ΔΙΓΛΩΣΣΗ ΠΟΙΗΤΙΚΗ ΑΝΘΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΜΑΧΜΟΥΝΤ ΝΤΑΡΟΥΙΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ "ΜΑΣΑΡ"

Κυκλοφόρησε δίγλωσση ανθολογία ποιημάτων του Παλαιστίνιου ποιητή Μαχμούντ Νταρουίς (αραβικά- ελληνικά, εκδόσεις Μασάρ, Αθήνα 2025), με τίτλο «Όταν έρθει το αύριο», σε μετάφραση της Τζένης Καραβίτη, επιμέλεια Ρόνι Μπου Σάμπα και διορθώσεις της Δέσποινας Ζηλφίδου. Το εξώφυλλο κοσμείται από πρωτότυπο χαρακτικό της εικαστικού Παρασκευής Ζέρβα. 

Της ανθολογίας προτάσσεται ένα κατατοπιστικό εισαγωγικό σημείωμα της μεταφράστριας Τζένης Καραβίτη, για τον βίο και την ποιητική του Μαχμούντ Νταρουίς (1942-2008), ο οποίος θεωρείται ο εθνικός ποιητής της Παλαιστίνης και ένας από τους σημαντικότερους σύγχρονους Άραβες ποιητές. Στο τέλος της έκδοσης υπάρχει ένα επίμετρο συλλογών και ποιημάτων με χρονολογική σειρά (από το 1966 ως το 2005). 

Ο Μαχμούντ Νταρουίς γεννήθηκε στο χωριό Αλ Μπέρουιχ της Άνω Γαλιλαίας και πέθανε σε νοσοκομείο του Τέξας μετά από εγχείρηση ανοιχτής καρδιάς. Σε όλη του τη ζωή αγωνίστηκε για την ελευθερία και την ανεξαρτησία της πατρίδας του, υπήρξε στέλεχος της Οργάνωσης για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης (PLO), φυλακίστηκε και έζησε 26 χρόνια εξόριστος. Συνήθιζε να απαγγέλλει ο ίδιος ποιήματά του σε πολυπληθές κοινό. Ποιήματά του έχουν μελοποιηθεί από Άραβες συνθέτες. Έχει γράψει τριάντα ποιητικές συλλογές, οι οποίες έχουν μεταφραστεί σε περισσότερες από σαράντα γλώσσες και έχει τιμηθεί με πολλά διεθνή βραβεία. 

Η μεταφράστρια Τζένη Καραβίτη σημειώνει, μεταξύ άλλων, για την ποίηση του Νταρουίς: «Εκτοπισμός, απώλεια, εξορία, αντίσταση, έρωτας, ζωή, θάνατος, απουσία, μνήμη, γη, πατρίδα, φύση. Με αυτά και με πολύ περισσότερα μας φέρνει σε επαφή η ποίηση του εμβληματικού Άραβα ποιητή, ο οποίος, για να κατασκευάσει το συγγραφικό του σύμπαν, εκτός από το προσωπικό του βίωμα, αντλεί από τη βαθιά του γνώση των Γραφών, της κλασικής αραβικής λογοτεχνίας, της αραβικής ισλαμικής ιστορίας, της ελληνικής και ρωμαϊκής μυθολογίας». 

Ο θεολόγος, φιλόλογος, μεταφραστής και υποψήφιος Δρ ΕΚΠΑ Ρόνι Μπου Σάμπα, ο οποίος έχει ασχοληθεί και μεταφραστικά με το έργο του Νταρουίς, έχει γράψει για την ξεχωριστή αυτή μορφή: «Ο Νταρουίς ως Παλαιστίνιος κουβαλάει ένα βαρύ σταυρό εξ αιτίας της Ιστορίας του τόπου. Αυτή η Ιστορία που έχει επιβαρυνθεί με τόσες θρησκείες να διεκδικούν ένα κομμάτι γης, και με την πολιτική που πρακτικά σημαίνει διεκδίκηση και προφύλαξη κεκτημένης εξουσίας». 

Οι εκδόσεις Μασάρ μας προτείνουν μια πολύτιμη δίγλωσση ανθολογία του μεγάλου Μαχμούντ Νταρουίς, κι εμείς ανταποκρινόμαστε και βυθιζόμαστε σε μια ποίηση υπαρξιακή, σημερινή και διαχρονική. 

Π.Α.Α.

Ναζουάν Νταρουίς: “Κάθε φορά που πλησιάζω μια καταιγίδα”

Πραγματοποιήθηκε το Σάββατο 12 Απριλίου 2025, η πρώτη παρουσίαση της ποιητικής συλλογής του Παλαιστίνιου ποιητή Ναζουάν Νταρουίς “Κάθε φορά που πλησιάζω μια καταιγίδα” σε μετάφραση Χρήστου Κούκη και Ρόνι Μπου Σάμπα. 

Η παρουσίαση έλαβε χώρα στο Καμίνι- Πολιτιστικό Κέντρο του Δήμου Γαλατσίου, στο πλαίσιο της συμμετοχής των εκδόσεων Ειρήνη στο φεστιβάλ βιβλίου του βιβλιοπωλείου “ταπεινοί αχθοφόροι της γνώσης”. 

Κατά την παρουσίαση μίλησαν ο Άχμαντ Χασσάν εκ μέρους της παλαιστινιακής παροικίας και ο Ρόνι Μπου Σάμπα, μεταφραστής και καθηγητής αραβικών. 

Ο Άχμαντ Χασσάν αναφέρθηκε στον σημαντικό ρόλο που παίζει διαχρονικά η ποίηση στη ζωή των Παλαιστινίων και αναφέρθηκε εκτενώς σε τρεις μεγάλους ποιητές των οποίων έργα περιλαμβάνονται στην ανθολογία “Παλαιστινιακή ποίηση”, που επανεκδόθηκε από τις εκδόσεις Ειρήνη το 2023 εμπλουτισμένη με 26 έργα του χαράκτη Δημήτρη Κατσικογιάννη. 

Στη συνέχεια μίλησε ο Ρόνι Μπου Σάμπα για την νέα συλλογή του Ναζουάν Νταρουίς η οποία κυκλοφόρησε πρόσφατα. Η έκδοση είναιι δίγλωσση (αραβικά και ελληνικά, 66 ποιήματα), με εξώφυλλο και υπογεγραμμένη λιθογραφία από τη σημαντική εικαστικό Εύα Μελά. Ο Ρόνι Μπου Σάμπα αναφέρθηκε μεταξύ άλλων στη σχέση της παλαιστινιακής ποίησης με το σύνολο της αραβικής ποίησης. Στη συνέχεια μίλησε για τον ποιητή και το ως τώρα έργο του τόσο το ποιητικό όσο και στην επιμέλεια της πολιτιστικής σελίδας της εφημερίδας al-Araby al-Jadeed, όπου φιλοξενούνται μεταφράσεις ελληνικής ποίησης που εκπονεί ο Ρόνι. Επισήμανε το λυρικό ύφος του Ναζουάν Νταρουίς, που διαπνέει τη συγκεκριμένη συλλογή, τη διακειμενενικότητα με έργα της αραβικής γραμματείας, όπως και τη διαλεκτική σχέση Δύσης και Ανατολής, υπό το πρίσμα της νοσταλγίας για την πατρίδα που διατύπωσε ο ποιητής στη συγκεκριμένη συλλογή.

