

αυτή που υπομένει. 

Με αναφορά στον «Νεκρό Χριστό» του Αντρέα Μαντένια, - ως συνομιλία και εικαστική αναγωγή, ιερότητας σώματος και ψυχής, μαρτυρίου και μαρτυρίας,- η σύνθεση αποπνέει βία, με τη στάση του σώματος να συμβολίζει τη θυσία και ως αλληγορία να ανακαλεί πάθη «νοσούντων, καμνόντων, αιχμαλώτων»,5 αδικοσκοτωμένων και αγνοουμένων. 

Έργο μνήμης και ιστορίας, καθώς η βιωμένη εμπειρία του Δασκάλου, ενστάλαξε στον μαθητή την έννοια του τραγικού, παραπέμποντας στον μικρόκοσμο «της γλυκείας χώρας Κύπρου»,6 «και στην πτώση των πόλεων Κερύνειας, Αμμοχώστου και Μόρφου»,7 ως στοιχείο αποδεικτικό της φύσης των ανθρωπίνων, με αναγωγές στον μακρόκοσμο μιας μεταφυσικής οδού, που οδηγεί τον πιστεύσαντα στην συμπαντική Δικαιοσύνη και την απολεσθείσα παραδείσια μακαριότητα της ουράνιας πατρίδας. 

Ο Ορέστης Διαμάντης, σ’ αυτό το οριακό σημείο του αγώνα και της αγωνίας, για την αναζήτηση του δικαίου και της αληθείας, - όπου τέμνονται εκ των συντελεσθέντων, ο χώρος και ο χρόνος,- αποτύπωσε με αυτογνωσία ένα όραμα στοχαστικό, σ’ ένα πειραματικό και ταυτόχρονα συνεκτικό έργο, ανασυνθέτοντας όλα εκείνα τα στοιχεία που συνέχουν και εμπνέουν κάθε δημιουργία. 

Το έργο, -ελεγείο και πικρός αποχαιρετισμός του μαθητή στον Δάσκαλο- ως πλοίο καθελκυόμενο από το καρνάγιο της συνείδησης και το εργαστήριο της καρδιάς, ταξιδεύει «πρόσω ηρέμα»8 στης μνήμης τα νερά. Σε αυτήν την ανεμόδαρτη εποχή, με πυξίδα την προσδοκία ενός γαλήνιου και δικαιότερου κόσμου, -παραπλέοντας «το ακρωτήριο του Αγίου Ανδρέα»9- η ψυχή του επιστρέφει με της Τέχνης τα πανιά και των άστρων τη θωριά, στην ονειρική και ποθεινή πολιτεία της Μόρφου. 

Παραπομπές-Σημειώσεις- Μαρτυρίες 

1. Honore de Balzac. «Το άγνωστο αριστούργημα». Εκδόσεις Άγρα. Αθήνα 1984. 

2. Κώστας Καρυωτάκης. «Ο πόνος του ανθρώπου και των πραμάτων». Ποιήματα και Πεζά. Εκδόσεις Ερμής. Αθήνα 1978 

3. Wassily Kandinsky. «Για το πνευματικό στην τέχνη». Νεφέλη. Αθήνα 1981 

4. Ρωμανού του Μελωδού. «Κοντάκια» 

5. Ιωάννου του Χρυσοστόμου, «Θεία Λειτουργία». 

6. Λεόντιος Μαχαιράς, «Χρονικόν». Εκδόσεις Ενδυμίων, Αθήνα 2015 

7. Μαρτυρία του πρόσφυγα της «Κυπριακής τραγωδίας» Αναστάσιου Στασή, από τον Άγιο Θεόδωρο Καρπασίας των Κατεχομένων, για το προδοτικό πραξικόπημα και την Τουρκική εισβολή το 1974 και του εκ Πατρών πολεμιστή Γεωργίου Βουρλιόγκα, για τον άνισο αγώνα εναντίον του «Αττίλα Ι και ΙΙ», την ιστορική μάχη στο στρατόπεδο της ΕΛ.ΔΥ.Κ., τον ηρωϊσμό Κυπρίων και Ελλήνων στρατιωτών στα πεδία των μαχών, καθώς και την άμυνα στην «πράσινη γραμμή» της πολιορκούμενης Λευκωσίας. 

8. & 9. Οδυσσέας Ελύτης, «Ο κήπος με τις αυταπάτες». Ύψιλον/Βιβλία. Αθήνα 1995. 

