Ο ΒΑΣΙΛΗΣ ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΥ

Στο πλαίσιο των εκδηλώσεων του …μακρινού θεσμού «Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης, Θεσσαλονίκη 1997, ανέβηκε η όπερα τού Benjamin Britten «Midsummer Night’s Dream» (Όνειρο Καλοκαιρινής Νύχτας), που αποτελεί μια μουσική απόδοση τής ομώνυμης κωμωδίας τού Γουίλιαμ Σαίξπηρ. Την παραγωγή ανέλαβε τότε η Όπερα Δωματίου και σκηνοθέτης ήταν ο Βασίλης Παπαβασιλείου. 

Ο τενόρος της Εθνικής Λυρικής Σκηνής Γιάννης Χριστόπουλος έπαιξε σε εκείνη την παραγωγή και γοητεύτηκε από τον χαρισματικό δάσκαλο Βασίλη Παπαβασιλείου, ο οποίος ήταν όντως ένας «μάγος» της τέχνης και της ζωής. 

Αρκετά χρόνια αργότερα, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών, στις 3 & 4 Ιουλίου 2012, ανέβηκε μια εντυπωσιακή παραγωγή της περίφημης και δημοφιλούς οπερέτας του Θεόφραστου Σακελλαρίδη «Ο Βαφτιστικός». Με την Καμεράτα - Ορχήστρα των Φίλων της Μουσικής υπό τη διεύθυνση του Γιώργου Πέτρου, και με ένα ιδανικό επιτελείο πρωταγωνιστών υπό την έμπειρη και ευρηματική καθοδήγηση του Βασίλη Παπαβασιλείου, «Ο Βαφτιστικός», μετά την μεγάλη επιτυχία του το καλοκαίρι, ανέβηκε και πάλι στο Μέγαρο Μουσικής για έξι μόνο παραστάσεις, στο τέλος Οκτωβρίου της ίδιας χρονιάς. Η Καμεράτα παρουσίασε την πολυαγαπημένη οπερέτα χωρίς μουσικές περικοπές, ντύνοντας την με την αυθεντική ενορχήστρωση της πρεμιέρας του 1918.

   

Ο τενόρος Γιάννης Χριστόπουλος, στο ρόλο του Χαρμίδη, είχε και πάλι την ευκαιρία να συνεργαστεί με τον σκηνοθέτη Βασίλη Παπαβασιλείου και να διδαχθεί ουσιαστικά από την όλη προσέγγιση του.

Έμελλε ο Γιάννης Χριστόπουλος, αληθινός θαυμαστής και μαθητής του Βασίλη Παπαβασιλείου, να τον κατευοδώσει στην αιωνιότητα, ψάλλοντας στην εξόδιο ακολουθία του στον Ιερό Ναό Αγίας Σοφίας του Μεροπείου Ιδρύματος, υπό την σκέπη της Ακρόπολης, στις 11 Ιουνίου 2025. 

Την Κυριακή 22 Ιουνίου στην εφημερίδα «Κυριακάτικη Δημοκρατία» ο Γιάννης Χριστόπουλος έγραψε ένα κείμενο – εγκώμιο, με τίτλο «Βασίλης Παπαβασιλείου, ο αναντικατάστατος». Το παραθέτουμε στη συνέχεια «εις μνημόσυνον αιώνιον».

ΒΑΣΙΛΗΣ ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ: Ν’ αναφλεγείς ήθελα, όχι να σε διδάξω

Φωτό: Μάριος Βαλασόπουλος

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 

Η Αττική γη δέχτηκε σήμερα στα σπλάχνα της τον μέγα Βασίλη Παπαβασιλείου!

Αυτόν που ήξερε πολύ καλά τι σημαίνει το Γραφικόν: "Χοῦς εἶ καί εἰς χοῦν ἀπελεύσει…". 

Αυτόν που γνώριζε απ' έξω την Νεκρώσιμη Ακολουθία, όπως και πολλά άλλα...