Στον πρόλογο των Χρήστου Κούκη - Ρόνι Μπου Σάμπα, στην ποιητική συλλογή του Νταρουίς, διαβάζουμε μεταξύ άλλων: 

"Ο Ναζουάν Νταρουίς δεν είναι απλώς ένας Παλαιστίνιος ποιητής. Είναι ποιητής. Ένας ποιητής που γεννήθηκε, μεγάλωσε και ζει στην Παλαιστίνη. Θα μπορούσε κάλλιστα να είναι η φωνή ενός άλλου λαού, άλλων ανθρώπων που όμως έχουν και αυτοί περάσει μέσα από τη φωτιά της ιστορίας και επιβίωσαν, επιβιώνουν και αντέχουν. Όποιες κι αν είναι οι χώρες μας, η καταγωγή και οι ιστορίες μας, όποιες γλώσσες κι αν μιλάμε και, πέρα από αυτό, όποιες εποχές κι αν ζήσαμε και πεθάναμε, όλοι έχουμε την ίδια ανάγκη και την ίδια δίψα για λιγότερο πόνο, περισσότερες εξηγήσεις και παραπάνω δικαιοσύνη. Ο ποιητής στέκεται στο κέντρο της Δύσης και στοχάζεται πάνω στην Ανατολή. Στέκεται στον φυσικό κόσμο και στοχάζεται τον ανθρώπινο. Δεν υπάρχει θαύμα χωρίς απώλεια, δόξα χωρίς θυσία, αιωνιότητα χωρίς το άγγιγμα του χρόνου. Η ποίησή του ταξιδεύει στα χωριά, στα απόμερα τοπία, στις γειτονιές, στις πόλεις χιλιετιών, μα και του σήμερα, σε κάθε γωνιά και σε κάθε πτυχή της ανθρώπινης ύπαρξης. Μεταφέρει ένα και μόνο μήνυμα: δεν θα σταματήσουμε ποτέ να τραγουδάμε, να ονειρευόμαστε, να αναζητούμε, να θάβουμε τους νεκρούς μας, να υμνούμε το ανώτερο, να πίνουμε από τις ρίζες μας. Μεταφέρει τις μυρωδιές, τα αρώματα, τις μουσικές του κόσμου και τις φωνές των νεκρών πάνω σε ένα λευκό χαρτί. Μεταγγίζει το πρωτότυπο της ιστορίας στις λευκές φλέβες του χαρτιού με έναν έξοχο τρόπο. Είμαστε επιζώντες ενός αιώνιου πολέμου που δεν σβήνει και εμείς πρέπει να παραμερίσουμε το κρύο του θανάτου και να επιμείνουμε. Ιδού η πολιτική ποίηση του Ναζουάν, το θάρρος των ηττημένων και η πίστη των ριγμένων από Θεούς και ανθρώπους. Ιδού η παρακαταθήκη του". 

Ο Ναζουάν Νταρουίς γεννήθηκε το 1978, στην Ιερουσαλήµ. Το περιοδικό The New York Review of Books τον έχει περιγράψει ως έναν από τους σηµαντικότερους αραβόφωνους ποιητές της γενιάς του. Το 2014, η συλλογή του "Δεν απομένει τίποτα πια για να χάσουμε” συµπεριλήφθηκε στα καλύτερα έργα του έτους ενώ στο Φεστιβάλ Ποίησης Hay της Βηρυτού, το 2009, ανακηρύχθηκε ένας από τους σηµαντικότερους άραβες δηµιουργούς κάτω των σαράντα ετών. Το έργο του έχει µεταφραστεί σε περισσότερες από 20 γλώσσες. Εκτός από εξέχων ποιητής, ο Νταρουίς είναι κορυφαίος πολιτιστικός συντάκτης στον αραβικό κόσµο και έχει διαδραµατίσει σηµαντικό ρόλο στην ανάπτυξη της αραβικής πολιτιστικής δηµοσιογραφίας, συνιδρύοντας ανεξάρτητα περιoδικά λογοτεχνίας και δηµιουργώντας προγράµµατα µέσων ενηµέρωσης, πολιτισµού και τέχνης για την Παλαιστίνη. Μαζί µε τον αείµνηστο παλαιστίνιο ποιητή Μαχμούντ Νταρουίς υπήρξε λογοτεχνικός σύµβουλος του Παλαιστινιακού Πολιτιστικού Έτους στο Βέλγιο (2007-2008) για την Παλαιστίνη, καθώς και λογοτεχνικός σύµβουλος στο Palestine Festival of Literature (PalFest) πριν τον πόλεµο που ξέσπασε το 2023. Στο ενεργητικό του υπάρχουν περισσότερες από 13 συλλογές.

Ο Ρόνι Μπου Σάμπα είχε πάρει συνέντευξη από τον Ναζουάν Νταρουίς το 2019, η οποία δημποσιεύτηκε στην Εφημερίδα των Συντακτών και μπορείτε να διαβάσετε ΕΔΩ. 

Λουκάς Αδαμόπουλος - Νίκος Παλουμπιώτης: "Οι μανόλιες της οδού Δεκελείας"

"Οι μανόλιες της οδού Δεκελείας" 

Ποίηση: Νίκος Παλουμπιώτης 

Σύνθεση: Λουκάς Αδαμόπουλος 

Πιάνο Ι: Ανδρέας Αδαμόπουλος - Πιάνο ΙΙ: Λουκάς Αδαμόπουλος 

Απαγγελία: Σοφία Παπαδοπούλου

Οι μανόλιες της οδού Δεκελείας

Στα λασπόνερα σέρνεται η πείνα του δρόμου στερνές πνοές

Αγκομαχάει το αναφιλητό σκελετωμένο δάκρυ

Σκορπιοί το κεντρί τους σε παρθένα γη

Τα σπλάχνα της ΕΠΟΝ σε τοίχους γραμμένα

Ταγμένα σε αγώνα δίκαιο

Μάνες στο φως και στο αίμα

Χτικιό του βούρκου εκεί ο δοσίλογος

Καυτά βόλια και μάτι αδάκρυτο με έχτρα

Στα σκοτάδια της φοβέρας

Το τσακάλι να ροκανάει το φέγγος και αθώες καρδιές

Όχεντρα περιδιαβαίνει το βιος σε έρημους κάμπους και ερημοκλησιές

Σου λέω, σφίξε τα δόντια, τα χέρια σφίξε

Μη γίνει ο πόθος αδικοχαμένος

Τα γράμματα από λεμόνι διαβάζει ο μελλοθάνατος στο φως των άστρων

Η καμπάνα ακόμα να σημάνει απ' το θάνατο ζωή

Ξαγρυπνούν οι ώρες αποφασισμένες

Η Παναγιά στο Χρυσοβίτσι κάποτε

Χωμάτινες οι πλίθες της Γραβιάς

Αρχαίας υδρίας «εν ετέρα» μορφή

Γενειοφόροι αερικά του βουνού

Εκεί που αναγυρνούν οι αγέρηδες,

Ροβολάνε στα μέρη του σκοτωμού τη χαραυγή

Με πόδι αλαφρόγοργο

Πρώτες οι μανόλιες της οδού Δεκελείας 

Είδαν τη φωτεινή μεριά της απελπισιάς πιάνοντας καλή κουβέντα

Πανηγύρια μετά και ώμοι χτυπημένοι συμπονετικά

Τα γράμματα από λεμόνι εγώ τα διάβασα στον Ήλιο

Στη μικρή αυλή που χώραγε πολλά

Του Ίβικου κήπος ακήρατος

Ανίδεος εγώ και το φως πιο καθάριο

Ζεστό το ψωμί στην τάβλα ανοιχτή καρδιά

Πλούσια απλή ζωή.