Ο Ορέστης Διαμάντης γεννήθηκε το 1990 στην Πάτρα. Είναι απόφοιτος του τμήματος Εικαστικών και Εφαρμοσμένων Τεχνών του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας και έχει ασχοληθεί επισταμένως με την Ζωγραφική, την Χαρακτική, την Γλυπτική και την Αγιογραφία, τη συντήρηση τοιχογραφίας αλλά και την ψηφιδογραφία στους Αγίους Τόπους. (έργα του, ατομικά και συλλογικά, υπάρχουν στην Ι.Μ. του Αγ. Γερασίμου στη Παλαιστίνη). Έχουν οργανωθεί τρεις ατομικές εκθέσεις, ενώ συμμετείχε σε ομαδικές στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Έργα του ανήκουν σε ιδιωτικές και δημόσιες συλλογές. Ζει και εργάζεται στην Μ. Βρετανία. Συμμετείχε με το έργο «Ψυχή», στην ομαδική εικαστική έκθεση «Τιμή στον Δάσκαλο», που περιελάμβανε έργα μαθητών του Χαράλαμπου Θεμιστοκλέους, με επιστημονική επιμέλεια Κωνσταντίνας Παπακώστα, μερίμνη του υπευθύνου της Δημοτικής Πινακοθήκης Πατρών Δημήτρη Παπανικολάου, στο πλαίσιο των εκδηλώσεων του Διεθνούς Φεστιβάλ Πάτρας, με τη συνεργασία της Ένωσης Εικαστικών Πάτρας, του Συνδέσμου Αχαΐας-Κύπρου «Αχαιών Ακτή» και τελούσε υπό την αιγίδα της Κυπριακής Πρεσβείας. Η έκθεση παρουσιάστηκε στο Εκθεσιακό Κέντρο «πρώην Αγορά Αργύρη» του Δήμου Πατρέων, παράλληλα με την αναδρομική-τιμητική έκθεση, «Χαράλαμπος Θεμιστοκλέους-ο Ζωγράφος, ο Γλύπτης, ο Δάσκαλος» που οργανώθηκε από τους ίδιους θεσμούς και συντελεστές, στο «Σκαγιοπούλειο Ίδρυμα Πατρών», παρουσία του πρέσβη της Κυπριακής Δημοκρατίας, Κυριάκου Κενεβέζου, τον Ιούλιο του 2014, με τη συμπλήρωση 40 χρόνων από την Τουρκική εισβολή. 

Ο Χαράλαμπος Θεμιστοκλέους, γεννήθηκε το 1950 στη Μόρφου. Αποφοίτησε από το εκεί Γυμνάσιο και μετά τη θητεία του στην Εθνική Φρουρά, μετέβη στην Αθήνα, όπου εισάγεται το 1970 στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών. Η Τουρκική εισβολή στην Κύπρο, το 1974, σημάδεψε τη ζωή του. Αποφοίτησε από την Α.Σ.Κ.Τ. το 1975 και μετά από σύντομη διαμονή στην Τήνο, διορίζεται στην Πάτρα ως καθηγητής εικαστικών στο 3ο Γυμνάσιο Αρρένων. Το 1976, γνωρίζει στην Πάτρα την Ελένη Δαβραντή - κόρη Μικρασιάτη πρόσφυγα - και το 1977 τελείται ο γάμος τους στις Γερακιές Κύπρου, εκεί όπου είχαν καταφύγει οι γονείς του μετά την εισβολή. Έκτοτε έζησε στην Πάτρα, διδάσκοντας και δημιουργώντας. Το περιώνυμο εργαστήριό του, γίνεται η δημιουργική κυψέλη για πολλούς ταλαντούχους νέους, τους οποίους ενέπνευσε δημιουργικά, δίδοντάς τους τα απαραίτητα εφόδια για τη εισαγωγή τους στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών. Τα παιδιά του, Ελωΐζος και Άγγελος, ακολούθησαν το παράδειγμά του, με λαμπρές σπουδές και σταθερά βήματα στον χώρο της Τέχνης. Ο Χαράλαμπος Θεμιστοκλέους συμμετείχε σε πολλές ομαδικές και ατομικές εκθέσεις στην Ελλάδα και την Κύπρο. Τo 2001, στο 1ο Συμπόσιο Γλυπτικής που οργάνωσε ο Δήμος Πατρέων, του ανατίθεται η δημιουργία γλυπτού, το οποίο τοποθετήθηκε στην «Πλατεία Αχαιών Πεσόντων Κύπρου». Το 2002, οργανώθηκε έκθεση των ζωγραφικών του έργων, στο «Κέντρο Τεχνών-πρώην σταφιδαποθήκες Barry», ενώ την ίδια χρονιά, -με την ευκαιρία της αδελφοποίησης των πόλεων Πατρών και Λεμεσού, σε συνέχεια της αδελφοποίησης Πατρών και Αμμοχώστου,- ο Δήμος Πατρέων, η Δημοτική Επιχείρηση Πολιτιστικής Ανάπτυξης Πάτρας, το «Μορφωτικό Γραφείο-Σπίτι της Κύπρου» της Κυπριακής Πρεσβείας και ο Σύνδεσμος Αχαΐας-Κύπρου «Αχαιών Ακτή», συνδιοργάνωσαν έκθεση γλυπτών του, στο αίθριο του «Παλαιού Δημοτικού Νοσοκομείου». Ο «Μπάμπος», ο αγαπημένος Δάσκαλος όλων των μαθητών, έφυγε από τη ζωή το 2012.