Ευτυχώς τον κατευόδωσε - στον Ιερό Ναό Αγίας Σοφίας Μεροπείου Ιδρύματος, υπό την σκέπη της Ακρόπολης - με την ψαλμωδία του, ο γλυκύφθογγος τενόρος της Ε.Λ.Σ. Γιάννης Χριστόπουλος, εγκρατής και της βυζαντινής μουσικής. 

Θυμάμαι τώρα πώς η έξοχη περσόνα που δημιούργησε στη σκηνή της Φρυνίχου του Θεάτρου Τέχνης, πριν 10 χρόνια, το 2015, κατέκτησε και τους Γάλλους. Διοργανώθηκε, λοιπόν, ημερίδα στο Γαλλικό Ινστιτούτο με αφορμή την παράσταση «Σιχτίρ ευρώ, μπουντρούμ δραχμή θα πεις κι ένα τραγούδι» και θέμα την επικαιρότητα της πολιτικής στο σύγχρονο θέατρο (ο τίτλος της ημερίδας ήταν: "Πολιτικό Θέατρο ή Θέατρο του Ωραίου;). Το ίδιο βράδυ η παράσταση παρουσιάστηκε στο θέατρο της Φρυνίχου με γαλλικούς υπέρτιτλους, αφού πολλοί καλεσμένοι ήσαν Γάλλοι, ανάμεσά τους καλλιτεχνικοί διευθυντές θεάτρων της Λυών και του Παρισιού. Στον δε Βασίλη Παπαβασιλείου απονεμήθηκε τιμητικά το μετάλλιο του Ιππότη Γραμμάτων και Τεχνών της Γαλλικής Δημοκρατίας. Φυσικά και το άξιζε αυτός ο μεγάλος θεατράνθρωπος, τον οποίο παρακολουθούσα από το 1988. 

Τη διετία 1988 - 1990, με τον θεατρικό οργανισμό "Εποχή", ο Βασίλης Παπαβασιλείου, στο σημερινό θέατρο «Πορεία», στην Πλατεία Βικτωρίας, παρουσίασε εξαιρετικές παραστάσεις ευρωπαϊκού δραματολογίου, τις οποίες ρούφαγα κυριολεκτικά. Θυμάμαι σαν τώρα, την "Κληρονομιά του Μαριβώ", το "Πίστη, αγάπη, ελπίδα" του Έντεν Φον Χόρβατ (για τον ρόλο της στην παράσταση η Αλεξάνδρα Σακελλαροπούλου βραβεύτηκε με το βραβείο Κάρολος Κούν Α’ γυναικείου ρόλου), το "Να βρείς τον εαυτό σου" του Λουίτζι Πιραντέλλο, το "Καλοκαίρι" του Έντουαρτ Μπόντ κ.ά. 

Θυμάμαι, επίσης, τις παραστάσεις του Βασίλη Παπαβασιλείου στο ΔΗΠΕΘΕ Πάτρας, την διετία 2004-2006: τον ανεπανάληπτο μονόλογό του «Ελένη» του Γιάννη Ρίτσου. την «Ψευτοϋπηρέτρια» του Μαριβώ (θεωρώ ότι στον Μαριβώ σκίζει!), «Αν μια νύχτα του χειμώνα», μια παράσταση βασισμένη στο έργο του Εντουάρντο ντε Φιλίπο «Ανθρωπος και αρχοντάνθρωπος» (που διασκεύασε και σκηνοθέτησε), το «Τέλος Καρναβαλιού» του Γκολντόνι.