Περβόλια γύρω με νερά

Άφοβα τρώγε και τραγούδα

Όμως  πολλές οι ώρες υπομονής και πίκρας

Σκοτεινά τα έξω από την καρδιά

Πένθος στα τραγούδια μας άφησες

«Πες μου μυρτιά» πρωτάκουσα από το πικάπ του πατέρα

«να σε χαρώ»

Κι ακόμα το μιλητό της

Μη ρωτάς, μη ρωτάς καλύτερα

Πότε πελαγίσια πότε νυχτερινή μονάχη κι έκλαιγε βουβά

Τα δάφνινα στεφάνια δεν αρκούν να ξεχαστεί το αίμα

Μη ρωτάς, μη ρωτάς καλύτερα θα σκιαχτείς

Στην άλλη μεριά που οι μνήμες δαγκώνουν

Του καημού τα υστερόγραφα.

Γιώργος Κοζίας: ΒΑΡΚΑΡΟΛΑ (Ανέκδοτο)

Γιώργος Κοζίας: ΒΑΡΚΑΡΟΛΑ 

(σχεδίασμα) 

Όπου κι αν ταξιδέψεις 

σάπια εποχή και τιποτένια 

Παράξενος κόσμος ψάχνει, ψάχνει 

ενοικιαζόμενα στην Ανάφη 

και βρίσκεται εξόριστος στην Τροία 

Είμαστε παγιδευμένοι, σου λέω, 

μας χτίκιασαν στα ναυπηγεία… 

Σκουριασμένες λαμαρίνες, ενθύμια 

της άμμου, πέτρες για το κακό μάτι 

Ωραία Ελένη, αυτό τo σκοτωμένο καλοκαίρι 

βάλε μαύρες πέρλες, σφίξε με 

κι αγκάλιασε με 

Χόρεψε μαζί μου από Ανία 

Το γαμήλιο πάρτι το λένε ΑΓ ΩΝΙΑ 

Ξέμπαρκος κόσμος, ελπίζει, μάταια ελπίζει 

στο ίδιο μουράγιο ανάστροφα γυρίζει 

Τα πλοία, τα πλοία θα μας αφανίσουν 

Είμαστε περαστικοί, σου λέω, ανίατα 

περαστικοί… Ας πάμε 

λοιπόν ψυχή μου, ας πάμε πάλι κάπου 

κι ας είναι στο Πριγκιπάτο του Θανάτου 

Να λάμψουμε ή να χαθούμε 

κορμιά και νιάτα σαν αστραπή! 

                                         Ιούλιος 2022 

(Ανέκδοτο)

ΦΘΙΝΟΠΩΡΟ

Francisco Goya, Autumn, or the Grape Harverst (1786-1787)

ΦΘΙΝΟΠΩΡΟ 

Του Νίκου Παλουμπιώτη

Παντέρημη αμμουδιά. 

Πόδια γυμνά μισοσβησμένα. 

Το κίτρινο μιας πορτοκαλάδας ξεχασμένης συντρόφευε άλλοτε κάποιος αγκώνας που ακουμπούσε με καλή διάθεση στο ξύλινο τραπέζι. 

Λευκό δεσπόζει εκστασιασμένο το μεσημέρι. 

Χορτασμένη ήλιο η αλαφρόπετρα αποζητά την παλίρροιά της. 

Μια σιωπή σαν αναχώρηση. 

Εκεί ξέμεινε η καρδιά μου. 

Για ανταμώσεις μελλοντικές. 

Νοτισμένο χώμα, πεύκο και κυπαρίσσι ευωδιάζουν παλιές μέρες. 

Βροχή μαλακή, συμπονετικοί της ψυχής στεναγμοί. 

Θυμιατίζουν υγροί νοτιάδες του Ιονίου. 

Γιορτάσι τα σταφυλοκόφινα στα πατητήρια. 

Οι ρώγες απόσταγμα ηλιακών ακτίνων. 

Σαγηνεύει το κυδώνι η αρμπαρόριζα. 

Σήματα μυστικά μυριάδες. 

Τόποι που πάντα επιστρέφεις. 

Ομπρέλες πολύχρωμα κυκλάμινα στον πεζόδρομο. 

Αδέσποτες μουσικές πλανόδια χρυσάνθεμα. 

Στα καφέ πολύχρωμες φωνές, άρωμα φουντουκιού και βανίλιας. 

Μερικά πρωινά, μερικά βραδινά, κρυφός ερωτισμός. 

Χρυσή βροχή τα φώτα της ρεκλάμας 

Σπάνια πετράδια απ’ τις πηγές του Ανθόνερου. 

Το Σ’ αγαπώ στα χνώτα του τζαμιού αιώνιο Τάμα. 

Εκεί το νερό της βροχής ρανίδας διαβάτισσες 

Ικεσίες κλωστές αργυρές των ματιών σταλαγμοί. 

Κίτρινα, φαιόχρωμα όλα Λικέρ ροδιού και Άστορ Πιατσόλα.

"Τα δάφνινα στεφάνια δεν αρκούν να ξεχαστεί το αίμα..."

Νίκος Παλουμπιώτης

Οι μανόλιες της οδού Δεκελείας

Στα λασπόνερα σέρνεται η πείνα του δρόμου στερνές πνοές

Αγκομαχάει το αναφιλητό σκελετωμένο δάκρυ

Σκορπιοί το κεντρί τους σε παρθένα γη

Τα σπλάχνα της ΕΠΟΝ σε τοίχους γραμμένα

Ταγμένα σε αγώνα δίκαιο

Μάνες στο φως και στο αίμα

Χτικιό του βούρκου εκεί ο δοσίλογος

Καυτά βόλια και μάτι αδάκρυτο με έχτρα

Στα σκοτάδια της φοβέρας

Το τσακάλι να ροκανάει το φέγγος και αθώες καρδιές

Όχεντρα περιδιαβαίνει το βιος σε έρημους κάμπους και ερημοκλησιές

Σου λέω, σφίξε τα δόντια, τα χέρια σφίξε

Μη γίνει ο πόθος αδικοχαμένος

Τα γράμματα από λεμόνι διαβάζει ο μελλοθάνατος στο φως των άστρων

Η καμπάνα ακόμα να σημάνει απ' το θάνατο ζωή

Ξαγρυπνούν οι ώρες αποφασισμένες

Η Παναγιά στο Χρυσοβίτσι κάποτε

Χωμάτινες οι πλίθες της Γραβιάς

Αρχαίας υδρίας «εν ετέρα» μορφή

Γενειοφόροι αερικά του βουνού

Εκεί που αναγυρνούν οι αγέρηδες,

Ροβολάνε στα μέρη του σκοτωμού τη χαραυγή

Με πόδι αλαφρόγοργο

Πρώτες οι μανόλιες της οδού Δεκελείας 

Είδαν τη φωτεινή μεριά της απελπισιάς πιάνοντας καλή κουβέντα

Πανηγύρια μετά και ώμοι χτυπημένοι συμπονετικά

Τα γράμματα από λεμόνι εγώ τα διάβασα στον Ήλιο

Στη μικρή αυλή που χώραγε πολλά

Του Ίβικου κήπος ακήρατος

Ανίδεος εγώ και το φως πιο καθάριο

Ζεστό το ψωμί στην τάβλα ανοιχτή καρδιά

Πλούσια απλή ζωή.

Περβόλια γύρω με νερά

Άφοβα τρώγε και τραγούδα

Όμως  πολλές οι ώρες υπομονής και πίκρας

Σκοτεινά τα έξω από την καρδιά

Πένθος στα τραγούδια μας άφησες

«Πες μου μυρτιά» πρωτάκουσα από το πικάπ του πατέρα

«να σε χαρώ»

Κι ακόμα το μιλητό της

Μη ρωτάς, μη ρωτάς καλύτερα

Πότε πελαγίσια πότε νυχτερινή μονάχη κι έκλαιγε βουβά

Τα δάφνινα στεφάνια δεν αρκούν να ξεχαστεί το αίμα

Μη ρωτάς, μη ρωτάς καλύτερα θα σκιαχτείς

Στην άλλη μεριά που οι μνήμες δαγκώνουν

Του καημού τα υστερόγραφα.