ΘΕΡΙΝΕΣ ΕΙΚΑΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΤΟΥ "ΑΛΗΘΩΣ" ΣΤΟ ΜΠΑΝΑΤΟ ΤΗΣ ΖΑΚΥΝΘΟΥ

Το ανύστακτο Μορφωτικό Κέντρο Λόγου και Τέχνης «Αληθώς», που εδρεύει στο Μπανάτο της Ζακύνθου και ιδρύθηκε από τον ποιητή π. Παναγιώτη Καποδίστρια, μας παρουσιάζει σημαντικές εικαστικές δράσεις και το φετινό καλοκαίρι. 

Τις επόμενες ημέρες θα λειτουργήσει έκθεση ζωγραφικής της καλλιτέχνιδος Σοφίας Τσιάρα: «Ζωγραφική σε χαρτί». 

Η έκθεση θα φιλοξενηθεί στην Αίθουσα Τέχνης «Αληθώς» / Βιβλιοθήκη της Ενορίας Μπανάτου, αρχίζοντας από την Δευτέρα 1η Αυγούστου στις 21:00 και με διάρκεια έως τον 15αύγουστο του 2022. Η κ. Τσιάρα κατάγεται από το Μπανάτο Ζακύνθου, ζει μόνιμα στην Αθήνα, εργάζεται ως ιατρός Νευρολόγος, Συντονίστρια Διευθύντρια της Νευρολογικής Κλινικής του Γενικού Νοσοκομείου Αθηνών "Γεννηματάς", στον δε ελεύθερο χρόνο της ασχολείται με τη ζωγραφική και την χειροτεχνία. 

Όπως επισημαίνει ο επιμελητής της έκθεσης Ιωάννης-Πορφύριος Καποδίστριας, η έκθεση χωρίζεται σε τρεις θεματικές ενότητες: Στην κύρια αίθουσα, παρουσιάζονται δέκα ναοί της Ζακύνθου, και η απόπειρα της ζωγράφου να αποτυπώσει Βρεφοκρατούσες ανά την οικουμένη. Στην δεύτερη αίθουσα ο επισκέπτης θα έχει την ευκαιρία να δει μια μικρή αναδρομική έκθεση με διάφορα έργα της ζωγράφου. Η δράση αποτελεί μέρος των εορτασμών για τα 400 χρόνια από την Κοίμηση του Αγίου Διονυσίου (1622-2022). 

Το Μορφωτικό Κέντρο Λόγου και Τέχνης «Αληθώς», δίνει, επίσης, την δυνατότητα στους φίλους του να δουν τα ζωγραφικά έργα της έκθεσης της Μαρίας Ρουσέα «Σε άσπρο μαύρο φως / Digital Edition». 