Το ομολογούσε ο ίδιος: "Έχω σταθερές αγάπες, ας πούμε εμμονές. Η μία είναι ο Μαριβώ, η άλλη ο Γκολντόνι. Πιστεύω ότι μπορεί κανείς να είναι άτακτος σε ότι αφορά την ερωτική του ζωή αλλά όχι σε ότι αφορά στην ψυχοδιανοητική του σύνθεση. Η θητεία στο μέτωπο της σταθερής αγάπης είναι προσοδοφόρος γιατί σε αυτές υπάρχει πάντα ο πειρασμός του ανεξάντλητου, ψάχνεις διαρκώς να βρεις «τι άλλο έχει αυτός». Π.χ. η αγάπη για τον Σαίξπηρ, για τον Γκολντόνι, τον Μαριβώ δεν τελειώνει. Και αυτή η σχέση με αυτά τα «θηρία» καθορίζει και το μέτωπο της δουλειάς σου". 

Ανασκαλεύοντας τη μνήμη, συνειδητοποιώ ότι το θέατρο του Βασίλη Παπαβασιλείου είναι ακριβό, γιατί ο ίδιος αμφισβητεί κάθε φορά τον εαυτό του και τον ρόλο του. Τα είχε πει σε μια παλιότερη συνέντευξή του: 

«Ανήκω σε εκείνους που συνεχίζουν να δυσπιστούν ενώ γνέφω καταφατικά στη δύναμη του θεάτρου. Το ερώτημα "πώς συμβαίνει θέατρο;" τίθεται για μένα κάθε φορά. Αυτός άλλωστε είναι ο λόγος ύπαρξης της τέχνης: να δημιουργεί τη θερμοκρασία και να προκαλεί την απόλαυση της ερώτησης. Αν υπάρχει ένα στοιχείο που προσδίδει μια ένταση σε αυτό που κάνω, είναι ο αγώνας για το ξεπέρασμα της δυσπιστίας... Και από προέλευση και από χαρακτήρα έχω τις προϋποθέσεις του (ασφυκτικά ενίοτε) διανοητικού ελέγχου αυτού που κάνω. Το θέατρο με δίδαξε κάτι: μπορεί να αθωώνει τον υποψιασμένο και να υποψιάζει τον αθώο. H ικανότητα προς παίγνιο, αυτό είναι το πιο σημαντικό στο θέατρο αλλά και στη ζωή». 

Άρα, το ερώτημα και το παιχνίδι πάνε μαζί! Μια ασυνήθιστη πρόκληση για ισορροπία. 

Ο Βασίλης Παπαβασιλείου ήταν, θαρρώ, σαν τον σχοινοβάτη του Ζενέ, ο οποίος στο τέλος κάθε παράστασής του μας λέει: "Ήθελα μόνο να γράψω για την τέχνη σου ένα ποίημα που θα σε θερμάνει ολόκληρο, απ’ την κορφή ως τα νύχια. Ν’ αναφλεγείς ήθελα, όχι να σε διδάξω."

ΜΝΗΜΗ ΒΑΣΙΛΗ ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ (1949-2025)

Αναχώρησε σήμερα από αυτή τη ζωή ο Βασίλης Παπαβασιλείου, μία από τις σημαντικότερες μορφές του σύγχρονου ελληνικού θεάτρου, σκηνοθέτης, συγγραφέας, ηθοποιός και στοχαστής, αφήνοντας πίσω του ένα έργο βαθιά πολιτικό και ριζοσπαστικό, λογοτεχνικό και θεατρικά ανατρεπτικό.

Ο μεγάλος θεατράνθρωπος Βασίλης Παπαβασιλείου, είχε δώσει προ ετών μια ξεχωριστή συνέντευξη στην Ελευθεροτυπία και την Ιωάννα Κλεφτογιάννη μιλώντας για την κρίση. Ας θυμηθούμε μερικά έξοχα αποσπάσματα, ενδεικτικά της βαθιάς σκέψης του ανδρός: 