Μίκης Θεοδωράκης, Τρίτη Συμφωνία

Βυζαντινοί Ύμνοι για τον Πέτρο της ΕΠΟΝ

Ο ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΕΛΥΤΗΣ ΣΤΗΝ ΚΙΝΑ

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου

Μιας και διανύουμε Μέρες Ελληνοκινεζικής Φιλίας, ας θυμηθούμε πώς έχουμε Οδυσσέα Ελύτη και στα κινεζικά! Και μάλιστα εδώ και αρκετά χρόνια.

Ο Ελύτης στην Κίνα είναι υπόθεση του Κινέζου, και γνησίου Έλληνα προσθέτω, Λεωνίδα Ρουί Χονγκ Λίου (Liu Rui Hong), ο οποίος θεωρείται ο κατ’ εξοχήν μεταφραστής των δύο ελληνικών Νόμπελ λογοτεχνίας, Σεφέρη και Ελύτη, στα κινεζικά.

Ο  Κινέζος από τη Σανγκάη με το όνομα Λεωνίδας είναι γνωστός και στους ομοεθνείς του. Το όνομα Λεωνίδας δεν είναι ψευδώνυμο. «Ημουν πολύ μεγάλος όταν βαφτίστηκα χριστιανός» μου είπε «δεν χωρούσα σε κολυμπήθρα, γι’ αυτό και ο παππούλης (κάποιος αγιορείτης μοναχός) με βάφτισε στη θάλασσα της Χαλκιδικής», έχει πει σε σχετική συνέντευξή του. Ο Λεωνίδας έμαθε ελληνικά και σπούδασε Νεοελληνική Φιλολογία στη Θεσσαλονίκη, και τώρα είναι γενικός διευθυντής σε κατασκευαστική εταιρεία της Σανγκάης.

Δημοσίευσε στα μέσα του 2008 έναν τόμο με επιλεγμένα ποιήματα του Σεφέρη, με Εισαγωγή και Επίλογο (σελ. 204), και το Άξιον Εστί του Ελύτη, πάλι με Εισαγωγή και Επίλογο. Συνήθως οι κινέζοι εκδότες δεν αποκαλύπτουν τον αριθμό των αντιτύπων ενός βιβλίου, σύμφωνα όμως με τον Λεωνίδα, κάθε τόμος εκδόθηκε τουλάχιστον σε 10.000 αντίτυπα. Εξαντλήθηκαν και οι δύο και επανεκδόθηκαν. Στα κινεζικά κυκλοφορούν ακόμη η  Κίχλη του Σεφέρη και το Άσμα ηρωικό και πένθιμο για τον χαμένο ανθυπολοχαγό της Αλβανίας του Ελύτη. Αξίζει να πούμε ότι το 2009 ο Λεωνίδας έλαβε το Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης για το Άξιον Εστί του Οδυσσέα Ελύτη.

Έλεγε, λοιπόν, το 2008 ο κινέζος μεταφραστής για τον Ελύτη:  

«Ο Ελύτης είναι ο ποιητής που έχει βρει τη μεγαλύτερη ανταπόκριση στο κοινό και συγχρόνως έχει ασκήσει τη μεγαλύτερη επίδραση στους Κινέζους ποιητές, αφού εμφανίστηκε σε μια εποχή στην Κίνα όπου όλοι οι συγγραφείς διψούσαν και έψαχναν τις νέες ιδέες και τους καινούργιους εκφραστικούς τρόπους…  Γράφει σαν να είναι κρεμασμένος πάνω από τα ερείπια, δημιουργεί τον δικό του τρόπο μυθολόγησης και φτιάχνει έναν καινούργιο μύθο για την εποχή μας. Τον Ελύτη τον αγαπάω ιδιαίτερα, τον έχω μέσα μου, στη σάρκα και στο αίμα μου. Ο μεσογειακός κόσμος που απλώνεται στα πρώτα του ποιήματα είναι ακριβώς αυτός που ονειρευόμουν στην εφηβική μου ηλικία, με τη νεανική αγνότητα, τη διαφάνεια της θάλασσας και του φωτός, και την ομορφιά της φύσης, σε συνδυασμό με το ανθρώπινο σώμα και την ψυχή».

Άρχισε να μεταφράζει το Άξιον Εστί την άνοιξη του 1988. Μερικά αποσπάσματα από το πρώτο μέρος, τη Γένεση, δημοσιεύτηκαν την ίδια χρονιά στην Παγκόσμια Ανθολογία Νομπελιστών Ποιητών, μια έκδοση του Εκδοτικού Οίκου Τέχνης και Γραμμάτων της Επαρχίας Τζετσιάνγκ.

Ο Λεωνίδας λέει για την δυσκολία του εγχειρήματος: «Είχα προβλήματα με την κατανόηση των λέξεων αλλά και με τη σωστή απόδοσή τους στα κινέζικα… Δεν με ικανοποιούσε αυτό που έκανα· ερχόταν στιγμές που με κυρίευε η απόγνωση και έσκιζα ό,τι είχα μεταφράσει». Ωστόσο, δεν αποθαρρύνθηκε, εξακολούθησε να μεταφράζει με πείσμα και υπομονή. «Ο στίχος του Ελύτη Αυτός ο κόσμος ο μικρός, ο μέγας! δεν μ’ άφησε ποτέ. Στόχος μου ήταν να τον αποδώσω στα κινεζικά –το στίχο, το ποίημα και τον κόσμο του Ελύτη».

"Δώρο Ασημένιο Ποίημα", από την συλλογή Το φωτόδεντρο και η δέκατη τέταρτη ομορφιά (1971).

Ο Λεωνίδας Ρουί Χονγκ Λίου μας αποκαλύπτει και κάτι άλλο: Την πάλη των λέξεων, που είναι ίδιον φυσικά του ποιητή, αλλά και του καλού μεταφραστή, ο οποίος πρέπει να αποκρυπτογραφήσει τον μεταφραζόμενο ποιητή: «Βρήκα στην πράξη δυσκολίες, όταν, π.χ., οι ποιητές δανείζονται μυθολογικά, θρησκευτικά και ιστορικά στοιχεία, ακόμα και στα σύμβολα και στις έννοιες που κρύβουν μέσα τους». Άρα, καταλαβαίνει εύκολα ο καθείς ότι εκτός από τη γνώση της γλώσσας, απαιτείται αρχαιογνωσία, ιστορία, θεολογία και πολλά άλλα για να προσεγγίσει κανείς τον Ελύτη.

Ο Κινέζος Νεοελληνιστής εκφράζει ανοιχτά την προτίμησή του στον Ελύτη, θαυμάζοντας, ταυτόχρονα, τον Καβάφη, σεβόμενος, όπως λέει, τον Σεφέρη, τιμώντας τον Καζαντζάκη, ο οποίος είναι και ο περισσότερο μεταφρασμένος Έλληνας συγγραφέας στην Κίνα.

Τέλος, ο εραστής της ελληνικής ποίησης μας λέει ότι «στους λογοτεχνικούς κύκλους της Κίνας προσπαθούν να πιάσουν το δημιουργικό πνεύμα των Ελλήνων και να βρουν δικές τους λύσεις για τα διάφορα προβλήματα που αντιμετωπίζουν, όπως της παράδοσης και του μοντερνισμού, της Ιστορίας και της εποχής μας, της κοινωνίας και του ατόμου».