Η φυσική έκθεση πραγματοποιήθηκε το καλοκαίρι του 2021 και ήταν ένα αφιέρωμα του «Αληθώς» στην μεγάλη ζωγράφο της Ζακύνθου. Στην φετινή ψηφιακή εκδοχή της παρουσιάζονται πίνακες, ακουαρέλες, σχέδια και εικογραφήσεις, ενώ σε ειδικές ενότητες κάθε ενδιαφερόμενος θα μπορεί να διαβάσει κείμενα για την Μαρία Ρουσέα, αλλά και να παρακολουθήσει το οπτικοακουστικό υλικό που ετοίμασε η ίδια για τις ανάγκες της έκθεσης. Ο «ψηφιακός» επισκέπτης θα έχει την ευκαιρία να ανακαλύψει σημαντικές στιγμές του πολυποίκιλου εικαστικού έργου της, το οποίο αποτελεί ένα αφιέρωμα καρδιάς στην αγαπημένη της Ζάκυνθο. 

Μπορείτε να δείτε το ψηφιακό αφιέρωμα ΕΔΩ. 

Σκανάρετε με το κινητό σας για να δείτε την έκθεση

Τις εικαστικές δράσεις του "Αληθώς" επιμελείται ο Ιωάννης-Πορφύριος Καποδίστριας, MSc Μουσειολογίας, συντηρητής Αρχαιοτήτων και Έργων Τέχνης, επιμελητής εκθέσεων & δημιουργός περιεχομένου. 

"ΤΟ ΡΟΔΟ ΤΗΣ ΜΟΝΑΞΙΑΣ" ΑΠΟΨΕ ΣΤΑ ΑΡΜΟΛΙΑ ΤΗΣ ΧΙΟΥ ΑΠΟ ΤΟ 5ο ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΜΟΥΣΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ

Απόψε, Σάββατο 24 Ιουλίου 2021 και ώρα 9 το βράδυ, η παραγωγή ΤΟ ΡΟΔΟ ΤΗΣ ΜΟΝΑΞΙΑΣ, στην Κεντρική Πλατεία Αρμολίων, στην μυροβόλο Χίο.  

Καμιά μοναξιά δεν είναι μικρή. Την τρέφουν οι φόβοι μας. Μπορούμε να την κάνουμε να μην έχει διάρκεια; Τα μέλη της εθελοντικής ομάδας ΘΑΛίΑ για την Τρίτη Ηλικία και φίλοι τους έγραψαν κείμενα βιωματικά, όπως δηλαδή ο καθένας κάποτε βίωσε τη μοναξιά. Τα δεκατρία αυτά κείμενα στάθηκαν πηγή έμπνευσης για πολλά πρωτότυπα εικαστικά έργα. Όλα μαζί θα αποτελέσουν ένα σκηνικό, που θα εμψυχώνεται από μουσική ζωντανή και χορογραφίες, σύμφωνα με τη σκηνοθετική έμπνευση του Χιώτη ηθοποιού και εικαστικού Αντώνη Μυριαγκού. 

Η εκδήλωση αποτελεί ανάθεση του 5ου Φεστιβάλ ΜΟΥΣΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ στη θυγατρική της ομάδα ΘΑΛίΑ, η οποία έχει αναλάβει το συντονισμό και τη διοργάνωση. Η ΘΑΛίΑ σε λίγους μήνες κλείνει 6 χρόνια γόνιμης και γεμάτης δράσεις ζωής: εβδομαδιαίες συναντήσεις των μελών της με αναλύσεις και προβληματισμό πάνω σε ποικίλα θέματα, επισκέψεις στο Γηροκομείο Χίου, καλλιτεχνικές και κοινωνικές εκδηλώσεις, ημερίδες και σεμινάρια, με σκοπό την ενημέρωση και ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης γύρω από τις ανάγκες και τα προβλήματα, αλλά και τις δυνατότητες και επιθυμίες των ατόμων της Τρίτης Ηλικίας. 

Το Κοινωφελές Ίδρυμα ΤΙΜΑ ενέκρινε και θα χρηματοδοτήσει για τον επόμενο χρόνο πρόγραμμα διάρκειας 8 μηνών, το οποίο κατέθεσε η ΘΑΛίΑ σε συνεργασία με το Κέντρο Ψυχικής Υγείας Χίου, με αντικείμενο τη δημιουργική απασχόληση και την ενδυνάμωση της μνήμης των τροφίμων του Γηροκομείου Χίου. 