«Είμαι αισιόδοξος -όπως έλεγε ο Γκράμσι- ως βούληση και απαισιόδοξος ως σκέψη. Ζούμε σε μια πάρα πολύ ενδιαφέρουσα εποχή, που μας παρέχει πολύ υλικό για σκέψη. Και θα ήθελα να πω ότι το "ελληνικό" είναι ισχυρότερο από το ελληνικό κράτος και από τη γεωγραφική επικράτεια που λέγεται Ελλάδα. Αν εντοπίσουμε έναν ορισμό του "ελληνικού", σύμφωνα με τον οποίο το "είμαι Ελλην" είναι συνώνυμο του "τίποτα το μη ελληνικό δεν μου είναι ξένο", τότε μπορεί να υπάρξει ένα άλλο μέλλον γι' αυτόν τον τόπο και κυρίως για τους ανθρώπους του. Γιατί Ελληνες υπήρξαν πολύ πριν από το ελληνικό κράτος. Σε μεγάλο βαθμό, παρά το κράτος. Και θα υπάρχουν σίγουρα και μετά το ελληνικό κράτος».

Στη σημερινή συγκυρία ζούμε επίσης ένα είδος ήττας. Την ήττα μιας ιδεολογίας, που δαιμονοποίησε τον ξένο ως αιτία του ελληνικού κακού. Ο ξένος έγινε ένας εύκολος στόχος για όλα τα δεινά που προξενήσαμε εμείς οι ίδιοι σε αυτόν τον τόπο. Ετσι, ενώ η Μεταπολίτευση ήταν το πιο καθαρό δημοκρατικό πείραμα που έγινε σε αυτόν τον τόπο τους δύο τελευταίους αιώνες, σήμερα εμφανιζόμαστε να έχουμε χάσει από τον ίδιο τον εαυτό μας. Να έχουμε στερηθεί τα άλλοθι. Δεν έχεις Γλίξμπουργκ πάνω από το κεφάλι σου! Δεν έχεις τυπικά τους Αμερικανούς, έστω με τη μορφή του Πιουριφόι, που πάει να δει τον Ελληνα πρωθυπουργό και βάζει τα πόδια του πάνω στο τραπέζι του. Είσαι μόνος. Και αποδεικνύεται ότι δεν είσαι ικανός. Γιατί ο μεγάλος φενακισμός πάνω στον οποίο συνενοχικά η ελληνική κοινωνία συνεβλήθη με το πολιτικό, έχει να κάνει με το ότι ιδιωτικώς θα προκόβουμε και συλλογικώς θα καταρρέουμε. Αυτή τη στιγμή, λοιπόν, νομίζω πως ζούμε ένα τέλος. Κάποιοι λένε το τέλος της Μεταπολίτευσης. Οντως το ζούμε. Ομως αυτό το τέλος μπορεί να είναι και λυτρωτικό. Μπορεί να μας απαλλάξει από ιδεοληψίες και εύκολα ιδεολογήματα».

"Στην Ελλάδα, στη μεταπολιτευτική μετάβαση από το πολιτικό "γήπεδο" στο οικονομικό συνέβη ένα άτυπο φαντασιακό συμβόλαιο. Συμφωνήσαμε πως θα φτιάξουμε στην Ελλάδα ένα χώρο ιδιωτικού πλούτου και δημόσιας φτώχειας. Η προσπάθεια αυτή πέρασε από φάσεις ώσπου να καταλύσουμε τη δημόσια σφαίρα, να ανατινάξουμε τα συστήματα υγείας, δημόσιας εκπαίδευσης, να διαβρώσουμε ή να προσδέσουμε στο άρμα της διαφθοράς όλους τους ελεγκτικούς μηχανισμούς, εφορίες, πολεοδομίες κ.λπ., και εις έκαστος να τα καταφέρνει λαδώνοντας, φακελώνοντας και φακελωνόμενος. "Ο σώζων εαυτόν σωθήτω". Μόνος του κάποιος θα καθαρίσει τα της υγείας του. Μόνος του θα καθαρίσει τα της εκπαίδευσης των παιδιών του. Αρα ένα τέτοιο κράτος, αυτοαναιρούμενο, δεν έχει λόγο ύπαρξης. Πριν από την εγκατάσταση επομένως της τρόικας είχαμε την εκ των έσω κατάλυση του ελληνικού κράτους. Το πελατειακό πολιτικό μας σύστημα έφτιαξε αυτό το συνενοχικό συμβόλαιο, το υπερασπίστηκε και σήμερα αυτό πληρώνει".

ΛΟΓΟΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΙΚΗ ΚΑΙ ΠΑΛΙ ΣΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΩΝ ΔΕΛΦΩΝ

Τριάντα χρόνια μετά την τελευταία θεατρική παράσταση, το αρχαίο θέατρο των Δελφών άνοιξε χθες βράδυ, 21 Ιουλίου, και πάλι για μία και μοναδική εκδήλωση όπου ο λόγος «συνομίλησε» με τη μουσική. 

Στην εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε και την οποία διοργάνωσε το Φεστιβάλ και Αθηνών και Επιδαύρου συμμετείχαν καταξιωμένοι καλλιτέχνες, ηθοποιοί και μουσικοί. Αποσπάσματα από έργα του αρχαίου δράματος και ποίηση απέδωσαν οι ηθοποιοί Γιάννης Βογιατζής, Νίκος Καραθάνος, Ελένη Κοκκίδου, Λυδία Κονιόρδου, Όλια Λαζαρίδου, Βασίλης Παπαβασιλείου, Ρένη Πιττακή και Μαρίσσα Τριανταφυλλίδου.

Το Νέο Ελληνικό Κουαρτέτο και ο κλαρινετίστας Διονύσης Γραμμένος

Το περίφημο Νέο Ελληνικό Κουαρτέτο, που αποτελούν οι Γιώργος Δεμερτζής (βιολί α'), Δημήτρης Χανδράκης (βιολί β'), Ντέηβιντ Μπόγκοραντ (βιόλα) και Αγγελος Λιακάκης (τσέλο), ερμήνευσε τις "Πέντε Ελληνικές Μελωδίες" του Ραβέλ με τη συμμετοχή της σοπράνο Λένιας Ζαφειροπούλου, τα δύο πρώτα μέρη από το Κουιντέτο για κλαρινέτο του Μότσαρτ με σολίστ τον ταλαντούχο κλαρινετίστα Διονύση Γραμμένο, και τέσσερις από τους Ελληνικούς χορούς του Νίκου Σκαλκώτα: Τσάμικος ΙΙ, Νησιώτικος, Αρκαδικός, και Μαριορή μου Μαριορή. 

Και μόλις οι μουσικοί ολοκλήρωσαν το πρόγραμμά τους, ακούστηκε από το βάθος, σαν μέσα από τα βουνά, η φωνή της Λυδίας Κονιόρδου σ' ένα απόσπασμα, το πιο σπαρακτικό, από τη «Μήδεια». Ακολούθησε ο Βασίλης Παπαβασιλείου, και ο αντίλαλος που έκανε η φωνή του μαζί με τον διαυγή έναστρο ουρανό δημιουργούσε μοναδικά συναισθήματα στο κοινό. Ο Βασίλης Παπαβασιλείου επέλεξε το ποίημα του Χέντερλινγκ «Ψωμί και κρασί», το οποίο μετέφρασε ο ίδιος. Ιδιαίτερη στιγμή ήταν όταν ο ηθοποιός Γιάννης Βογιατζής (είχε παίξει στο αρχαίο θέατρο Δελφών το 1957) ερμήνευσε το πιο δημοφιλές απόσπασμα από τους «Πέρσες» του Αισχύλου: «Ιτε παίδες Ελλήνων...». Η Μαρίσσα Τριανταφυλλίδου επέλεξε «Αγαμέμνονα», ο Νίκος Καραθάνος «Ηρακλή Μαινόμενο», η Ελένη Κοκκίδου «Αντιγόνη», η Ολια Λαζαρίδου αποσπάσματα από Ορφικούς Υμνους με τη συνοδεία του Διονύση Γραμμένου. Τελευταία εμφανίστηκε στην ορχήστρα του θεάτρου η Ρένη Πιττακή, με λίγα φτερά περασμένα στα χέρια της, μεταφέροντας ένα μικρό απόσπασμα από την Πάροδο των «Ορνίθων», έτσι όπως τους είχε ερμηνεύσει το 1968 με το Θέατρο Τέχνης. «Αν κανείς σας, ω θεατές μας θέλει εδώ κι εμπρός να ζει...» τραγούδησε και χόρεψε στα βήματα που η Ζουζού Νικολούδη είχε διδάξει σ' εκείνον τον ανεπανάληπτο χορό. Πριν μας αποχαιρετήσουν όλοι, ο Βασίλης Παπαβασιλείου έστειλε έναν «χαιρετισμό» στον άνθρωπο που πρώτος άνοιξε στο κοινό αυτόν τον μαγικό χώρο: τον Άγγελο Σικελιανό. 
Ο κόσμος που κατέκλυσε το αρχαίο θέατρο των Δελφών καταχειροκρότησε τους συντελεστές, αφού είχε απολαύσει μια ξεχωριστή βραδιά ποίησης και μουσικής στο θέατρο του ομφαλού της γης!