Εν Ελλάδι;

Σημείωση: 
Για το κείμενο χρησιμοποιήθηκαν συνεντεύξεις του Liu Rui Hong, στον Βασίλη Κ. Καλαμάρα, στον Γιώργη Γιατρομανωλάκη και στην Έλενα Αβραμίδου.

Συνέντευξη του Ναζουάν Νταρουίς στον Ρόνι Μπου Σάμπα

Του Roni Bou Saba
Εφημερίδα των Συντακτών

Ο Ναζουάν Νταρουίς είναι ένας από τους σημαντικότερους ποιητές του αραβόφωνου κόσμου. Γεννήθηκε στην Ιερουσαλήμ το 1978. Συλλογές και ανθολογίες ποιημάτων του έχουν μεταφραστεί σε είκοσι γλώσσες, μεταξύ αυτών τα αγγλικά, τα ισπανικά, τα γαλλικά και τα ελληνικά. Από το 2014 είναι αρχισυντάκτης στο πολιτιστικό τμήμα της εφημερίδας «Al-Araby Al-Jadeed». 

Βλέπουμε στην ποίησή σου βαθύ θρησκευτικό συμβολισμό και διακειμενικότητα με τα ιερά βιβλία. Γιατί συνδιαλέγεσαι μ’ αυτά; 

Δεν ξέρω, αλήθεια, αν μπορεί να θεωρηθεί διάλογος αυτό που κάνω, ίσως είναι κάτι άλλο. Αναμφίβολα, είμαι επηρεασμένος από τη βιογραφία του Χριστού, ως συμπατριώτη μου, και από την ιστορία του ανατολικού χριστιανισμού στην οποία ανήκω. Αναγνωρίζω επίσης ότι υπάρχει ένας δυτικός χριστιανισμός που απέχει από τον πολιτισμό μου και την αντίληψή μου για τον χριστιανισμό. Ο χριστιανισμός, όσον αφορά τη δική μου περίπτωση, αλλά και το μεγαλύτερο μέρος των προοδευτικών Παλαιστινίων διανοουμένων, είναι μια εθνική κληρονομιά. 

Σύμβολο ελευθερίας 

Ο Χριστός για μας αποτελεί ένα απελευθερωτικό σύμβολο στη σύγκρουσή μας με τον αποικισμό της Παλαιστίνης και δεν είναι μόνο ένα θρησκευτικό σύμβολο. Το ίδιο μπορεί να ειπωθεί για το Ισλάμ, από το οποίο επηρεάζομαι ως ένα σχέδιο απελευθέρωσης και κοινωνικής Δικαιοσύνης, ειδικά στις απαρχές του. Συνεχίζω, παρά τη λαϊκή μου θέση (λαϊκή με την έννοια της θετικής ουδετερότητας του κράτους απέναντι στις θρησκείες και τα δόγματα, όπως και με το να θεωρώ τη θρησκεία ένα προσωπικό θέμα που αφορά τον κάθε άνθρωπο σε σχέση με τα πιστεύω του) να κοιτάζω χωρίς υποτίμηση τα απελευθερωτικά στοιχεία στη θρησκεία, για να μην αναφερθώ στα ποιητικά στοιχεία που εμπεριέχει. Σε προσωπικό επίπεδο, έχω πολλά πράγματα να πω στις μεγάλες προσωπικότητες της Ιστορίας και έχω έντονα συναισθήματα και πολλές φορές αντιφατικά, για την Ιστορία μου, την Ιστορία της περιοχής μου κι άλλων περιοχών του κόσμου. Ολα αυτά οδηγούν τον άνθρωπο προς την ποίηση. 

Εχεις επισκεφθεί παλαιότερα την Ελλάδα. Επηρέασε καθόλου την ποίησή σου; 

Η Ελλάδα με επηρέασε πριν ακόμα την επισκεφτώ και πριν γνωρίσω- σε προσωπικό επίπεδο- μερικούς από τους ποιητές της και τους συγγραφείς της, οι οποίοι έγιναν φίλοι μου. Ημουν περίπου 18 χρόνων όταν έγραψα ένα ποίημα με τίτλο «Εραστής γλωσσών», το οποίο δημοσιεύτηκε στην πρώτη μου συλλογή το 2000 και ξεκινάει με τον στίχο «είμαι ένας πρόσφυγας από την Κρήτη». Πρόκειται για ένα ποίημα που βασίζεται στον μύθο που λέει ότι ο Παλαιστινιακός λαός έχει ρίζες που ανάγονται στο νησί της Κρήτης και ότι μετανάστευσε από αυτήν. Μέχρι σήμερα αντιμετωπίζω την Κρήτη, που δεν την έχω επισκεφτεί, με μια νοσταλγία παράξενη. Με επηρέασε πάρα πολύ η ανάγνωση της βιογραφίας του Νίκου Καζαντζάκη «Αναφορά στον Γκρέκο», σε πρώιμη ηλικία, και φυσικά όλη η ελληνική γραμματεία και τέχνες που γνωρίζουμε στον αραβικό κόσμο. Σε πολιτιστικό και ιστορικό επίπεδο, η Ελλάδα είναι για μας μια κοντινή γειτονική χώρα και ο ελληνικός πολιτισμός έχει μια ιστορική προέκταση στην Παλαιστίνη. Εχουμε την ίδια ορθόδοξη πνευματικότητα. Στην προηγούμενη επίσκεψή μου στην Αθήνα, παρατηρούσα τους ηλικιωμένους, άντρες και γυναίκες, στους δρόμους και στις αγορές. Αισθανόμουν ότι είναι από τα Ιεροσόλυμα ή τη Βηθλεέμ ή την Μπάιτ Ζάλα, με μόνη διαφορά -έλεγα στον εαυτό μου- ότι μιλούν ελληνικά. Από την άλλη πλευρά, ο σπουδαίος καλλιτέχνης Καμάλ Μπουλάτα έπαιξε μεγάλο ρόλο εφιστώντας την προσοχή μου στο γεγονός ότι εμείς οι Αραβες είμαστε από τους κληρονόμους του Βυζαντινού πολιτισμού (θεωρούσε ότι έχει λάβει χώρα ένας γάμος ανάμεσα στον Βυζαντινό και τον Ισλαμικό πολιτισμό). Αυτή είναι μια κοινή πολιτισμική και πνευματική κληρονομιά με την Ελλάδα παράλληλα με τη μεσογειακή κληρονομιά. Οταν αναχώρησε ο Καμάλ από αυτό τον κόσμο, τον περασμένο μήνα, ύστερα από 50 χρόνια στην εξορία -καθώς του απαγορευόταν να γυρίσει στην πόλη των παιδικών του χρόνων- συνέβη ένα θαύμα (φαντάσου ότι χρησιμοποιώ αυτή τη λέξη για να περιγράψω ένα φυσιολογικό δικαίωμα όπως το δικαίωμα του ανθρώπου να ταφεί στον οικογενειακό τάφο του) και κατάφερε η οικογένειά του να πάρει άδεια από την κατοχή για να τον θάψουν στα Ιεροσόλυμα. Ο τάφος στον οποίο αναπαύεται είναι ο τάφος της Ελληνίδας γιαγιάς του, Ειρήνης, η οποία είχε ταφεί προηγουμένως στην πόλη μας. 