 

Σκηνοθέτης Αντώνης Μυριαγκός 

Συγγραφείς – Αφήγηση 

Κυριακή Βαγιάνου 

Κώστας Βολάκης 

Νίκη Ζύμαρη 

Ειρήνη Καζάνα 

Σταμάτης Κάμπουρας 

Σοφία Καρασούλη-Milobar 

Αγγελική Κοκκινάκη 

Ελευθερία Λυκοπάντη 

Άννα Τσακάλη 

Γκόλφω Τσακουμή 

Μανώλης Φύσσας 

Ανώνυμος 

Μοναχή από την Πάτμο 

Αφήγηση 

Αφροδίτη Πρωίου 

Ειρήνη Μπιρλή 

Ιάσμη Χαλιορή 

Ελεύθερη κίνηση 

Άννα Συράκη 

Εικαστικοί 

Αλέκα Γλύκα 

Κυριακή Γλύπτη 

Δέσποινα Καλαγκιά 

Άννα Κανάρη 

Καλλιόπη Κοσμά 

Κλεοπάτρα Κουτσουράδη 

Τώνια Λαδάκη 

Ελευθερία Λυκοπάντη 

Μαρία Νεράκη 

Αγγελική Νικήτα 

Ελένη Ντουρλουντάδου-Συκαλά 

Μάλαμα Ξύδα 

Μαρία Παληού-Μπαχά 

Άννα Πατηνιώτη 

Άννα Πουλάκη 

Ruthhild Tillmann 

Αργυρώ Φλάμου 

Μουσικοί 

Μαρία Δελή, ακορντεόν 

Καθλήν Καλογερά, βιόλα 

Κωστής Θέος, βιολοντσέλο 

Τραγούδι 

Υβόννη Χαλκιά 

Ψυχολόγος 

Φωτεινή Frrokaj

ΜΝΗΜΗ ΓΙΑΝΝΗ ΤΣΑΡΟΥΧΗ - ΕΝΑ ΚΟΥΙΖ ΜΕ ΠΤΥΧΕΣ ΤΟΥ ΜΕΓΑΛΟΥ ΕΡΓΟΥ ΤΟΥ

Γιάννης Τσαρούχης ευλογών. Από το βιβλίο «Ο στοχαστής του Μαρουσιού» της Μαρίας Καραβία.

Ντυμένος με ράσα που είχε σχεδιάσει ανάμεσα στα 700 κοστούμια της ταινίας του Ζυλ Ντασσέν. 

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου

Τριάντα δύο χρόνια συμπληρώνονται σήμερα 20 Ιουλίου, από τον θάνατο του Γιάννη Τσαρούχη (1910-1989), ενός μεγάλου και πολυτάλαντου Έλληνα.

Ο Τσαρούχης ήταν μια προσωπικότητα κυριολεκτικά άπιαστη! Δεν μπορούσες να τον εγκλωβίσεις ούτε να τον εντάξεις κάπου. Ήταν πολλά και διαφορετικά μαζί.

«Αγαπώ την Κάλλας και την Σωτηρία Μπέλλου. Και δεν αισθάνομαι διχασμένος. Ας κοπιάσουν όσοι σκανδαλίζονται γι' αυτό να καταλάβουν τι μου συμβαίνει», έλεγε ο ίδιος.

Στην ίδια λογική ήταν και Δύση και Ανατολή. Βυζαντινός και αναγεννησιακός μαζί. Και στην ζωή και στην τέχνη του.

Εραστής του υψηλού και του ταπεινού ταυτόχρονα. Συνδύαζε την πρόκληση με τη βαθειά πνευματικότητα.

Και βέβαια αληθινά αντισυμβατικός. Σαν γέρασε δεν δίσταζε να αυτοχαρακτηρίζεται ως μούμια! Δεν απαιτούσε αναγνωρίσεις και καλή συμπεριφορά, ενώ ο ίδιος ήταν ένας αληθινός αριστοκράτης που χόρευε ζεϊμπέκικο.

Ας γνωρίσουμε κάποιες πτυχές του μεγάλου έργου του, μέσα από το κουίζ που ετοιμάσαμε. 