Ανάμεσα στο κοινό διακρίνονται: ο διευθυντής του Ωδείου Κόνταλυ Μιχάλης Πατσέας, ο αειθαλής φιλόμουσος Θάνος Κωνσταντινίδης, η σύζυγος του Γ. Δεμερτζή Τάττη. 

Το ΝΕΚ και η σοπράνο Λένια Ζαφειροπούλου

Λυδία Κονιόρδου

ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΤΡΟΪΚΑ ΕΙΧΑΜΕ ΤΗΝ ΕΚ ΤΩΝ ΕΣΩ ΚΑΤΑΛΥΣΗ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ

Ο μεγάλος θεατράνθρωπος Βασίλης Παπαβασιλείου, ο οποίος ανεβάζει τον περίφημο Τυχοδιώκτη του Χουρμούζη για το Φεστιβάλ Αθηνών (11-15 Ιουλίου), σε μια συνέντευξή του στην Ελευθεροτυπία του Σαββάτου και την Ιωάννα Κλεφτογιάννη μιλάει για την κρίση και υποδεικνύει τον αίτιο: Εμάς! Με εκφράζει απόλυτα. Και κυρίως η θέση: τέρμα τα άλλοθι, ας απαλλαγούμε επιτέλους από ιδεοληψίες και εύκολα ιδεολογήματα. Σταχυολογώ:

«Είμαι αισιόδοξος -όπως έλεγε ο Γκράμσι- ως βούληση και απαισιόδοξος ως σκέψη. Ζούμε σε μια πάρα πολύ ενδιαφέρουσα εποχή, που μας παρέχει πολύ υλικό για σκέψη. Και θα ήθελα να πω ότι το "ελληνικό" είναι ισχυρότερο από το ελληνικό κράτος και από τη γεωγραφική επικράτεια που λέγεται Ελλάδα. Αν εντοπίσουμε έναν ορισμό του "ελληνικού", σύμφωνα με τον οποίο το "είμαι Ελλην" είναι συνώνυμο του "τίποτα το μη ελληνικό δεν μου είναι ξένο", τότε μπορεί να υπάρξει ένα άλλο μέλλον γι' αυτόν τον τόπο και κυρίως για τους ανθρώπους του. Γιατί Ελληνες υπήρξαν πολύ πριν από το ελληνικό κράτος. Σε μεγάλο βαθμό, παρά το κράτος. Και θα υπάρχουν σίγουρα και μετά το ελληνικό κράτος».