Γιατί ταυτίζεσαι στα ποιήματά σου με τις μειονότητες, τους διαφορετικούς και τους ήρωες των εθνικών επαναστάσεων; 

Δεν ξέρω αν είναι έτσι όπως λες ή ίσως δεν πρέπει να το πιστέψω για να μην είναι αυτή η ταύτιση, όπως την ονομάζεις, μονάχα μια ιδεολογική θέση. Αρχικά όλοι ως άνθρωποι είμαστε μειονότητα. Ποιος άνθρωπος δεν είναι μειονότητα; Ισως το ότι γεννήθηκα σε έναν λαό τον οποίον μια κατοχική αποικιοκρατία στοχεύει να του αφαιρέσει την ταυτότητά του και την ανθρωπιά του με έκανε έντονα ευαίσθητο απέναντι στην αδικία και αυτομάτως αλληλέγγυο με κάθε άτομο ή ομάδα που υφίσταται αδικία και αντιστέκεται σε αυτή. Από την άλλη, ο αραβικός πολιτισμός, για όποιον τον ξέρει, είναι ένας μεγάλος και πλουραλιστικός πολιτισμός (culture) που συμπεριλαμβάνει έθνη, Ιστορίες και πολιτισμούς (cultures). Προετοιμάζει τον άνθρωπο, όταν αντιληφθεί τις διαστάσεις αυτού του πολιτισμού, να είναι ανοιχτός σε όλους τους λαούς. Η αραβική ταυτότητα είναι μη φυλετική. Δεν στηρίζεται σε καμία φυλετική ψευδαίσθηση, με την έννοια ότι είναι μια πολιτιστική ταυτότητα. Αυτό είναι ένα παλιό ζήτημα, από τα χρόνια του Προφήτη Μωάμεθ, στον οποίον αποδίδεται το ρητό «Ο Αραβισμός είναι η γλώσσα, όποιος ομιλεί την αραβική είναι Αραβας». Ολη η λογοτεχνική και επιστημονική μας Ιστορία βασίζεται σε προσωπικότητες «αραβόφωνες» που ποτέ δεν ρωτήσαμε για τις «ρίζες» τους ή τις φυλές τους. 

Γιατί μένεις στην κατεχόμενη Παλαιστίνη παρότι όλος ο κόσμος είναι ανοιχτός μπροστά σου; 

Δεν είχα προσέξει νωρίτερα ότι όλος ο κόσμος είναι ανοιχτός μπροστά μου. Πάντα αισθανόμουν ότι η παρουσία μου σε οποιοδήποτε άλλο μέρος πέραν από την Παλαιστίνη είναι προσωρινή και ότι πρέπει πάντα να γυρίσω στην πατρίδα μου, η οποία είναι και η εξορία μου. Το να ζήσεις ως Παλαιστίνιος στην κατεχόμενη Παλαιστίνη είναι κάτι που μοιάζει ακριβώς με την εμπειρία της ζωής στην εξορία. Είσαι πολύ απλά εξόριστος στην πατρίδα σου και ζεις τη ζωή σου με μια διαστρωματική αντίληψη μέσω της οποίας βλέπεις τα πράγματα όπως πρέπει να είναι, τα βλέπεις ενώ η κατοχή έχει αφαιρέσει την οντότητά τους και τα βλέπεις επίσης με τα μάτια εκατομμυρίων Παλαιστινίων προσφύγων ανά τον κόσμο που η κατοχή τούς απαγορεύει έστω μια επίσκεψη στην πατρίδα τους. Από την άλλη πλευρά, μου αρέσει να πείθω τον εαυτό μου ότι η παρουσία μου εδώ ενοχλεί τη σιωνιστική κατοχή. 

Ο ΜΕΓΑΣ ΑΔΩΝΗΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 

Στις 5 Μαρτίου 2019, ανακηρύχθηκε σε Επίτιμο Διδάκτορα του Τμήματος Γαλλικής Γλώσσας και Φιλολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, ένας μεγάλος άραβας ποιητής και πολίτης του κόσμου, ο Αλί Αχμάντ Σαΐντ Εσμπέρ, ο γνωστός ως Άδωνης. 

Ο 90χρονος σήμερα, διάσημος Σύρος ποιητής, από τους μεγαλύτερους του αραβικού κόσμου, δηλώνει φιλέλληνας και θεωρεί την πατρίδα του Συρία και την Ελλάδα αδελφές στον αρχαίο πολιτισμό. 

Ο αειθαλής Άδωνης, στο πλαίσιο της επίσκεψής του στην Αθήνα για την αναγόρευσή του σε Επίτιμο Διδάκτορα του ΕΚΠΑ, πραγματοποίησε και άλλες δράσεις. 

Επισκέφθηκε, για παράδειγμα, το Τμήμα του Διδασκαλείου Αραβικής Γλώσσας του Πανεπιστημίου Αθηνών και συνομίλησε με τους σπουδαστές, οι οποίοι είναι μαθητές του Λιβανέζου φιλολόγου και μεταφραστή Ρόνι Μπου Σάμπα. 

Ο Ρόνι Μπου Σάμπα είναι αυτός που μετέφρασε την συνέντευξη του Άδωνη στο Κανάλι της Βουλής. 

Στην εκπομπή "Συνάντηση" και στην Άντζελα Τσιφτσή, ο Άδωνης, μίλησε, μεταξύ άλλων, και για: Την διεκδίκηση και κατάκτηση της γνώσης, που για εκείνον δεν ήταν δεδομένες, για την απελευθερωτική φυγή από τη Συρία στο Λίβανο και την εγκατάσταση στο Παρίσι, για τη μελέτη του κόσμου της Δύσης και τη μετάφραση κομβικών έργων, όπως οι Μεταμορφώσεις του Οβιδίου στα αραβικά, για το νόημα και τις αξίες της πραγματικής επανάστασης, για την ποίηση, που όπως λέει ο ίδιος είναι μια αέναη ερώτηση κ.α. 

Σε ερώτηση για την σχέση του με έλληνες ποιητές, ο Άδωνης απάντησε (μετάφραση: Ρόνι μπου Σάμπα): 

«Γενικά, ο ποιητής είναι κατ’ ανάγκην φίλος του ποιητή. Κατ’ εμέ οι ποιητές ζουν όλοι σε έναν κήπο πέρα από τον χρόνο, πέρα και τις εποχές. Ο καθένας τους διακρίνεται για ένα ξεχωριστό χαρακτηριστικό. Γνωρίζω γενικά τη σύγχρονη ελληνική ποίηση μέσω της μετάφρασης βέβαια. Διάβασα τον Ρίτσο, τον Ελύτη, τον Τίτο Πατρίκιο και τον φίλο μας Δημήτρη (Χουλιαράκη) επίσης. Τους θεωρώ φίλους μου, μου αρέσει η ποίησή τους και τους αγαπάω σαν άτομα. Ελπίζω να ολοκληρωθεί στο μυαλό μου μια ολοκληρωμένη εικόνα για την ποίηση όλων τους μέσω κάποιας μετάφρασης, γιατί αυτά που έχω διαβάσει δεν αντιπροσωπεύουν όλο το έργο τους, ωστόσο αρκεί για να τους τοποθετήσω ανάμεσα στους μεγάλους ποιητές της Ελλάδας και του κόσμου.»