1.     Ο Γιάννης Τσαρούχης συνεργάστηκε με την Μαρία Κάλλας στην:

-         Lucia di Lammermoor

-         Μήδεια

-         Τόσκα

2.     Στο σπίτι του Ανδρέα Εμπειρίκου ο Τσαρούχης απήγγειλε:

-         Διονύσιο Σολωμό

     -     Οδυσσέα Ελύτη

     -     Κ.Π. Καβάφη

3.     Ο Γ. Τσαρούχης μετέφρασε και ανέβασε σε δική του σκηνοθεσία:

-         Προμηθέα Δεσμώτη

-         Τρωάδες

-         Λυσιστράτη

4.     Αγαπημένη ηθοποιός του Γ. Τσαρούχη με την οποία και συνεργάστηκε η:

-         Μαίρη Αρώνη

-         Έλλη Λαμπέτη

-         Σαπφώ Νοταρά

5.     Στον Τσαρούχη άρεσαν πολύ οι:

-         Δεξιώσεις

-         Μεταμφιέσεις

-         Μοντέρνοι χοροί

6.     Ο Τσαρούχης είχε σχεδιάσει κουστούμια για την ταινία του Ζυλ Ντασσέν:

-         Ποτέ την Κυριακή

-         Φαίδρα

-         Ο Χριστός ξανασταυρώνεται

7.     Στους πίνακες του Τσαρούχη ανήκει ο:

-         Άγιος Σεβαστιανός

-         Θεόδωρος Κολοκοτρώνης

-         Ιωάννης ο Πρόδρομος

8.     Ο Τσαρούχης είχε φωτογραφηθεί με ράσα στην Μονή Βαρλαάμ των Μετεώρων με τον:

-         Νίκο Εγγονόπουλο

-         Σπύρο Παπαλουκά

-         Φώτη Κόντογλου

9.     Ο Γιάννης Τσαρούχης έγραψε το σημείωμα στον δίσκο του Μάνου Χατζιδάκι:

-         Πασχαλιές μέσα από τη νεκρή γη

-         Σκοτεινή Μητέρα

-         Αθανασία

10.  Ο Τσαρούχης έκανε τα σκηνικά στην θρυλική παράσταση του Κάρολου Κουν:

-         Βάτραχοι

-          Όρνιθες

-         Αντιγόνη

11.  Την φράση: «Ο Τσαρούχης είναι χριστιανός, όχι γιατί πηγαίνει στην εκκλησιά, αλλά γιατί ξέρει να στέκεται μέσα σ’ αυτήν, με την άνεση ενός παπά και με την αγιότητα ενός μικρού παιδιού», είπε ο:

-         Μάνος Χατζιδάκις

-         Νίκος Γκάτσος

-         Αγιορείτης π. Βασίλειος Γοντικάκης

12.  Ο Τσαρούχης υπήρξε χορευτής του:

-         Ελληνικού Χοροδράματος

-         Φυσιολατρικού Συλλόγου

-         Λυκείου των Ελληνίδων

Ο Γιάννης Τσαρούχης στην Αράχοβα το 1930 ως χορευτής του 
Λυκείου Ελληνίδων - Φωτογραφία Nelly's (Μουσείο Μπενάκη) 

13.  Στον Τσαρούχη ανήκει το βιβλίο:

-         Ως στρουθίον μονάζον επί δώματος

-         Η ζωή μου και η τέχνη μου

-         Ωραίος σαν Έλληνας

14.  Ο Τσαρούχης με πάθος μελετούσε:

-         Κομμάτια ελλήνων συνθετών

-         Άριες από όπερες

-         Τραγούδια του κινηματογράφου

15.  Ντοκιμαντέρ για τον Τσαρούχη έχει κάνει:

-         Η Μαρία Καραβία

-         Ο Θανάσης Νιάρχος

-         Ο Δημήτρης Βερνίκος

16.  Στον πόλεμο του 1940, στην Αλβανία, ο Τσαρούχης ζωγράφισε την:

-         Ελευθερία

-         Παναγιά της Νίκης

-         Μητέρα Ελλάδα

17.  Ο Τσαρούχης γεννήθηκε:

-         Στο Μαρούσι

-         Στον Πειραιά

-         Στην Πλάκα

18.  Έργο του Γιάννη Τσαρούχη είναι:

-         Η σύλληψη τριών κομμουνιστών

-         Αναπόληση

-         Μεσογειακή Μούσα

19.  Ο Τσαρούχης έφτιαξε το πορτραίτο της ηθοποιού:

-         Αλίκης Βουγιουκλάκη

-         Τζένης Καρέζη

-         Μαρίκας Κοτοπούλη

20.  Εκτός των άλλων βιβλίων του Τσαρούχη, υπάρχουν και τα:

-         Θεατρικά

-         Ποιήματα

-         Υπομνήματα