Στη σημερινή συγκυρία ζούμε επίσης ένα είδος ήττας. Την ήττα μιας ιδεολογίας, που δαιμονοποίησε τον ξένο ως αιτία του ελληνικού κακού. Ο ξένος έγινε ένας εύκολος στόχος για όλα τα δεινά που προξενήσαμε εμείς οι ίδιοι σε αυτόν τον τόπο. Ετσι, ενώ η Μεταπολίτευση ήταν το πιο καθαρό δημοκρατικό πείραμα που έγινε σε αυτόν τον τόπο τους δύο τελευταίους αιώνες, σήμερα εμφανιζόμαστε να έχουμε χάσει από τον ίδιο τον εαυτό μας. Να έχουμε στερηθεί τα άλλοθι. Δεν έχεις Γλίξμπουργκ πάνω από το κεφάλι σου! Δεν έχεις τυπικά τους Αμερικανούς, έστω με τη μορφή του Πιουριφόι, που πάει να δει τον Ελληνα πρωθυπουργό και βάζει τα πόδια του πάνω στο τραπέζι του. Είσαι μόνος. Και αποδεικνύεται ότι δεν είσαι ικανός. Γιατί ο μεγάλος φενακισμός πάνω στον οποίο συνενοχικά η ελληνική κοινωνία συνεβλήθη με το πολιτικό, έχει να κάνει με το ότι ιδιωτικώς θα προκόβουμε και συλλογικώς θα καταρρέουμε. Θυμίζει η χώρα, δηλαδή, αυτόν ο οποίος έχει αποκτήσει το τελευταίο μοντέλο της Μερσεντές -το οποίο μπορεί να αγοράσει- και κινείται στον δρόμο Κορίνθου- Πατρών. Γιατί τον δρόμο δεν μπορεί να τον αγοράσει. Η εικόνα μιας υπερσύγχρονης Μερσεντές στο γνωστό άθλιο κομμάτι Κορίνθου-Πατρών είναι για μένα η εικόνα της σημερινής Ελλάδας. Αυτή τη στιγμή, λοιπόν, νομίζω πως ζούμε ένα τέλος. Κάποιοι λένε το τέλος της Μεταπολίτευσης. Οντως το ζούμε. Ομως αυτό το τέλος μπορεί να είναι και λυτρωτικό. Μπορεί να μας απαλλάξει από ιδεοληψίες και εύκολα ιδεολογήματα».

"Στην Ελλάδα, στη μεταπολιτευτική μετάβαση από το πολιτικό "γήπεδο" στο οικονομικό συνέβη ένα άτυπο φαντασιακό συμβόλαιο. Συμφωνήσαμε πως θα φτιάξουμε στην Ελλάδα ένα χώρο ιδιωτικού πλούτου και δημόσιας φτώχειας. Η προσπάθεια αυτή πέρασε από φάσεις ώσπου να καταλύσουμε τη δημόσια σφαίρα, να ανατινάξουμε τα συστήματα υγείας, δημόσιας εκπαίδευσης, να διαβρώσουμε ή να προσδέσουμε στο άρμα της διαφθοράς όλους τους ελεγκτικούς μηχανισμούς, εφορίες, πολεοδομίες κ.λπ., και εις έκαστος να τα καταφέρνει λαδώνοντας, φακελώνοντας και φακελωνόμενος. "Ο σώζων εαυτόν σωθήτω". Μόνος του κάποιος θα καθαρίσει τα της υγείας του. Μόνος του θα καθαρίσει τα της εκπαίδευσης των παιδιών του. Αρα ένα τέτοιο κράτος, αυτοαναιρούμενο, δεν έχει λόγο ύπαρξης. Πριν από την εγκατάσταση επομένως της τρόικας είχαμε την εκ των έσω κατάλυση του ελληνικού κράτους. Το πελατειακό πολιτικό μας σύστημα έφτιαξε αυτό το συνενοχικό συμβόλαιο, το υπερασπίστηκε και σήμερα αυτό πληρώνει".

Ολόκληρη τη συνέντευξη διαβάστε εδώ.