Εξαιρετικά ενδιαφέροντα είναι και όσα είπε ο Άδωνης για την μετάφραση της ποίησης: 

«Η μετάφραση ήταν ανέκαθεν αναγκαία, και θα συνεχίσει να είναι- θέλοντας και μη ανεξάρτητα από τα λάθη και οι αρετές της. Γιατί η μετάφραση. είναι απαραίτητη. Επιπλέον, πιστεύω ότι η μετάφραση θα αποτελέσει 41:08 ένα θεμέλιο για τον πολιτισμό του μέλλοντος. Το πρώτο θεμέλιο. Η μετάφραση της ποίησης, ωστόσο, είναι κάτι άλλο. Καταρχήν γιατί δεν μεταφράζεται η ποίηση. Είναι αδύνατον να ταυτιστεί μια ελληνική λέξη ή μία γαλλική με μία αραβική, και το αντίθετο γιατί κάθε λέξη έχει τον δικό της ήχο κάθε λέξη έχει τη δική της μουσική. Κάθε λέξη έχει τη δική της ιστορική και γλωσσική ακολουθία. Είναι αδύνατον να μεταφραστούν αυτά. Δεν μπορούμε να κάνουμε κάτι όμως. Η μετάφραση είναι αναπόφευκτη. Μιλώ για τη μετάφραση της ποίησης, όχι της φιλοσοφίας και των επιστημών. Η μετάφραση της ποίησης είναι μια δεύτερη δημιουργία, η οποία είναι αδύνατον να ταυτιστεί κυριολεκτικά με το πρωτότυπο κείμενο, αλλά το διαπερνάει και προσπαθεί να αναδημιουργήσει ή να βάλει τον κόσμο, τα οράματα και την ευαισθησία του σε άλλη γλώσσα. Αυτό είναι από τα δυσκολότερα πράγματα. Σπάνια, σ’ όλη την ιστορία της λογοτεχνίας, διαβάζεις μια υψηλή ποιητική μετάφραση. Πολύ σπάνια. Είναι κάτι που παρατηρώ πρωτίστως σε μένα, παρά το μεγάλο θαυμασμό που νοιώθω για τον τεράστιο κόπο, που καταβάλει ο μεταφραστής κατά την μεταφορά του ποιητικού κειμένου». 

Δείτε ολόκληρη τη συνέντευξη του Άδωνη στο Κανάλι της Βουλής στη συνέχεια. 

Παραθέτουμε, επίσης, φωτογραφικό υλικό από την επίσκεψη του Άδωνη στο Διδασκαλείο Ξένων Γλωσσών του Πανεπιστημίου Αθηνών.

ΜΝΗΜΗ ΤΟΥ ΠΟΙΗΤΗ ΜΑΧΜΟΥΤ ΝΤΑΡΟΥΙΣ ΣΤΟΝ ΑΓΙΟ ΦΙΛΙΠΠΟ ΘΗΣΕΙΟΥ

Την Κυριακή 11 Μαρτίου 2018, στο πλαίσιο των Συναντήσεων Λόγου & Τέχνης, που πραγματοποιούνται στον Ιερό Ναό Αγίου Φιλίππου στο Θησείο και επιμελείται ο φιλόμουσος π. Δημήτριος Μαρούλης, τιμήθηκε με μια ουσιαστική εκδήλωση ο σπουδαίος εκφραστής της αραβικής λογοτεχνίας και ποίησης Μαχμούντ Νταρουίς (1941 - 2008).  

Μίλησε εξαιρετικά ο Roni Bou Saba, Λιβανέζος θεολόγος, φιλόλογος αραβικής και ελληνικής γλώσσας, υποψήφιος Διδάκτορας ΕΚΠΑ). Παραθέτουμε στη συνέχεια ένα απόσπασμα του καίριου λόγου του. 

Ποιήματα του Μαχμούτ Νταρουίς απήγγειλαν: Ο Παναγιώτης Παναγιώτου, στα αραβικά και η Χριστίνα Παπαθέου, στα ελληνικά. 

Συνόδευσε η Αγάπη Φασούλα με την άρπα της. 

Ο Roni Bou Saba για τον Μαχμούτ Νταρουίς by Panagiotis Andriopoulos on Scribd

Δείτε τις αναρτήσεις της Ιδιωτικής Οδού για τον Μαχμούτ Νταρουίς εδώ. 

FERNANDO PESSOA - ΘΕΟΣ

FERNANDO PESSOA

ΘΕΟΣ 

Διαιρώ αυτό που ξέρω.

Προκύπτει αυτό που είμαι

κι αυτό που ξέχασα. Ανάμεσα στα δυο πηγαίνω.

Δεν είμαι αυτός που σκέφτομαι

ούτε αυτός που είμαι τώρα.

Αν θα σκεφτώ, κομμάτια γίνομαι

Αν θα πιστέψω, για μένα δεν υπάρχει τέλος.

Γι' αυτό, είναι καλύτερα

ν' ακούς μόνο το θρόισμα

της απαλής, βέβαιης αύρας

που μέσ' από τις φυλλωσιές περνάει.

16-7-1934

Μερικές φορές είμαι ο θεός που φέρω μέσα μου 

Κι άλλοτε ο θεός, ο πιστός κι ο προσευχόμενος 

Κι η φιλντισένια εικόνα 

Με το θεό αυτό πάνω της ξεχασμένο. 

Μερικές φορές δεν είμαι παρά ένας αθεϊστής 

Απέναντι στο θεό αυτόν που είμαι όταν μεγαλύνομαι. 

Βλέπω στον εαυτό μου έναν ουρανό ολόκληρο. 

Έναν απέραντο και κούφιο ουρανό.

3-6-1913

μετάφραση: Γιάννης Σουλιώτης

«Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗΝ ΙΑΠΩΝΙΑ» ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΟ ΑΡΣΑΚΕΙΟ ΨΥΧΙΚΟΥ

Το Α΄ Αρσάκειο Λύκειο Ψυχικού, στο πλαίσιο του προγράμματος «Πολιτιστικές Διαδρομές», διοργανώνει την εκδήλωση «Η Ελληνική Ποίηση στην Ιαπωνία», στο Θέατρο των Αρσακείων Σχολείων Ψυχικού, σήμερα Δευτέρα 27 Μαρτίου 2017, στις 7.30 μ.μ. 

Πρόκειται για την παρουσίαση ενός πρότζεκτ που εκπονούν μαθητές της Β΄ Λυκείου, κατά τη διάρκεια του σχολικού έτους 2016-2017, υπό την καθοδήγηση του καθηγητή θεολόγου Παναγιώτη Ανδριόπουλου, με στόχο τη διερεύνηση της απήχησης της ελληνικής ποίησης στην Ιαπωνία. 

Θα παρουσιαστούν Ανθολογίες Νεοελληνικής Ποίησης στα Ιαπωνικά, με ιδιαίτερη αναφορά στον Κ.Π. Καβάφη, τον Νίκο Καζαντζάκη, τον Οδυσσέα Ελύτη και τον ελληνικής καταγωγής εθνικό ποιητή της Ιαπωνίας, Λευκάδιο Χερν. Στη συνέχεια θα επισημανθεί η απήχηση της αρχαίας ελληνικής τραγωδίας στην Ιαπωνία. Τέλος, θα αναφερθεί η χρήση του χαϊκού (ιαπωνικής ποιητικής φόρμας) από έλληνες ποιητές. 

Οι μαθητές θα απαγγείλουν ποιήματα στα ελληνικά και ιαπωνικά, θα παίξουν στο πιάνο συνθέσεις του διεθνούς φήμης ιάπωνα συνθέτη Toru Takemitsu και θα τραγουδήσουν ιαπωνικά τραγούδια.

Στην εκδήλωση θα παίξει – ευγενώς προσφερθείς – σακουχάτσι (ιαπωνικό παραδοσιακό πνευστό) ο ιάπωνας δεξιοτέχνης Seiun Saruta. 

Την εκδήλωση θα τιμήσει με την παρουσία του ο πρέσβης της Ιαπωνίας στην Ελλάδα, εξοχώτατος κ. Masuo Nishibayashi, ο οποίος είναι και εξαιρετικός βιολιστής και θα ερμηνεύσει μαζί με τη σύζυγό του έργα για βιολί και πιάνο. 

Η είσοδος είναι ελεύθερη για το κοινό.

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΤΗΚΕ Η ΠΟΙΗΤΙΚΗ ΣΥΛΛΟΓΗ "ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΠΟΛΙΟΡΚΙΑΣ" ΤΟΥ ΠΑΛΑΙΣΤΙΝΙΟΥ ΜΑΧΜΟΥΤ ΝΤΑΡΟΥΪΣ

Την περασμένη Πέμπτη 12 Μαϊου, στο βιβλιοπωλείο Μικρός Κοραής στο Χαλάνδρι παρουσιάστηκε η ποιητική συλλογή του μεγάλου εθνικού Παλαιστίνου ποιητή Μαχμούτ Νταρουίς Κατάσταση Πολιορκίας, που εκδόθηκε από τις εκδόσεις Μαϊστρος.

Την εκδήλωση συντόνισε εκ μέρους των εκδόσεων ο Δημήτρης Πισίνας, ενώ παρούσα ήταν και η υπεύθυνη Εύη Βουλγαράκη.

Για το βιβλίο μίλησαν: η Ελένη Κονδύλη, Καθηγήτρια Αραβικής Λογοτεχνίας στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, ο Διευθυντής του Αθηναϊκού & Μακεδονικού Πρακτορείου Ειδήσεων, Δημοσιογράφος Νικόλας Βουλέλης, και σε διαδικτυακή σύνδεση από τη Ραμάλα η Τάχα Ραέντα, Πρόεδρος του πολιτιστικού κέντρου Χαλίλ Σακάκινι και συνεργάτης του Mahmoud Darwish Foundation.

Η μεταφράστρια της «Κατάστασης Πολιορκίας» του Μαχμούντ Νταρουίς, η ποιήτρια και χορογράφος Αγγελική Σιγούρου, μίλησε για την προσωπική της εμπειρία κατά την μεταφραστική της εργασία πάνω στον Νταρουίς.

Και μαζί με τον πολύτιμο συνεργάτη της Ρόνι Μπου Σάμπα, φιλόλογο (αραβικής και ελληνικής φιλολογίας) απήγγειλαν με τρόπο αντιστικτικό ποιήματα του Νταρουίς στα ελληνικά και αραβικά.

Σημαντική ήταν και η παρουσία του Ναμπίλ-Γιώργου Σάγιεγ, ο οποίος είναι τραγουδιστής του συγκροτήματος Αλ Μαχάμπα κλασικής αραβικής μουσικής. Ο Ναμπίλ τραγούδησε μελοποιημένο Νταρουίς και συνόδευσε διακριτικά την απαγγελία των ποιημάτων.

ΜΑΘΗΤΕΙΑ ΣΤΗΝ ΟΜΟΡΦΙΑ - Στην "Αμοργό" του Νίκου Γκάτσου

ΝΙΚΟΣ ΓΚΑΤΣΟΣ
Αμοργός

[...] Γιατί τότε κανείς δε θ' αστιεύεται πια το αίμα των ρυακιών θα ξεχειλίσει τα ζώα θα κόψουν τα χαλινάρια τους στα παχνιά το χόρτο θα πρασινίσει στους στάβλους στα κεραμίδια θα πεταχτούν ολόχλωρες παπαρούνες και μάηδες και σ' όλα τα σταυροδρόμια θ' ανάψουν κόκκινες φωτιές τα μεσάνυχτα. Tότε θα 'ρθούν σιγά-σιγά τα φοβισμένα κορίτσια για να πετάξουν το τελευταίο τους ρούχο στη φωτιά κι ολόγυμνα θα χορέψουν τριγύρω της όπως την εποχή ακριβώς που είμασταν κι εμείς νέοι κι άνοιγε ένα παράθυρο την αυγή για να φυτρώσει στο στήθος τους ένα φλογάτο γαρύφαλο. Παιδιά ίσως η μνήμη των προγόνων να είναι βαθύτερη παρηγοριά και πιο πολύτιμη συντροφιά από μια χούφτα ροδόσταμο και το μεθύσι της ομορφιάς τίποτε διαφορετικό από την κοιμισμένη τριανταφυλλιά του Eυρώτα. Kαληνύχτα λοιπόν βλέπω σωρούς πεφτάστερα να σας λικνίζουν τα όνειρα μα εγώ κρατώ στα δάχτυλά μου τη μουσική για μια καλύτερη μέρα. Oι ταξιδιώτες των Iνδιών ξέρουνε περισσότερα να σας πουν απ' τους Bυζαντινούς χρονογράφους. [...]

Απόσπασμα από την ποιητική σύνθεση "Αμοργός"

ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΠΟΛΙΟΡΚΙΑΣ ΤΟΥ ΜΑΧΜΟΥΝΤ ΝΤΑΡΟΥΙΣ

Kυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Μαϊστρος, με την επιμέλεια των φιλόπονων εκδοτών Εύης Βουλγαράκη και Δημήτρη Πισίνα, και τη χορηγία του Επιτίμου Προξένου του Λιβάνου στην Πάτρα Γασάν Γαντούρ, ένα ποίημα - ποταμός του μεγάλου ποιητή Μαχμούντ Νταρουίς, σε μετάφραση από τα αραβικά Αγγελικής Σιγούρου.
Πρόκειται για μια δίγλωσση έκδοση και είναι το πρώτο ολόκληρο βιβλίο του Νταρουίς που μεταφράζεται στα ελληνικά από τα αραβικά.
Στην όλη εκδοτική προσπάθεια συνέβαλαν καθοριστικά ο υποπρόξενος του Λιβάνου στην Πάτρα Μισέλ Ναζάρ και ο πτυχιούχος Αραβικής φιλολογίας και μεταφραστής Roni Bou Saba.

Η μεταφράστρια Αγγελική Σιγούρου μας εισάγει στο ποιητικό βιβλίο:

"Τον Ιανουάριο του 2002, απομονωμένος στη Ραμάλα, ο εθνικός ποιητής των Παλαιστινίων Μαχμούντ Νταρουίς (1942-2008), σημειώνει μέρα με τη μέρα, σε σύντομα ποιήματα, τις εντυπώσεις του από έναν πόλεμο όλο και πιο άγριο, γράφοντας τελικά αυτό το εκτενές ποίημα που αποτελείται από εκατό περίπου θραύσματα, ως αντίδραση στην επίθεση του ισραηλινού στρατού στα παλαιστινιακά εδάφη.

Ποίημα άμεσο, μαχητικό, όπου κάθε θραύσμα αιχμαλωτίζει μια στιγμή, μια σκηνή, μια φευγαλέα σκέψη."

Ποίηση στα όπλα, λοιπόν! Η ποίηση εκφράζει τον μαχόμενο λαό. Η ποίηση του Νταρουίς ηχεί σαν πολυβόλο. Μα σκοπός πάντα είναι, πέρα από τη φρίκη του πολέμου, η δικαιοσύνη και η ειρήνη. Τα κατ' εξοχήν ποιητικά όπλα!

Ιδού στίχοι εκρηκτικοί του Νταρουίς:

Καμιά ομηρική ηχώ εδώ.

Οι θρύλοι χτυπούν τις πόρτες μας όταν τους έχουμε ανάγκη.

Καμιά ομηρική ηχώ…

Εδώ, ένας στρατηγός αναζητά ένα κράτος που κοιμάται

Κάτω από τα ερείπια μιας επερχόμενης Τροίας.

Οι στρατιώτες υπολογίζουν την απόσταση

ανάμεσα στο είναι και το τίποτα

πίσω απ’ το στόχαστρο ενός άρματος…

Υπολογίζουμε την απόσταση

ανάμεσα στα σώματά μας και την οβίδα…

με την έκτη μας αίσθηση.